သစ္စပါရဂူကျမ်း
▬ஜ۩۞۩ஜ▬
သစ္စပါရဂူကျမ်း နိဒါန်း
▬▬▬▬▬▬▬▬
(စိရံ တိဋ္ဌတု သဒ္ဓမ္မော)
“စတုန္နံ ဘိက္ခဝေ အရိယသစ္စာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ = ရဟန်းတို့ ... အရိယသစ္စာ လေးပါး တို့ကို အနုဗောဓသိအားဖြင့် မသိခြင်း, ပဋိဝေဓသိအားဖြင့် မသိခြင်း ဤ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ငါဘုရားနှင့်တကွ သင်ချစ်သားတို့ပါ သံသရာစက် ရဟတ်၌ မရပ်မနား ပြေးသွား ကျင်လည်ခဲ့ရလှလေပြီ”
ဟူသော (ဝိနည်း မဟာဝဂ္ဂ၊ ကောဋိဂါမဝတ္ထု- စသည်လာ) တရားဒေသနာတော်အရ သစ္စာလေးပါး တရားကိုမသိလျှင် သံသရာ စက်ရဟတ် မရပ်နားမည်ကို၎င်း, သစ္စာလေးပါး တရားကို သိမြင်က သံသရာစက်ရဟတ် ရပ်နားမည်ကို၎င်း, မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သည့်အတိုင်း ရဟန်း ရှင် လူ သူတော်စင် ဟူသမျှတို့ သစ္စာလေးချက် တရားနက်ကို ပြက်ပြက်ထင်ထင် သိမြင်ကြ၍ သံသရာ စက်ရဟတ် လျှင်မြန်စွာ ရပ်တန့်စေရန် ရည်သန် တောင့်တတော်မူ၍ မုံရွာခရိုင်၊ ကန္နီမြို့ ရွှေသိမ်တော်တောရ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် အကြောင်းအရာ မာတိကာ ပိုဒ် ပေါင်း (၁ဝဝ) တစ်ရာ တို့ဖြင့် တန်းဆာဆင်၍ စာမျက်နှာ ၅၂ဝ၊ ကျော် ရှိသော “သစ္စပါရဂူကျမ်း” ကို ရေးသား ဖွင့်ဆိုတော် မူခဲ့ပါသည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသား ဖွင့်ဆိုအပ်သော ထိုသစ္စပါရဂူ ကျမ်းကို ကြည့်ရှု သုံးသပ်တော်မူကြသမျှသော ပရိယတ္တိဝန်ဆောင် ကျမ်းတတ် ဂန်တတ် ဆရာတော် တိုင်းပင် လက်ခံနှစ်သက်တော်မူ ကြသည့်ပြင်၊ အထူးအားဖြင့် ကျေးဇူးရှင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ သံဃနာယက မစိုးရိမ် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ကလည်း “သစ္စပါရဂူကျမ်းမှာ စကားခွန်းတိုင်း ခွန်းတိုင်းမှာပင် ပါဠိ, အဋ္ဌကထာ, ဋီကာ အကိုး သာဓကတို့နှင့် ပြည့်ဝစုံလင်သော ကျမ်းဖြစ်ကြောင်း” ချီးမွမ်းထောက်ခံစကား မိန့်ကြားတော် မူအပ်ပါသည်။
မှန်ပါသည် -
ဤသစ္စပါရဂူကျမ်းကြီးမှာ သစ္စာလေးပါးနှင့် စပ်၍ သိမှတ် လိုက်နာဖွယ် အနက် အဓိပ္ပါယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ထိုထို ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာကျမ်းတို့မှ အချက်အလက် စုံလင်စွာ စုဆောင်း ဖွင့်ပြထားသော ကျမ်းကြီးဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာတိုင်းရင်းသူ တိုင်းရင်းသားတို့ အဖို့အရာ သစ္စာလေးပါး အကြောင်းအရာစုံ စုဆောင်းထားသည့် ဓမ္မဟင်းလေးအိုးကြီးသဖွယ် ဖြစ်ရကား ကြည့်ရှုလေ့လာ သူတိုင်းအား သစ္စာလေးပါးအတွက် အနုဗောဓဉာဏ် ပဋိဝေဓဉာဏ်အမြင်တို့ကို အစဉ်အတိုင်း ပေးသွားနိုင်မည်မှာ ဧကန်ပင် ဖြစ်ပါ၍ -
ပရိယတ်ဝန်ဆောင် ပဋိပတ်ဝန်ဆောင် ဆရာတော်ဘုရားများလည်း နှစ်သက်လက်ခံ ချီးမွမ်းအပ်၍၊ သာသနာတော်အားလည်း အထူးကျေးဇူးပြုမည့် ကျမ်းကြီးတဆူ ဖြစ်သည်ကို နှစ်သက်ကြည်ညို လှပသောကြောင့် ထို ကျမ်းကြီး၌ စကားအဖြတ် အတောက် မှစ၍ လိုအပ်သမျှကို ကြည့်ရှုတည်းဖြတ် မွမ်းမံပေးပါရန် ဓမ္မဒါနရှင် ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယိကာမကြီး မန္တလေးမြို့ ဒါးတန်းရပ် ရေခဲနှင့် ဘိလပ်ရေစက် ပိုင်ရှင် ဒေါ်ဒေါ်သန်းက တိပိဋကဓရ ဆရာတော် အရှင်ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသမထေရ် ကို တောင်းပန် လျှောက်ထားအပ်သည့်အတိုင်း၊ တိပိဋကဓရ ဆရာတော်ကလည်း နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်စွာ သာသနာတော်နှင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ကျေးဇူးဂုဏ် တို့တို ကြည်ရုံကော်ရော် ပူဇော်သောအားဖြင့် မိမိဉာဏ်စွမ်း သိမှီသမျှ ထို သစ္စပါရဂူကျမ်းကြီးကို ကြည့်ရှု တည်းဖြတ် သုံးသပ်မွမ်းမံ ပြင်ဆင်ပေးခဲ့ပါသည်။
ထိုသို့ ဖေါ်ပြရာပါ အကြောင်းအင်္ဂါရပ်တို့နှင့် ပြည့်စုံ၍ သာသနာတော်အား မုချ ကျေးဇူးများမည့် ဤ သစ္စပါရဂူကျမ်းကြီးကို တည်းဖြတ်မွမ်းမံ ပြင်ဆင်ပေးပါရန် တောင်ပန်ရင်း အဘိယာစက ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည့် မန္တလေးမြို့ ဒါးတန်းရပ်၊ ဒါးတန်းရေခဲ နှင့် ဘိလပ်ရေစက်ပိုင်ရှင် ဘုရားအမကြီး ဒေါ်ဒေါ်သန်း (နှင့်) သားမြေး တစုတို့က, ဓမ္မဒါန (အမြိုက်ဒါန) ၏ ဒါယိကာ ခံကြ၍၊ မန္တလေးမြို့ ဆိုင်းတန်းရပ် မန်းခေတ် ပုံနှိပ်တိုက်မှ သိုက်မြိုက် သပ်ယပ် တင့်တယ်စွာ စက်တင်ပုံနှိပ်အပ်ပါသည်။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာတော်မူကြပါစေ။
ဦးလှရွှေ
မန်းခေတ်ပုံနှိပ်တိုက်၊
၂၆-အာဇာနည်လမ်း၊ ဆိုင်းတန်းရပ်၊
မန္တလေးမြို့။
၁၃၂၃-ခု၊သီတင်းကျွတ်လပြည့် (အဘိဓမ္မာ) နေ့
သစ္စပါရဂူကျမ်း (မာတိကာ)
၁။ ပဏာမကို ပြခြင်း
၂။ နိဒါန်းကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃။ သစ္စာလေးပါးကို ပြခြင်းအကြောင်း
၄။ သစ္စာလေးပါး၏ နက်နဲခက်ခဲ သိမြင်နိုင်ခဲသည်၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၅။ ဒုက္ခသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် အမေးကို ပြခြင်းအကြောင်း
၆။ အဘယ့်ကြောင့် ဒုက္ခမည်သနည်း ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း အကြောင်း
၇။ အဘယ့်ကြောင့် သစ္စာမည်သနည်း ဟူသော ဒုတိယပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း အကြောင်း
၈။ အဘယ့်ကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာမည်သနည်း ဟူသော တတိယပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၉။ ဒုက္ခသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်ကား အဘယ်နည်းဟူသော စတုတ္ထပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၁၀။ ဒုက္ခသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်းဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၁၁။ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ဇာတိဒုက္ခကိုပြခြင်းအကြောင်း
၁၂။ ဝိသေသဒုက္ခကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၃။ ဇရာဒုက္ခကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၄။ ဗျာဓိဒုက္ခကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၅။ သုံးဆဲ့နှစ်ပါးသော ကမ္မကာရဏကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၆။ နှစ်ဆဲ့ငါးပါးသော ဘေးကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၇။ မရဏဒုက္ခကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၈။ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသကို ပြခြင်းအကြောင်း
၁၉။ အပ္ပိယသမ္ပယောဂကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၀။ ပိယဝိပ္ပယောဂကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၁။ ယံပိစ္ဆံ နလဗ္ဘတိ ဟူသော ဒုက္ခကိုပြခြင်းအကြောင်း
၂၂။ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာဒုက္ခကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၃။ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း ဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း
၂၄။ သန္တာပဒုက္ခ စသည်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၅။ ခန္ဓာငါးပါး၏သရုပ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၆။ အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၇။ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုစွဲ၍ ဘုံ၌ဖြစ်သော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ် သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကိုပြခြင်းအကြောင်း
၂၈။ ဌာနပရိစ္ဆေဒအားဖြင့် ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၂၉။ ဒွါရပရိစ္ဆေဒအားဖြင့် ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၀။ စက္ခုဒွါရ၌ ရထိုက်သော ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၁။ သောတဒွါရ၌ ရုပ်နာမ်, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၂။ ဃာနဒွါရ၌ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြုခြင်းအကြောင်း
၃၃။ ဇိဝှါဒွါရ၌ ရုပ်နာမ်, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၄။ ကာယဒွါရ၌ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၅။ ကာယဝိညတ် လေးပါးတို့၌ ရုပ်နာမ်, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၆။ ဝစီဝိညတ် လေးပါးတို့၌ ရုပ်နာမ်, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ် သစ္စာ, ပဋ္ဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တိုကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃၇။ မနောဒွါရလေးပါးတို့၌ ရုပ်နာမ်, ခန္ဓာ, အာယတန ဓာတ် သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၃ဂ။ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း ဟူသော သတ္တမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း
၃၉။ ထိုဒုက္ခသစ္စာကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း၊ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
၄၀။ ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ, အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၄၁။ သမုဒယသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် အမေးကို ပြခြင်းအကြောင်း
၄၂။ အဘယ့်ကြောင့် သမုဒယမည်သနည်း - ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း အကြောင်း
၄၃။ ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ လက္ခဏာ စသည်ကား အဘယ်နည်း - ဟူသော စတုတ္ထ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၄၄။ ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း - ဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၄၅။ သမုဒယသစ္စာသည် ဥယျောဟဏ, ဩယောဟဏ, နေဝဥယျောဟဏ နဩယောဟဏ ဂုဏ်သုံးပါးတို့ကို ဆောင်ပုံကို ပြခြင်းအကြောင်း
၄၆။ ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း - ဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၄၇။ စက္ခု အစရှိသော ဒွါရခြောက်ပါးတို့၌ အာသဝေါတရား လေးပါးတို့၏ ဖြစ်ဟန်ကို ပြဆိုခြင်း အကြောင်း
၄၈။ ဥပါဒါန်စသည်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၄၉။ ဟေတု စသော နှစ်ဆယ်သော ပစ္စည်းတို့သည် သမုဒယသစ္စာကို ပြုတတ်ခြင်း အကြောင်း
၅၀။ ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်း” ဟူသော သတ္တမ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၅၁။ ထိုသမုဒယသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း၊ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၅၂။ ဩယောဟဏဂုဏ်ကိုဆောင်သော သမုဒယသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာ-ကာရသိခြင်း, အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရသိခြင်း, ဧကပဋိဝေဓအာဝီဘဝနာကာရ သိခြင်း သုံးပါးတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၅၃။ နိရောဓသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် အမေးကိုပြခြင်းအကြောင်း
၅၄။ အဘယ်ကြောင့် နိရောဓမည်သနည်း - ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း အကြောင်း
၅၅။ ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ လက္ခဏာ စသည်ကား အဘယ်နည်း - ဟူသော စတုတ္ထ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၅၆။ ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း - ဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၅၇။ နိဗ္ဗာန်ကို အဆင်းအားဖြင့်၎င်း သဏ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း အလွန်နူးညံ့သောကြောင့် ပြနိုင်ရန် ခက်ခဲခြင်းအကြောင်း
၅၈။ ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း - ဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၅၉။ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၆၀။ သုညတ အနိမိတ္တ အပ္ပဏိဟိတ နိဗ္ဗာန်တို့ကို ပြုခြင်းအကြောင်း
၆၁။ နိဗ္ဗာန်၏ပရိယာယ်ပုဒ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၆၂။ ထိုနိရောဓသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း ဟူသော သတ္တမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၆၃။ ထိုနိရောဓသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း၊ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း - ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၆၄။ နိရောဓသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရနည်း, အညဘာဝအာဝီဘဝနာ-ကာရနည်းတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၆၅။ နိရောဓသစ္စာ၌ ဧကပဋိဝေဓနည်းကို ပြခြင်းအကြောင်း
၆၆။ အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သောနိဗ္ဗာန်ကို အမှတ်မရှိသော အရပ်ကနေ၍ သီလဝိသုဒ္ဓိနှင့် ပြည့်စုံသောသူတို့သည် မြင်နိုင်ကြခြင်းအကြောင်း
၆၇။ နိဗ္ဗာန်ကို အကြောင်းလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှ မြင်နိုင်ခြင်းအကြောင်း
၆၈။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုရခြင်း အကြောင်း
၆၉။ ဝိဇ္ဇူပမမဂ် ဝဇိရူပမမဂ်တို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၇၀။ နိရောဓသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရနည်း, အညဘာဝအာဝီဘဝနာ-ကာရ နည်းတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၇၁။ မဂ္ဂသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် ပြုခြင်းအကြောင်း
၇၂။ အဘယ်ကြောင့် မဂ္ဂမည်သနည်း - ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း အကြောင်း
၇၃။ ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ လက္ခဏာ စသည်ကား အဘယ်နည်း - ဟူသော စတုတ္ထပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၇၄။ ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်းဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်းအကြောင်း
၇၅။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ပြခြင်းအကြောင်း
၇၆။ သမ္မာသင်္ကပ္ပကို ပြခြင်းအကြောင်း
၇၇။ သမ္မာဝါစာကို ပြခြင်းအကြောင်း
၇၈။ သမ္မာကမ္မန္တကို ပြခြင်းအကြောင်း
၇၉။ သမ္မာအာဇီဝကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၀။ သမ္မာဝါယာမကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၁။ သမ္မာသတိကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၂။ သမ္မာသမာမိကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၃။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ စသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့၏ အင်္ဂါကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၄။ ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း ဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၈၅။ ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း ဟူသော သတ္တမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်းအကြောင်း
၈၆။ ထိုမဂ္ဂသစ္စာကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း၊ အဘယ်သို့ သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း - ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း အကြောင်း
၈၇။ သရဏဂုံသုံးပါးကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၈။ လောကီသရဏဂုံ လောကုတ္တရာသရဏဂုံတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၈၉။ အတ္တသန္နံယျာတန စသော သရဏဂုံလေးပါးတို့ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၀။ ဉာတိ ဘယ - စသော ပဏိပါတသရဏဂုံ လေးပါးကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၁။ ပဉ္စသီလ စသည်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၂။ ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမကသီလ စသည်ကို ပြခြင်း အကြောင်း
၉၃။ သုရာမေရယသိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၄။ ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၅။ နစ္စ ဂီတ ဝါဒိတ သိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၆။ မာလာဂန္ဓ, ဝိလေပန သိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၇။ ဥစ္စာသယနမဟာသယန သိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်းအကြောင်း
၉၈။ ဇာတရူပရဇတ သိက္ခာပုဒ်ကို ဆုံးဖြတ်၍ပြခြင်း အကြောင်း
၉၉။ ဤကျမ်း၌ အပြစ်ဒေါသတို့ကို ပညာရှင်ကြီးတို့အား တောင်းပန်ခြင်း
၁၀၀။ ကျမ်းပြီးဆုံးခြင်း နိဂုံးစကားရပ်ကို ပြခြင်း အကြောင်း
သစ္စပါရဂူကျမ်း၏ (မာတိကာ) ပြီး၏။
…
သစ္စပါရဂူကျမ်း
▬ஜ۩۞۩ஜ▬
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
၁ - ပဏာမကို ပြခြင်း
▬▬▬▬▬▬▬
သစ္စံ သစ္စေန ဒဿေန္တံ၊ သစ္စဉာဏေဟိ သံပုဏံ။
သစ္စိစ္ဆိတာနဉ္စ ဒေန္တံ၊ တံ ဗုဒ္ဓံ စ နမာမဟံ။
(တတိယ ဝိပုလာဂါထာ။ )
သစ္စတော သစ္စံ ဒဿေန္တံ၊ သစ္စေန စ ပရီပုရံ။
သစ္ဆိကာနံ သစ္စံ ဖဿံ၊ တံ ဓမ္မံ စ နမာမဟံ။
(ဝိပုလာဂါထာ။)
သစ္စံ သစ္စေန ပဿန္တံ၊ သစ္စေဟိ စ သမာပုဏံ။
သစ္စဓမ္မာနံ သုပဿံ၊ တံ သံဃံ စ နမာမဟံ။
(တတိယ ဝိပုလာဂါထာ။ )
ထေရဝံသပဒီပါနံ၊ ဓီရာနံ ဝိနယက္ကမေ။
ဆေကာဝဟာနံ အဆေကံ၊ ဂါရဝါနံ နမာမဟံ။
(တတိယ ဝိပုလာဂါထာ။)
သာဒရံ နမဿိတွာန၊ ကရိဿံ သစ္စာပါရဂုံ။
ယာစိတော သီလသမ္ပန္နော၊ ဓိတိယာ စ သမ္မာ ဌိတော။
(ဝိပုလာဂါထာ။)
ယော ထေရော ကေတုမာလာတိ၊
သုတေန စ သမာဂတော။
ဣစ္ဆိတာ ဝေါ သစ္စံ သဒါ၊
သန္တိကာဝ ဂဏှန္တူတိ။
(ဝိပရီတပထျာဝတ္တဂါထာ။)
အဟံ၊ ငါသည်။
သစ္စံ၊ ဘေးအပေါင်းတို၏ ဧငြိမ်းရာအမှန်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးကို။
သစ္စေန၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအတိုင်း အားဖြင့်။
ဒဿေန္တံ၊ ပြတော်မူတတ်ထ။
သစ္စဉာဏေဟိ၊ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြား ဝေဘန် အမှန်သိတတ်သော ရွှေဉာဏ်တော်တို့နှင့်။
သံပုဏ္ဏံ၊ ကောင်းစွာ ပြည့်စုံထသော။
သစ္စိစ္ဆိတာနဉ္စ၊ သစ္စာလေးတန် မြတ်သည့်ဉာဏ်ကို အမှန်လိုလား အမျိုးသား တို့အားလည်း။
ဒေန္တံ၊ ပေးတော်မူတတ်ထသော။
တံ ဗုဒ္ဓံ စ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားကြီးကိုလည်း။
နမာမိ၊ ရိုသေစွာရှိခိုးပါ၏။
အဟံ၊ ငါသည်။
သစ္စံ၊ မဘောက်မပြန် အမှန်ဧငြိမ်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးကို။
သစ္စတော၊ မှန်သောအားဖြင့်။
ဒဿေန္တံ၊ ပြတော်မူတတ်ထသော။
သစ္စေန စ၊ မဘောက်မပြန် အမှန်ဧငြိမ်းသော သန္တိသုခကြီးနှင့်လည်း။
ပရိပူရံ၊ ပြည့်စုံစွာထသော။
သစ္စံ၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောနိဗ္ဗာန်ကြီးကို။
သစ္ဆိကာနံံ၊ ဧကန်ဆတ်ဆတ် မျက်မှောက် ပြုတော်မူကြကုန်သော သူတော်ကောင်း တို့အား။
ဖဿံ၊ တွေ့ထိစွတ်စိုစေတတ်ထသော။
တံ ဓမ္မံ စ၊ ထိုမဂ်လေးတန် ဖိုလ်လေးတန် နိဗ္ဗာန် ပရိယတ်ဟု ဆိုအပ်သော ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ် အပေါင်းကိုလည်း။
နမာမိ၊ ရိုသေစွာရှိခိုးပါ၏။
အဟံ၊ ငါသည်။
သစ္စံ၊ မီးဆယ့်တပါးတို့၏ ဧငြိမ်းရာအမှန် ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးကို။
သစ္စေန၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အတိုင်းအားဖြင့်။
ပဿန္တံ၊ မြင်တော်မူတတ်ထသော။
သစ္စေဟိ စ မဘောက်မပြန် မှန်သော မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့နှင့်လည်း။
သမာပုဏ္ဏံ၊ ကောင်းစွာပြည့်စုံတော်မူထသော။
သစ္စဓမ္မာနံ၊ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားအပေါင်းတို့ကိုလည်း။
သုပဿံ၊ ကောင်းစွာ မြင်တော်မူထသော။
တံ သံဃံစ၊ ထိုမဂ္ဂဋ္ဌာန်လေးယောက် ဖလဋ္ဌာန်လေးယောက် ဟုဆိုအပ်သော အရိယာ သံဃာတော်အပေါင်းကိုလည်း။
နမာမိ၊ ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏။
အဟံ၊ ငါသည်။
ထေရဝံသပဒီပါနံ၊ အရှင်မဟာကဿပ အစရှိကုန်သော ဆရာမြတ်ကြီးတို့၏ အနွယ်ကို ပြတတ်ကုန်ထသော။
ဝိနယက္ကမေ၊ သံဝရဝိနည်း ပဟာနဝိနည်း အစဉ်၌။
ဓီရာနံ၊ တည်ကြည်ခိုင်ခံ့ ကြန့်ကြန့်ရပ်သော နှလုံးလည်း ရှိကုန်ထသော။
အဆေကံ၊ မလိမ္မာမယဉ်ကျေးသော ငါစသော သူအပေါင်းကို။
ဆေကာဝဟာနံ၊ မယဉ်ကျေးလျှင် ယဉ်ကျေးရအောင် သွေးဆောင် ဆုံးမတော်မူ တတ်သော အလေ့လည်း ရှိကုန်ထသော။
မေ မမ၊ ငါ၏။ (ထည့်)။
ဂါရဝါန စ၊ မြင်းမိုရ်တောင်ဦး မကကြူးသည် ကျေးဇူးသခင် ဆရာရှင်တို့ အားလည်း။
နမာမိ၊ ရိုသေစွာရှိခိုးပါ၏။
နမဿိတွာန၊ ရိုသေစွာရှိခိုးပြီး၍။
သီလသမ္ပန္နော၊ ပါတိမောက္ခ သံဝရသီလစသော သီလတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံထသော။
ဓိတိယာ စ၊ ခဏိကစသော သမာဓိတရားအပေါင်း၌လည်း။
သမ္မာ ဌိတော၊ ကောင်းစွာတည်ထသော။
သုတေန စ၊ လောကုတ် လောကီ နှစ်လီကျမ်းဂန် အတန်တန်သော သုတမျိုး အပေါင်း ဖြင့်လည်း။
သမာဂတော၊ ကောင်းစွာရောက်ထသော။
ကေတုမာလာတိ ၊ ကေတုမာလာ ဟူ၍။
ဝိဿုတော၊ ထင်ပေါ်သော။ (ထည့်)။
ယောထေရော၊ အကြင်မထေရ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
တေန ထေရေန၊ ထို မထေရ်သည်။
သာဒရံ၊ ရိုသေစွာ။
ယာစိတော၊ တောင်းပန်အပ်သော ငါသည်။
သစ္စပါရဂုံ၊ မဖောက်မပြန် မှန်သော နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ကမ်းကို ရောက်ရာ ရောက်ကြောင်းဖြစ်ခြင်းကြောင့် “သစ္စပါရဂူ” အမည်ရှိသော ကျမ်းကြီးကို။
ဝါ၊ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်ရာသိမြင်ကြောင်း ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သစ္စပါရဂူ အမည်ရှိသော ကျမ်းကြီးကို။
ကရိဿံ ကရိဿာမိ၊ ပြုပေအံ့။
သစ္စံ၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးကို။
ဝါ၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားတော်ကြီးကို။
ဣစ္ဆိတာ၊ လိုချင်တောင့်တ နှစ်သက်ကြကုန်သော။
ဝေါ တုမှေဟိ၊ သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည်။
သန္တိကာဝ၊ ငါ၏အထံမှသာလျှင်။
ဝါ၊ သစ္စပါရဂူအမည်ရှိသော ကျမ်းကြီး၌သာလျှင်။
သဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။
ဂဏှန္တု၊ သင်ယူမှတ်သား နာကြား ကျင့်ဆောင်ကြစေကုန်သတည်း။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
ပရိသမာပနံ၊ ရတနတ္တယာဘိဓေယျာဒိ စသည့်ဥဿုံ အလုံးစုံကို ဆိုရာဆိုကြောင်း ဖြစ်သော စကားတရပ် အပြီးသတ်တည်း။
၂ - နိဒါန်းကို ပြခြင်း
▬▬▬▬▬▬▬
တြိ ခေတ္တ၊ သုံးလောကလုံး၊
နှုန်းဘက်မမြင်၊ ယှဉ်ဘက် မရ၊
သုဂတပရမံ၊ အရဟံ ဘဂဝါ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ၊ အနုတ္တရ ဇိနော၊ တိလောကန္တဂူ၊ သယမ္ဘူ ဘဝိဿရ၊ ဓမ္မသာမိ၊ မုနိပုင်္ဂဝ၊ ရာဇ ရာဇာ၊ ဒေဝါတိ ဒေဝိန်၊ သက္ကာတိ သက္ကိန်၊ ဗြဟ္မာတိဗြဟ္မိန်၊
ဂုဏ်မဟိန်တို့ဖြင့်၊ ဘုမ္မိံ ဘောက်ထွက်၊
ဘဝဂဝီ်စိ၊ ထုတ်ချင်းထိ ထုတ်ချင်းဖြာ၊
ဖီလာပတ်ရစ်၊ သုံးခေတ်တိုင်တိုင်၊
ပြန့်လှိုင်ကျော်ဟိုး၊ မြေနှင့်မိုယ်းတို့၊
ကျိုးပျက်မလောက်၊ ထက်အောက်လျှံမျှ၊
ဂုဏ်နန္တတို့ကြောင့်၊ ပုံစံမျှမယူနိုင်၍၊
လူမှိုင် နတ်ငေး၊
နီး ဝေး နှိုင်းချိန်၊ သုခမိန်ဟူသမျှတို့၏၊
ဦးချညွှတ်ပျောင်း၊ ဦးခေါင်းဆံဖျားတို့ဖြင့်၊
ရွှေဘဝါးတော် ကြာပဒုံကို၊
ခိုလှုံဝပ်တွားခြင်းငှာ ထိုက်ပေသော၊
သုံးတိုက်လုံး ထွတ်ခေါင်၊
ငါးမာရ်အောင်ရာဇာ၊ စောသတ္တာသည် …
သင်္ချေလေးမြွှာ၊ ကမ္ဘာတသိန်း၊
တွက်ကိန်းနန္တ၊ ဘဝ ထိုထို၊
အဟိုဟိုဟူသမျှတို့၌။
ဝါ၊ နှစ်ဆယ်သင်္ချေ၊ ကပ္ပေတသိန်း၊
တွက်ကိန်းနန္တ၊ ဘဝထိုထို၊
အဟိုဟိုဟူသမျှတို့၌ -
ဒါနပါရမီ, သီလပါရမီ၊ နေက္ခမ္မပါရမီ, ပညာပါရမီ၊ ဝီရိယပါရမီ, ခန္တီပါရမီ၊ သစ္စာပါရမီ အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ၊ မေတ္တာပါရမီ, ဥပေက္ခာပါရမီဟု
ဆိုအပ်သော ပါရမီဆယ်ပါး။
၎င်းဆယ်ပါးတို့ဝယ် တပါးတပါး၌
ဒသပါရမီ, ဒသဥပပါရမီ၊ ဒသပရမတ္ထပါရမီ, ပြားရကား
အပြားသုံးဆယ်သော ပါရမီ၊
၎င်းသုံးဆယ်တို့ဝယ်
တပါးတပါးသောပါရမီ၌
ဟီန, မဇ္ဈိမ, ပဏီတ ပြားရကား
အားကိုးဆယ်သောပါရမီ။
တရားကိုယ်နှင့်တကွ ပါရမီဆယ်ပါး
အပြားတရာသော ပါရမီ ...
ဓနပရိစ္စာဂ, ပုတ္တပရိစ္စာဂ၊ ဘရိယပရိစ္စာဂ, အင်္ဂပရိစ္စာဂ၊ ဇီဝိတပရိစ္စာဂဟု
ဆိုအပ်သော စွန့်ခြင်း ကြီးငါးပါး …
လောကတ္ထစရိယ, ဉာတတ္ထစရိယ၊ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယဟု ဆိုအပ်သော စရိယသုံးပါး။
ဤသို့အားဖြင့်၊ များစွာဝတ္ထု၊
ကောင်းမှုဒဗ္ဗ၊ သမ္ဘာရတို့ကို၊
ဆယ်စထက် ဆယ်ဆဖြာစေလျက်၊
ကဋ္ဌဝါလုလင်ဘဝမှသည်၊ အန္တိမပိုင်ပိုင်၊
မင်းဝေဿန် အဖြစ်တိုင်အောင်၊
မယိုင်မယိမ်း၊ မတိမ်းမစောင်း၊
အလောင်းမြတ်ဖျား၊ ကိုယ်တော်အားကို၊
သနားခြင်း ရောင်အရိပ်ဖြင့်၊ တံဆိပ်မထင်စေဘဲ၊
ဒီပင်မြတ်စွာ၊ စောသတ္တာ၏၊
ရွှေဗျာတော် တံဆိပ်ရင်းဖြင့်၊
စိတ်တင်းဖြည့်ကျင့်တော်မူလျက်၊
ဆူဆူမြတ်စွာ၊ ဘဂဝါတို့၏၊
ဖြစ်ရာဒေသ၊ မဇ္ဈိမပိုင်၊
ခရိုင်ဌာနီ၊ ကပီနဂရ၊ ထိုဒေသ၌၊
ခတ္တိယ ဝံသာ၊ နေလာနွယ်ရင်း၊
အမင်းမင်းတို့၏၊ ဦးကင်း မကိုဋ်၊
တင်ထားထိုက်လှသော၊ ငါတို့ထွတ်စော၊
ဂေါတမကိုယ်တော်မြတ်သည် -
ဤကျွန်းရပ် ဇမ္ဗူတွင်၊ ပြိုင်မတူ ဘက်မရှိ၊
ဂုဏ်တန်ဆောင်ငြိရသော၊
သီရိမဟာ၊ မာယာဒေဝီ၊
ဝမ်းစေတီမှ၊ ကွန့်ချီပွင့်မြန်းတော်မူသဖြင့်၊
လူတွင်အထူး၊ မမြင်ဘူးမကြုံတောင်း၊
ချီးသောင်း အံ့မော၊ ပြောပထိုက်လှသော၊
အစ္ဆရိယ အဗ္ဘုတဂုဏ်ကိုခံလျက်၊
လူတန် ရွယ်သစ်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်တိုင်၊
ဖြီးခိုင်လောက်လွေ့၊ ပြိုင်မဟေ့သော၊
အိမ်ရှေ့နန်းလျာ၊ ဥပရာအသွင်ဖြင့်၊
ပျော်ရွှင်မြူးထူးတော်မူ၍၊ လူတို့ရိပ်ငြိမ်၊
စည်းစိမ်စံလောက်၊ ရွယ်ရောက်သောခါ၊
မဟာသုဒ္ဓေါ်၊ မင်းကျော်ဘဘွားသည်၊
ငါ့သားရတနာ၊ လောင်းမြတ်စွာသည်၊
စကြာညီးညီး၊ ယာဉ်ပျံစီး၍၊
ကျွန်းကြီး လေးရပ်၊ ဝန်းကာပတ်သော၊
လောကဓာတ်တလွှားဝယ်၊ သိကြားမိုယ်းနတ်၊
မယှဉ်အပ်သော၊ မန္ဓာတ်မင်းစစ်၊
ဖြစ်သည်ကိုသာ၊ မြင်လိုပါသည်ဟု၊
ရမ္မ, သုဘ၊ သုရမ္မ ဗိမာန်၊
ဝေယန်ပြောင်ပြောင်၊ နန်းရွှေတောင်ထက်၊
ဆင်းရောင်မြုတေ၊ ကြက်သရေ စံပ၊
နတ်ဟန်လှသော၊ သာကိယဝံသာ၊
မဟာဆွေနွယ်၊ သက်ရွယ်မကြီး၊ ရှုမငြီးသော၊
မင်းကျီးပေါင်း လေးသောင်းနှင့်တကွ၊
ဒေဝဒဟ၊ တိုင်းမပြည်သူ၊
ဇမ္ဗူလုံး နှင်းဆီ၊ ဤကာမဓာတ်၊
ဆယ့်တရပ် ဘုံလုံးဝယ်၊ အဆုံးသတ် အထွတ်တင်၊
အလှတွင် စံလွန်သော၊ မိန်းမမွန် ရတနာ၊
ဗိမ္ဗာရွှေလှော်၊ မင်းယသော်နှင့်၊
ဂဟေဆော် စပ်သကဲ့သို့၊
လက်ထပ်ထိမ်းမြားတော်မူ၍ -
ဇမ္ဗူသိခ၊ ကပိလပရမေ၊
ပြည်ချက်ဗွေ၌၊ ဧကရာဇ်မင်းဆုံး၊
ကျွန်းအလုံးကို သိမ်းကျုံးပိုင်စိုး၊
ရှစ်ဆိုင်မိုး၍၊ နန်းရိုးစိုက်တော်မူသဖြင့်၊
ပစ္စူကနက်၊ ဖြန့်ကြက်ရိပ်ငြိမ်၊
စည်းစိမ်ဆယ့်သုံးနှစ် အကြာတွင်၊
သုဒ္ဓါဝါစံ၊ အနာဂါမ်နတ် ဗြဟ္မာနတ်တို့၊
ပြအပ်သော နိမိတ် လေးပါး၌၊
တရားသံဝေဂ၊ ယူဆပိုက်သိမ်းမိသဖြင့်၊
ကိလေဝဋ္ဋ၊ တိဘဝ စက်၊
ဂရက် ဝဲမော်၊ သဲသဲအော်မျှ၊
ခုန်ကျော်ပျံလူး၊ ငါလျှင်ကူး၍၊
မကူးမတက်၊ မထွက်နိုင်ကြ၊
ဝေနေယျကို၊ ခေမကမ်းစွယ်၊
မြိုက်ကျွန်းလယ်သို့၊ ငါကယ်တင်မည်ဟု၊
ကြံရည်တော်မူပြီးလျှင်၊ ညသန်းခေါင်းယံဝယ်၊
သံသရာထိုထို၊ အဟိုကမ္ဘာ၊
ဆက်များစွာက၊ တနာရီနက် မခွါရက်အောင်၊
အသက်တမျှ၊ ကြင်ခဲ့ကြသော၊
ဘဒ္ဒကဉ္ဇနာ၊ လက်ယာကြင်သူ၊
မင်းရာဟူတို့ကို၊ သည်းအူဆွေ့ဆွေ့၊
မေ့မျှမတတ်၊ ချစ်ကြိုးပတ်ကို၊
အဆုံးသတ် ဖြေတော်မူခြင်းငှါ၊
မတ်ဆန္န နောက်ပါ၊ ကဏ္ဍက ယဉ်သာနှင့်၊
မဟာဘိနိက္ခမဖြင့်၊ ထွက်ကြွတော်မူခဲ့၍၊
သဲဖြူသာယာ၊ အနော်မာ၌၊
ဗြဟ္မာ ဃဋိက၊ ကပ်လာ သသော၊
ကမ္ဘာ့တန်းဆာ၊ ရွှေကြာသင်္ကန်းဖြင့်၊
ရဟန်းပြုတော်မူပြီးလျှင် -
စိမ့်ကြီးရဂုံ၊ မြိုင်ရိပ်မြုံသို့၊ ခိုလှုံကပ်မှီ၍၊
တပသီအာဠာရ၊ ဥဒက ရသေ့တို့၊
လေ့ကြသော ရူပဈာန် အရူပဈာန်ကို၊
အတံငယ် နည်းမှီ၍၊ ဝသီဘော်ငါးအင်ဖြင့်၊
ကျွမ်းကျင်အောင် ပြုသော်လည်း၊
စတုက သစ္စာကို၊ မြင်ခြင်းငှာ မထိုက်သေးရကား …
လောကီရေး သမာပတ်၊ ဘိညာဉ်ရပ်တို့ကို၊
အလေးအမြတ်ပြု၍၊ ဂရုမမူသာချေ၊
သဗ္ဗညုအခြေကို၊ ဖွေဦးမှသင့်မည်ဟု၊
ကြံရည်ဖန်လည်၍၊ ဝဂ္ဂီငါးပါးတို့၊
တည် နားသော တောယံသို့၊ တဖန်ကပ်ပြီးလျှင်၊
အနည်းနည်း အတန်တန်၊ ခြိုးခြံခေါင်းပါး၊
အစားပစ် အအိပ်ပစ်၊ ခြောက်နှစ်လုံးလုံး၊
အဆုံး မရှိ၊ အတိ ဒုက္ကရ၊
ပဓာနကျင့်တမ်းကို၊ ကြိုးပမ်း၍ကျင့်သော်လည်း၊
ပွင့်ခြင်းသို့ မရောက်နိုင်ရကား၊
ထို အမှားစရိုက်မှ ထွက်ပြန်၍၊
လေးတန်သော ဣရိယာဖြင့်၊
မျှခြင်းငှါ လည်လေသော်၊
မရှည်စလှ၊ ရာသုံးခုအကြုံ၊
ကဆုန်လ ပုဏ္ဏမေဝယ်၊ သေနနိဂုံး၊
လူလုံးခိုမှီသော၊ စေတီညောင်ရင်း၌၊
မှီတင်းစံနေရာ၊ ဘုရားလောင်းတကာ၊
ရမြဲသော ဓမ္မတာဖြင့်၊ ပါယာသဘတ်၊
ဃနာမြတ်ကို၊ တသိန်းခပ် ရွှေခွက်နှင့်တကွ၊
သူဌေးမ သုဇာတာ၊ လှူကပ်လာသောကြောင့်၊
ခံယူကြွခဲ့၍၊ စိမ်းစိမ်းမြ ကြည်ရွှင်သော၊
နေရဉ်မြစ်ကမ်း၌၊ အားရမ်းရွှင်လန်း၊
ထန်းမှည့်စေ့ပမာဏ၊ ကဗဠှဖြင့်၊
နဝတာလီ၊ ဆွမ်းတော်မှီ၍၊
နေ့ယံဆီအခါဝယ်၊ ကာယဂတာ ကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့်၊
နေ့သန့်စမ္ပယ်ခဲ့ပြီးမှ -
ညချမ်းသမယဝယ်၊ အဿတ္ထဒုမရာဇာ၊
ကမ္ဘာလုံး ကြက်သရေ၊ ညောင်ရွှေမဏ္ဍိုင်၊
ဦးကိုင်ပင်နန်းသို့ကပ်၊ အရှေ့လောကဓါတ်သို့၊
ရည်မှတ်ရှေးရှူ၊ နေတော်မူလျှင်၊
မိုဃ်းသူနေသား၊ များပြားအုန်းအင်း၊
ရုန်းရင်းအုတ်အုတ်၊ ရုတ်ရုတ်သောင်းညံ၊
ဗိုလ်ပေါင်းရံလျက်၊ တိုက်လှန် စစ်မူလာသော၊
ဝသဝတ္တီ၊ ပုရီအုပ်ခြုံ၊ မာရ်သူပုန်ကို၊
ချက်ကုန် အောင်တော်မူပြီး၍၊
အတီ နန္တရ၊ ဖြစ်သမျှကို၊
နှိုင်းဆဆင်ခြင်၍၊ မြင်တော်မူနိုင်သော ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်၊
ကံ၏အလျှောက်၊ ဘောက်ဘောက် ပြန်ပြန်၊
အဘန် တလဲလဲ၊
သေရ-ဖြစ်ရသော-စုတိပဋိသန္ဓေနှင့်တကွ၊
လောကအလုံးကို၊ ကျုံး၍မြင်နိုင်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်၊
လေးတန်သောသစ္စာ၏၊ ဆယ့်ခြောက်ဖြာအနက်ကို၊
အချက်ကျ မြင်စော၍၊ အာသဝေါ ခပ်သိမ်း၊
ကင်းငြိမ်း ကုန်စင်စေတတ်သော အာသဝက္ခယဉာဏ်၊
ဤသုံးတန် ဝိဇ္ဇာနှင့်၊ ဆအသာဓာရုဏ်၊
ဂုဏ်တော် အနန္တကို၊ တပြိုင်တည်း ရသဖြင့်၊
လပြည့်နေ့အထွက်၊ နံနက် အရုဏ်လာတွင်၊
မဟာအရဟံ၊ ရွှေအောင်လံကို၊
ချွန်ချွန်စိုက်ထူ၍၊ သယမ္ဘူလျှံညီ၊
ဉာဏ်ကြီးမုံရင့်၊ အကုန်ပွင့်လျက်၊
နှိုင်းချင့်မဟဲ့ သုံးဆယ့်တခရိုင် ပြည်မဏ္ဍိုင်၌၊
ဦးကိုင်ဓမ္မရာဇ်၊ မင်းဆုံးဖြစ်ပေသော၊
ရှင်ချစ် ကိုယ်တော်မြတ်သည်၊
တပ်အပ်ထင်စွာ၊ လေးသစ္စာကို၊
ငါလျှင်တစိ၊ သိသည်အလား၊
သို့မခြားဘဲ၊ များပြား ဝေနေ၊
လူဗိုလ်ခြေကို၊ ခွဲဝေပိုင်းခြား၊
လွန်သနား၍၊ ဟောကြားတော်မူသည်ကား-
၃-သစ္စာလေးပါးကို ပြခြင်း
စတုန္နံ ဘိက္ခဝေ အရိယသစ္စာနံ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိ ဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမေဉ္စ၀ တုမှာကဉ္စ။ ကတမေသံ စတုန္နံ၊ ဒုက္ခဿ ဘိက္ခေ၀ အရိယ သစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံမမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ၊ ဒုက္ခသမုဒယဿ အရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃ မဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမေဉ္စဝ တုမှာကဉ္စ၊ ဒုက္ခ နိရောဓဿ အရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာ ကဉ္စ၊ ဒုက္ခနိရောဓ ဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယအရိယသစ္စဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ ဧဝမိဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ သန္ဓာဝိတံ သံသရိတံ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စ။
သစ္စသံယုတ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
စတုန္နံ၊ လေးပါးကုန်သော။
အရိယသစ္စာနံ၊ အရိယသစ္စာတို့ကို။
အနနုဗောဓာ၊ လျှောက်ပတ်စွာမသိခြင်းကြောင့်။
အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်း၍ မသိခြင်းကြောင့်။
မမဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည် လည်းကောင်း။
တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့သည် လည်းကောင်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဣဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဤရှည်မြင့်စွာသော သံသရာ ကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာဝိတံ၊ တဘုံမှဘဘုံသို့ သေ၍ပြေးသွားရလှလေပြီ။
သံသရိတံ၊ တဘုံတည်း၌ အထပ်ထပ်သေ၍ ကျင်လည်ရလှလေပြီ။
ကတမေသံ စတုန္နံ၊ အဘယ်လေးပါးကုန်သော အရိယသစ္စာတို့ကို။
အနနုဗောဓာ၊ လျောက်ပတ်စွာ မသိခြင်းကြောင့်။
အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်း၍မသိခြင်းကြောင့်။
မမဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည် လည်းကောင်း။
တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့သည်လည်းကောင်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဣဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဤရှည်မြင့်စွာသော သံသရာကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာ ဝိတံ၊ တဘုံမှဘဘုံသို့ သေ၍ ပြေးသွားရလေသနည်း။
သံသရိတံ၊ တဘုံတည်း၌ အထပ်ထပ်သေ၍ ကျင်လည်ရလေသနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒုက္ခဿ၊ ဆင်းရဲဖြစ်သော။
အရိယသစ္စဿ၊ အရိယသစ္စာကို။
အနနုဗောဓာ လျောက်ပတ်စွာ မသိခြင်းကြောင့်။
အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်း၍မသိခြင်းကြောင့်။
မမဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည် လည်းကောင်း။
တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့သည် လည်းကောင်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဣဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဤရှည်မြင့်စွာသော သံသရာ ကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာဝိတံ၊ တဘုံမှဘဘုံသို့ သေ၍ပြေးသွားရလှလေပြီ။
သံသရိတံ၊ တဘုံတည်း၌ အထပ်ထပ်သေ၍ ကျင်လည်ရလှလေပြီ။
ဒုက္ခသမုဒယဿ၊ ဆင်းရဲ၏အကြောင်းဖြစ်သော။
အရိယသစ္စဿ၊ အရိယသစ္စာကို။
အနနုဗောဓာ၊ လျောက်ပတ်စွာ မသိခြင်းကြောင့်။
အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်း၍မသိခြင်းကြောင့်။
မမဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည် လည်းကောင်း။
တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့သည်လည်းကောင်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဣဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဤရှည်မြင့်စွာသော သံသရာ ကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာဝိတံ၊ တဘုံမှဘဘုံသို့ သေ၍ပြေးသွားရလှလေပြီ။
သံသရိတံ၊ တဘုံတည်း၌ အထပ်ထပ်သေ၍ ကျင်လည်ရလှလေပြီ။
ဒုက္ခနိရောဓဿ၊ ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာဖြစ်သော။
အရိယသစ္စဿ၊ အရိယသစ္စာကို။
အနနုဗောဓာ၊ လျောက်ပတ်စွာ မသိခြင်းကြောင့်။
အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်း၍မသိခြင်းကြောင့်။
မမဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည် လည်းကောင်း။
တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့သည်လည်းကောင်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဣဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဤရှည်မြင့်စွာသော သံသရာ ကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာဝိတံ၊ တဘုံမှဘဘုံသို့ သေ၍ပြေးသွားရလှလေပြီ။
သံသရိတံ၊ တဘုံတည်း၌ အထပ်ထပ်သေ၍ ကျင်လည်ရလှလေပြီ။
ဒုက္ခနိရောဓ ဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ၊ ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် ဖြစ်သော။
အရိယသစ္စဿ၊ အရိယသစ္စာကို။
အနနုဗောဓာ၊ လျောက်ပတ်စွာ မသိခြင်းကြောင့်။
အပ္ပဋိဝေဓာ၊ ထိုးထွင်း၍ မသိခြင်းကြောင့်။
မမဉ္စေဝ၊ ငါဘုရားသည် လည်းကောင်း။
တုမှာကဉ္စ၊ သင်တို့သည်လည်းကောင်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဣဒံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ၊ ဤရှည်မြင့်စွာသော သံသရာ ကာလပတ်လုံး။
သန္ဓာဝိတံ၊ တဘုံမှဘဘုံသို့ သေ၍ပြေးသွားရလှလေပြီ။
သံသရိတံ၊ တဘုံတည်း၌ အထပ်ထပ်သေ၍ ကျင်လည်ရလှလေပြီ။
ဤသို့ ဟောတော်မူရာ ဒေသနာမြတ်ဝယ် အဓိပ္ပါယ်သော်ကား။
ချစ်သားတို့ … ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ တည်းဟူသော ဤသစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ကလျာဏ ပုထုဇ္ဇန်မှစ၍ မဂ်သို့ကျအောင် အနုဗောဓဉာဏ်အားဖြင့် လျှော်စွာ မသိခြင်းကြောင့် သောတာပတ္တိမဂ်မှစ၍ အရဟတ္တမဂ်သို့ကျအောင် ပဋိဝေဓဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ မသိခြင်းကြောင့်, ငါဘုရားသည်လည်းကောင်း သင်ချစ်သားတို့သည် လည်းကောင်း အစ မထင်သော သံသရာကြီးမှစ၍ ဤဘဝသို့ ရောက်သည်တိုင်အောင် တဘဝမှသည် တဘဝ, တဘဝတည်း၌သော်လည်း အထပ်ထပ် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် အတန်တန် ကျင်လည်ခဲ့ရလှလေပြီ။
ထို့ကြောင့် သင်ချစ်သားတို့သည် ထိုသစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို အနုဗောဓဉာဏ်အားဖြင့် လည်းကောင်း ပဋိဝေဓဉာဏ်အားဖြင့် လည်းကောင်း အဟုတ်အမှန် ထိုးထွင်း၍ သိကြလေကုန်ဟု အဿာဒ - အာဒီနဝဂုဏ်တို့ကို ပြတော်မူပြီး၍ အဝုတ္တသိဒ္ဓိအားဖြင့် အာဏတ္တိ ဥပါယ ဖလ ဂုဏ်ကြီးတို့ကို ပြတော်မူပေသည်။
ထိုသို့ပြတော်မူအပ် ဒေသနာတော်မြတ်ကြီး၌ အနုဗောဓအားဖြင့်သိခြင်း ပဋိဝေဓအားဖြင့်သိခြင်း နှစ်ပါးတို့တွင် အနုဗောဓ သိခြင်းဟူသည်ကား လောကီဉာဏ်ပင်တည်း။ အကြင် ပညာရှိတို့သည် ဆရာကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းဖေါ်ကြ၍ ထို ဆရာကောင်းတို့ ဟောကြားသော အတိုင်းအားဖြင့် မှတ်သားကြရသဖြင့် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်တို့၌ ရော်ရမ်းမှန်းဆ၍ သိကြရခြင်းသည် အနုဗောဓသိခြင်း မည်၏။
ပဋိဝေဓအားဖြင့်သိခြင်း ဟူသည်ကား လောကုတ္တရာဉာဏ်ပင်တည်း။ အကြင်ပညာရှိတို့သည် ဆရာကောင်းတိုနှင့် ပေါင်းဖေါ်မိကြ၍ ထိုဆရာကောင်းတို့ သင်ကြားသော အတိုင်းအားဖြင့် သီလဝိသုဒ္ဓိ စသော - လောကီဝိသုဒ္ဓိခြောက်ပါးတို့ကို ပြီးစေလျက် အကြင်အခါ နိဗ္ဗာန်ကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓဖြင့် မျက်မှောက်ပြုရ၍ ကျန်သစ္စာသုံးပါးကို ကိစ္စပဋိဝေဓဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိကြရခြင်းသည် ပဋိဝေဓသိခြင်းမည်၏။
တတ္ထ အနုဗောဓဉာဏံ လောကိယံ အနုဿဝါဒိဝသေန နိုရောဓေ မဂ္ဂေစ ပဝတ္တတိ၊ ပဋိဝေဓဉာဏံ လောကုတ္တရံ နိရောဓမာရမ္မဏံ ကတွာ ကိစ္စတော စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ။
တတ္ထ၊ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင်။
အနုဗောဓဉာဏံ၊ အနုဗောဓဉာဏ်သည်။
လောကိယ၊ လောကီဖြစ်၍။
အနုဿဝါဒိဝသေန၊ ကြားနာရခြင်းစသော အစွမ်းအားဖြင့်။
နိရောဓေ စ၊ နိရောဓသစ္စာ၌၎င်း။
မဂ္ဂေ စ၊ မဂ္ဂသစ္စာ၌၎င်း။
ပဝတ္တေတိ၊ ဖြစ်၏။
ပဋိဝေဓဉာဏံ၊ ပဋိဝေဓဉာဏ်သည်။
လောကုတ္တရံ၊ လောကုတ္တရာတရား ဖြစ်၍။
နိရောဓံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ကိစ္စတော၊ ပိုင်းခြား၍သိခြင်း, ပယ်ခြင်း, ပွားခြင်းကိစ္စအားဖြင့်။
စတ္တာရိ၊ လေးပါးကုန်သော။
သစ္စာနိ၊ သစ္စာတို့ကို။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
၄- သစ္စာလေးပါး၏ နက်နဲ - ခက်ခဲ - သိမြင်နိုင်ခဲသည်၏ အဖြစ်ကိုပြခြင်း
ထိုသိခြင်း နှစ်ပါးတို့တွင် ပဋိဝေဓသိခြင်းကို ထားဘိဦး။ အနုဗောဓသိခြင်း ဖြင့်ပင်လျှင် သိဘို့ရန် အလွန်ခဲယဉ်းလှ၏။ သိစေအံ့ ... သစ္စာလေးပါး တရားကို၎င်း သတ္တဝါတို့၏ဖြစ်ဟန်ကို၎င်း ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို၎င်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း ထိုလေးပါးသော အခြင်းအရာတို့ကို အလွန်မြင်နိုင်ခဲ၏။ အလွန်ဟောကြားနိုင်ခဲ၏။
သစ္စံ သတ္တော ပဋိသန္ဓိ၊
ပစ္စယာကာရမေဝ စ။
ဒုဒ္ဒသာ စတုရော ဓမ္မာ၊
ဒေသေတုဉ္စ သုဒုက္ကရာ။
သမ္မောအဋ္ဌကထာ။
သစ္စံ၊ သစ္စာလေးပါး တရား၏ ဖြစ်ဟန် အခြင်းအရာ၎င်း။
သတ္တော၊ သတ္တဝါသင်္ခါရတို့၏ဖြစ်ဟန် အခြင်းအရာ၎င်း။
ပဋိသန္ဓိ၊ ပဋိသန္ဓေစွဲနေ ကပ်ငြိဟန် အခြင်းအရာ၎င်း။
ပစ္စယာကာရမေဝ စ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စက်ရဟတ်၏ဖြစ်ဟန် အခြင်းအရာ၎င်း။
စတုရော ဓမ္မာ၊ သစ္စာ သတ္တဝါ ပဋိသန္ဓေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အားဖြင့် လေးပါးကုန်သော တရားတို့သည်။
ဒုဒ္ဒသာ၊ ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်နိုင်ခဲကုန်၏။
ဒေသေတုဉ္စ၊ သူတပါးတို့ကို ဟောပြောခြင်းငှါလည်း။
သုဒုက္ကရာ၊ အလွန်ခဲယဉ်းကုန်၏။
ထိုသို့လွန်စွာ ခဲယဉ်းလှသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားတို့၌ ရှေးဦးစွာ အနုဗောဓအားဖြင့် ဆရာသမားတို့ထံ၌ ဒုက္ခသစ္စာ - သမုဒယသစ္စာ နှစ်ပါးတို့ကို အကျဉ်းအကျယ်အားဖြင့် သင်ကြားခြင်း ဥဂ္ဂဟ၊ အဖန်တလဲလဲ မေးမြန်းခြင်း ပရိပုစ္ဆာ၊ နာခံ မှတ်သားခြင်း သဝန၊ ဆောင်ရွက်ခြင်း ဓာရဏ၊ သုံးသပ်ခြင်း သမ္မသနတို့ဖြင့် သိစေအပ်၏။
နိရောဓသစ္စာ - မဂ္ဂသစ္စာ နှစ်ပါးတို့ကား နာခံမှတ်သားခြင်း သဝနမျှဖြင့်သာလျှင် ထိုးထွင်း၍သိအပ်၏။ ဤကား အနုဗောဓဉာဏ်၏ အရာတည်း။ မဂ်သို့ရောက်သော အခါ၌ကား နိရောဓသစ္စာကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓ ကျန်သုံးပါးကို ကိစ္စပဋိဝေဓဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိစေအပ်၏။
ဧဝမဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒွီသု သစ္စေသု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာ သဝနဓာရဏသမ္မသနပဋိဝေဓော ဟောတိ၊ ဒွီသု သဝနပဋိဝေဓောယေဝ။ အပရဘာဂေ တီသု ကိစ္စတော ပဋိဝေဓော ဟောတိ၊ နိရောဓေ အာရမ္မဏပဋိဝေဓော။
သမ္မောအဋ္ဌကထာ။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။
ဝါ၊ အား။
ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ မဂ်သို့မရောက်မီ ရှေးအဘို့၌။
ဒွီသု၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
သစ္စေသု၊ ဒုက္ခသစ္စာ - သမုဒယသစ္စာတို့၌။
ဥဂ္ဂဟ ပရိပုစ္ဆာ သဝန ဓာရဏ သမ္မသန ပဋိဝေဓော၊ သင်ကြားခြင်း မေးမြန်းခြင်း နာကြားခြင်း ဆောင်ခြင်း သုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဒွီသု၊ နှစ်ပါးကုန်သော နိရောဓသစ္စာ - မဂ္ဂသစ္စာတို့၌။
သဝန ပဋိဝေဓောယေဝ၊ နာကြားခြင်းဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိခြင်း သည်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အပရဘာဂေ၊ မဂ်သို့ရောက်သော ကာလ ခါသမယ၌။
တီသု၊ သုံးပါးကုန်သော ဒုက္ခသစ္စာ - သမုဒယသစ္စာ - မဂ္ဂသစ္စာတို့၌။
ကိစ္စတော၊ ပရိညာကိစ္စအစ ရှိသောအားဖြင့်။
ပဋိဝေဓော၊ ထိုးထွင်း၍သိခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
နိရောဓော၊ နိရောဓသစ္စာ၌။
အာရမ္မဏပဋိဝေဓော၊ အာရုံပြုသောအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိခြင်းသည်။
ဟောတိ ၊ဖြစ်၏။
ထိုသို့ ပြတော်မူအပ်သော ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓ ပရိပုစ္ဆာပဋိဝေဓ သဝနပဋိဝေဓ ဓာရဏပဋိဝေဓ သမ္မသနပဋိဝေဓ အာရမ္မဏပဋိဝေဓ ကိစ္စပဋိဝေဓ ခုနှစ်ပါးတို့တွင် အာရမ္မဏပဋိဝေဓ ကိစ္စပဋိဝေဓ နှစ်ပါးတို့ကို သစ္စာလေးပါးကိုသိရာ၌ ပဋိဝေဓဉာဏ်၌ ၎င်း၊ သာဝကတို့အား ဘာဝနာမယဉာဏ်၌၎င်း၊ ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့အား စိန္တာမယဉာဏ်၌၎င်း သင်္ဂြိုဟ်အပ်၏။ ကြွင်းသော ဥဂ္ဂဟစသော ငါးပါးသော ပဋိဝေဓကိုကား အနုဗောဓဉာဏ်၌၎င်း သာဝကတို့အား သုတမယဉာဏ်၌၎င်း သင်္ဂြိုဟ်အပ်၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ။ ထိုသာဝကတို့အား သစ္စာလေးပါး သိခြင်း၌ ဆရာသမားတို့နှင့်ကင်း၍ မဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ပရတော သုတွာ ပဋိလဘတီတိ ဧတ္ထ ကမ္မာယတနာ ဒီနိ ပရေန ကရီယမာနာနိ ဝါ ကတာနိ ဝါ ဒိသွာပိ ယဿ ကဿစိ ကထယမာနဿ ဝ စနံ သုတွာပိ အာစရိ ယဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဟေတွာပိ ပဋိလဒ္ဓါ သဗ္ဗာ ပရတော သုတွာယေဝ ပဋိလဒ္ဓါ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
ဉာဏဝိဘင်္ဂအဋ္ဌကထာ။
ပရတော သုတွာ ပဋိလဘတီတိ ဧတ္ထ၊ ပရတော သုတွာ ပဋိလဘတိ ဟူသော ဤပုဒ်၌။
ကမ္မာယတနာ ဒီနိ၊ ကမ္မာယတန အစရှိသည်တို့ကို။
ပရေန၊ သူတပါးသည်။
ကရိယမာနာနိဝါ၊ ပြုကုန်သည်တို့ကို၎င်း။
ကတာနိဝါ ၊ ပြု၍ပြီးသည်တို့ကို၎င်း။
ဒိသွာပိ၊ မြင်၍၎င်း။
ယဿ ကဿစိ၊ တစုံတယောက်သော။
ကထယမာနဿ၊ ပြောဟောသောသူ၏။
ဝစနံ၊ စကားကို။
သုတွာပိ၊ ကြား၍၎င်း။
အာစရိယဿ သန္တိကေ၊ ဆရာ၏အထံ၌။
ဥဂ္ဂဟေတွာပိ၊ သင်၍၎င်း။
ယာ ပညာ၊ အကြင်ပညာကို။
ပဋိလဒ္ဓါ၊ ရအပ်၏။
သဗ္ဗာ၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံသော။
သာ ပညာ၊ ထိုပညာကို။
ပရတော၊ သူတပါးအထံမှ။
သုတွာယေဝ၊ ကြား၍သာလျှင်။
ပဋိလဒ္ဓါ နာမာတိ၊ ရအပ်သည်မည်၏ဟူ၍။
ဝါ၊ သုတမယဉာဏ်မည်၏ဟူ၍။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သိအပ် မှတ်အပ် ခံစားအပ်၏။
(ကမ္မာယတနာဒီနိ၌ အာဒိသဒ္ဒါကား သိပ္ပါယတန ဝိဇ္ဇာ ဌာန ကမ္မသကတာဉာဏ် သစ္စာနုလောမိကဉာဏ်ကိုယူ)။
ထို့ကြောင့် အနုဗောဓဉာဏ် သုတမယဉာဏ် စသည်တို့ ရင့်သန်ကြီးမားကြ၍ ပဋိဝေဓဉာဏ် ဘာဝနာမယဉာဏ်တို့ကို လျင်မြန်စွာ ရကြစေခြင်းအကျိုးငှါ ပါဠိအဋ္ဌကထာဋီကာစသော ကျမ်းတို့နှင့်အညီ၎င်း ဆရာသမားတို့၌ ရယူအပ်သော နယူပဒေသ အားဖြင့်၎င်း ငါ၏ ဉာဏ်စွမ်းသတ္တိရှိသည် အားလျော်စွာ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားဝေဘန်၍ ဧကန်ပြလိုက်ပေတော့အံ့။
အကြင်အကြင် ပညာရှိအပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့သည် အကြောင်းယုတ္တိ ရှိသည် အရာတို့၌ ယူတော်မူကြပါကုန်။ အကြောင်းယုတ္တိမရှိသော နေရာတို့၌ ငါ့အား၎င်း သူတပါးအား၎င်း သနားသဖြင့် ပယ်ရှား စွန့်ပစ်တော်မူကြ ပါစေကုန်သတည်း။
၅ - ဒုက္ခသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် အမေးကိုပြခြင်း
သစ္စာလေးပါးတို့တွင် ရှေးဦးစွာ ဒုက္ခသစ္စာ၌...
(၁) အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခမည်သနည်း။
(၂) အဘယ်ကြောင့် သစ္စာမည်သနည်း။
(၃) အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာမည်သနည်း။
(၄) ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်ကား အဘယ်နည်း။
(၅) ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း၊
(၆) ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း။
(၇) ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်း။
(၈) ထိုဒုက္ခသစ္စာကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့သိလျှင်- သံသရာမှ လွတ်သနည်း
ဟူ၍ ပုစ္ဆာရှစ်ချက်တို့ဖြင့် မေးအပ်၏။
၆ - အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခမည်သနည်း ဟူသော ပဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
ထိုသို့မေးအပ်သော ပုစ္ဆာရှစ်ချက်တို့ကို အစဉ်လိုက် ဖြေဆိုပေအံ့ –
(၁) အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခမည်သနည်း ဟူသော ပုစ္ဆာ၌ အဖြေဝိသဇ္ဇနာကား ဤသို့တည်း -
ဒုဋ္ဌုံ ခဏတီတိ ဒုက္ခံ။ ဒုဋ္ဌုံ ဝါ၊ ခါဒထီတိ ဒုက္ခံ။ ဒုဝါခံအဿာတိ ဒုက္ခံ။
ယော သဘာဝေါ၊ အကြင် သဘောတရားသည်။
ဒုဋ္ဌုံ၊ မကောင်းစွာ။
ခနတိ အဝဒါရယတိ၊ တူးဖြိုတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
သောသဘာဝေါ၊ ထိုသဘောတရားသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။ ။ ပဌမဝိဂြိုဟ်အနက်။
ဝါ၊ တနည်းကား။
ယော သဘာဝေါ၊ အကြင်သဘောတရားသည်။
ဒုဋ္ဌုံ၊ မကောင်းသဖြင့်။
အတ္တာနံ၊ မိမိဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓာအစဉ်ကို။
ခါဒတိ ဘက္ခတိ၊ စားတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
သောသဘာဝေါ၊ ထိုသဘောတရားသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခ မည်၏။ ။ ဒုတိယဝိဂြိုဟ် အနက်။
ဝါ၊ တနည်ကား-
အဿာ ဝေဒနာယ၊ ထိုဝေဒနာအား။
ဒု၊ စက်ဆုပ်အပ်သော။
ခံ၊ အချည်းစည်းသော သဘောတရားသည်။
အတ္ထိ ၊ ရှိ၏။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။ ။ တတိယ ဝိဂြိုဟ်အနက်။
၎င်းဝိဂြိုဟ် သုံးပါးတို့တွင် ပဌမဝိဂြိုဟ်၌ ဒုပုဗ္ဗ၊ ခနုဓာတ်၊ ရ ပစ္စည်း။ ကတ္တုသာဓန။ ၎င်း၌ ခနုဓာတ်၏အရကား ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ အာယတန စသော သဘောတရား အပေါင်းကို ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ်အောင် တူးဖြိုတတ်သော သဘောတရားကို မုချအားဖြင့်ရအပ်၏။
ရှေးရှေးသောအစဉ်၌ တူးဖြိုပြီးဖြစ်သော ဥပါဒ်- ဌီ- ဘင်တို့ကို ဖလူပစာအားဖြင့် ရအပ်ကုန်၏။ နောက်နောက်သော အစဉ်တို့၌ ဥပါဒ်- ဌီ- ဘင် တို့ဖြင့် တူးဖြို လတ္တံ့သော သဘောတရားတို့ကို ကာရဏူပစာအားဖြင့် ရအပ်ကုန်၏။ ရပစ္စည်း၏ အရကား ထိုမုချ ဖလူ ကာရဏူပစာရတ္ထ တို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော သတ္တ-ပုဂ္ဂလပညတ် စသည်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော သန္တာနဒြဗ်အစဉ်ကိုရအပ်၏။
ဒုတိယဝိဂြိုဟ်၌လည်း ခါဒဓာတ်၊ ရပစ္စည်း၊ ကတ္တုသာဓန။ အရကောက်ဟန်ကား ရှေ့ဝိဂြိုဟ်နှင့် အတူတူတည်း။
တတိယဝိဂြိုဟ်၌ ဗဟုဗ္ဗိဟိသမာသ်၌ ဒုခံဟူသောသမသ်ပုဒ်၏ အရကား ဇာတိ ဇရာ မရဏတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးအပ်သော စက်ဆုပ်ဘွယ်ရှိသော ခန္ဓာအစဉ်ကြီးကို မုချ အားဖြင့် ရအပ်၏။ စက်ဆုပ်အပ်သော ဒြဗ်ကြီး၏ အချည်းစည်းသုဉ်းသော သဘောနှင့် သာမိသံ အဖြစ်ဖြင့် စပ်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော သမ္ဗန်ကို ဌာနူပစာ အားဖြင့် ရအပ်၏။ အဿာဟူသော အညပုဒ်၏ အရကား ထိုမုချ ဌာနူပစာရတ္ထ တို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော သတ္တ-ပုဂ္ဂလပညတ် စသည်တို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးသော သန္တာန ဒြဗ်အစဉ်ကြီးကို ရအပ်၏။
ထိုဝိဂြိုဟ်သုံးပါးတို့တွင် ပဌမ-ဒုတိယ ဝိဂြိုဟ်နှစ်ပါးတို့ကို ဆရာကြီးတို့ ဆိုကြခြင်း သည်ကား။
“ဒုက္ခံ ဘန္တေတိ အဘိဏှပဋိ ပီဠနာကာရေန ဒုက္ခံ၊ ဥပ္ပါဒဧရာဘင်္ဂဝသေန ဟိ ရူပဿ နိရန္တရံ ဗာဓနံ ဟောတိ”။
အနတ္တ သုတ္တဝဏ္ဏနာ။
ဒုက္ခံ ဘန္တေတိ၊ ဒုက္ခံဘန္တေ ဟူသည်ကား။
အဘိဏှပီဠနာကာရေန၊ အစဉ်မပြတ် ကပ်၍နှိပ်စက်တတ်သော အခြင်းအရာကြောင့် ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
ဟိ၊ ထိုစကားသင့်စွ။
ရူပဿ၊ ရုပ်တရားအပေါင်းအား။
ဝါ၊ ကို။
ဥပ္ပါဒဧရာဘင်္ဂဝသေန၊ ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
နိရန္တရံ၊ မပြတ်။
ဗာဓနံ၊ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမက္ခန္ဓာကိုလည်း ၎င်းအတိုင်းမှတ်။ ဤသို့သော အဋ္ဌကထာကို ထောက်၍ ဆိုတော်မူကြပေသည်။
တတိယဝိဂြိုဟ်ကား -
“ဣဓ ဒုဣတိ အယံ သဒ္ဒေါ ကုစ္ဆိတေ ဒိဿတိ၊ ကုစ္ဆိတဥှိ ပုတ္တံ ဒုပုတ္တောတိ ဝဒန္တိ။ ခံသဒ္ဒေါ ပန တုစ္ဆေ၊ တုစ္ဆဥှိ အာကာသံ ခန္တိဝုစ္စတိ”။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဣဓ၊ ဤဒုက္ခံ ဟူသောပါဌ်၌။
ဒုဣတိ အယံသဒ္ဒေါ၊ ဒုဟူသော ဤသဒ္ဒါသည်။
ကုစ္ဆိတေ၊ စက်ဆုပ်အပ်သော အနက်၌။
ဒိဿတိ၊ ထင်လာ မြင်လာ၏။
ဟိ သစ္စံ၊ ထိုစကားသည်မှန်၏။
ကုစ္ဆိတံ၊ ကဲ့ရဲ့အပ်-စက်ဆုပ်အပ်သော။
ပုတ္တံ၊ သားဆိုး သားကြမ်း သားသ ရမ်းကို။
ဒုပုတ္တောတိ၊ ဒုပုတ္တဟူ၍။
ဝဒန္တိ၊ ဆိုကြကုန်၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ခံသဒ္ဒေါ၊ ခံသဒ္ဒါသည်။
တုစ္ဆေ၊ အချည်းနှီးဟူသော အနက်၌။
ဒိဿတိ၊ ထင်၏။
ဟိ သစ္စံ၊ ထိုစကားမှန်စွ။
တုစ္ဆံ၊ အချည်းနှီးသော။
အာကာသံ၊ ရေးခြစ်မထင် ထက်ကောင်းကင်ကို။
ခန္တိ၊ ခံ-ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော ဝစနတ္ထ အဋ္ဌကထာဆရာတို့နှင့်ညီစွာ စက်ဆုပ်အပ်သည် ဖြစ်၍ တူးဖြိုတတ်သောအနက် စားတတ်သောအနက်, အချည်းစည်းသုဉ်းသော အနက် တို့ကြောင့် ဒုက္ခမည်ပေ၏ဟုဖြေ။
ပဌမပုစ္ဆာ- ပြီး၏။
၇ - အဘယ်ကြောင့် သစ္စာမည်သနည်းဟူသော ဒုတိယပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း
(၂) အဘယ်ကြောင့် သစ္စာမည်သနည်း - ဟူသော ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ -
“သတနံ သစ္စံ”။
သတနံ၊ မှန်ခြင်း။
သစ္စံ၊ မှန်ခြင်း။
သစ္စံကား သတဓာတ်၊ ဏျပစ္စည်း။ ဘာဝသာဓနတည်း။ သတဓာတ်၏ အရကား ဘာဝဝါစကပုဒ်တို့၏ သဘောသည် ဓာတ်အရ ပစ္စည်းအရ အထူးမရှိသောကြောင့် အမှန်ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရအပ်၏။
ထိုသစ္စာဟူသော သဘောသည် မဘောက်မပြန် မှန်သော သဘောလည်းရှိ၏။ မချွတ်ယွင်းသော သဘောလည်း ရှိ၏။ တပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် မဖြစ်သော သဘောလည်းရှိ၏။ ထိုသဘောသည် အဘယ်သည်တို့နည်း ဟူမူကား။ ဒုက္ခ စသည်တို့ပင်တည်း။
စတ္တာရိမာနိ ဘိက္ခဝေ တထာနိ အဝိတသာနိ အနညထာနိ။ ကတမာနိ စတ္တာရိ။ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဘိက္ခဝေ တထ မေတံ အဝိတထမေတံ အနညတထမေတံ။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣမာနိ စတ္တာရိ၊ ဤလေးပါးကုန်သော တရားတို့သည်။
ကထာနိ၊ မှန်ကုန်၏။
အဝိတထာနိ၊ မချွတ်ယွင်းကုန်။
အနညထာနိ၊ တပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် မဖြစ်ကုန်။
စတ္တာရိ၊ လေးပါးကုန်သော တရားတို့ဟူသည်။
ကတမာနိ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဒံ၊ ဤတရားသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ယံ ဝစနံ၊ အကြင်စကားကို။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဧတံ ဝစနံ၊ ထိုစကားသည်။
တထံ၊ မှန်၏။
ဧတံ ဝစနံ၊ ဤစကားသည်။
အဝိတထံ၊ မချွတ်ယွင်း။
ဧတံ ဝစနံ၊ ဤစကားသည်။
အနညထံ၊ တပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်မဖြစ်။
ဤသို့ မှန်သောသဘော, မချွတ်ယွင်းသောသဘော, တပါးသောအခြင်းအရာ အားဖြင့် မဖြစ်သော သဘောသည် သစ္စာမည်၏ဟုဖြေ။
ဒုတိယပုစ္ဆာ-ပြီး၏။
၈ - အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာ မည်သနည်း ဟူသော တတိယပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၃) အဘယ်ကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာမည်သနည်း ဟူသောပုစ္ဆာ၌ -
“ဒုက္ခဉ္စတံ သစ္စဉ္စာတိ ဒုက္ခသစ္စံ”။
ယံ ဓမ္မဇာတံ၊ အကြင် တရားသဘောသည်။
ဒုက္ခဉ္စ၊ စက်ဆုပ်အပ်သည်ဖြစ်၍ တူးဖြိုတတ်သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သစ္စဉ္စ၊ မှန်သောသဘောသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုနှစ်ပါးသော သတ္တိကြောင့်။
တံ ဓမ္မဇာတံ၊ ထိုတရားသဘောသည်။
ဒုက္ခသစ္စံ၊ ဒုက္ခသစ္စာမည်၏။
ကမ္မဓာရယ်သမာသ်တည်း။ ၎င်းကမ္မဓာရယ်သမာသ်၌ ဒုက္ခံဟူသော ရှေ့ပုဒ် အရကား ယခင်ဆိုသောအတိုင်း တေဘူမကတရားကို မုချအားဖြင့်ရ၏။ စက်ဆုပ် အပ်သည်ဖြစ်၍ တူးဖြိုခြင်းစသော ဂုဏ်နှင့် ဂုဏ်-ဂုဏေ အဖြစ်ဖြင့်စပ်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သောသမ္ဗန်ကို ဌာနူပစာအားဖြင့်ရ၏။
ဒုက္ခသစ္စံဟူသော သမာသ်ပုဒ်လုံး၏ အရကား ထိုမုချဌာနူပစာတို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော တေဘူမကတရားတို့ မှန်သောသဘောကို ရအပ်၏။ တံကား နိပတ်မျှသာတည်း။ ဝါ၊ မုချဌာနူပစာတို့ဖြင့် ကောက်အပ်သော တရားတို့ကိုပင် ရအပ်ကုန်၏။ အာဂုံ မလိုတော့ပြီ။
တတိယပုစ္ဆာပြီး၏။
၉ - ဒုက္ခသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်ကား အဘယ်နည်းဟူသော စတုတ္ထပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း။
(၄) ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်ကား အဘယ်နည်း ဟူရာ၌။ ။ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၌ နှိပ်စက်ခြင်းလက္ခဏာရှိ၏။ ပူပန်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။ ဖြစ်ခြင်းပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။ ကံ, စိတ်, ဥတု အာဟာရ, တို့သည် ယထာရဟ နီးစွာသောအကြောင်းရှိ၏။
လက္ခဏာဒိပ္ပဘေဒတောတိ ဧတ္ထ ဟိ ဗာဓနလက္ခဏံ ဒုက္ခသစ္စံ သန္တာပနရသံ ပဝတ္တိပစ္စုပဋ္ဌာနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဟိ၊ ထိုစကားကို ထင်စွာဆိုဦးအံ့။
လက္ခဏာဒိပ္ပဘေဒတောတိ ဧတ္ထ၊ လက္ခဏာဒိပ္ပဘေဒတော ဟူသောဤပါဌ်၌။
ဒုက္ခသစ္စံ၊ ဒုက္ခသစ္စာသည်။
ဗာဓနလက္ခဏံ၊ ကျင်လည်တတ်သော သတ္တဝါဟု သမုတ်အပ်သော ခန္ဓာအစဉ်ကို နှိပ်စက်တတ်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
သန္တာပနရသံ၊ ဆယ့်တပါးတို့ဖြင့် ပူလောင်စေခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။
ပဝတ္တိပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ အသစ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏ဟု ယောဂီ၏ဉာဏ်ဝ၌ ရှေ့ရှုထင်ခြင်း ရှိ၏။
ဘဝပစ္စယာဇာတိ-ဟူ၍ ဟောတော်မူရကား ကံစသောအကြောင်းသည် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
ယထာရဟ-ယူဟန်ကား ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်မှာ ကံ၊ စိတ္တဇရုပ်တို့နှင့်တကွ နာမ်တို့မှာ စိတ်၊ သီတဥဏှတို့ကြောင့် ဘောက်ပြန်တတ်သော ရုပ်နာမ်တို့မှာ ဥတု၊ ဩဇဋ္ဌမက- ရုပ်တို့မှာ အာဟာရ - စသည်တို့ကို ပဒဋ္ဌာန်ထား၍ယူကြလေ။
စတုတ္ထပုစ္ဆာပြီး၏။
၁၀ - ဒုက္ခသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်းဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း
ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း-ဟူရာ၌။
“ဣဒံခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ၊ ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ ဗျာဓိပိ ဒုက္ခော၊ မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ယံပိစ္ဆံ န လဗ္ဘတိ၊ တမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ သံခိတ္တေန ပစ္စုပါဒါ နက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ”
ဟူ၍ ရှစ်ပါးသော အခြင်းအရာ အာကာရတို့ကို ဟောတော်မူသည်။
မဟာဝဂ္ဂ သံယုတ်ပါဠိတော်။
အဋ္ဌကထာတို့၌ကား -
“ဇာတိအာဒီနံ နိစ္ဆယာတိ ယေ တေ အရိယသစ္စာနိ နိဒ္ဒိသန္တေန ဘဂဝတာ ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ သောကပရိဒေဝဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ယံပိစ္ဆံ န လဗ္ဘတိ၊ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါ နက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာတိ ဒုက္ခ နိဒ္ဒေသေ ဒွါဒသ ဓမ္မာ”-
ဟူ၍ တဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာကို ဟောတော်မူသည်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဇာတိပိ၊ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲ၏။
ဇရာပိ၊ အိုရခြင်းသည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲ၏။
ဗျာဓိပိ၊ နာရခြင်းသည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲ၏။
မရဏမ္ပိ၊ သေရခြင်းသည်လည်း။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏၊
အပ္ပိယေဟိ၊ မချစ်နှစ်လိုအပ်သည်တို့နှင့်။
သမ္ပယောဂေါ၊ ယှဉ်တွဲ၍ နေရခြင်းသည်။
ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲ၏။
ပိယေဟိ၊ ချစ်နှစ်လိုအပ်သည်တို့နှင့်။
ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ကွေကွင်း၍ နေရခြင်းသည်။
ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲ၏။
ယံပိစ္ဆံ၊ အကြင် အလိုရှိအပ်သော ဝတ္ထုကို။
န လဗ္ဘတိ၊ မရ။
တမ္ပိ၊ ထိုသို့မရခြင်းသည်လည်။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏။
သံခိတ္တေန၊ အကျဉ်းအားဖြင့်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာတို့သည်။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲကုန်၏။
ဣဒံ ခေါ ပန၊ ဤပဋိသန္ဓေနေခြင်း အစရှိသည်ကား။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲဖြစ်သော။
အရိယသစ္စံ၊ အရိယသစ္စာတည်း။
ပါဠိတော်အနက်။
ဇာတိအာဒီနံ နိစ္ဆယာတိ၊ ဇာတိအာဒီနံ နိစ္ဆယာ - ဟူသည်ကား။
အရိယသစ္စာနိ၊ အရိယသစ္စာတို့ကို။
နိဒ္ဒိသန္တေန၊ အကျယ်ပြတော်မူသော။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊လ။ သံခိတ္တေန ပစ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာတိ၊ -ဟူ၍။
ဒုက္ခနိဒ္ဒေသ၊ ဒုက္ခနိဒ္ဒေသ၌။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။
ဒွါဒသ ဓမ္မာ၊ တဆယ့်နှစ်ပါးသော တရားတို့ကို။
ဘဂဝတာ၊ သည်။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏။
သာဓကအနက်ကား -
ဇာတိပိ၊ ဇာတိသည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲ၏။
ဇရာပိ၊ ဇရာသည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲ၏။
မရဏမ္ပိ၊ သေရခြင်းသည်လည်း။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏။
သောက ပရိဒေဝဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါ ယာသာပိ၊ စိုးရိမ်ခြင်း ငိုကြွေးခြင်း ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်း ပြင်းစွာ ပင်ပန်းခြင်း တို့သည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲကုန်၏။
အပ္ပိယေဟိ၊ မချစ်နှစ်လိုအပ်သည်တို့နှင့်။
သမ္ပယောဂေါ၊ ယှဉ်တွဲ၍ နေရခြင်းသည်။
ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲ၏။
ပိယေဟိ၊ ချစ်နှစ်လိုအပ်သည်တို့နှင့်။
ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ကွေကွင်း၍ နေရခြင်းသည်။
ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲ၏။
ယံပိစ္ဆံ၊ အကြင် အလိုရှိအပ်သော ဝတ္ထုကို။
န လဗ္ဘတိ၊ မရ။
တမ္ပိ၊ ထိုသို့ မရခြင်းသည်လည်း။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲ၏။
သံခိတ္တေန၊ အကျဉ်းအားဖြင့်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ယေ တေ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ အကြင်ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော တရားတို့သည်လည်း။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲကုန်၏။
အဋ္ဌကကာအနက်။
ထိုသို့ပြတော်မူအပ်သော အာကာရရှစ်ပါး တဆယ့်နှစ်ပါးတို့တွင် “ဇာတိပိဒုက္ခာ” ဟူသောပုဒ်၌ ဇာတိသည် သာမညအားဖြင့် တပါးသာတည်း။ ဝိသေသအားဖြင့် သော်ကား ရုပ်ဇာတိ နာမ်ဇာတိဟူ၍ နှစ်ပါး၊
ကာမဇာတိ ရူပဇာတိ အရူပဇာတိဟူ၍ သုံးပါး၊
၎င်းနည်းတူ ဧကဝေါကာရဇာတိ စတုဝေါကာရဇာတိ ပဉ္စဝေါကာရဇာတိ ဟူ၍သုံးပါး။
သညီဇာတိ အသညီဇာတိ နေဝသညီနာသညီဇာတိ ဟူ၍ သုံးပါး အားဖြင့် ဇာတိကိုးပါး။
၎င်းဇာတိ ကိုးပါးတို့ဝယ် လူနတ်စသော အမည်အမျိုးအားဖြင့် ရေတွက်အပ်သည် ရှိသော် မရေမတွက်နိုင်သော ဇာတိတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမရေမတွက်နိုင်သော ဇာတိမျိုးတို့၌ ယောနိလေးပါး တို့ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ဇာတိတို့ဖြစ်ဟန်ကို ဤသို့သိအပ်၏
တတ္ထ ကတမာ ဇာတိ၊ ယာ တေသံ တေတံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ သြက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဇာတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ထိုဇာတိ စသည်တို့တွင်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
ကတမာ၊ အဘယ်နည်း။
တေသံ တေသံ သတ္တာနံ၊ ထိုထိုသတ္တဝါတို့၏။
တမှိ တမှိ သတ္တ နိကာယေ၊ ထိုထို သတ္တဝါအပေါင်း၌။
ယာ ဇာတိ၊ အကြင်ဖြစ်ခြင်းသည်။
ယာ သဉ္ဇာတိ၊ အကြင်ပြည့်စုံသော အာယတန၏အစွမ်းဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ယာ ဩက္ကန္တိ၊ အကြင်ဥခွံတွင်း သူငယ်အိမ်တွင်းသို့ဝင်၍ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ယာ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ အကြင် သံသေဒဇဥပပတ်၏အစွမ်းဖြင့် ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းသည်။
ခန္ဓာနံ၊ တခု လေးခု ငါးခုသော ခန္ဓာတို့၏။
ယော ပါတု ဘာဝေါ၊ အကြင် ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းသည်။
အာယတနာနံ၊ အာယတနတို့ကို။
ယော ပဋိလာဘော၊ အကြင်ရခြင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
အယံ၊ ဤဖြစ်ခြင်းအစရှိသည်ကို။
ဇာတိ၊ ဇာတိဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤပါဠိတော်၌ “တေသံ တေသံ သတ္တာနံ” ဟူသော ဝိစ္ဆာသဒ္ဓါဖြင့် သတ္တဝါ အလုံးစုံကို အကုန်နှံ့စေ၍ အကျဉ်းအားဖြင့် သတ္တဝါအများတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
“တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ” ဟူသော ဝိစ္ဆာသဒ္ဒါဖြင့် ဂတိဇာတိ၏ အစွမ်းဖြင့် နှံ့စေ၍ သတ္တဝါအများတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
“ဇာတိ”ဟူသောပုဒ်ဖြင့် အာယတနနှင့် မပြည့်မစုံဖြစ်ခြင်း သာမညကို ပြတော်မူသည်။
“သဉ္ဇာတိ”ဟူသောပါဌ်ဖြင့် အာယတနနှင့် အပြည့်အစုံ ကောင်းစွာ ဖြစ်ခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
“သြက္ကန္တိ”ဟူသောပါဌ်ဖြင့် အဏ္ဍဇ ဇလာဗုဇ သတ္တဝါတို့၏ ဥခွံတွင်း သူငယ် အိမ်တွင်းသို့ ဝင်ရသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
“အဘိနိဗ္ဗတ္တိ”ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် သံသေဒဇ သြပပါတိက သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းကိုပြတော်မူသည်။
“ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ” ဟူသောပါဌ်ဖြင့် ပရမတ္ထအားဖြင့် သတ္တဝါတို့သည် ထင်ရှားဖြစ်သည် မဟုတ်ကုန်။ ခန္ဓာတို့သာ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏ဟူသော အနက်ကို ပြတော်မူသည်။
“အာယတနာနံ ပဋိလာဘော”ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ထိုထိုဘဝ၌ဖြစ်သော အာယတန တို့၏ အစွမ်းဖြင့် အတ္တဘောကိုရခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
ထိုစကားရပ်တို့၌ ယောနိလေးပါး ဟူသော်ကား -
“စတဿော ယောနိယော အဏ္ဍဇယောနိ ဇလာဗုဇယောနိ သံသေဒဇယောနိ သြပပါတိကယောနိ”- ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူ၏။
သင်္ဂီတိသုတ်ပါဠိတော်။
ယောနိယော၊ ယောနိတို့သည်။
အဏ္ဍဇယောနိ၊ အဏ္ဍဇယောနိ၎င်း။
ဇလာဗုဇယောနိ၊ ဇလာဗုဇယောနိ၎င်း။
သံသေဒဇယောနိ၊ သံသေဒဇယောနိ၎င်း။
သြပပါတိကယောနိ၊ သြပပါတိကယောနိ၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စတဿော၊ လေးပါးတို့တည်း။
ထိုလေးပါးတို့၏ အထူးကား -
“အဏ္ဍေ ဇာတာတိ အဏ္ဍဇာ”- ဟူသော ပါထေယျအဋ္ဌကထာပါဌ် ဝစနတ္ထနှင့်အညီ အဥ၌ ဖြစ်သော ငှက် မြွေ အစရှိသော သတ္တဝါတို့သည် အဏ္ဍဇ မည်ကုန်၏။
“ဇလာဗုမှိ ဇာတာတိ ဇလာဗုဇာ”- ဟူသော အဋ္ဌကထာ ပါဌ် ဝစနတ္ထနှင့်အညီ သူငယ်အိမ်၌ဖြစ်သော လူအစရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ဇလာဗုဇ မည်ကုန်၏။
“သံသေဒေ ဇာတာတိ သံသေဒဇာ” ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ် ဝစနတ္ထနှင့် အညီ အညှိ၌ဖြစ်သော ပိုး လောက် အစရှိသော သတ္တဝါတို့သည် သံသေဒဇ မည်ကုန်၏။
“ဝေဂေနအာဂန္တွာ ဥပပါတာဝိယာတိ သြပပါတိကာ”- ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ် ဝစနတ္ထနှင့်အညီ လျင်သောအဟုန်ဖြင့် လာ၍ကျသကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်သော နတ် အစရှိသော သတ္တဝါတို့သည် သြပပါတိက မည်ကုန်၏။
ထို ယောနိလေးပါးတို့၏ သတ္တဝါတို့၌ဖြစ်ဟန်ကို လက်သန်း အဋ္ဌကထာတို့၌ လာသည်ကား -
ဘူမဝဇ္ဇေသု ဒေဝေသု၊ ပေတေ နိဇ္ဈာမတဏှိကေ။
နိရယေသု စ သမ္ဘောတိ၊ ယောနေကာဝေါပပါတိကာ။
နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒ။
ဘူမဝဇ္ဇေသု၊ ဘူမဇိုဝ်း နတ်သည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော။
ဒေဝေသု၊ နတ်တို့၌၎င်း။
နိဇ္ဈာမတဏှိကေ၊ နိဇ္ဈာမတဏှိက အမည်ရှိသော။
ပေတေစ၊ ပြိတ္တာ၌၎င်း။
နိရယေသု စ၊ ငရဲတို့၌၎င်း။
သြပပါတိကာ၊ သြပပါတိက အမည်ရှိသော။
ဧကာဝ၊ တခုသာလျှင်ဖြစ်သော။
ယောနိ၊ ယောနိသည်။
သမ္ဘောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဂါထာ၏အဓိပ္ပါယ်ကား ထင်ရှားလှ၏။
ဘူမဒေဝမနုဿေသု၊
တိရစ္ဆာနေ ပရေတထာ။
ပေတေသု စာဝသေသေသု၊
စတဿောပိစ ယောနိယော။
လက်သန်းအဋ္ဌကထာ။
ဘူမဒေဝမနုဿေသု၊ ဘူမဇိုဝ်းနတ်, လူတို့၌၎င်း။
တထာ၊ ထိုမှတပါး။
အပရေ၊ တပါးသော။
တိရစ္ဆာနေ၊ တိရစ္ဆာန်၌၎င်း။
အဝသေသေသု၊ နိဇ္ဈာမတဏှိကပြိတ္တာမှ ကြွင်းကုန်သော။
ပေတေသုစ၊ ပြိတ္တာတို့၌၎င်း။
စတဿောပိ စ၊ လေးပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ယောနိယော၊ ယောနိတို့သည်။
သမ္ဘောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
၎င်းဂါထာ၏ အဓိပ္ပါယ်လည်း ထင်ရှား၏။
ထိုဂါထာ၏ အဓိပ္ပါယ်ကိုယူ၍ အကျဉ်းအားဖြင့် ဆရာမြတ်တို့ မှတ်ကြသည်ကား -
ဘူမဇိုဝ်းပယ်၊ ကြွင်းဝယ်များစွာ၊
နတ်တကာနှင့်၊ နိဇ္ဈာမတဏှိက၊
နိရယတို့၊ နေကြလေရာ၊
ယောနိမှာ၊ တခုသာမှတ်၊
ဥပပါတ်။
ဘူမဇိုဝ်းလူ၊ ထို့တူများစွာ၊
တိရစ္ဆာနှင့်၊ နိဇ္ဈာပယ်လျှင်း၊
ကြွင်းသည်ပြိတ္တာ၊ ယောနိမှာ၊
နေရာမလပ်၊ လေးပါးမှတ်။
ထိုယောနိ လေးပါးတို့တွင် ဥပပတ် သံသေဒဇ နေသော သူတို့တွင် သံသေဒဇမှာ တလသား-နှစ်လသားခန့်မျှဖြစ်၏။ ဥပပါတ်မှာ တဆယ့်ငါးနှစ် တဆယ့်ခြောက်နှစ် ခန့်မျှဖြစ်၏။
တတ္ထ ဒေဝမနုဿေသု သံသေဒဇ သြပပါတိကာနံ အယံ ဝိသေသော၊ သံသေဒဇာ မန္ဒာ ဒဟရာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ။ သြပပါတိကာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဟုတ္တာ။
ပါထေယျ အဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ထိုသတ္တဝါတို့တွင်။
ဒေဝမနုဿေသု၊ နတ်လူတို့၌။
သံသေဒဇ သြပပါတိကာနံ၊ သံသေဒဇ သြပပါတိက ပဋိသန္ဓေ နေကုန်သော သူတို့၏။
အယံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား။
ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။
သံသေဒဇာ၊ သံသေဒဇပဋိသန္ဓေ နေကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
မန္ဒာ၊ နည်းကုန်သည်။
ဒဟရာ၊ ငယ်ကုန်သည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကုန်၍။
နိဗ္ဗတ္တန္တိ ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သြပပါတိကာ၊ ဥပပါတ် ပဋိသန္ဓေ နေကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
သောဠသဝသုဒ္ဒေသိကာ၊ တဆယ့်ခြောက်နှစ်ဖြင့် ညွှန်းအပ်သောအရွယ်ရှိကုန်သည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကုန်၍။
နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ထိုယောနိလေးပါးတို့တွင် အဏ္ဍဇ ဇလာဗုဇ ပဋိသန္ဓေ နေကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် မိဘတို့၏ မေထုန်ဟု ဆိုအပ်သော အဇ္ဈာစာရ ကြောင့်လည်း နေကြကုန်သည်။
ကိုယ်လက်နှီးနှောခြင်း ကာယသံသဂ္ဂကြောင့်၎င်း,
ပုဆိုးဖြင့် သုက်သွေးကိုယူခြင်း စောဠဂဟဏကြောင့်၎င်း,
သုတ်သွေးကို သောက်ခြင်း အသုစိပါနကြောင့်၎င်း,
ချက်ကိုသုံးသပ်ခြင်း နာဘိပရာမသနကြောင့်၎င်း,
အဆင်းကိုမြင်ခြင်း ရူပဒဿနကြောင့်၎င်း,
အသံကိုကြားခြင်း သဒ္ဒသဝနကြောင့်၎င်း,
အနံ့ကိုနမ်းခြင်း ဂန္ဓဃာယနကြောင့်၎င်း နေကြကုန်သည်။
ဤရှစ်ပါးသော အကြောင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ နေကြကုန်သည်ဟု ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ ၌လာသည်။
၁၁ - ပဋိသန္ဓေ နေရခြင်း၏ ဇာတိ ဒုက္ခကိုပြခြင်း
ထိုရှစ်ပါးသော အကြောင်းတို့တွင် ရှေးဦးစွာသော အကြောင်းသည်သာလျှင် များသောအားဖြင့် မြဲသောပဋိသန္ဓေရှိ၏။ ကြွင်းသော အကြောင်း ခုနစ်ပါးတို့သည် များသောအားဖြင့် မြဲသော ပဋိသန္ဓေမရှိ။ အနည်းငယ်မျှသာမြဲသည်။ ရှေးဦးစွာသော အကြောင်း၌ အမိအဘတို့သည် အညီအညွတ် စည်းဝေးကုန်သည်လည်း ဖြစ်စေ။
(၁) အမိ၏ ကြာတိုက်သည်လည်း ဥတုသက်ဆင်း၍ သန့်ရှင်းသည်လည်း ဖြစ်စေ။
(၂) ပဋိသန္ဓေနေသော သတ္တဝါသည်လည်း ရှေ့ရှုကပ်ရောက်သည်လည်းဖြစ်စေ။
(၃) ဤအင်္ဂါသုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အခါကာလဝယ် ကလလရုပ်ဟု ဆိုအပ်သော ဇလာဗုဇ အဏ္ဍဇ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသည်ဖြစ်၏။
ထိုပဋိသန္ဓေခဏ၌ ထင်ရှားဖြစ်သော ကလလရေကြည် ဟုဆိုအပ်သော ရုပ်အစဉ် လည်း ယင်ငယ်သည် တကြိမ်သောလုံ့လဖြင့် သောက်လောက်ရုံမျှ အတိုင်းအရှည် ရှိသည်ဖြစ်၍ နည်းလှစွာ၏။ ဤသို့ဆိုအပ်ပြီး၍ တဖန် ယင်ငယ်သောက်လောက်ရုံမျှ ပမာဏရှိသော ကလလရေကြည်သည် အလွန် များသေး၏ဟု ပယ်ပြီး၍ သိမ်မွေ့ နူးညံ့လှစွာသော အပ်ကို ဆီ၌ချ၍ ဆယ်အပ်သည်ရှိသော် ယိုစီးလျက် အပ်ဖျားဝယ် တည်သော ဆီပေါက်ပမာဏ ရှိ၏ဟုဆို၏။
ထိုအပ်ဖျား၌တည်သော ဆီပေါက်ပမာဏရှိသော ကလလရေကြည်သည် အလွန် များသေး၏ဟု ပယ်ပြီး၍ ဆံပင်တချောင်းကို ဆီ၌ချ၍ ဆယ်အပ်သည်ရှိသော် ယိုစီးလျက် ဆံဖျားဝယ် တည်သော ဆီပေါက်ပမာဏ ရှိ၏ဟုဆို၏။
ထိုဆံဖျား၌ တည်သော ဆီပေါက် ပမာဏရှိသော ကလလရေကြည်သည် အလွန် များသေး၏ဟု ပယ်ပြီး၍ ဤဇမ္ဗူဒီပါကျွန်းသူတို့၏ဆံကို ရှစ်စိတ်ခွဲပြီးလျှင် ထိုရှစ်စိတ် တစိတ်ပမာဏသည် ဥတ္တရကုရု ကျွန်းသူတို့၏ ဆံပင်တည်း၊ ထိုဥတ္တရကုရုကျွန်းသူ တို့၏ ဆံကို ကြည်စွာသော ဆီ၌ ချ၍ ဆယ်အပ်သည်ရှိသော် ယိုစီးလျက် ဆံဖျားဝယ် တည်သော ဆီပေါက်ပမာဏ ရှိ၏ဟု ဆို၏။
ထိုဆံဖျား၌ တည်သော ဆီပေါက်ပမာဏရှိသော ကလလရေကြည်သည် အလွန် များသေး၏ ဟုပယ်ပြီးမှ ဇာတိဥဏ္ဏမည်သော သားကောင်၏ အမွေးသည် အလွန်သိမ်မွေ့၏။ ထိုဇာတိဥဏ္ဏ မည်သော သားကောင်၏ အမွေးတချောင်းကို ကြည်စွာသော ဆီ၌ ချ၍ ဆယ်အပ်သည်ရှိသော် ယိုစီးလျက်အမွေးဖျားဝယ် တည်သော ဆီပေါက်ပမာဏရှိ၏ ဆို၏။
ဤသို့လျှင် -
ယင်ငယ်သောက်လောက်၊ ထိုနောက်အပ်ဖျား၊
တောင်ကျွန်းသား၏၊ ဆံဖျားတသွယ်၊
မြောက်ဝယ်ကျွန်းသား၊ ဆံဖျားတင်ရှိ၊
ဇာတိဥဏ္ဏာ၊ သားမြတ်စွာ၏၊
မွေးမှာတမျှင်၊ အဖျားတွင်၌၊
တင်သည့်ဆီမျှ၊ ပမာရသည်။
ကလလရုပ်၏ အတိုင်းအရှည်တည်း။
ထို့ကြောင့် ...
တိလတေလဿ ယထာ ဗိန္ဒု၊
သပ္ပိမဏ္ဍော အနာဝိလော။
ဧဝံ ဝဏ္ဏပဋိဘာဂံ၊
ကလလံ သမ္ပဝုစ္စတိ။
ဟု အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်တို့ မိန့်ဆိုတော်မူ၏။
တိလတေလဿ၊ နှမ်းဆီ၏။
ဗိန္ဒု ယထာ၊ အပေါက်ကဲ့သို့။
အနာဝိလော၊ နောက်ကျုခြင်း မရှိသော။
သပ္ပိမဏ္ဍော ယထာ၊ ထောပတ်ကြည်ကဲ့သို့။
ဧဝံတထာ၊ ထိုအတူ။
ကလလံ၊ ကလလရေ ကြည်ကို။
ဝဏ္ဏပဋိဘာဂံ၊ တူသောအဆင်းသဏ္ဌာန် ရှိ၏ဟူ၍။
သမ္ပဝုစ္စတိ၊ ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့် ဆိုအပ်၏။
ထိုကြည်လင်လှစွာသော ကာလလရေကြည်ဖြင့် ခုနစ်ရက်၊
၎င်းနောက် အမြှုပ် ခုနစ်ရက်၊
၎င်းနောက် သွေးခဲ ခုနစ်ရက်၊
၎င်းနောက် သားတစ် ခုနစ်ရက်၊
၎င်းနောက် ခက်မငါးဖြာတို့ ခုနစ်ရက်၊
ဤသို့စသည်ဖြင့် တနေ့ထက်တနေ့ ရင့်၍ တဆယ့်တစ် သတ္တာဟ၌။ စက္ခု, သောတ, ဃာန၊ ဇိဝှါတို့ ဖြစ်ကြလျက် လေး ဆယ့်နှစ်သတ္တာဟ။ (ဝါ) ကိုးလနှင့် နှစ်ဆယ့်လေးရက်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်၍ဖွါးမြင်ရလေ၏။
ထို့ကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် -
ပဌမံ ကလလံ ဟောတိ၊
ကလလာ ဟောတိ အဗ္ဗုဒံ။
အဗ္ဗုဒါ ဇာယတေ ပေသိ၊
ပေသိ နိဗ္ဗတ္တတီ ဃနော။
ဃနာ ပသာခါ ဇာယန္တိ၊
ကေသာ လောမာ နခါပိ စ။
လဉ္စဿ ဘုဉ္ဇတီ မာတာ၊
အန္နံ ပါနဉ္စ ဘောဇနံ။
တေန သော တတ္ထ ယာပေတိ၊
မာတုကုစ္ဆိဂတော နရော။
ဟူသော အခွဲနှင့်တကွ သုံးဂါထာ(၂-ဂါထာခွဲ) ကို ဟောတော် မူ၏။
သံယုတ်ပါဠိတော်။
ဂမ္ဘသေယျကာနံ အဇ္ဈတ္တိကာယတနေသု မနာယတန ကာယာယတနာနေဝ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သေသာနိ စတ္တာရိ သတ္တသတ္တတိရတ္တိမှိ။
ကထာဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ။
ဣတော ပရံ ဆဋ္ဌသတ္တမာဒီနိ သတ္တာဟာနိ အတိက္ကမ္မ ဒေသနံ သံခိပိတွာ ဒွါစတ္တာလီသေ သတ္တာဟ ပရိဏတ ကာလံ ဂဟေတွာ ဒဿေန္တော ကေသာတိ အာဒိမာဟ။ တတ္ထ ကေသာ လောမာ နခါပိစာတိ ဒွါစတ္တာလီသေ သတ္တာဟေ ဧတာနိ ဇာယန္တိ။
သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ် ယက္ခသုတ်အဖွင့် အဋ္ဌကထာ။
ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာသောပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ဖြင့်။
ဝါ၊ ရှေးဦးစွာသော သတ္တာဟပတ်လုံး။
တလလံ၊ ကလလရေကြည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ကလလာ၊ ကာလလရေကြည်မှ။
သတ္တာဟစ္စယေန၊ ခုနစ်ရက်လွန်သဖြင့်။
(သတ္တာဟစ္စယေနကား ပါဌသေသ)
အဗ္ဗုဒံ၊ သားဆေးရေ အဆင်းရှိသော အမြှုပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဗ္ဗုဒါ၊ အမြှုပ်မှ။
သတ္တာဟစ္စယေန၊ ခုနစ်ရက်လွန်သဖြင့်။
ပေသိ၊ ကြည်စွာသော သလွဲနှင့်တူသော သားတစ်သည်။
ဇာယတေ၊ ဖြစ်၏။
ပေသိ၊ သားတစ်မှ။
သတ္တာဟစ္စယေန၊ ခုနစ်ရက်လွန်သဖြင့်။
ဃနော၊ ကြက်ဥသဏ္ဌာန်ရှိသော အသားခဲသည်။
နိဗ္ဗတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
ဃနာ၊ အသားခဲမှ။
သတ္တာဟစ္စယေန၊ ခုနှစ်ရက်လွန်သဖြင့်။
ပသာခါ၊ လက်နှစ်ချောင်း ခြေနှစ်ချောင်း ဦးခေါင်း အကျိုးငှါ ငါးဖြာသော အိုင်းအဖုတို့သည်။
ဇာယန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ကေသာစ၊ ဆံတို့သည်၎င်း။
လောမာစ၊ အမွေးတို့သည်၎င်း။
နခါစ၊ လက်သည်းခြေသည်းတို့သည်၎င်း။
ဇာယန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
အဿ၊ ထိုသူငယ်၏။
မာတာ၊ အမိသည်။
ယဉ္စ အန္နံ၊ အကြင် ထမင်းကို၎င်း။
ယဉ္စ ပါနံ၊ အကြင်အဖျော်ကို၎င်း။
ယဉ္စ ဘောဇနံ၊ အကြင်ဘောဇဉ်ကို၎င်း။
ဘုဉ္ဇတိ၊ စား၏။
တေန၊ ထိုအမိစားသော ထမင်း အဖျော် ဘောဇဉ်ဖြင့်။
မာတုကုစ္ဆိဂတော၊ အမိဝမ်း၌တည်သော။
သော နရော၊ ထိုသတ္တဝါသည်။
တတ္ထ၊ ထိုအမိဝမ်း၌။
ယာပေတိ၊ မျှ၏။
ပါဠိတော်အနက်။
ဂဗ္ဘသေယျကာနံ၊ ဂဗ္ဘသေယျက ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။
အဇ္ဈတ္တိကာယတနေသု၊ အဇ္ဈတ္တိကာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင်။
မနာယတန ကာယာယတနာနေဝ၊ မနာယတန ကာယာယတနတို့သည်သာလျှင်။
ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ၊ ပဋိသန္ဓေခဏ၌။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သေသာနိ၊ ကြွင်းကုန်သော စက္ခာယတန, သောတာယတန, ဃာနာယတန, ဇီဝှါယတနတို့သည်။
သတ္တသတ္တတိရတ္တိမှိ၊ ခုနစ်ဆယ့် ခုနစ်ညဉ့် ၌။
(ဝါ) ဧကာဒသမသတ္တာဟ၌။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ကထာဝတ္ထု အဋ္ဌကထာအနက်။
ဣတော၊ ခက်မငါးဖြာ ဖြစ်ရာ ဤပဉ္စမသတ္တာဟမှ။
ပရိ၊ နောက်၌။
ဆဋ္ဌသတ္တမာဒီနိ၊ ဆဋ္ဌသတ္တာဟ သတ္တမသတ္တာဟ အစရှိကုန်သော။
သတ္တာဟာနိ၊ သတ္တာဟတို့ကို။
အတိက္ကမ္မ၊ လွန်တော်မူ၍။
ဝါ၊ ခုန်တော်မူ၍။
ဒေသနံ၊ ပဌမံကလလံဟောတိ စသည်ဖြင့်ဟောရာ ဒေသနာတော်ကို။
သံခိပိတွာ၊ အကျဉ်းချုံးတော်မူ၍။
ဒ္ဓါစတ္တာလီသေ သတ္တာဟေ၊ လေးဆယ့်နှစ်သတ္တာဟ၌။
ပရိဏတ ကာလံ၊ ကိုယ်ဝန်ရင့်ရာကာလကို။
ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။
ဒဿေန္တော၊ ပြတော်မူလိုသော မြတ်စွာဘုရားသည်။
ကေသာတိ အာဒိံ၊ ကေသာ ဤသို့အစရှိသော စကားကို။
အာဟ၊ ဟောတော်မူ၏။
တတ္ထ၊ ထိုကေသာစသော စကားရပ်၌။
ကေသာ လောမာ နခါပိစာတိ၊ ကေသာ လောမာ နခါပိစ ဟူသည်ကား။
ဒွါစတ္တာလီသေ သတ္တာဟေ၊ လေးဆယ့်နှစ်သတ္တာဟ၌။
ဧတာနိ၊ ထိုဆံ, အမွေး, လက်သည်း, ခြေသည်းတို့သည်။
ဇာယန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သဂါထာဝဂ္ဂ သံယုတ်ယက္ခသုတ်အဖွင့်အဋ္ဌကထာအနက်။
၁၂ - ဝိသေသဒုက္ခကို ပြခြင်း
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော အဏ္ဍဇ ဇလာဗုဇ ပဋိသန္ဓေနှစ်ပါးတို့၌ ယထာရဟအားဖြင့် ဝိသေသဒုက္ခကို ဤဆိုလတ္တံ့သောနည်းဖြင့် သိအပ်၏။
ဝိသေသဒုက္ခသည်ကား -
- ဂဗ္ဘာဝေါက္ကန္တိကမူလကဒုက္ခ,
- ဂဗ္ဘပရိဟရဏမူလကဒုက္ခ,
- ဂဗ္ဘဝိပတ္တိမူလကဒုက္ခ,
- ဝိဇာယနမူလကဒုက္ခ,
- ဗဟိနိက္ခမနမူလကဒုက္ခ,
- အတ္တူပက္ကမမူလကဒုက္ခ,
- ပရူပက္ကမမူလကဒုက္ခ,
အားဖြင့် ခုနှစ်ပါးတို့တွင် ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား ဂဗ္ဘာဝေါက္ကန္တိကမူလကဒုက္ခတည်း။
ဤသတ္တဝါသည် အမိဝမ်းတိုက်၌ ဖြစ်ထိုက်သည်အလျောက် ဖြစ်ရသည်ရှိသော် ကြာညို ကြာနီ ကြာဖြူ ပဒုမာ ပုဏ္ဍရိက် အစရှိသည်တို့၌ ဖြစ်ရသည်မဟုတ်၊ စင်စစ်သော်ကား အစာသစ်အိမ်၏အောက် အစာဟောင်းအိမ်၏ အထက် နှစ်ဘက်သော ဝမ်းပျဉ်းလွှာ ကျောက်ဆူးရိုးတို့၏ အလယ် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသော တခဲနက်တက်သော အမိုက်တိုက်ရှိယော အထူးထူးသော ပိုးလောက်တို့၏ အနံ့ဖြင့် ထုံအပ်သော မစင်ကြယ် အလွန်စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အနံ့တို့၏ ညှီနံ ညှော်လှောင်း မကောင်းသော သွားရာဖြစ်သော အလွန်စက်ဆုပ်ဖွယ် ရှိသော အမိဝမ်းတိုက်၌ ငါးပုပ် အမဲပုပ် တန်စီးကျင်း အစရှိသည်တို့၌ ပိုးလောက် အများတို့သည် ကံအားလျော်စွာ ဆင်း၍ ဖြစ်ရကုန်သကဲ့သို့ ဖြစ်ရ၏၊
ထိုအမိဝမ်းခေါင်း၌ အောင်းရသော သတ္တဝါတို့သည် ဆယ်လတို့ပတ်လုံး အမိဝမ်း၌ ဖြစ်သော ပူစွာသော သုက်သွေးဖြင့် ချက်ပြုတ်အပ်သော ထမင်းထုပ်ကဲ့သို့ ပေါင်းအပ်သော မုံ့ညက်စိုင်ကဲ့သို့ ကွေးခြင်း ဆန့်ခြင်း ထိုမှဤမှ ရွေ့ရှားခြင်း အစရှိသည်မှ ကင်းလျက် ပြင်းပြသော ဆင်းရဲကို အမြဲခံစားရ၏။ ဤဆင်းရဲကား ပစ္ဆိမဘဝိက - ဘုရားအလောင်းတော်မှတပါး ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့အား ဖြစ်သည်သာတည်း။
သင်္ဃာတော်အား ကျောင်းဆောက်၍ လှူဘူးသော သတ္တဝါတို့သည် ဇာတိနှင့် မကင်း၍ အမိဝမ်းတွင်း၌ ပဋိသန္ဓေ နေရသော်လည်း အမိဝမ်းခေါင်းသည် ကျဉ်းမြောက်ခြင်းမရှိ။ တဆယ့်နှစ်တောင် ရှိသော တိုက်ခန်း၌ နေရသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ဟု ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ - သံယုတ်အဋ္ဌကထာ တို့၌ ဆိုသည်။
ကောင်းမှုထူးရှိသော သတ္တဝါတို့အား ကောင်းမှု အကျိုးကို ခံစားရသောအားဖြင့် ဖြစ်သောကြောင့် တပါးသော သတ္တဝါတို့လောက် ဆင်းရဲမရှိသည်ကို ရည်၍ ဆိုသည်။ ထို ပဋိသန္ဓေဒုက္ခ အခြင်းခပ်သိမ်း မရှိသောကြောင့် ဆိုသည် မဟုတ်၊ ချမ်းသာစွာ နေရခြင်းအကျိုးငှါ ဘုရားအလောင်းတော်ကို မယ်တော်ကြည့်သည် ရှိသော် ထက်ဝယ် ဖွဲ့ခွေနေသော ဘုရားအလောင်းကိုမြင်၏ ဟုဆိုရကား တပါးသတ္တဝါတို့ကဲ့သို့ မဆင်းရဲ၊ ချမ်းသာစွာနေရသည်။
သုခဝါသတ္ထံ ဗောဓိသတ္တံ သြလောကယမာနာ ပလ္လင်္ကံ မာဘုဇိတွာ နိသိန္နံ ဗောဓိသတ္တံ ပဿတိ။
သုတ်မဟာဝါအဋ္ဌကထာ။
သုခဝါသတ္ထံ၊ ချမ်းသာစွာ နေရခြင်း အကျိုးငှါ။
ဗောဓိသတ္တံ၊ ဘုရားလောင်းကို။
ဩလောကယမာနာ၊ ကြည့်လတ်သည်ရှိသော်။
ပလ္လင်္ကံ၊ ထက်ဝယ်ကို။
အာဘုဇိတွာ၊ ဖွဲ့ခွေ၍။
နိသိန္နံ၊ ထိုင်သော။
ဗောဓိသတ္တံ၊ ဘုရားလောင်းကို။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
ဘုရားလောင်းတော်မှတပါး အခြားသော သတ္တဝါတို့လည်း အမိဝမ်း၌ တည်ကုန် သည်ရှိသော် အစာဟောင်းအိမ်ပေါ်ဝယ် ထိုင်လျက် အစာသစ်အိမ်ကိုရွက်လျက် အမိဝမ်းပျဉ်းလွှာကို ကျောပေးလျက် ကျောက်ဆူးရိုးကို ရှေ့ရှုမှီလျက် ဆောင့်ကြောင့် ထိုင်ပြီးလျှင် နှစ်ခုသော လက်ဆုပ်တို့၌ မေးကိုထား၍ မိုယ်းရွာသည် ရှိသော် သစ်ခေါင်း၌ မျောက်တို့ကဲ့သို့ နေရကုန်၏။
အညေ အန္တောကုစ္ဆိဂတာ ပက္ကာသယံ အဝတ္ထရိတွာ အာမာသယံ ဥက္ခိပိတွာ ဥဒရပဋလံ ပိဋ္ဌိတော ကတွာ ပိဋ္ဌိကဏ္ဍကံ နိဿာယ ဥက္ကုဋိကာ ဒွီသု မုဋ္ဌီသု ဟနုကံ ထပေတွာ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ရုက္ခသုသိရေ မက္ကဋာဝိယ နိသီဒန္တိ။
မဟာပဒါနသုတ်အဋ္ဌကထာ။
အညော၊ ဘုရားလောင်းမှ တပါးကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
အန္တောကုစ္ဆိဂတာ၊ အမိဝမ်း၌ တည်ကုန်သည်ရှိသော်။
ပက္ကာသယံ၊ အစာဟောင်းအိမ်ကို။
အဝတ္ထရိတွာ၊ ဖိ၍။
အာမာသယံ၊ အစာသစ်အိမ်ကို။
ဥက္ခိပိတွာ၊ ရွက်၍။
ဥဒရပဋလံ၊ အမိ၏ဝမ်းပျဉ်းလွှာကို။
ပိဋ္ဌိတော ကတွာ၊ နောက်မှီပြု၍။
ပိဋ္ဌိကဏ္ဍကံ၊ ကျောက်ဆူးရိုးကို။
နိဿာယ၊ ရှေ့မှီပြု၍။
ဥက္ကုဋိကာ၊ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ကုန်လျှက်။
ဒွီသု၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
မုဋ္ဌီသု၊ လက်ဆုပ်တို့၌။
ဟနုကံ၊ မေးကို။
ထပေတွာ၊ ထား၍။
ဒေဝေ၊ မိုယ်းသည်။
ဝဿန္တေ၊ ရွာသည်ရှိသော်။
ရုက္ခသုသိရေ၊ သစ်ခေါင်း၌။
မက္ကာဋာဝိယ၊ မျောက်တို့ကဲ့သို့။
နိသီဒန္တိ၊ နေကုန်၏။
ဘုရားအလောင်းတော်မှာမူကား အမိ၏ကျောက်ဆူးရိုးတို့ကို ကျောမှီပြု၍ တရားဟောပလ္လင်၌ တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်ကဲ့သို့ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ၍ အမိဝမ်းပျဉ်းလွှာ သို့ရှေ့ရှုနေတော်မူ၏။
ဗောဓိသတ္တော ပန ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပိဋ္ဌိတော ကတွာ ဓမ္မာသနေ ဓမ္မကထိကောဝိယ ပလ္လင်္ကံမာဘုဇိတွာ ပုရတ္ထာ ဘိမုခေါ နိသီဒတိ။
သုတ်မဟာဝါအဋ္ဌကထာ။
ဗောဓိသတ္တောပန၊ ဘုရားလောင်းသည်ကား။
ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ၊ အမိ၏ ကျောက်ဆူးရိုးကို။
ပိဋ္ဌိတော ကတွာ၊ ကျောမှီပြု၍။
ဓမ္မာသနေ၊ တရားဟောပလ္လင်၌။
ဓမ္မကထိကောဝိယ၊ တရားဟော ပုဂ္ဂိုလ်ကဲ့သို့။
ပလ္လင်င်္ကံ၊ ထက်ဝယ်ကို။
အာဘုဇိတွာ၊ ဖွဲ့ခွေ၍။
ပုရတ္ထာဘိမုခေါ၊ အမိ၏အရှေ့ရပ်သို့ရှေ့ရှု။
နိသီဒတိ၊ ထိုင်တော်မူ၏။
ဤသည်ကား ဂဗ္ဘာဝေါက္ကန္တိကမူလကဒုက္ခတည်း။
ဂဗ္ဘပရိဟရဏမူလကဒုက္ခ၌ ထိုအမိဝမ်းခေါင်း၌ အောင်းရသော သတ္တဝါသည် အမိ၏ အဆောတလျင် ချော်ချွတ်ခြင်း သွားခြင်း ထိုင်ခြင်း ထခြင်း ပြန်လှန်ခြင်း အစ ရှိသည်တို့၌ သေသောက်ကြူး၏ လက်သို့ရောက်သော ဆိတ်ငယ်ကဲ့သို့၎င်း အလမ္ပါယ် မြွေသမား၏ လက်တွင်းသို့ ဆင်းမိသော မြွေငယ်ကဲ့သို့၎င်း ရှေ့ရှုငင်ခြင်း ထက်ဝန်းကျင် ထိုမှဤမှငင်ခြင်း အောက်သို့ နှိပ်ခြင်း အထက်လှန်ခြင်း အစရှိသော လုံ့လဖြင့် ပြုအပ်သော ဆင်းရဲကိုလည်း ခံစားရ၏။
အမိ၏ ဧမြသောရေကို သောက်သောကာလ ဧမြသော နရက်ငရဲ၌ ကျသကဲ့သို့ ပူသော ယာဂုထမင်း အစရှိသည်ကို စားမျိုသော ကာလ အခိုးအလျှံ ကင်းသော မီးကျီးတွင်းသို့ ဆွဲငင်ကာ ပစ်သကဲ့သို့, အငန်အချဉ် အစရှိသည်ကို စားမျိုသော ကာလ လှံနှင့်ဆွ၍ ဆားမံခြင်း အစရှိသော ကမ္မကာရဏသို့ ရောက်သကဲ့သို့, ထက်စွာသော အကြင်ဆင်းရဲကိုလည်း ခံစားရ၏။
ဤဆင်းရဲသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းလျှင်အကြောင်း ရှိသောဆင်းရဲမည်၏။
ဂဗ္ဘဝိပတ္တိမူလကဒုက္ခ၌ တွေဝေနှောင့်ရှက်သော ကိုယ်ဝန်ရှိသောအမိ၏ အဆွေအမျိုး အဆွေခင်ပွန်း ချစ်ကျွမ်းဝင်သောသူ အစရှိသည်တို့ဖြင့် မြင်ခြင်းငှာ မထိုက်သော ဆင်းရဲဖြစ်ရာအရပ်၌ ဖြတ်ခြင်း ခွဲခြင်း အစရှိသည်တို့ကြောင့် အကြင်ဒုက္ခသည် ဖြစ်၏။ ဤဒုက္ခသည် ကိုယ်ဝန်ပျက်စီးခြင်းလျှင်အရင်းရှိသော ဒုက္ခမည်၏။
ဝိဇာယန မူလက ဒုက္ခ၌ သားဖွားသော အမိ၏ ကမ္မဇလေတို့သည် အောက်အထက် ပြန်လှန်၍ နရက်နောက်သို့ ဦးစောက်ချ သကဲ့သို့ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်သော ယောနိဝသို့ ပစ်ချအပ်သော ကျဉ်းမြောင်းစွာသော သံကောက်ပေါက်ဖြင့် တောင် လောက်ပမာဏ ကြီးမြင့်လှသော ဆင်ပြောင်ကြီးကို ငင်သကဲ့သို့ အလွန်တရာ ကျဉ်းမြောင်းလှစွာသော ယောနိဝဖြင့် ငင်အပ်သော နရက်ငရဲ၌ကျသော သတ္တဝါ အား အရှေ့ အနောက် တောင်မြောက်မှ လာသော တောင်ကြီး လေးလုံးတို့ဖြင့် မုန့်မုန့် ညက်ညက် ပြုအပ်သော သတ္တဝါ၏ အကြင်ဆင်းရဲသည် ရှိ၏။
ဤဆင်းရဲသည် အမိဝမ်းမှ ဖွားပြီးသော နုသောအမာနှင့်တူသော အလွန် သိမ်မွေ့သော ကိုယ်ရှိသောသတ္တဝါအား လက်ဖြင့်ကိုင်ခြင်း ရေဖြင့်ဆေးကြောခြင်း ပုဆိုးဖြင့် သုတ်ခြင်း အစရှိသောကာလ၌ ထက်လှစွာသော အသွားရှိသော အပ်ဖျား သင်တုန်း သွားတို့ဖြင့် ထိုးခြင်း ခွဲခြင်း ဖြတ်ခြင်းနှင့်တူသော အကြင်ဒုက္ခသည်ဖြစ်၏။ ဤဒုက္ခသည် အမိဝမ်းမှ အပသို့ထွက်ခြင်းလျှင် အရင်းရှိသော ဒုက္ခ မည်၏။
အတ္တူပက္ကမမူလကဒုက္ခ၌ အမိဝမ်းမှ အပထွက်သည်နောက် ပဝတ္တိအခါ၌ မိမိသည်ပင် မိမိကိုယ်ကိုသတ်သော သတ္တဝါအား၎င်း, အစေလက အကျင့် အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် လွန်စွာ ပူပန်စေခြင်း ထက်ဝန်းကျင် ပူပန်စေခြင်း၌ အဘန်တလဲလဲ အားထုတ်ခြင်းကို လုံ့လပြုသော သတ္တဝါအား၎င်း, အမျက်၏ အစွမ်းဖြင့် မစားသောသူအား၎င်း, သေအံ့မူသောသူအား၎င်း, အကြင်ဒုက္ခသည် ဖြစ်၏။ ဤဒုက္ခသည် မိမိလုံ့လလျှင်အရင်းရှိသော ဒုက္ခမည်၏။
ယံ တတော ပရံ ပဝတ္တိယံ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဝဓန္တဿ, အစေလကဝတာဒိဝသေန အာတာပနပရိတာ ပနာနုယောဂ မနုယုတ္တဿ ကောဓဝသေန အဘုဉ္ဇန္တဿ ဥဗ္ဗန္ဓဿ စ ဒုက္ခံ ဟောတိ၊ ဣဒံ အတ္တူပက္ကမမူလကံ ဒုက္ခံ။
ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ။
တတော၊ ထိုအမိဝမ်းက ထွက်ပြီးသည်မှ။
ပရံ၊ နောက်၌။
ပဝတ္တိယံ၊ ပဝတ္တိအခါ၌။
အတ္တနာဝ၊ မိမိသည်ပင်လျှင်။
အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။
ဝဓန္တဿ စ၊ သတ်သောသူအား၎င်း။
အစေလက ဝတာဒိဝသေန၊ အဝတ်မဝတ်ဘဲ ကျင့်ခြင်း အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
အာတာပနပရိတာ ပနာနုယောဂ၊ လွန်စွာပူပန်စေခြင်း ထက်ဝန်းကျင် ပူပန်စေခြင်း၌ အဘန်တလဲလဲ အားထုတ်ခြင်းကို။
အနုယုတ္တဿ စ၊ အဘန်တလဲလဲ အားထုတ်သော သူအား၎င်း။
ကောဓဝသေန၊ အဖျက်၏အစွမ်းဖြင့်။
အဘုဉ္ဇန္တဿ စ၊ မစားသောသူအား၎င်း။
ဥဗ္ဗန္ဓဿ စ၊ အထက်၌ကြိုးဖွဲ့၍ ဆွဲကြိုးချသော သူအား၎င်း။
ယံဒုက္ခံ၊ အကြင်ဒုက္ခသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣဒံ ဒုက္ခံ၊ ဤဒုက္ခသည်။
အတ္တူပက္ကမမူလကံ၊ မိမိလုံ့လလျှင် အကြောင်းရှိသော။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
ပရူပက္ကမမူလကဒုက္ခ၌ သူတပါးမှသတ်ခြင်း နှောင်ဖွဲ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို ခံစားရသောသူ၏ အကြင်ဒုက္ခသည် ရှိ၏၊ ဤဒုက္ခသည် သူတပါးလုံ့လလျှင် အကြောင်းရှိသော ဒုက္ခမည်၏။
ယံ ပန ပရတော ဝဓဗန္ဓာဒီနိ အနုဘဝန္တဿ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣဒံ ပရူပက္ကမမူလကံ ဒုက္ခံ။
သမ္မောအဋ္ဌကထာ။
ပရတော၊ သူတပါးမှ။
ဝါ၊ သူတပါးကြောင့်။
ဝဓဗန္ဓာဒီနိ၊ သတ်ခြင်း နှောင်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို။
အနုဘဝန္တဿ၊ ခံစားသောသူ၏။
ယံ ပန ဒုက္ခံ၊ အကြင်ဒုက္ခသည်ကား။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣဒံ၊ ဤဒုက္ခသည်။
ပရူပက္ကမမူလကံ၊ သူတပါးလုံ့လလျှင် အကြောင်းရှိသော။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
ဤဇာတိသည် ယင်းသို့ဆိုအပ်သော အလုံးစုံသော ဒုက္ခ၏ တည်ရာအကြောင်း ဖြစ်၏။
ဣတိ ဣမဿ သဗ္ဗဿာပိ ဒုက္ခဿ အယံ ဇာတိ ဝတ္ထု မေဝ ဟောတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဣတိ ဣမဿ၊ ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော။
သဗ္ဗဿာပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်သော။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခ၏။
အယံ ဇာတိ၊ ဤဇာတိသည်။
ဝတ္ထုမေဝ၊ တည်ရာအကြောင်းသည်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤသဗ္ဗညူဘုရား၏ ဉာဏ်တော်ဖြင့်သော်လည်း ထုတ်ဖော် ပိုင်းခြား၍ ရေတွက် ခြင်းငှါ အရာမဟုက်သော များစွာသော ဒုက္ခ၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့်။
“ဇာတိယေဝ ဒုက္ခံ ဒုက္ခာနံ ဝတ္ထုတ္တာတိ ဇာတိဒုက္ခံ”ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ ဇာတိသည်ပင် များစွာသော ဒုက္ခတို့၏ တည်ရာအကြောင်း ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖလူပစာရအားဖြင့် ဇာတိဒုက္ခမည်သတည်း။
ဇာတိယေဝ၊ ဇာတိသည်သာလျှင်။
ဒုက္ခာနံ၊ များစွာသောဒုက္ခတို့၏။
ဝတ္ထုတ္တာ၊ တည်ရာအကြောင်းဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
ဇာတိ ဒုက္ခံ၊ ဇာတိဒုက္ခ မည်၏။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော စကားအစဉ်ဖြင့် ဇာတိဒုက္ခ၏ အမှန်ဖြစ်သော သစ္စာ သဘောကိုသိအပ်၏။
ဇာတိပိဒုက္ခာပုဒ်ပြီး။
၁၃- ဇရာဒုက္ခကို ပြခြင်း။
ဇရာပိဒုက္ခာ ဟူသောပုဒ်၌ -
တတ္ထ ကတမာ ဇရာ။ ယာ တေသံ သေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော အယံ ဝုစ္စတိ ဇရာ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ထိုဇာတိ အစရှိသည်တို့တွင်။
ကတမာ၊ အဘယ်တရားသည်။
ဇရာ၊ ဇရာမည်သနည်း။
တေသံ တေသံ သတ္တာနံ၊ ထိုထို သတ္တဝါတို့၏။
တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ၊ ထိုထိုသော သတ္တဝါ အပေါင်း၌။
ယာ ဇရာ၊ အကြင် အရွယ်မှ ယုတ်ခြင်းသည်။
ယာ ဇီရဏတာ၊ အကြင် အရွယ်မှ ယုတ်သောအဖြစ်သည်။
ယံ ခဏ္ဍိစ္စံ၊ အကြင် လက်သည်း ခြေသည်း သွားတို့၏ ကျိုးသောအဖြစ်သည်။
ယံ ပါလိစ္စံ၊ အကြင် ဆံအမွေးတို့၏ ဖြူသောအဖြစ်သည်။
ယာ ဝလိတ္တစတာ၊ အကြင် အရေ၏ တွန့်လိပ်သောအဖြစ်သည်။
အာယုနော၊ အသက်၏။
ယာ သံဟာနိ၊ အကြင်ယုတ်ခြင်းသည်။
ဝါ၊ ယုတ်ကြောင်းသည်။
ဣန္ဒြိယာနံ၊ စက္ခု စသော ဣန္ဒြေ္ဒတို့၏။
ယော ပရိပါကော၊ အကြင် ရင့်ကျက်ခြင်းသည်။
(ဝါ) အကြင်ရင့်ကြောင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
အယံ၊ ဤအရွယ်မှ ယုတ်ခြင်း အစရှိသည်ကို။
ဇရာ၊ ဇရာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤပါဠိတော်၌ “တေသံ တေသံ သတ္တာနံ” ဟူသော ဝိစ္ဆာသဒ္ဓါဖြင့် ဤဇရာကို ဒေဝဒတ်၏ဇရာ သောမဒတ်၏ဇရာ အစရှိသည်ဖြင့် သတ္တဝါတို့၏ အမည်နာမကို ထုတ်ဖော်၍ ဆိုအပ်သည် ရှိသော် ရက် လ နှစ် များစွာပင် ဆိုသော်လည်း ကုန်နိုင်ရာသော သဘော မရှိသောကြောင့် ဤနှစ်ပုဒ်ဖြင့် သတ္တဝါအလုံးစုံကို ကုန်စေ၍ သတ္တဝါအများနှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
“တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ” ဟူသော ဝိစ္ဆာသဒ္ဒါဖြင့် ဒုက္ခသဘောအားဖြင့် များစွာသော သတ္တဝါတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြတော်မူသည်။
“ဇရာ” ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ဤဇရာကို အသီးသော သဘောဖြင့်ပြအပ်၏။
“ဇီရဏတာ” ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြအပ်၏။
“ခဏ္ဍိစ္စံ”ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ပျိုနုသော အရွယ်ကာလကို လွန်သည်ရှိသော် သွား, လက်သည်း ခြေသည်း တို့၌ ကျိုးသောအဖြစ်ကို ပြုခြင်းကိစ္စဖြင့် ပြအပ်၏။
“ပါလိစ္စံ” ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ဆံအမွေးတို့၏ ဖြူသော အဖြစ်ကိုပြုခြင်းကိစ္စအားဖြင့် ပြအပ်၏။
“ဝလိတ္တစတာ” ဟူသောပါဌ်ဖြင့် အသားကို ညှိုးစေ၍ အရေ၌ တွန့်လိပ်သော အဖြစ်ကို ပြုခြင်းကိစ္စ အားဖြင့် ပြအပ်၏။
ဤသွားကျိုးခြင်း ဆံခြင်း အရေတွန့်လိပ်ခြင်းဟုဆိုအပ်သော ဘောက်ပြန်ခြင်းတို့ကို မြင်သဖြင့် ဇရာတရားကို သိအပ်၏။ ဥပမာကား။ ရေ လေ မီး တို့၏ သွားရာ လမ်းခရီးသည် မြက် သစ်ပင် အစရှိသည်တို့၏ ကျိုးပြတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း ကျွမ်းလောင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း အကယ်၍ကား ထင်ရှား၏ရှင့်၊
ယင်းသို့ထင်ရှားသော်လည်း ထိုသွားရာလမ်းခရီးသည် ရေ လေ မီး မဟုတ်။ သွားရာလမ်းခရီးကို မြင်သဖြင့်သာ ရေ လေ မီး တို့ကို သိအပ်ကုန်သကဲ့သို့ ဤအတူ ဇရာ၏သွားရာလမ်းခရီးသည် သွားကျိုးခြင်း ဆံဖြူခြင်း အရေတွန့်လိပ်ခြင်းကြောင့် အကယ်ထင်ရှား၏ရှင့်၊
ယင်းသို့ ထင်ရှားသော်လည်း ထိုသွားရာဖြစ်သော သွားကျိုးခြင်း အစရှိသော လမ်းခရီးသည် ဧရာမဟုတ်။ သွားကျိုးခြင်း အစရှိသည်ကို စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မြင်ကောင်း၏။ ဇရာကိုကား စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မမြင်ကောင်း။ မနောဝိညာဏ်ဖြင့်သာ ဆ၍ သိအပ်၏။
အိုခြင်းသို့ ရောက်သောသူအား အကြင်ကြောင့် အသက်သည် ယုတ်၏။ ထို့ကြောင့် ဇရာကို အာယုနော သံဟာနိ-ဟု ဖလူပစာရအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်၏။
ပဌမအရွယ် ငယ်စဉ်ကာလ အလွန်ကြည်လင်ကုန်သော သိမ်မွေ့သော မိမိအာရုံ ကိုလည်း ချမ်းသာလွယ်ကူသဖြင့် ယူခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ကုန်သော စက္ခုအစရှိသော ဣန္ဒြေတို့သည် အိုခြင်းသို့ ရောက်သောသူအား မှည့်ကုန် ချောက်ချားကုန် မသန့်ရှင်း ကုန်သည်ဖြစ်၍ ရုန့်ရင်းသော မိမိအာရုံကို သော်လည်း ယူခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကုန်။ ထို့ကြောင့် ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော-ဟု ဖလူပစာရအားဖြင့် ဟောတော်မူသည်။
ထိုဇရာသည် ပါကဋဇရာ - ပဋိစ္ဆန္နဇရာဟူ၍ ဇရာနှစ်မျိုး နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် သွားအစရှိသည်တို့၌ ကျိုးခြင်း စသောအဖြစ်ကို မြင်ခြင်းကြောင့် ရုပ်တရားတို့၌ ဇရာကား ပါကဋဇရာ မည်၏၊ နာမ်တရားတို့၏ ဇရာကား ထိုသို့ သဘောရှိသော ဘောက်ပြန်ခြင်းကို မမြင်ရသောကြောင့် ပဋိစ္ဆန္နဇရာမည်၏။
အကြင် သွားကျိုးခြင်း စသော အဖြစ်သည် ထင်၏၊ ထိုသွားကျိုးခြင်း စသော အဖြစ်သည် သွားအစရှိသည်တို့၏ သိလွယ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အဆင်းရူပါရုံ သာတည်း။ ထိုရူပါရုံကို စက္ခုဒွါရဖြင့်ကြည့်၍ မနောဒွါရဖြင့် ကြံဆပြီးလျှင် ဤ သွားတို့ကို ဧရာတရားသည် ပုတ်ခတ်အပ်ကုန်၏ဟု ဇရာကိုသိ၏။
အကြေ၌ ရေလာသည်ကို မြင်သဖြင့် အညာ၌မိုဃ်းရွာသည်ကို၎င်း၊ အထက်၌ အခိုးအလျှံကို မြင်သဖြင့် အောက်၌မီးကို၎င်း, ကာရဏာနု ဖလာနုမာနဉာဏ်ဖြင့် ဆ၍သိအပ်၏။
သဝီစိဇရာ အဝီစိဇရာ - ဟူ၍လည်း နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် ရွှေ, ငွေ, ပတ္တမြား သန္တာ, လ, နေ,အစရှိသည်တို့၏ ဇရာသည် အကြားအကြား၌ အဆင်းထူး အစရှိသည်တို့ကို သိနိုင်ခဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အဝီစိဇရာမည်၏။ အထူးမထင်သော ဧရာဟု ဆိုလိုသည်။
ထို ရွှေငွေ စသည်တို့မှ တပါးကုန်သော အကြင် အကြင် ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော သွားအစရှိသည်တို့၌ ဇရာသည် အကြားအကြား၌ အဆင်းထူး အစရှိသည်တို့ကို သိလွယ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် သဝီစိဇရာမည်၏၊ အထူးထင်သော ဇရာ ဟု ဆိုလိုသည်။
ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် သဝီစိဇရာကို ဥပါဒိန္နက အနုပါဒိန္နက၏ အစွမ်းဖြင့် ဤသို့သိအပ်၏။ သူငယ်တို့အား ရှေးဦးစွာ နို့သွားတို့သည် ပေါက်ကုန်၏။ ထို နို့သွားတို့သည် မမြဲကုန်သေး။ ထို နို့သွားတို့သည် ကြွေကျကုန်သည်ရှိသော် သွားတို့သည် တဘန် ပေါက်ပြန်ကုန်၏။ ထို သွားတို့သည် ပဌမအရွယ် ငယ်စဉ်ကာလ ဖြူကုန်၏။ ဇရာလေဖြင့် တိုက်ဖျက်သောအခါ မည်းနက်ကုန်၏။
ဆံပင်တို့သည် ပဌမအရွယ် ငယ်စဉ်ကာလ အချို့သောသူတို့အား နီကုန်၏။ အချို့သောသူတို့အား မည်းနက်ကုန်၏။ ဇရာလေဖြင့် တိုက်ဖျက်သောအခါ နီဖွေးဖွေး ဖြူကုန်၏။ အရေအသားတို့သည် ပဌမအရွယ် ငယ်စဉ်ကာလ တွန့်လိပ်ခြင်း မရှိ။ အချို့သော သူတို့အား နီကုန်၏။ အချို့သောသူတို့အား ဖြူကုန်၏။ အချို့သော သူတို့အား မည်းနက်ကုန်၏၊ ဇရာလေဖြင့် တိုက်ဖျက်သောအခါ အတွန့်အလိပ်ကို ယူကုန်၏။
ထိုဇရာသည် ခန္ဓာတို့၏ရင့်ခြင်းလက္ခဏာရှိ၏၊ မရဏသို့ရှေ့ရှု ဆောင်ခြင်းကိစ္စရှိ၏။ အရွယ်နှင့်ပြည့်စုံခြင်းကို ဖျက်ဆီးခြင်းလျှင် ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏၊ ဇာတိလျှင် နီးစွာသောအကြောင်း ရှိ၏။
ဇရာ၏ ဒုက္ခသဘော၌ကား ဤဇရာသည်လည်း မိမိကား ဒုက္ခမဟုတ်။ စင်စစ်ကား ဒုက္ခ၏တည်ရာအကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့်သာ ဒုက္ခဟုဟောတော်မူသည်။
အယံပိ သယံ န ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခဿ ပန ဝတ္ထု ဘာဝေန ဒုက္ခာတိ ဝုတ္တာ။
သမ္မောအဋ္ဌကထာ။
အယံပိ၊ ဤဇရာသည်လည်း။
သယံ၊ မိမိသည်။
န ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခ မဟုတ်။
ပန၊ စင်စစ်သော်ကား။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခ၏။
ဝတ္ထုဘာဝေန၊ တည်ရာအကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခာတိ၊ ဒုက္ခဟူ၍။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
“ဇရာယေဝ ဒုက္ခံ ဒုက္ခဿ ဝတ္ထုတ္တာတိ ဇရာဒုက္ခံ”
ဟူသော ဝစနတ္ထကြောင့် ဇရာဒုက္ခမည်၏ ဟူလိုသည်။
ဇရာယေဝ၊ ဇရာသည်ပင်လျှင်။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခ၏။
ဝတ္ထုတ္တာ၊ တည်ရာအကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်သတည်း။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဇရာဒုက္ခံ၊ ဇရာဒုက္ခမည်၏။
ဤသို့လျှင် ဇရာဒုက္ခ၏ သစ္စာဖြစ် ကြောင်းကို သိအပ်၏။
ဇရာဒုက္ခပြီး၏။
၁၄ - ဗျာဓိဒုက္ခကို ပြခြင်း
ဗျာဓိပိဒုက္ခာဟူသောပါဌ်၌ ဗျာဓိဟူသည်ကား -
စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော ဇရော ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသုစိကာ ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု နခသာ ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ မဓုမေဟော အရိသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ။
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်။
မဟာနိဒ္ဒေသလည်း နည်းတူပင် ဟောတော်မူ၏။
စက္ခုရောဂေါ၊ မျက်စိ၌ဖြစ်သောအနာ။
သောတရောဂေါ၊ နား၌ဖြစ်သောအနာ။
ဃာနရောဂေါ၊ နှာခေါင်း၌ဖြစ်သောအနာ။
ဇိဝှါရောဂေါ၊ လျှာ၌ဖြစ်သောအနာ။
ကာယရောဂေါ၊ ကိုယ်၌ဖြစ်သောအနာ။
သီသရောဂေါ၊ ဦးခေါင်း၌ဖြစ်သောအနာ။
ကဏ္ဏရောဂေါ၊ နားရွက်၌ဖြစ်သောအနာ။
မုခရောဂေါ၊ ခံတွင်းပါးစပ်၌ဖြစ်သောအနာ။
ဒန္တရောဂေါ၊ သွားတံကျင်နာ။
ကာသော၊ ချောင်းဆိုးနာ။ (ပေါင်း ၁၀)
သာသော၊ ကြို့ထိုးသောအနာ။
ပိနာသော၊ နှာခေါင်းပုပ်သောအနာ။
ဍာဟော၊ ကိုယ်တွင်း ပူသောအနာ။
ဇရော၊ ဖျားနာ။
ကုစ္ဆိရောဂေါ၊ ဝမ်း၌ဖြစ်သော အနာ။
မုစ္ဆာ၊ မူးဝေသောအနာ။
ပက္ခန္ဒိကာ၊ သွေးအန်သော အနာ။
သူလာ၊ ဝမ်းလေထိုးကျင့်သော အနာ။
ဝိသုစိကာ၊ ဝမ်းကျသော အနာ။
ကုဋ္ဌံ၊ နူနာ။ (ပေါင်း ၁၀)
ဂဏ္ဍော၊ ထွတ်မြင်းနာ။
ကိလာသော၊ ပြောက်ကြားညှင်းနာ။
သောသော၊ အသား ခန်းခြောက်စေတတ်သောအနာ။
အပမာရော၊ ဘီလူးဖမ်းသော ဝက်ရူးနာ။
ဒဒ္ဒု၊ ဝဲကြီး ဝဲစိုနာ။
ကဏ္ဍု၊ ဝဲခြောက်နာ။
ကစ္ဆု၊ ပွေးနာ။
နခသာ၊ လက်သည်းတို့ဖြင့် ခြစ်မိရာ၌ဖြစ်သောအနာ။
ဝိတစ္ဆိကာ၊ လက်ဖဝါးခြေဖဝါး ကွဲသောအနာ။
လောဟိတပိတ္တံ၊ ပိတ်ကိုက်နာ (ပေါင်း ၁၀)
မဓုမေဟော၊ မြင်းသရိုက်နာ။
အရိသာ၊ အရိယိုသောအနာ။
ပိဠကာ၊ ကိုယ်ယောင်သော အနာ။
ဘဂန္ဒလာ၊ ဘဂင်္ဂြိုလ်နာ (ပေါင်း ၄ ပါး)
အလုံးစုံ ပေါင်းသော် (၃၄) ပါးရှိ၏။
အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော အနာရှစ်ပါးရှိသည်ကို ဤသို့ ဟောတော်မူ၏ -
ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ,
သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ,
ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ,
သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ,
ဥတု ပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ,
ဝိသမ ပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ,
ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ,
ကမ္မ ဝိပါကဇာ အာဗာဓာ,
သံယုတ်ပါဠိတော်။
ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ၊ သည်းခြေကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
သေမှသမုဋ္ဌာနာ၊ သလိပ်ကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
ဝါတသမုဋ္ဌာနာ၊ လေကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
သန္နိပါတိကာ၊ သည်းခြေ သလိပ် လေတို့ စုဝေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
ဥတုပရိဏာမဇာ၊ ဥတုရင့်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
ဝိသမ ပရိဟာရဇာ၊ ကိုယ်ကို မညီမညွှတ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
ဩပက္ကမိကာ၊ လုံ့လကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
ကမ္မဝိပါကာ၊ ကံ၏အကျိုး ဖြစ်ကုန်သော။
အာဗာဓာ၊ အနာတို့။
သည်ကိုရည်၍ ရှေးဆရာတို့လည်း -
“ပိတ္တ, သေမှ၊ ဝါတ သန္နိပတ်၊
မှတ်လေ တခု၊ ဥတု, ဝိသမ၊
ပက္က, ကမ္မာ၊ ဤရှစ်ဖြာကြောင့်၊
ရောဂါ ဥပဒ်၊ ဖြစ်တို့တတ်သည်။
ကျမ်းမြတ်ဖေါ်ထုတ်၊ ပြသံယုတ်က”
ဟု မိန့်ကုန်၏၊
ထိုရှစ်ပါးတို့တွင် ရှေးဖြစ်သော ခုနစ်ပါးသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော အနာတို့ကိုကား ဆေးပရိတ်ဖြင့်လည်း ပယ်ခြင်းငှါ တတ်ကောင်း၏။ ကံကြောင့် ဖြစ်သော အနာတို့ကိုကား ဆေးပရိတ်ဖြင့်လည်း ပယ်ခြင်းငှါ မတတ်နိုင်ကုန်။
ထိုကြောင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာ၌ -
“တတ္ထ ပုရိမေဟိ သတ္တဟိ ကာရဏေဟိ ဥပ္ပန္နေ သက္ကာ ပဋိဗာဟိတုံ၊ ကမ္မဝိပါကဇာ ပန သဗ္ဗဘေသဇ္ဇာနိပိ သဗ္ဗပရိတ္တာနိပိ နာလံ ပဋိဃာတာယ” ဟု မိန့်အပ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုရှစ်ပါးတို့တွင်။
ပုရိမေဟိ၊ ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။
သတ္တဟိ၊ ခုနစ်ပါးကုန်သော။
ကာရဏေဟိ၊ အကြောင်းတို့ကြောင့်။
ဥပ္ပန္နေ၊ ဖြစ်ကုန်သော အနာတို့ကို။
ပဋိဗာဟိတုံ၊ ဆေးပရိတ်တို့ဖြင့် ပယ်ခြင်းငှါ။
သက္ကာ၊ တတ်ကောင်း၏။
ကမ္မဝိပါကဇာပန၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော အနာတို့ကိုကား။
သဗ္ဗဘေသဇ္ဇာနိပိ၊ အလုံးစုံသော ဆေးတို့သည်၎င်း။
သဗ္ဗပရိတ္တာနိပိ၊ အလုံးစုံသော ပရိတ်တို့သည်၎င်း။
ပဋိဃာတာယ၊ ပယ်ခြင်းငှါ။
နာလံ၊ မစွမ်းနိုင်ကုန်။
အဇ္ဇေဝ ကိစ္စံ အာတပံ၊
ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ။
န ဟိ နော သင်္ကရံ တေန၊
မဟာသေနေန မစ္စုနာ။
ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်။
အဇ္ဇေဝ၊ ယနေ့သာလျှင်။
အာတပံ၊ အားထုတ်ခြင်းအမှုကို။
ကိစ္စံ၊ ပြုအပ်၏။
သုဝေ၊ နက်ဖြန်။
မရဏံ၊ သေခြင်းကို။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
ဇညာ၊ သိနိုင်ချိမ့်နည်း။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
နော၊ ငါတို့အား။
မဟာသေနေန၊ များသောစစ်သည် ရှိသော။
တေန မစ္စုနာ၊ ထိုသေမင်းနှင့်။
သင်္ကရံ၊ နေ့ရက်အချိန်မှတ်၍ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည်။
န ဟိ-န ဧဝ၊ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ထိုပါဠိတော်၌ မဟာသေနေနပုဒ်ကို -
“မဟာသေနေနာတိ ပဉ္စဝီသတိဘယ ဒွတ္တိံ သကမ္မကာရဏ အဋ္ဌနဝုတိရောဂ ပမုခါဒိ ဝသေန ပုထုသေနေန”
ဟု တေမိဇာတ်အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်သည်။
မဟာသေနေနာတိ၊ မဟာသေနေန ဟူသည်ကား။
ပဉ္စဝီသတိဘယ ဒွတ္တိံ သကမ္မကာရဏ အဋ္ဌနဝုတိရောဂ ပမုခါဒိ ဝသေန၊ ၂၅-ပါးသော ဘေး, ၃၂-ပါးသော ကံကြမ္မာ, ၉၈-ပါးသောအနာ, အမှူးရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
ပူထုသေနေန၊ များသောစစ်သည် ရှိသော။
ဤအဋ္ဌကထာ၌ အဋ္ဌနဝုတိရောဂါ၏အရ သရုပ်ကို ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၌ မပြ။
မဟာနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာ၌ -
“ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာတိ ပိတ္တေန သမုဋ္ဌာနံ ဥပ္ပတ္တိ ဧတေသန္တိ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ၊ တေ ကိရ ဒွတ္တိံသ ဟောန္တိ။ သေမှသမုဋ္ဌာနာဒီသုပိ ဧသေဝနယော” ဟု မိန့်၏။
အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ၌လည်း နည်းတူပင် မိန့်၏။
ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာတိ၊ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဟူသည်ကား။
ဧတေသံ၊ ထိုအနာတို့အား။
ပိတ္တေန၊ သည်းခြေကြောင့်။
သမုဋ္ဌာနံ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
အတ္တိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။
ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ၊ ပိတ္တသမုဌာန မည်ကုန်၏။
တေ၊ ထိုသည်းခြေကြောင့် ဖြစ်သော အနာတို့သည်။
ဒွတ္တိံသ၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည်။
ဟောန္တိ ကိရ၊ ဖြစ်ကုန်သတတ်။
သေမှသမုဋ္ဌာနာဒီသုပိ၊ သလိပ်ကြောင့်ဖြစ်သော အနာ အစရှိသည်တို့၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ ဤနည်းသာလျှင်နည်းရှိ၏။
ဤသို့ ဒွတ္တိံသဟု သရူပဝန္တ သင်္ချာကိုသာဆို၍ သရုပ်သင်္ချေယျသည် အဋ္ဌကထာ၌ မရှိ။ ယုတ္တိအားဖြင့်ဆိုသော် အောက်က ပြဆိုအပ်ပြီးသော အနာမျိုး သုံးဆယ့်လေးပါး တို့တွင် အပမာရောနှင့် နခသာကို နုတ်၍ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးကို ဒွတ္တိံသ အရယူရမည်။
ထို သုံးဆယ့်နှစ်ပါးကို ပိတ္တ, သေမှ, ဝတ, သုံးပါးနှင့်မြှောက်ပွါး၍ ကိုးဆယ့်ခြောက်ပါး သော အနာကိုယူရမည်။ ဤ ကိုးဆယ့်ခြောက်ပါးကို ရည်၍ အချို့ ဇာတ်အဋ္ဌကထာ တို့၌ ဆနဝုတိရောဂါဟု ရှိသည်။ များစွာသော အဋ္ဌကထာ တို့၌ကား အဋ္ဌနဝုတိရောဂါ ဟု ရှိသည်။
မဟာနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာ၌လည်း ဤနည်းတူပင် ရှိသည်။ ၎င်းအရှိအတိုင်းယူမူ ကိုးဆယ့်ခြောက်ပါးတွင် ယခင် နုတ်ထားအပ်သော အပမာရောနှင့် နခသာ အနာ နှစ်ပါးကိုထည့်၍ ကိုးဆယ့်ရှစ်ပါးယူရမည်။
အဘယ်ကြောင့် ထိုအနာနှစ်ပါးကို နုတ်ထားသနည်းဟူမူကား -
“အပမာရောတိ အမနုဿဂါတော ဝေရိယက္ခာ ဗာဓော” ဟု မဟာနိဒ္ဒေသ-အဋ္ဌကထာ မိန့်သည်နှင့်အညီ ရန်သူ ဘီလူးဖမ်းသော အနာဖြစ်ရကား သည်းခြေ သလိပ်လေ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည်မဆို။
“နခသာတိ နခေဟိ လိခိ တဋ္ဌာနေ ဥပ္ပဇ္ဇနကရောဂေါ” ဟု အဋ္ဌကထာ မိန့်သည်နှင့်အညီ လက်သည်းတို့နှင့် ခြစ်မိ ကုပ်မိသော အရာ၌ ဖြစ်သောအနာ ဖြစ်ရကား သည်းခြေ သလိပ် လေ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည်မဆိုသာ။ လုံ့လကြောင့်သာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နုတ်ထားရသတည်း။
ဤ ကိုးဆယ့်ရှစ်ပါးသော အနာဟူသည် ဒုက္ခဝေဒနာအထူး တို့ပင်တည်း။ ၎င်း ဒုက္ခဝေဒနာသည် အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို ခံစားခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ သမ္ပယုတ်တရား တို့၏ ညှိုးငယ်စေခြင်းကိစ္စ ရှိ၏၊ ကိုယ်ကျင်နာခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏၊ ကာယိန္ဒြေလျှင် နီးစွာ သောအကြောင်းရှိ၏။
အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာနုဘဝနလက္ခဏံ ဒုက္ခံ၊ သမ္ပယုတ္တာနံ မိလာပနရသံ၊ ကာယိကာဗာဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ကာယိန္ဒြိယ ပဒဋ္ဌာနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသည်။
အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာနုဘဝနလက္ခဏံ၊ အနိဋ္ဌဖြစ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို ခံစားခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။
သမ္ပယုတ္တာနံ၊ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို။
မိလာပနရသံ၊ ညှိုးကြုံစေခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
ကာယိကာဗာဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ကာယ၌ဖြစ်၍ နှိပ်စက်တတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေ့ရှု ထင်တတ်၏။
ကာယိန္ဒြိယ ပဒဋ္ဌာနံ၊ ကာယိန္ဒြေလျှင် နီးသောအကြောင်းရှိ၏။
၁၅ - သုံးဆဲ့နှစ်ပါးသော ကမ္မကာရဏကို ပြခြင်း
ဤရှစ်ပါးသောရောဂါနှင့် အလားတူသော …
၃၂-ပါးသောကံကြမ္မာ,
၂၅-ပါးသောဘေး,
၁၆-ပါးသောဥပဒ္ဒဝေါ,
၁၀-ပါးသောအပြစ်,
၈-ပါးသောဒဏ် တို့ဟူသည်ကား -
ဒွတ္တိံသ ကမ္မကာရဏ အရကိုလည်း ပါဠိ, အဋ္ဌကထာ, ဋီကာ, တို့၌ အစဉ်အတိုင်း သရုပ် သင်္ချာ စေ့အောင်မဆို။ အသင့်ယုတ္တိအားဖြင့် ဆိုပေအံ့။
တမေနံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တိ၊ ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ၊ ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တိ၊ အဍ္ဎဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တိ၊ ဟတ္ထံပိ ဆိဒ္ဒန္တိ၊ ပါဒံပိ ဆိန္တန္တိ၊ ဟတ္ထပါဒံပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ကဏ္ဏံပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ နာသံပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ကဏ္ဏနာသံပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ဗိလင်္ဂထာလိကံပိ ကရောန္တိ၊ သင်္ခမုဏ္ဍိကံပိ ကရောန္တိ၊ ရာဟုမုခံပိ ကရောန္တိ၊ ဇောတိ မာလိကံပိ ကရောန္တိ၊ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကံပိ ကရောန္တိ၊ ဧရကပတ္တိကံပိ ကရောန္တိ၊ စီရကဝါသိကံပိ ကရောန္တိ၊ ဧဏေယျကံပိ ကရောန္တိ၊ ဗလိသမံသိကံပိ ကရောန္တိ၊ ကဟာပဏိကံပိ ကရောန္တိ၊ ခါရာပဋိစ္ဆကံပိ ကရောန္တိ၊ ပလိဃပရိဝတ္တကံပိ ကရောန္တိ။ ပလာလပီဌကံပိ ကရောန္တိ၊ တတ္ထေနပိ တေလေန သြသိဉ္စန္တိ၊ သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ၊ ဇီဝန္တံပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တိ၊ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ။
မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိတော်။
အင်္ဂုတ္တိုရ်၌လည်း နည်းတူပင် ဟောတော်မူ၏။
တမေနံ၊ ထိုသူ့ကို။
ရာဇာနော၊ မင်းတို့သည်။
ဂဟေတွာ၊ ဖမ်း၍။
ဝိဝိဓာ၊ အထူးထူးအပြားပြားကုန်သော။
ကမ္မကာရဏာ၊ ညှဉ်းဆဲခြင်း အမှုတို့ကို။
ကာရေန္တိ၊ ပြုစေကုန်၏။
ကသာဟိပိ၊ အဆူးရှိသော ကြိမ်လုံးတို့ဖြင့်လည်း။
တာဠေန္တိ၊ ရိုက်နှက်ကုန်၏။
ဝေတ္တေဟိပိ၊ အဆူးမရှိသော ကြိမ်လုံးတို့ဖြင့်လည်း။
တာဠေန္တိ၊ ရိုက်နှက်ကုန်၏။
အဍ္ဎဒဏ္ဍကေဟိ၊ လေးတောင်ထက်ဝက် နှစ်တောင်မျှလောက်သော တုတ်လှံတံ တို့ဖြင့်လည်း။
တာဠေန္တိ၊ ရိုက်နှက်ကုန်၏။
ဟတ္ထံပိ၊ လက်ကိုလည်း။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
ပါဒံပိ၊ခြေကိုလည်း။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
ဟတ္ထပါဒံပိ၊ လက်ခြေကိုလည်း။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
ကဏ္ဏံပိ၊ နားကိုလည်း။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
နာသံပိ၊ နှာခေါင်းကိုလည်း။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
ကဏ္ဏနာသံပိ၊ နား နှာခေါင်းကိုလည်း။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
ဗိလင်္ဂထာလိကံပိ၊ ဗိလင်္ဂထာလိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကရဏကိုကား ဦးခေါင်းခွံကိုခွါ၍ လောလောပူသော သံတွေသံခဲကို ညှပ်ဖြင့် ကိုင်ယူ၍ ဦးခေါင်းထဲ၌ ထည့်သဖြင့် ကျိုက်ကျိုက်ဆူသော ပအုံးရည်အိုး သဖွယ် ရှိသည်ကိုဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏)။ (ပေါင်း ၁၀)။
သင်္ခမုဏ္ဍိကံပိ၊ သင်္ခမုဏ္ဍိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤ ကမ္မကာရဏကိုကား အထက်နှုတ်ခမ်း နားပန်းဆံ နောက်ဆံတိုင်အောင် အရေကိုဖြတ်၍ ဆံပင်တို့ကို တပေါင်းတည်း လှံတံဖြင့် ရစ်ပတ်ပြီးလျှင် အရေနှင့် တကွ ဆုပ်ခွါ၍ ကြမ်းတမ်းသော အိုးခြမ်း ကျောက်စရစ်နှင့် ပွတ်တိုက်၍ ခရုသင်းသဖွယ် ဦးခေါင်းခွံရှိသည်ဖြစ်၍ ပြုကုန်၏။)
ရာဟုမုခံပိ၊ ရာဟုမုခ မည်သော ကမ္မကရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤ ကမ္မကာရဏကိုကား သံတံသင်းဖြင့် ခံတွင်းကိုဖွင့်၍ ခံတွင်းထဲ၌ ဆီမီး ညှိထွန်း သဖြင့်၎င်း, နားပန်းဆံ မှစ၍ မျက်နှာကို ဆောက်နှင့်ရွေ၍ ခံတွင်းပြည့်အောင် သွေးယိုစေသဖြင့်၎င်း၊ နေကိုငုံသဖြင့် ရာဟုသဖွယ်ဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏)
ဇောတိမာလိကံပိ၊ ဇောတိမာလိက အမည်ရှိသော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤ ကမ္မကာရဏကိုကား တကိုယ်လုံးကို ဆီစိမ်သော ပုဆိုးကြမ်းဖြင့် ရစ်ပတ်၍ မီးတိုက်သဖြင့် အလျှံကိုဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏။)
ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကံပိ၊ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား လက်၌ ဆီစိမ်သော ပုဆိုးကို ရစ်ပတ်၍ မီးညှိသဖြင့် ဆီမီးတောက်သဖွယ် ရှိသည်ကိုဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏။)
ဧရကပတ္တိကံပိ၊ ဧရကပတ္တိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား ရေမျိုအောက်မှစ၍ အရေအလွှာကိုခွါပြီးလျှင် ဖမျက်၌ ကျစေပြီးမှ ကြိုးဖြင့်ဖွဲ့၍ ငင်ကုန်လတ်သော် မိမိအရေ၌ နင်း၍ လည်းစေသဖြင့် ပိန်းမြက်ရွက်သဖွယ် အရေကွာခြင်းကို ဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏။)
စီရကဝါသိကံပိ၊ စီရကဝါသိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား လည်မှစ၍ အရေကိုခွါပြီးလျှင် ဖမျက်၌ထားသဖြင့် လျှော်တေဝတ်သဖွယ် ရှိသည်ကိုဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏။)
ဧဏေယျကံပိ၊ ဧဏေယျက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား တတောင်နှစ်ဘက် မြင်းခေါင်းနှစ်ဘက်တို့၌ သံခြေကျဉ်း သံကွင်း ခတ်လျှို၍ သံချောင်းနှက်ပြီးသော် ထက်ဝန်းကျင် မီးထည့်၍ ဧဏီ မည်သော သားကဲ့သို့ လေးဘက်တွားလျက် ရှိသည်ကို ဖြစ်စေ၍ ပြုကုန်၏။)
ဗလိသမံသိကံပိ၊ ဗလိသမံသိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤ ကမ္မကာရဏကိုကား နှစ်ဘက်အသွားရှိသော သံမျှားချိတ်ဖြင့် ချိတ်၍ အရေ အသား အကြောတို့ကို လျှောစေ၍ အရိုးကျဲတဲသာ တည်စေလျက် ပြုကုန်၏။)
ကဟာပဏိကံပိ၊ ကဟာပဏိက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား ထက်လှစွာသော ဓားမ ပဲခွပ် စသည်တို့ဖြင့် ရွေ၍ တသပြာ တသပြာ မျှသော အသားတစ်ကို ကျစေသဖြင့် ပြုကုန်၏။)
ခါရာပဋိစ္ဆကံပိ၊ ခါရာပဋိစ္ဆက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား ထိုထိုကိုယ်အစိတ်၌ လှံစသော လက်နက်ဖြင့် ခတ်ပြီးလျှင် ဝက်မှင်ဘီးဖြင့် အသား အရေ အကြာတို့ကို လျှော့စေ၍ အရိုးကျဲတဲသာ တည်စေလျက် ပြုကုန်၏။) (ပေါင်း ၂၀)
ပလိဃပရိဝတ္တကံပိ၊ ပလိဃပရိဝတ္တက မည်သော ကမ္မကာရဏကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား နံပါးတဘက်စောင်း အိပ်စေ၍ နား၌သံတံကျင် မြေနှင့် စပ်အောင် နှက်ပြီးမှ ခြေကိုကိုင်၍ တံခါးကျင်ကို လည်စေသကဲ့သို့ ပြုကုန်၏။)
ပလာလပီဌကံပိ၊ ပလာလပီဌက မည်သော ကမ္မကာရဏ ကိုလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
(ဤကမ္မကာရဏကိုကား အရေ အသားတို့ကို မစုတ်မပြဲစေဘဲ ကျောက်ဖြင့် အရိုးတို့ကို ထုပြီးသော် ဆံကိုကိုင်၍ အသားစုသာ ကျန်အောင်ခါပြီးမှ ဆံဖြင့်ပတ်၍ ကောက်ရိုးခွေကဲ့သို့ ပြုကုန်၏။)
တတ္ထေနပိ၊ ပူစွာသော။
တေလေနာပိ၊ ဆီဖြင့်လည်း။
သြသိဉ္စန္တိ၊ လောင်းကုန်၏။
သုနခေဟိပိ၊ နှစ်ရက် သုံးရက် အစာမကျွေးသော ခွေးတို့ကိုလည်း။
ခါဒါပေန္တိ၊ စားစေကုန်၏။
ဇီဝန္တံပိ၊ အသက်ရှည်စဉ်လည်း။
သူလေ၊ တံကျင်၌။
ဥတ္တာသေန္တိ၊ လျှိုကုန်၏။
အသိနာပိ၊ သန်လျက်ဖြင့်လည်း။
သီသံ၊ ဦးခေါင်းကို။
ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖြတ်ကုန်၏။
(ပေါင်း ၆ ပါး)။
အားလုံးပေါင်းသော် (၂၆) ပါး ဖြစ်၏။
ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံနာမ ကမ္မကာရဏံ ကရောန္တိ၊ တတ္တံ အယောခိလံ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ၊ တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယေ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ၊ တတ္တံ အယောခိလံ ပါဒေ ဂမေန္တိ၊ တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယ ပါဒေ ဂမေန္တိ၊ တတ္တံ အဟောခိလံ မဇ္ဈေဥရသ္မိံ ဂမေန္တိ။
ဒေဝဒူတသုတ် ပါဠိတော်။
ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံနာမ၊ ငါးပါးသော အပြားရှိသော နှောင်ဖွဲ့ခြင်း မည်သော။
ကမ္မကာရဏံ၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းအမှုကို။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
တတ္တံ၊ ပူစွာသော။
အယောခိလံ၊ သံတံသင်းကို။
ဟတ္ထေ၊ လက်ဝဲလက်၌။
ဂမေန္တိ၊ စိုက်နှက်ကုန်၏။
တတ္တံ၊ ပူစွာသော။
အယောခိလံံ၊ သံတံသင်းကို။
ဒုတိယေ ဟတ္ထေ၊ လက်ယာလက်၌။
ဂမေန္တိ၊ စိုက်နှက်ကုန်၏။
တတ္တံ၊ ပူစွာသော။
အယောခိလံ၊ သံတံသင်းကို။
ပါဒေ၊ လက်ဝဲခြေ၌။
ဂမေန္တိ၊ စိုက်နှက်ကုန်၏။
တတ္တံ၊ ပူစွာသော။
အယောခိလံ၊ သံတံသင်းကို။
ဒုတိယ ပါဒေ၊ လက်ယာခြေ၌။
ဂမေန္တိ၊ စိုက်နှက်ကုန်၏။
တတ္တံ၊ ပူစွာသော။
အယောခိလံ၊ သံတံသင်းကို။
မဇ္ဈေဥရသ္မိံ၊ ရင်လယ်၌။
ဂမေန္တိ၊ စိုက်နှက်ကုန်၏။
ယခင် (၂၆) ပါး၌ ဤ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနကို ထည့်သော် သုံးဆယ့်တပါး ဖြစ်၏။
၎င်း (၃၁) ပါး၌ -
“ကုဓာရီဟိ တစ္ဆန္တိ ဝါ သီဟိ တစ္ဆန္တိ” ဟု ဒေဝဒူတသုတ်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ဤနှစ်ပါးကို တခုပြု၍ ထည့်သော် (၃၂) ပါးသော ကမ္မကရဏတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
ကုဓာရီဟိ၊ ဓားမတို့ဖြင့်။
တစ္ဆန္တိ၊ ရွေကုန်၏။
ဝါသီဟိ၊ ပဲခွပ်တို့ဖြင့်။
တစ္ဆန္တိ၊ ရွေကုန်၏။
၁၆ - နှစ်ဆဲ့ငါးပါးသော ဘေးကို ပြခြင်း
ပဉ္စဝီသတိဘယ-ဟူသော သရူပဝန္တသင်္ချာ၏ သရုပ်သင်္ချေယျကိုလည်း အစဉ်အတိုင်း အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၌ ပေါင်း၍ ပြသော အရာမရှိ၊ မဟာနိဒ္ဒေသ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်, မိလိန္ဒပဥှာ - အစရှိသော ထိုထိုကျမ်းများ၌ လာသောဘေးတို့ကို ပေါင်း၍ အသင့် ယုတ္တိအားဖြင့် ပြပေအံ့ -
ဉာတိဗျသနံ ရောဂဗျသနံ ဘောဂဗျသနံ သီလဗျသနံ ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ရာဇဘယံ စောရဘယံ ဝေရိဘယံ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယံ အဂ္ဂိဘယံ ဥဒကဘယံ ဦမိဘယံ အာဝဋ္ဋဘယံ ကုမ္ဘီလဘယံ သုသုကာဘယံ အတ္တာနုဝါဒဘယံ ပရာနုဝါဒဘယံ ဒဏ္ဍဘယံ ဒုဂ္ဂတိဘယံ ပရိသသာရဇ္ဇဘယံ အာဇီဝကဘယံ ဇာတိဘယံ ဇရာဘယံ ဗျာဓိဘယံ မရဏဘယံ။
ဉာတိဗျာသနံ၊ ဆွေမျိုး ပျက်စီးခြင်းဘေး။
ရောဂဗျသနံ၊ အနာကြောင့် ပျက်စီးခြင်းဘေး။
ဘောဂဗျသနံ၊ စည်းစိမ်ပျက်စီးခြင်းဘေး။
သီလဗျသနံ၊ သီလပျက်စီးခြင်းဘေး။
ဒိဋ္ဌိဗျသနံ၊ အယူပျက်စီးခြင်းဘေး။
ရာဇဘယံ၊ မင်းဘေး။
စောရဘယံ၊ ခိုးသူဘေး။
ဝေရိဘယံ၊ ရန်သူဘေး။
ဒုဗ္ဘိက္ခဘယံ၊ ငတ်မွတ်သောဘေး။
အဂ္ဂိဘယံ၊ မီးဘေး။
ဥဒကဘယံ၊ ရေဘေး။
ဦမိဘယံ၊ လှိုင်းတံပိုးဘေး။
အာဝဋ္ဋဘယံ၊ ဝဲဘေး။
ကုမ္ဘီလဘယံ၊ မိကျောင်းဘေး။
သုသုကာဘယံ၊ ငါးရဲဘေး။
အတ္တာနုဝါဒဘယံ၊ မိမိကိုယ်ကို မိမိ စွပ်စွဲသောဘေး။
ပရာနုဝါဒဘယံ၊ မိမိကိုယ်ကို သူတပါးစွပ်စွဲသောဘေး။
ဒဏ္ဍဘယံ၊ ပုတ်ခတ်သောဒဏ် ဥစ္စာဒဏ်ဘေး။
ဒုဂ္ဂတိ ဘယံ၊ ဒုဂ္ဂတိဘေး။
ပရိသသာရဇ္ဇဘယံ၊ ပရိသတ်၌ ရွံကြောက်သောဘေး။
အာဇီဝကဘယံ၊ သူတပါးကိုမှီ၍ အသက်မွေးရခြင်းဘေး။
ဇာတိဘယံ၊ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းဘေး။
ဇရာဘယံ၊ အိုရခြင်းဘေး။
ဗျာဓိဘယံ၊ နာရခြင်းဘေး။
မရဏဘယံ၊ သေရခြင်းဘေး။
ပေါင်း (၂၅) ပါးသောဘေး။
သည်မှတပါး ပရိတ်ကြီး၌ ရာဇတောဝါ စသည်ဖြင့် ဝါကျ ပြု၍ ပြအပ်သောဘေး တဆယ့်လေးပါး၊ စဏ္ဍဟတ္ထိ စသည်ဖြင့် သမာသ်ပြု၍ ပြအပ်ဘေး တဆယ့်လေးပါး၊ ပေါင်းနှစ်ဆယ့် ရှစ်ပါးတို့တွင် အဂဟိတ ဂဟဏနည်း ပရိသေသနည်းအားဖြင့် စဏ္ဍမဏိ သပ္ပဘေးကို စဏ္ဍအဟိဘေး၌ သင်္ဂြိုဟ်၍ စဏ္ဍယက္ခ ရက္ခသ နှစ်ပါးကို အမနုဿဘေး၌ သင်္ဂြိုဟ်၍ ကြွင်း နှစ်ဆယ့်ငါးပါးကို ပဉ္စဝီသတိဘယာ အရယူရမည်။
ရာဇဘယံ၊ မင်းဘေး။
စောရဘယံ၊ ခိုးသူဘေး။
မနုဿဘယံ၊ လူဘေး။
အမနုဿဘယံ၊ နတ်ဘီလူးဘေး။
အဂ္ဂိဘယံ၊ မီးဘေး။
ဥဒကဘယံ၊ ရေဘေး။
ပိသာစဘယံ၊ တစ္ဆေမြေဘုတ်ဘေး။
ခါဏုက ဘယံ၊ သစ်ငုတ် ခလုတ်ဘေး။
ကဏ္ဋကဘယံ၊ ဆူးငြောင့်ဘေး။
နက္ခတ္တဘယံ၊ မကောင်းသောနက္ခတ်ဘေး။
ဇနပဒရောဂဘယံ၊ ဇနပုဒ်၌ဖြစ်သော အနာရောဂါဘေး။
အသဒ္ဓမ္မဘယံ၊ မသူတော် တရားဘေး။
အသန္ဒိဋ္ဌိဘယံ၊ အမြင်မှားသောဘေး။
အသပ္ပုရိသ ဘယံ၊ သူတော်မဟုတ် သူယုတ်ဘေး။
စဏ္ဍဟတ္တိ ဘယံ၊ ဆင်ကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍဿဘယံ၊ မြင်းကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍေဂေါဏဘယံ၊ နွားကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍကုက္ကုရဘယံ၊ ခွေးကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍအဟိဘယံ။ မြွေကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍဝိစ္ဆိကဘယံ၊ ကင်းဗုဇွန်ကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍဒီပိဘယံ၊ သစ်ကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍအစ္ဆဘယံ၊ ဝံကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍတရစ္ဆဘယံ၊ အောင်းကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍသူကရဘယံ၊ ဝက်ကြမ်းဘေး။
စဏ္ဍမဟိံသဘယံ၊ ကျွဲကြမ်းဘေး။
ပေါင်း - နှစ်ဆယ့်ငါးပါး။
သောဠသဥပဒ္ဒဝါ အရ ဥပဒ္ဒဝေါ (၁၆) ပါး ဟူသော်ကား -
ကတမာနိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။ ဇာတိဘယံ ဇရာဘယံ ဗျာဓိဘယံ မရဏဘယံ။ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။
ကတမာနိ အပရာနိပိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။ ရာဇဘယံ စောရဘယံ အဂ္ဂိဘယံ ဥဒကဘယံ၊ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။
ကတမာနိ အပရာနိပိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။ ဦမိဘယံ ကုမ္ဘိလဘယံ အာဝဋ္ဋကဘယံ သုသုကာဘယံ။ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။
ကတမာနိ အပရာနိပိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။ အတ္ထာနုဝါဒဘယံ ပရာနုဝါဒဘယံ ဒဏ္ဍဘယံ ဒုဂ္ဂတိဘယံ။ ဣမာနိ စတ္တာရိ ဘယာနိ။
ခုဒ္ဒကဝတ္ထု ဝိဘင်းပါဠိတော်။
အနက်ကား အောက်က ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းကိုမှီး၍ သိသာပြီ။
ဤစတုက္ကလေးပါးကို ပေါင်း၍ (၁၆) ပါးသော ဥပဒ္ဒဝေါဟု ဆိုသည်။
ဣမေဟိ စတူဟိ စတုက္ကေဟိ သောဠသ မဟာဘယာနိ နာမ ကထိတာနိ။
သမ္မောအဋ္ဌကထာ။
ဣမေဟိ စတူဟိ စတုက္ကေဟိ၊ ဤလေးပါးသော စတုက္ကတို့ဖြင့်။
သောဠသ မဟာ ဘယာနိ နာမ၊ တဆယ့်ခြောက်ပါးသော ဘေးကြီး မည်သည်တို့ကို။
ကထိတာနိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
ဘယနှင့် ဥပဒ္ဒဝကား ပရိယာယ်ဖြစ်၍ ဥပဒ္ဒဝကို ဘယဟု ဟောတော်မူသည်။
ဤနည်းဖြင့် သောဠသဥပဒ္ဒဝ၏ အရသည် ပဉ္စဝီသတိ အတွင်း၌ဝင်သည်။
တနည်း -
ပရိဘာသတိ၊ အန္ဒုဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ ရဇ္ဇုဗန္ဓနေ န ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ သင်္ခလိကဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ ဝေတ္တ ဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ လတာဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ ပက္ခေပဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ ပရိခါဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာ ပေသိ၊ ဂါမဗန္ဓနေန ဝါ ဗန္ဓာပေသိ၊ နိဂမဗန္ဓနေ န ၊ နိဂုံးအနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်မူလည်း။ ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။ နဂရဗန္နေနု ၊ မြို့အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်မူလည်း။ ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။ ရဋ္ဌဗန္ဓနေနဝါ၊ တိုင်းအနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်လည်း။ ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။ ဇနပဒဗန္ဓနေန ဝါ၊ ဇနပုဒ်အနှောင်အဖွဲ့ ဖြင့်မူလည်း။ ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။ သဝစနီယံပိ၊ သင်အား ပြုဘွယ်ရှိ၏၊ အရပ်တပါးသို့ တဖဝါးမျှ မသွားမရွေ့လင့်ဟု ဆို ခြင်းရှိသည်ကိုမူလည်း။ ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။ တဿ၊ ထိုသူ၏။ ဓနံ၊ ဥစ္စာကို။ သတံ ဝါ၊ အရာကို၎င်း။ သဟဿံ ဝါ၊ အထောင်ကို၎င်း။ သတသဟဿံ ဝါ၊ အသိန်းကို၎င်း။ ဟရာပေသိ၊ ဆောင်စေ၏။ တပ္ပစ္စယာပိ၊ ထိုရေရွတ်ခြင်း စသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ ဒုက္ခဒေါမနဿ၊ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို။ ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ခံစားရ၏။
မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိတော်။
ပရိဘာသတိ၊ ရေရွတ်၏။
အန္ဒုဗန္ဓနေန ဝါ၊ ထိတ်ပင်းတံခါး အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်လည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ရဇ္ဇုဗန္ဓနေ န ဝါ၊ ကြိုးအနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်လည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
သင်္ခလိကဗန္ဓနေန ဝါ၊ သံခြေကျဉ်း အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ဝေတ္တဗန္ဓနေန ဝါ၊ ကြိမ်အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
လတာဗန္ဓနေန ဝါ၊ နွယ် အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်လည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ပက္ခေပဗန္ဓနေန ဝါ၊ တိုက်တွင်း လှောင်ခြင်း အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ပရိခါ ဗန္ဓနေနဝါ၊ ကျုံးအနှောင်အဖွဲ့ ဖြင့်မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ဂါမဗန္ဓနေန ဝါ၊ ရွာ အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
နိဂမဗန္ဓနေ န ၊ နိဂုံးအနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
နဂရဗန္နေနု ၊ မြို့အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ရဋ္ဌဗန္ဓနေနဝါ၊ တိုင်းအနှောင်အဖွဲ့ဖြင့်လည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
ဇနပဒဗန္ဓနေန ဝါ၊ ဇနပုဒ်အနှောင်အဖွဲ့ ဖြင့်မူလည်း။
ဗန္ဓာပေသိ၊ နှောင်ဖွဲ့စေ၏။
သဝစနီယံပိ၊ သင်အား ပြုဘွယ်ရှိ၏၊ အရပ်တပါးသို့ တဖဝါးမျှ မသွားမရွေ့လင့်ဟု ဆို ခြင်းရှိသည်ကိုမူလည်း။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်၏။
တဿ၊ ထိုသူ၏။
ဓနံ၊ ဥစ္စာကို။
သတံ ဝါ၊ အရာကို၎င်း။
သဟဿံ ဝါ၊ အထောင်ကို၎င်း။
သတသဟဿံ ဝါ၊ အသိန်းကို၎င်း။
ဟရာပေသိ၊ ဆောင်စေ၏။
တပ္ပစ္စယာပိ၊ ထိုရေရွတ်ခြင်း စသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။
ဒုက္ခဒေါမနဿ၊ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို။
ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ခံစားရ၏။
ဤနည်းကား ပဉ္စဝီသတိဘယ၏ အရနှင့် မရောမယှက် သက်သက်တည်း။
ဒသဒဏ္ဍ၏အရကို ဃောသကဝတ္ထု၌ပြခဲ့ပြီ။ ဤ၌လည်း ပြဦးအံ့ -
ယော ဒဏ္ဍေန အဒဏ္ဍေသု၊
အပ္ပဒုဋ္ဌေသု ဒုဿတိ။
ဒသန္န မညတရံ ဌာနံ၊
ခိပ္ပမေဝ နိဂစ္ဆတိ။
ဝေဒနံ ဖရုသံ ဇာနိံ၊
သရီရဿ စ ဘေဒနံ။
ဂရုကံ ဝါပိ အာဗာဓံ၊
စိတ္တက္ခေပဉ္စ ပါပုဏေ။
ရာဇတော ဝါ ဥပသဂ္ဂံ၊
အဗ္ဘက္ခာနဉ္စ ဒါရုဏံ။
ပရိက္ခယဉ္စ ဉာတီနံ၊
ဘောဂါနဉ္စ ပဘင်္ဂုနံ။
အထဿ စ အဂါရာနိ၊
အဂ္ဂိ ဍယှတိ ပါဝကော။
ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော၊
နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ။
ဓမ္မပဒ ပါဠိတော်။
ယော၊ အကြင်သူသည်။
ဒဏ္ဍေန၊ ဒဏ်ဖြင့်။
အဒဏ္ဍေသု၊ ဒဏ်မထိုက်ကုန်သော၊
အပ္ပဒုဋ္ဌေသု၊ မပြစ်မှားအပ်ကုန်သော သူတို့၌။
ဒုဿတိ၊ ပြစ်မှား၏။
သော၊ ထိုသူသည်။
ဒသန္နံ၊ ဆယ်ပါးကုန်သော ဒဏ်တို့တွင်။
အညတရံ၊ အမှတ်မရှိသော။
ဌာနံ၊ ဒဏ်ဟူသော အကြောင်းကို။
ခိပ္ပမေဝ၊ လျင်စွာလျှင်။
နိဂစ္ဆတိ၊ ရောက်၏။
ဇာနိံ၊ အသွေးအသားကို ဆုတ်ယုတ်စေတတ်သော။
ဖရုသံ။ ကြမ်းကြုတ်သော။
ဝေဒနဉ္စ၊ ဆင်းရဲဝေဒနာသို့၎င်း။
သရီရဿ၊ ခန္ဓာကိုယ်၏။
ဘေဒနဉ္စ၊ ပျက်ခြင်းသို့၎င်း။
ဂရုကံ၊ သည်းမခံနိုင်အောင် လေးသော။
အာဗာဓံ ၊အနာသို့၎င်း။
စိတ္တက္ခေပဉ္စ၊ စိတ်ပြန့်လွင့်ခြင်းသို့၎င်း။
ပါပုဏေ၊ ရောက်၏။
ရာဇတောဝါ၊ မင်းမှမူလည်း။
ဥပသဂ္ဂဉ္စ၊ ဘေးရန်သို့၎င်း။
ဒါရုဏံ၊ ကြမ်းကြုတ်သော။
အဗ္ဘက္ခာနဉ္စ၊ စွပ်စွဲခြင်းသို့၎င်း။
ဉာတီနံ၊ ဆွေမျိုးတို့၏။
ပရိက္ခယဉ္စ၊ ကုန်ခြင်းသို့၎င်း။
ဘောဂါနံ၊ စည်းစိမ်တို့၏။
ပဘင်္ဂုနဉ္စ၊ ပျက်စီးခြင်းသို၎င်း။
ပါပုဏေ၊ ရောက်ရာ၏။
အထ၊ ထိုမှတပါး။
အဿ၊ ထိုမပြစ်မှားအပ်သောသူကို ပြစ်မှားသောသူ၏။
အဂါရာနိ၊ အိမ်တို့ကို။
ပါဝကော၊ ပါဝကဟုဆိုအပ်သော။
အဂ္ဂိ၊ မီးသည်။
ဍယှတိ၊ လောင်၏။
ကာယဿ၊ ဥပါဒိန္နက ခန္ဓာကိုယ်၏။
ဘေဒါ၊ ပျက်သည်မှ နောက်၌။
ဒုပ္ပညော၊ ပညာမဲ့သော။
သော၊ ထိုမပြစ်မှားအပ်သောသူကို ပြစ်မှားသောသူသည်။
နိရယံ၊ ငရဲ၌။
ဥပပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်ရ၏။
ဒသ၏သရုပ်ကား ဒုတိယဂါထာ၌ လေးပါဒ အရေအတွက် အားဖြင့်လေးပါး၊ တတိယ ဂါထာ၌လည်း လေးပါဒ အရေအတွက်အားဖြင့် လေးပါး၊ စတုတ္ထဂါထာ၌ ပုဗ္ဗဍ္ဎာပရမူ အရေအတွက် အားဖြင့် နှစ်ပါး၊ ပေါင်း (၁၀) ပါး။
အချို့ဓမ္မပဒနိသျည်း၌ ဇာနိံ၏အရကို ဥစ္စာစည်းစိမ်၏ ဆုံးရှုံးခြင်းဟု အနက်သမ္ဗန်၌ အသီးအခြား တပါးယူပြီးလျှင် နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ၏ အရကို ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝကို မမှီ သောကြောင့် အသီးအခြား မယူရဟု မှာဆိုတော်မူကုန်၏။
ဇာနိံ၏အရကို ဥစ္စာစည်းစိမ်၏ ဆုံးရှုံးခြင်းဟု သမ္ဗန်သော အနက်သည် ဘောဂါနဉ္စ ပဘင်္ဂုနံ၏ အရနှင့် မထူးသောကြောင့် ထိုနိသျည်းဆရာ၏ စကားကို ဆင်ခြင် အပ်၏။
အဋ္ဌဒေါသ၏ အရကား -
အဋ္ဌ ခေါ ဂါမဏိ ဟေတူ အဋ္ဌ ပစ္စယာ ကုလာနံ ဥပဃာတာယ၊ ရာဇတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ စောရတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံဂစ္ဆန္တိ၊ အဂ္ဂိတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဥဒကတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ၊ နိဟိတံ ဝါ ဋ္ဌာနာ ဝိဂစ္ဆတိ၊ ဒုပ္ပယုတ္တာ ဝါ ကမ္မန္တာ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ကုလေ ဝါ ကုလသင်္ကရော ဥပပဇ္ဇတိ၊ ယော တေသံ ဘောဂေ ဝိကိရတိ ဝိဓမတိ ဝိဓံသေတိ၊ အနိစ္စတာယေဝ အဋ္ဌမီ။ ဣမေ ခေါ ဂါမဏိ အဋ္ဌ ဟေတူ အဋ္ဌ ပစ္စယာ ကုလာနံ ဥပဃာတာယ။
ဂါမဏိသံယုတ်ပါဠိတော်။
ဂါမဏိ၊ အသိဗန္ဓ-မည်သောသူ၏ သားဖြစ်သော ဂါမဏိ။
ကုလာနံ၊ အမျိုးတို့၏။
ဥပဃာတာယ၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ။
ဟေတူ၊ အကြောင်းတို့သည်။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့တည်း။
ပစ္စယာ၊ အထောက်အပံ့တို့သည်။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့တည်း။
ရာဇတော ဝါ၊ မင်းကြောင့်လည်း။
ကုလာနိ၊ အမျိုးတို့သည်။
ဥပဃာတံ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
စောရတော ဝါ၊ ခိုးသူကြောင့်လည်း။
ကုလာနိ၊ အမျိုးတို့သည်။
ဥပဃာတံ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
အဂ္ဂိတော ဝါ၊ မီးကြောင့်လည်း။
ကုလာနိ၊ အမျိုးတို့သည်။
ဥပဃာတံ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
ဥဒကတော ဝါ၊ ရေကြောင့်လည်း။
ကုလာနိ၊ အမျိုးတို့သည်။
ဥပဃာတံ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
နိဟိတံ ဝါ၊ မြှုပ် ထားအပ်သော ဥစ္စာသည်လည်း။
ဌာနာ၊ ထားရာအရပ်မှ။
ဝိဂစ္ဆတိ၊ အရပ်တပါးသို့ ရွေ့ရှားပြောင်းသွား၏။
ဒုပ္ပယုတ္တာ၊ မကောင်းသဖြင့် ယှဉ်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍။
ကမ္မန္တာ ဝါ၊ အမှု ကြီးငယ်တို့သည်လည်း။
ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ပျက်ကုန်၏။
ယော၊ အကြင် အမျိုးအား နှောင့်ရှက်ခြင်းကို ပြုတတ်သောသူသည်။
တေသံ၊ ထိုအမျိုးတို့၏။
ဘောဂေ၊ စည်းစိမ်တို့ကို။
ဝိကိရတိ၊ ဖရိုဖရဲကြဲ၏။
ဝိဓမတိ၊ မှုတ်လွှင့်၏။
ဝိဓံသေတိ၊ ဖျက်ဆီး၏။
သော ကုလသင်္ကရော၊ ထိုအမျိုးတို့၏ နှောင့်ရှက်ခြင်းကို ပြုတတ်သောသူသည်။
ကုလေ၊ အမျိုး၌။
ဥပပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
အနိစ္စတာယေဝ၊ အမြဲမရှိသော အဖြစ်သည်သာလျှင်။
အဋ္ဌမီ၊ ရှစ်ခုမြောက်တည်း။
ဂါမဏိ၊ ဂါမဏိ။
ကုလာနံ၊ အမျိုးတို့၏။
ဥပဃာတာယ၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ။
ဟေတူ၊ အကြောင်းတို့သည်။
ဣမေ ခေါ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့တည်း။
ပစ္စယာ၊ အထောက်အပံ့တို့သည်။
ဣမေ ခေါ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့တည်း။
ဤကား သာသနာတော်ကျမ်းဂန်တို့၌လာသော အဋ္ဌဒေါသ သရုပ်တို့တည်း။
လောကီကျမ်းဂန်တို့၌ကား -
ပထဝီ သံသုမာရောစ၊
ယက္ခော နာဝါ စ အသနီ။
ဗျဂ္ဃေါ လောဟိတုမ္မတ္တကော၊
အဋ္ဌ ဒေါသာ ဣမေ မတာ။
ဟု ဂါထာဖြင့် အဋ္ဌဒေါသ၏ သရုပ်ကိုဆို၏။
ပထဝီ၊ မြေမျိုခြင်း၎င်း။
သံသုမာရော စ၊ မိကျောင်းမျိုခဲခြင်း၎င်း။
ယက္ခော၊ ဘီလူးဖမ်းခြင်း၎င်း။
နာဝါ စ၊ လှေနစ်ခြင်း၎င်း။
အသနီ၊ မိုးကြိုးလောင်မီးကျခြင်း၎င်း။
ဗျဂ္ဃေါ၊ ကျားစားခြင်း၎င်း။
လောဟိတံ၊ သွေးအန်ခြင်း၎င်း။
ဥမ္မတ္တကော၊ ရူးသွပ်ခြင်း၎င်း။
ဣမေ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့ကို။
ဒေါသာ၊ အပြစ်တို့ဟူ၍။
မတာ၊ သိအပ်ကုန်၏။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော အဋ္ဌနဝုတိရောဂါ စသည်တို့သည် အထူးထူး အပြားပြား များစွာသောဒုက္ခကို ဆောင်တတ် စီရင်တတ်သောကြောင့် ဗျသနမည်ကုန်၏။ ထိုဗျသနသည် မိမိကား ဒုက္ခ မဟုတ်၊ စင်စစ်သော်ကား များစွာသော ဒုက္ခ၏ တည်ရာအကြောင်း ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
“ဗျသနံယေ၀ ဒုက္ခံ အနေကေသံ ဒုက္ခာနံ ဝတ္ထုတ္တာတိ ဗျသနဒုက္ခံ” ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ ဗျသနဒုက္ခမည်၏။
ဗျသနံယေဝ၊ ပျက်စီးခြင်းသည်သာလျှင်။
အနေကေသံ၊ များစွာကုန်သော။
ဒုက္ခာနံ၊ ဒုက္ခတို့၏။
ဝတ္ထုတ္တာ၊ တည်ရာအကြောင်း ဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခတည်း။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဗျသနဒုက္ခံ၊ ဗျသနဒုက္ခ မည်၏၊
အဘယ်ဒုက္ခတို့၏တည်ရာ အကြောင်းဖြစ်သနည်းဟူမူကား -
ကာယိကဒုက္ခ စေတသိကဒုက္ခတို့၏ တည်ရာ အကြောင်းဖြစ်သည် ဟူလို။
ဤသို့လျှင် ဗျာဓိဒုက္ခ၏ သစ္စာဖြစ်ကြောင်းကို သိအပ်၏။
၁၇ - မရဏ ဒုက္ခကို ပြခြင်း
မရဏမ္ပိဒုက္ခံ ဟူသော ပါဌ်အရ -
တတ္ထ ကတမံ မရဏံ။ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မတျု မရဏံ ကာလကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ မရဏံ –
ဟူ၍ ဝိဘင်းပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူ၏။
တတ္ထ၊ ထိုဇာတိ အစရှိသည်တို့တွင်။
မရဏံ၊ မရဏသည်။
ကတမံ၊ အဘယ်နည်း။
တေသံ တေသံ သတ္တာနံ၊ ထိုထိုသတ္တဝါ တို့၏။
တမှာတမှာ သတ္တနိကာယာ၊ ထိုထိုသတ္တဝါ အပေါင်းမှ။
ယာ စုတိ၊ အကြင်ရွေ့ခြင်းသည်။
ယာ စဝနတာ၊ အကြင်ရွေ့သော အဖြစ်သည်။
ယော ဘေဒေါ၊ အကြင်ပျက်ခြင်းသည်။
ယံ အန္တရဓာနံ၊ အကြင်ကွယ်ခြင်းသည်။
ယော မတျု၊ အကြင် သေခြင်းသည်။
ယံ မရဏံ၊ အကြင်သေခြင်းသည်။
ယာ ကာလကိရိယာ၊ အကြင် အဆုံးကာလကို ပြုခြင်းသည်။
ယော ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ၊ အကြင်ခန္ဓာတို့၏ ပျက်ခြင်းသည်။
ယော ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ၊ အကြင်ကိုယ်ကောင်ကို ပစ်ချခြင်းသည်။
ယော ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ၊၊ အကြင် ဇီဝိတိန္ဒြေ၏ ပြတ်ခြင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣဒံ၊ ဤရွေ့ခြင်းအစရှိသည်ကို။
မရဏံ၊ မရဏ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤပါဠိတော်၌ ကိုယ်ကောင်ကိုပစ်ချခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ် သောကြောင့် မရဏကို ဖလူပစာအားဖြင့် ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ - ဟု ဟောတော်မူအပ်၏။
ဧတ္ထ စ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပကာရဏတော မရဏံ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါတိ ဝုစ္စတိ။
သမ္မောအဋ္ဌကထာ။
ဧတ္ထ စ၊ ဤပါဠိတော်၌ကား။
ကဠေဝရဿ၊ ကိုယ်ကောင်ကို။
နိက္ခေပကာရဏတော၊ ပစ်ချခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့်။
မရဏံ၊ မရဏကို။
ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါတိ၊ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
အဋ္ဌကထာကား။ “နိက္ခေပနံ နိက္ခေပေါ” ဟု ဘာဝသာဓန ပြုသည့်အခိုက်ကို ရည်သည်။
“နိက္ခိပတိ ဧတေနာတိ နိက္ခပေါ” ဟု ကရဏသာဓန ပြုမူ မုချပင်သင့်၏။
ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ဥပစ္ဆေဒေါ - ဟူသောပါဠိဖြင့် ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓ သဝိညာဏက၏သာလျှင် သေခြင်းမည်သည်ဖြစ်၏၊ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓ အဝိညာဏကအား သေခြင်းမည်သည်မရှိဟု ပြတော်မူ၏။
ကောက်ပင်သည်သေ၏၊ သစ်ပင်သည်သေ၏ ဟူသော စကားတို့ကား ဝေါဟာရ မျှသာ၊ အနက်အားဖြင့် ဤသို့သဘောရှိသော စကားတို့သည် ကောက်ပင် သစ်ပင်တို့၏ ကုန်ခြင်း ပျက်ခြင်း သဘောကို ပြကုန်၏။
မရဏသည် ခဏိကမရဏ သမ္မုတိမရဏ သမုစ္ဆေဒမရဏ ဟူ၍ သုံးပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ပဝတ္တိအခါ ရုပ်နာမ်တို့၏ပျက်ခြင်းသည် ခဏိကမရဏ မည်၏။
တိဿသည် သေ၏။ ဖုဿသည် သေ၏ဟု ဆိုခြင်းသည် သမ္မုတိမရဏ မည်၏။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ တဖန် ပဋိသန္ဓေ မနေသောအားဖြင့် သေခြင်းသည် သမုစ္ဆေဒ မရဏ မည်၏။
ထိုသုံးပါးတို့တွင် ဤအရာ၌ သမ္မုတိမရဏကို အလိုရှိအပ်၏။
ထိုမရဏသည် ရွေ့ခြင်းလက္ခဏာရှိ၏၊ ဘဝ၌ မယှဉ်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏၊ ကွေကွင်းခြင်း လျှင် ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏၊ ဇာတိလျှင် နီးစွာသောအကြောင်းရှိ၏။
ဤမရဏသည်လည်း မိမိကား ဒုက္ခမဟုတ်၊ စင်စစ်သော်ကား ကာယိကဒုက္ခ စေတသိကဒုက္ခ နှစ်ပါး၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် ဒုက္ခဟု ဟောတော်မူအပ်၏။
ဣဒံပိ သယံ န ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခဿ ပန ဝတ္ထုဘာဝေန ဒုက္ခန္တိ ဝုတ္တံ။
ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ။
ဣဒံပိ၊ ဤမရဏသည်လည်း။
သယံ၊ မိမိသည်။
နဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခ မဟုတ်။
ပန၊ စင်စစ်သော်ကား။
ဒုက္ခဿ၊ ကာယိကဒုက္ခ စေတသိကဒုက္ခ၏။
ဝတ္ထုဘာဝေန၊ တည်ရာအကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခန္တိ၊ ဒုက္ခဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
“မရဏံယေဝ ဒုက္ခံ ဒုက္ခဿ ဝတ္ထုတ္တာတိ မရဏဒုက္ခံ”
ဟူသော ဝစနတ္ထကြောင့် မရဏဒုက္ခမည်၏ ဟုပြသည်။
မရဏံယေဝ၊ မရဏသည်သာလျှင်။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခ၏။
ဝတ္ထုတ္တာ၊ တည်ရာအကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခတည်း။
ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။
မရဏဒုက္ခံ၊ မရဏဒုက္ခ မည်၏။
မရဏဒုက္ခဟူသော သစ္စာ ပြီး၏။
---၁၈ - သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသကို ပြခြင်း
သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာပိဒုက္ခာ ဟူသော ပါဌ်တို့၌ သောက ဟူသည်ကား ဉာတိဗျသန ဘောဂဗျသန ရောဂဗျသန သီလဗျသန ဒိဋ္ဌိဗျသန တပါးပါးတို့သည် နှိပ်စက်အပ်သော တပါးပါးသော ဆင်းရဲခြင်း၏အကြောင်းသည် တွေ့သောသူ၏ စိုးရိမ်ခြင်းစသောအဖြစ်သည် သောကမည်၏။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သောကော။ ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သောကော။
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကတမောစ၊ အဘယ်တရားသည်လျှင်။
သောကော၊ သောကမည်သနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အညတရညတရေန၊ အကြင်အမှတ်မဲ့ တပါးပါးသော။
ဗျသနေန၊ ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း စသည်သည်။
သမန္နာဂဿ အဘိဘူတဿ၊ နှိပ်စက်အပ်သော။
အညတရညတရေန၊ အမှတ်မဲ့ တပါးပါးသော။
ဒုက္ခဓမ္မေန၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းသည်။
ဝါ၊ ဆင်းရဲခြင်းသဘောသည်။
ဖုဋ္ဌဿ၊ တွေ့အပ်သော။
သတ္တဿ၊ သတ္တဝါ၏။
ယော သောကော၊ အကြင်စိုးရိမ်ခြင်းသည်။
ယာ သောစနာ၊ အကြင်စိုးရိမ်သော အခြင်းအရာသည်။
ယံ သောစိတတ္တံ၊ အကြင်စိုးရိပ်သည်၏ အဖြစ်သည်။
ယော အန္တောသောကော၊ အကြင် အတွင်း၌ ပြင်းစွာ စိုးရိမ်ခြင်းသည်။
ယော အန္တောပရိသောကော၊ အကြင်အတွင်း၌ အဘန်တလဲလဲ စိုးရိမ်ခြင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားကို။
သောကော၊ သောကဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသောကသည် အတွင်း၌ပူလောင်ခြင်း လက္ခဏစေတသိက်တို့ ထက်ဝန်းကျင်မှ ပူလောင်ခြင်းကိစ္စ, အဘန်တလဲလဲစိုးရိမ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---ပရိဒေဝ ဟူသည် တပါးပါးဗျသန နှိပ်စက်အပ်သော အမှတ်မဲ့ ဒုက္ခဖြင့်တွေ့သောသူ၏ ငိုမြည်တမ်းခြင်းစသော သဘောတရားသည် ပရိဒေဝမည်၏။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ပရိဒေဝေါ။ ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ပရိဒေဝေါ။
၎င်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကတမောစ၊ အဘယ်တရားသည်ကား။
ပရိဒေဝေါ၊ ပရိဒေဝ မည်သနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အညတရညတရေန ၊ အမှတ်မဲ့ တပါးပါးသော။
ဗျသနေန၊ ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း စသည်ဖြင့်။
သမန္နာဂတဿ အဘိဘူတဿ၊ နှိပ်စက်အပ်သော။
အညတရညတရေန ၊ အမှတ်မဲ့ တပါးပါးသော။
ဒုက္ခဓမ္မေန၊ ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းဖြင့်။
ဖုဋ္ဌဿ၊ တွေ့အပ်သော။
သတ္တဿ၊ သတ္တဝါ၏။
ယောခေါ အာဒေဝေါ၊ အကြင်သ္မီး စသည်ကို ရည်ညွှန်း၍ ငိုမြည်တမ်းခြင်းသည်။
ယော ပရိဒေဝေါ၊ အကြင်ဂုဏ်ကိုဆို၍ ငိုမြည်တမ်းခြင်းသည်။
ယာ အာဒေဝနာ၊ အကြင်ရည်ညွှန်း၍ ငိုမြည်တမ်းသော အခြင်းအရာသည်။
ယာ ပရိဒေဝနာ၊ အကြင် ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုဆို၍ ငိုမြည်တမ်းသော အခြင်းအရာသည်။
ယံ အာဒေဝိတတ္တံ၊ အကြင် ရည်ညွှန်း၍ ငိုမြည်တမ်းသည်၏ အဖြစ်သည်။
ယံ ပရိဒေဝိတတ္တံ၊ အကြင် ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုဆို၍ ငိုမြည်တမ်းသည်၏ အဖြစ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏၊
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားကို။
ပရိဒေဝေါ၊ ပရိဒေဝ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤပရိဒေဝသည် မြည်တမ်းခြင်း လက္ခဏာ, ဂုဏ်အပြစ်ကို ကြားခြင်းကိစ္စ, စိတ်မူးနောက်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---ဒုက္ခ ဟူသည်ကား ကာယပသာဒ၌မှီသော အကြင်ဆင်းရဲခြင်း၊ အကြင်မသာယာခြင်း စသောဝေဒနာသည် ဒုက္ခမည်၏။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ၊ ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ကာယိကံ ဒုက္ခံ ကာယိကံ အသာတံ ကာယသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ။
၎င်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒုက္ခံ၊ ကိုယ်၏ဆင်းရဲခြင်းသည်။
ကတမဉ္စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကာယကံ၊ ကာယ ပသာဒ၌မှီသော။
ယံ ခေါ ဒုက္ခံ၊ အကြင်ဆင်းရဲခြင်းသည်။
ကာယိကံ၊ ကာယပသာဒ၌ မှီသော။
ယံ အသာတံ၊ အကြင် မသာယာခြင်းသည်။
ကာယသမ္ဖဿဇံ၊ ကာယပသာဒ၌မှီသော ဖဿကြောင့် ဖြစ်သော။
အသာတံ၊ မသာယာအပ်သော။
ယံ ဝေဒယိတံ၊ အကြင်ဝေဒနာသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဒံ၊ ဤတရားကို။
ဒုက္ခံ၊ ကိုယ်၏ဆင်းရဲခြင်းဟူ၍၊
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤဒုက္ခသည် ကိုယ်ကိုနှိပ်စက်ခြင်း လက္ခဏာ, ပညာမဲ့သောသူတို့အား နှလုံး မသာယာခြင်း အကြောင်းရှိသောကိစ္စ, ကိုယ်ပင်ပန်းခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---ဒေါမနဿ ဟူသည်ကား စိတ်၌မှီသောဆင်းရဲခြင်း စိတ်၌မှီသော မသာယာခြင်း စသည်တို့တည်း။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒေါမနသံ။ ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတသိကံ အသာတံ မနောသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ။ ဣဒံ ဝုစ္စဟိ ဘိက္ခဝေ ဒေါမနဿံ။
၎င်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒေမနဿံ၊ နှလုံးမသာယာခြင်းသည်။
ကတမဉ္စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
စေတသိကံ၊ စိတ်၌မှီသော။
ယံ ဒုက္ခံ၊ အကြင်ဆင်းရဲခြင်းသည်။
စေတသိကံ၊ စိတ်၌မှီသော။
အသာတံ၊ မသာယာအပ်သော။
မနောသမ္ဖဿဇံ၊ စိတ်၌မှီသော ဖဿကြောင့် ဖြစ်သော။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲသော။
အသာတံ၊ မသာယာအပ်သော။
ယံ ဝေဒယိတံ၊ အကြင် ဝေဒနာသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဒံ၊ ဤတရားကို။
ဒေါမနဿံ၊ ဒေါမနဿဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤဒေါမနဿသည် စိတ်ကိုနှိပ်စက်ခြင်း လက္ခဏာ, စိတ်ကို ညှဉ်းဆဲခြင်းကိစ္စ, နှလုံး၌ဖြစ်သော အနာဟူ၍ ရှေးရှုထင်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---ဥပါယာသ ဟူသည်ကား ဗျသနတရားတပါးပါးဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သော အမှတ်မဲ့သော ဒုက္ခဖြင့် တွေ့သောသူအား စိတ်၏ပင်ပန်းခြင်း လွန်စွာပင်ပန်းခြင်း စသည်တို့တည်း။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ဥပါယာသော။ ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာယာသော ဥပါယာသော အာယာသိတတ္တံ ဥပါယာသိတတ္တံ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဥပါယာသော။
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဥပါယာသော၊ စိတ်၏ပင်ပန်းခြင်းသည်။
ကတမောစ၊ အဘယ်နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အညတရညတရေန၊ အမှတ်မဲ့ တပါးပါးသော။
ဗျသနေန၊ ဆွေမျိုး၏ ပျက်စီးခြင်းစသည်ဖြင့်။
သမန္နာဂတဿ အဘိဘူတဿ၊ နှိပ်စက်အပ်သော။
အညတရညတရေန၊အမှတ်မဲ့ တပါးပါးသော။
ဒုက္ခဓမ္မေန၊ ဆင်းရဲခြင်း သဘောဖြင့်။
ဖုဋ္ဌဿ၊ တွေ့အပ်သော။
သတ္တဿ၊ သတ္တဝါ၏။
ယော ခေါ အာယာသော၊ အကြင်စိတ်၏ ပင်ပန်းခြင်းသည်။
ယော ဥပါယာသော၊ အကြင်စိတ်၏ လွန်စွာပင်ပန်းခြင်းသည်။
ယံ အာယာသိတတ္တံ၊ အကြင်စိတ်၏ ပင်ပန်းသည်၏ အဖြစ်သည်။
ယံ ဥပါယာသိတတ္တံ၊ အကြင်စိတ်၏ လွန်စွာ ပင်ပန်းသည်၏အဖြစ်သည်။
အတ္ထိ ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားကို။
ဥပါယာသော၊ ဥပါယာသ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤဥပါယာသသည် စိတ်ကို ထက်ဝန်းကျင်မှ ပူလောင်ခြင်း လက္ခဏာ, ငြီးတွားခြင်းကိစ္စ, စိတ်၏နစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---၁၉ - အပ္ပိယသမ္ပယောဂကို ပြခြင်း
အပ္ပိယသမ္ပယောဂ ဟူသည်ကား ဤလောက၌ မနှစ်သက်အပ်သော ရူပ, သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗ, ဓမ္မ ဟု ဆိုအပ်သော သဝိညာဏက အဝိညာဏကတို့နှင့် ပေါင်းဘော် ယှဉ်တွဲရခြင်း စသည်တို့တည်း။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ အနိဋ္ဌာ အကန္တာ အမနာပါ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ယေဝါ ပနဿ တေ ဟောန္တိ အနတ္ထကာမာ အဟိကတာမာ အဖါသုက ကာမာ အယောဂက္ခေမကာမာ၊ ယာ တေဟိ သဒ္ဓိံ သင်္ဂတိ သမာဂမော သမောဓာနံ မိဿီဘာဝေါ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော။
၎င်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အပ္ပိယေဟိ၊ မချစ်အပ်ကုန်သောသတ္တဝါ အာရုံတို့နှင့်။
သမ္ပယောဂေါ၊ ပေါင်းဘော်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော။
ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲသည်။
ကတမောစ၊ အဘယ်နည်းဟူမူကား။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ယေ ရူပါ၊ အကြင်မြင်အပ်သော ရူပါရုံတို့သည်။
ယေ သဒ္ဒါ ၊ အကြင်ကြားနာအပ်သော သဒ္ဒါရုံတို့သည်။
ယေ ဂန္ဓာ၊ အကြင်နံအပ်သော ဂန္ဓာရုံတို့သည်။
ယေ ရသာ၊ အကြင်စားအပ်သော ရသာရုံတို့သည်။
ယေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ၊ အကြင် တွေ့ထိအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့သည်။
ယေ ဓမ္မာ၊ အကြင်သိအပ်သော ဓမ္မာရုံတို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
တေ၊ ထိုအာရုံခြောက်ပါးတို့သည်။
အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။
အနိဋ္ဌာ၊ အလိုမရှိအပ်သော အာရုံတို့သည်။
အကန္တာ၊ မနှစ်သက်အပ်ကုန်သော အာရုံတို့သည်။
အမနာပါ၊ နှလုံးကို မပွါးစေတတ်သော အာရုံတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ယေ ဝါ ပန သတ္တာ၊ အကြင်သတ္တဝါတို့သည်မူလည်း။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
တေ၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည်။
အဿ၊ ထိုသူ၏။
အနတ္တကာမာ၊ အကျိုးမဲ့ကို အလိုရှိကုန်သည်။
အဟိတကာမာ၊ အစီးအပွါးမဲ့ကို အလိုရှိကုန်သည်။
အဖါသုကကာမာ၊ မချမ်းသာခြင်းကို အလိုရှိကုန်သည်။
အယောဂက္ခမကာမာ၊ ဘေးမကင်းခြင်းကို အလိုရှိကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တေဟိ၊ ထိုမချစ်အပ်ကုန်သော သတ္တဝါအာရုံတို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။
ယာ သင်္ဂတိ၊ အကြင်တပေါင်းတည်း ဖြစ်ခြင်းသည်။
ယော သမာဂမော၊ အကြင် အတူစည်းဝေးခြင်းသည်။
ယံ သမောဓာနံ၊ အကြင်ပေါင်းဘော်ခြင်းသည်။
ယော မိဿီဘာဝေါ၊ အကြင် ရောနှောခြင်းသည်။
အတ္တိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားကို။
အပ္ပိယေဟိ၊ မချစ်အပ်သော သတ္တဝါအာရုံတို့နှင့်။
သမ္ပယောဂေါ၊ ပေါင်းဘော်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော။
ဒုက္ခော၊ ဆင်းရဲဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤအပ္ပိယသမ္ပယောဂ၌ အနိဋ္ဌာရုံနှင့် တွေ့ကြုံရခြင်းလက္ခဏာ, စိတ်ပင်ပန်းခြင်းကိစ္စ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ အကျိုးမဲ့ကို ထင်ရှားခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---၂၀ - ပိယဝိပ္ပယောဂကို ပြခြင်း
မိယဝိပ္ပယောဂ ဟူသော်ကား ဤလောက၌ နှစ်သက်အပ်ကုန်သော ရူပ, သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗ, ဓမ္မ ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော အဝိညာဏက သဝိညာဏကတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်း စသည်တို့တည်း။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော။ ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယေ ဝါ ပနဿ တေ ဟောန္တိ အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ ဖါသုကကာမာ ယောဂက္ခေမကာမာ မာတာဝါ ပိတာဝါ ဘာတာဝါ ဘဂိနီဝါ ကနိဋ္ဌာဝါ မိတ္တာဝါ မစ္စာဝါ ဉာတိသာလောဟိတာ၊ ယာ တေဟိ သဒ္ဓိံ အသင်္ဂတိ အသမာဂမော အသမောဓါနံ အမိဿီ ဘာဝေါ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော။
၎င်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပိယေဟိ၊ ချစ်အပ်ကုန်သော သတ္တဝါ အာရုံတို့နှင့်။
ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ကွေကွင်း ကင်းကွာရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော။
ဒုက္ခော၊ ဒုက္ခသည်။
ကတမော စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူကား။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ယေ ရူပါ၊ အကြင်ရူပါရုံတို့သည်။
ယေ သဒ္ဒါ၊ အကြင်သဒ္ဒါရုံတို့သည်။
ယေ ဂန္ဓာ၊ အကြင် ဂန္ဓာရုံတို့သည်။
ယေ ရသာ၊ အကြင် ရသာရုံတို့သည်။
ယေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ၊ အကြင် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့သည်။
ယေ ဓမ္မာ၊ အကြင် ဓမ္မာရုံတို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
တေ၊ ထိုအာရုံခြောက်ပါးတို့သည်။
အဿ၊ ထိုသူ၏။
ဣဋ္ဌာ၊ အလိုရှိအပ်ကုန်သော အာရုံတို့သည်။
ကန္တာ၊ နှစ်သက်အပ် ကုန်သော အာရုံတို့သည်။
မနာပါ၊ နှလုံးကို ပွါးစေတတ်သော အာရုံတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
မာတာဝါ၊ အမိမူလည်း ဖြစ်သော။
ပိတာဝါ၊ အဘမူလည်း ဖြစ်သော။
ဘာတာဝါ၊ ညီ အစ်ကို မောင် မူလည်းဖြစ်သော။
ဘဂိနီဝါ၊ ညီမ အမ မူလည်း ဖြစ်သော။
မိတ္တာဝါ၊ အဆွေခင်ပွန်းမူလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
မစ္စာ ဝါ၊ တကွ ဖြစ်ဘက်မူလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဉာတိသာလောဟိတာဝါ၊ မိထွေး မိကြီး စသော အမိမျိုး, ဘထွေး ဘကြီး စသော အဘမျိုးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ယေ ဝါ ပနသတ္တာ၊ အကြင် သတ္တဝါတို့သည်မူလည်း။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
တေ၊ ထိုမိဘစသော သတ္တဝါတို့သည်။
အဿ၊ ထိုသူ၏။
အတ္ထကာမာ၊ အကျိုးကို အလိုရှိကုန်သည်။
ဟိတကာမာ၊ အစီးအပွါးကို အလိုရှိကုန်သည်။
ဖါသုကကာမာ၊ ချမ်းသာခြင်းကို အလိုရှိကုန်သည်။
ယောဂက္ခေမကာမာ၊ ဘေးကင်းခြင်းကို အလိုရှိကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တေသံ၊ ထိုချစ်အပ်ကုန်သော သတ္တဝါအာရုံတို့နှင့်။
ယာ အသင်္ဂတိ၊ အကြင် တပေါင်းတည်း မဖြစ်ခြင်းသည်။
ယော အသမာဂမော၊ အကြင် အတူမစည်းဝေးရခြင်းသည်။
ယံ အသမောဓါနံ၊ အကြင် မပေါင်းဘော်ရခြင်းသည်။
ယော အမိဿီဘာဝေါ၊ အကြင် မရောနှော သည်၏ အဖြစ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားကို။
ပိယေဟိ၊ ချစ်အပ်ကုန်သော သတ္တဝါအာရုံတို့နှင့်။
ဝိပ္ပယောဂေါ၊ ကွေကွင်းကင်းကွာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော။
ဒုက္ခော၊ ဒုက္ခဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤ ပိယဝိပ္ပယောဂ၌ ဣဋ္ဌာရုံဝတ္ထုနှင့် ကွေကွင်းရခြင်း လက္ခဏာ, သောက ဖြစ်စေခြင်းကိစ္စ, ဆွေမျိုးတို့၏ ပျက်စီးခြင်းစသည် ဖြစ်၏ဟု ရှေးရှုထင်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
---၂၁ - ယမ္ပိစ္ဆံ နလဗ္ဘတိ ဟူသောဒုက္ခကို ပြခြင်း
ဣစ္ဆ-အလဗ္ဘ-၌ ဇာတိတရား ဇရာတရား မရဏတရား အစရှိသည် ရောက်လာ ကုန်သော သတ္တဝါတို့အား ငါတို့သည် ဤဇာတိ အစရှိကုန်သော သဘောရှိသူကို မဖြစ်ပါကုန်ငြားအံ့ ကောင်းလေစွ။ ငါတို့သို့ ဤဇာတိအစရှိသော သဘောတရား အပေါင်းသည် မလာပါမူကား ကောင်းလေစွ၊ ဤသို့သော အလိုသည် ဖြစ်၏။
ထိုအလိုသည် လိုတိုင်းမရအပ်သောကြောင့် “ယမ္ပိစ္ဆံ နလဗ္ဘတိ, တမ္ပိ ဒုက္ခံ” မည်၏။
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ယံ ပိစ္ဆံ န လဗ္ဘတိ, တမ္ပိ ဒုက္ခံ။ ဇာတိဓမ္မာနံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဟော ဝတ မယံ န ဇာဟိဓမ္မာ အဿာမ၊ န စ ဝတ နော ဇာတိ အာဂစ္ဆေယျာတိ။ န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ။ ဣဒံပိ ယမ္ပိစ္ဆံ နလဗ္ဘတိ, တမ္ပိ ဒုက္ခံ။
၎င်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ယံ ပိ-ယေန ပိ ဓမ္မေန၊ အကြင်မဂ်ကို ပွါးစေခြင်းမှ တပါးသော တောင့်တခြင်း ဟူသော အကြောင်းဖြင့်လည်း။
အလဗ္ဘနေယျဝတ္ထုံ၊ မရအပ်သော ဝတ္ထုကို။
ဣစ္ဆံ ဣစ္ဆန္တော၊ အလိုရှိသောသူသည်။
န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။
တမ္ပိ ဣစ္ဆနံ၊ ထိုမဂ်ကိုပွါးစေခြင်းမှ တပါးသော တောင့်တခြင်းကို အလိုရှိသည် လည်းဖြစ်သော။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသည်။
ကတမဉ္စ၊ အဘယ်နည်း ဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဇာတိဓမ္မာနံ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း သဘောရှိကုန်သော။
သတ္တာနံ၊ သတ္တဝါတို့အား။
မယံ၊ ငါတို့သည်။
ဇာတိဓမ္မာ၊ ပဋိသန္ဓေ နေခြင်းသဘော ရှိကုန်သည်။
န အဿာမ၊ မဖြစ်ပါကုန်ငြားအံ့။
အဟော ဝတ၊ သြော် ကောင်းလေစွ။
နော၊ ငါတို့သို့။
ဇာတိ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသည်။
န စ ဝတ အာဂစ္ဆေယျ၊ စင်စစ် မလာသည်မူလည်း ဖြစ်ငြားအံ့။
အဟော ဝတ၊ သြော် ကောင်းလေစွ။
ဣတိ ဧဝံ ဣစ္ဆာ၊ ဤသို့သောအလိုသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣစ္ဆာယ၊ လိုချင်တောင့်တခြင်းဖြင့်။
ဧတံ၊ ထိုပဋိသန္ဓေနေခြင်းသဘော၏ မရှိခြင်းဟူသော မရအပ်သောဝတ္ထုကို။
န ခေါ ပန ပတ္တဗ္ဗံ၊ မရအပ်သည်သာတည်း။
ဣဒံပိ၊ ဤမရအပ်သည်ကို တောင့်တခြင်းသည်လည်း။
ယမ္ပိစ္ဆံ နလဗ္ဘတိ, တမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ မရအပ်သည်ကို တောင့်တခြင်းဒုက္ခမည်၏။
ဤ ဣစ္ဆာ န လဗ္ဘတိ-၌ တောင့်တ၍ မရကောင်းသော ဝတ္ထုကို လိုခြင်းလက္ခဏာ, ထိုမရကောင်းသောဝတ္ထုကို ရှာခြင်းကိစ္စ, ထို မရကောင်းသောဝတ္ထုကို မရနိုင်သည် ဖြစ်၍ ဉာဏ်အားရှေးရှုထင်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိ၏။
---၂၂ - ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခကို ပြခြင်း
သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ ဟူသည်ကား ... ရှင်တော်ဘုရားသည် ဘုံသုံးဆယ့်တစ် သုံးခေတ်တိုင်တိုင် ပြန့်လှိုင်ကျော်ကြား များပြားလှစွာသော သဘာဝ တရားအစုတို့ကို ငါးခုသော သင်္ခေပနှင့်တကွ ဟောတော်မူအပ်သော ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာတို့သည်ကား -
- ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ
- ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ
- သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ
- သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော
- ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော
အားဖြင့် ငါးပါး အပြားရှိကုန်၏။
ဤငါးပါးသော တရား အပေါင်းတို့သည် စင်စစ် ဒုက္ခလည်းဖြစ်သစ္စာလည်းဖြစ်၏ ဟူ၍ ဟောတော်မူသည်။
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ သေယျထိဒံ၊ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော သညုပါဒါနက္ခန္ဓော သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏပါဒါနက္ခန္ဓော။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ။
သတိပဋ္ဌာန်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သံခိတ္တေန၊ အကျဉ်းအားဖြင့်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သောခန္ဓာဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။
ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခတို့သည်။
ကတမေစ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
ဣဒံ-ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဤငါးပါးကုန်သော ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော ခန္ဓာတို့သည်။
သေယျထာ = ကတမေ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ရုပ်ဟူသော ဥပါဒန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာလည်းကောင်း။
ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာဟူသော ဥပါဒါန်၏အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာလည်းကောင်း။
သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညာဟူသော ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာလည်းကောင်း။
သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရဟူသော ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာလည်းကောင်း။
ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏ်ဟူသော ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာ လည်းကောင်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣမေ၊ ဤသည်တို့ကို။
သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဒံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော တရားအပေါင်းကို။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခဖြစ်သော။
အရိယသစ္စံ၊ အရိယသစ္စာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့သော သဒ္ဓါအစဉ် အနက်အစဉ်အားဖြင့် ဇာတိအစ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာအဆုံး ရှိသော ဒေသနာတော်တို့ကို ရှင်ပင်ဘုရားကြီးသည် သင်္ခေပအားဖြင့် ဟောတော်မူပေ၏။ ထိုသို့သော ဟောကြားခြင်းသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတခုကိုသာ ဟောတော်မူသည်။
ထိုစကားသင့်စွ၊
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ -
အစကား ဇာတိတည်း။
အလယ်ကား ဇရာတည်း။
အဆုံးကား မရဏတည်း။
မရဏန္တိက ဒုက္ခကြောင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ရခြင်းသည် သောက မည်၏။
ထို သောက ကြောင့် ငိုကြွေးရခြင်းသည် ပရိဒေဝ မည်၏။
ထိုပရိဒေဝကြောင့် ဓာတ်တို့၏ ချောက်ချားခြင်း ပြင်းပြသည်ဖြစ်၍ ကိုယ်၏ ဆင်းရဲခြင်းသည် ဒုက္ခ မည်၏။
ထိုဒုက္ခသည် လွန်စွာ နှိပ်စက်အပ်ကုန်သော ပုထုဇ္ဇန်တို့အား ဒေါသ၏ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စိတ်နာကျင်ခြင်းသည် ဒေါမနဿ မည်၏။
ထိုဒေါမနဿကြောင့် အတွင်း၌ လွန်စွာပင်ပန်းခြင်း ဆင်းရဲခြင်းစသည်တို့ကြောင့် မြည်ကမ်းခြင်းသည် ဥပါယာသ မည်၏။
ဤသို့စသော အကြောင်းတို့နှင့် မပေါင်းဘက်လိုဘဲလျက်နှင့် ပေါင်းဘက်ရခြင်း သည် အပ္ပိယ သမ္မယောဂ လည်းမည်၏။ ပိယဝိပ္ပယောဂ လည်းမည်၏။ ဣစ္ဆိတ အလဗ္ဘ လည်းမည်၏။
ဤသို့ အထူးထူး အပြားပြားသော ဒုက္ခမျိုးသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာမျှတို့သည် သာလျှင်တည်း။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနဉ္စ အာဒိဒုက္ခံ ဇာတိ၊ မဇ္ဈေဒုက္ခံ ဇရာ၊ ပရိယောသာနဒုက္ခံ မရဏံ၊ မရဏန္တိကဒုက္ခာဘိဃာတေန ပရိဍယှနဒုက္ခံ သောကော၊ တဒသဟနတော လာလပ္ပန ဒုက္ခံ ပရိဒေဝေါ၊ တတော ဓာတုက္ခောဘသင်္ခါတအနိဋ္ဌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသမာယောဂတော ကာယဿ အာဗာဓန ဒုက္ခံ ဒုက္ခံ၊ တေန ဗာဓီယမာနာနံ ပုထုဇ္ဇနာနံ တတ္ထ ပဋိဃုပ္ပတ္တိတော စေတောဗာဓနကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ၊ သောကာဒိ ဝုဒ္ဓိယာ ဇနိတဝိသာဒါနှံ အနုတ္ထုနနဒုက္ခံ ဥပါယာသော၊ မနောရထဝိဃာတပတ္တာနံ ဣစ္ဆာဝိဃာတဒုက္ခံ ဣစ္ဆိတာ လာဘောတိ ဧဝံ နာနပ္ပကာရတော ဥပပရိက္ခီယမာနာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဝ ဒုက္ခာတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ။
စ၊ ဆက်၍ဆိုဦးအံ့။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာတို့၏။
အာဒိဒုက္ခံ၊ အစဖြစ်သော ဆင်းရဲသည်။
ဇာတိ၊ ဇာတိတည်း။
မဇ္ဈေဒုက္ခံ၊ အလယ်ဖြစ်သော ဆင်းရဲသည်။
ဇရာ၊ ဧရာတည်း။
ပရိယောသာနဒုက္ခံ၊ အဆုံးဖြစ်သော ဆင်းရဲသည်။
မရဏံ၊ မရဏတည်း။
မရဏန္တိကဒုက္ခာဘိဃာတေန၊ သမားလက်ချ ခွင့်မရ၍ ပြင်းပြလွန်မင်း သေရခြင်း၏ အနီး၌ဖြစ်သော ဒုက္ခသည် အလွန် နှိပ်စက်ခြင်းကြောင့်။
ပရိဍယှနဒုက္ခ္ခံ၊ စိုးရိမ် ပူလောင်သော ဒုက္ခသည်။
သောကော၊ သောကမည်၏။
တဒသဟနတော၊ ထိုသေဝပါးနီး အားကြီးသော ဆင်းရဲကို သည်းမခံနိုင် ခြင်းကြောင့်။
လာလပ္ပနဒုက္ခံ၊ အထွေထွေ မြည်တမ်းခြင်း ဟူသော ဆင်းရဲသည်။
ပရိဒေဝေါ၊ ပရိဒေဝမည်၏။
တတော၊ ထိုပရိဒေဝမှ။
ဥဒ္ဓံ၊ အထက်၌။
ဝါ၊ တတော၊ ထိုပရိဒေဝထက်။
ဥဒ္ဓံ၊ အလွန်။
ဓာတုက္ခောဘသင်္ခါတအနိဋ္ဌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသမာယောဂတော၊ လည်ချောင်း ခြောက်သွေ့ခြင်း စသည် ရိုးဆက်တို့၏ အစပ်ကိုဖြတ်ခြင်း စသည်ကို ဖြစ်စေ တတ်သော သလိပ်သည်းခြေ သွေးလေမညီ ပထဝီ စသော ဓာတ်ချောက်ချားခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အလိုမရှိအပ်သော ဗောဋ္ဌဗ္ဗာရုံနှင့် တွေ့ကြုံခြင်းကြောင့်။
ကာယဿ၊ ခန္ဓာကိုယ်၏။
အာဗာဓနဒုက္ခံ၊ နာကျင်ခြင်းဆင်းရဲသည်ကား။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
တေန၊ ထိုကာယိကဒုက္ခသည်။
ဗာဓီယ မာနာနံ၊ နှိပ်စက်အပ်ကုန်သော။
ပုထုဇ္ဇနာနံ၊ ပုထုဇ္ဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။
တတ္ထ၊ ထိုကာယိကဒုက္ခ၌။
ပဋိဃုပ္ပတ္တိတော၊ ဒေါသ၏ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
စေတောဗာဓနကံ ဒုက္ခံ၊ စိတ်၏ နာကျင်ခြင်း ဆင်းရဲသည်။
ဝါ၊ စိတ်ကို နှိပ်စက်တတ်သော ဒုက္ခသည်။
ဒေါမနဿ၊ ဒေါမနဿ မည်၏။
သောကာဒိဝုဒ္ဓိယာ၊ သောက စသည်တို့၏ ပွါးခြင်းသည်။
ဇနိတဝိသာဒါနံ၊ ဖြစ်စေအပ်သော ပင်ပန်းခြင်းရှိသောသူတို့၏။
ဝါ၊ ဖြစ်စေအပ်သော ပြင်းပြစွာ နစ်ကုန်သောသူတို့၏။
အနုတ္ထုနနဒုက္ခံ၊ အတွင်း၌လောင်ကျွမ်းခြင်း ဆင်းရဲသည်ကား။
ဝါ၊ ငြီးတွားခြင်း ဆင်းရဲသည်ကား။
ဥပါယာသော၊ ဥပါယာသ မည်၏။
မနောရထဝိဃာတပတ္တာနံ၊ နှလုံးအလို ပင်ပန်းခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သော သူတို့အား။
ဝါ၊ နှလုံးအလို ပျက်ခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သော သူတို့အား။
ဣစ္ဆာဝိဃာတဒုက္ခံ၊ အလိုမပြည့် ပျက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ဒုက္ခသည်။
ဣစ္ဆိတာလာဘော၊ အလိုရှိအပ်သည်ကို မရခြင်းမည်၏။
ဝါ၊ မရစကောင်းသည်ကို အလိုရှိသည် မည်၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
နာနပ္ပကာရတော၊ အထူးထူး အပြားပြားအားဖြင့်။
ဥပပရိက္ခီယမာနာ၊ ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင် အပ်ကုန်သည်ရှိသော်။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံ ဖြစ်သော ခန္ဓာတို့သည်သာလျှင်။
ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခမည်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
ပဉ္စမပုစ္ဆာပြီး၏။
၂၃ - ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်း ဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၆) ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်း ဟူရာ၌ - ဒုက္ခတို့သည်
၁။ ဒုက္ခဒုက္ခ,
၂။ ဝိပရိဏာမဒုက္ခ,
၃။ သင်္ခါရဒုက္ခ,
၄။ ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခ,
၅။ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခ,
၆။ ပရိယာယဒုက္ခ,
၇။ နိပ္ပရိယာယဒုက္ခ -
ဟူ၍ (၇) ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ကိုယ် စိတ် နှစ်ပါးတို့ကို ဆင်းရဲစေတတ်သော ဒုက္ခဝေဒနာကို ဒုက္ခဒုက္ခ ဟု ဆိုအပ်၏။
ဒုက္ခဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ သင်္ခါရဒုက္ခံ ပဋိစ္ဆန္န ဒုက္ခံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ ပရိယာယဒုက္ခံ နိပ္ပရိယာယဒုက္ခန္တိ။ တတ္ထ ကာယိကစေတသိကာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သဘာဝတောစ နာမတောစ ဒုက္ခတ္တာ ဒုက္ခဒုက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဒုက္ခဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခဒုက္ခ၎င်း။
ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ၊ ဝိပရိဏာမဒုက္ခ၎င်း။
သင်္ခါရဒုက္ခံ၊ သင်္ခါရဒုက္ခ၎င်း။
ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ၊ ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခ၎င်း။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံ၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခ၎င်း။
ပရိယာယဒုက္ခံ၊ ပရိယာယဒုက္ခ၎င်း။
နိပ္ပရိယာယဒုက္ခံ၊ နိပ္ပရိယာယဒုက္ခ၎င်း။
ဣတိ ဣမာနိ၊ ဤသည်တို့တည်း။
တတ္ထ၊ ထိုဒုက္ခဒုက္ခ စသည်တို့တွင်။
ကာယိကစေတသိကာ၊ ကာယိကစေတသိက ဖြစ်သော။
ဒုက္ခာ၊ ဆင်းရဲသော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကို။
သဘာဝတောစ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၏အဖြစ် ဟူသော သဘောအားဖြင့်၎င်း။
နာမတောစ၊ ထိုသဘောအားဖြင့်ပင်လျှင် ရအပ်သော အမည်အားဖြင့်၎င်း။
တနည်း၊
နာမတောစ၊ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း ရှိသည်၏အဖြစ်ဖြင့် ဒုက္ခဟု ရအပ်သော အမည် အားဖြင့်၎င်း။
ဒုက္ခတ္တာ၊ ဒုက္ခမည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခဒုက္ခန္တိ၊ ဒုက္ခဒုက္ခဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
သုခဝေဒနာသည် ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း တမုဟုတ္တမျှ ဖြစ်၍ ဘောက်ပြန် ပျက်စီး လတ်သော် ဒုက္ခ၏ အကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဝိပရိဏာမဒုက္ခ မည်၏။
“သုခါ ဝေဒနာ ဝိပရိဏာမေ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိဟေတုတော ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ။”
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
သုခါ၊ သုခဖြစ်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
ဝိပရိဏာမေ၊ ဘောက်ပြန် ပျက်စီးခြင်းသည်။
သတိ၊ ရှိသော်။
ဒုက္ခုပ္ပတ္တိဟေတုတော၊ အဝတ မေတံ နာ ဟောသိ ဟူသော စေတသိကဒုက္ခ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ၊ ဝိပရိဏာမဒုက္ခ မည်၏။
ဥပေက္ခာဝေဒနာသည်၎င်း, သုခ ဒုက္ခ ဥပေက္ခာမှ ကြွင်းကုန်သော တေဘူမက ဖြစ်ကုန်သော ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်ကုန်သော သင်္ခါရတရား ဟူသမျှ သည်၎င်း, သင်္ခါရဒုက္ခ မည်၏။
“ဥပေက္ခာ ဝေဒနာစေဝ အဝသေသာစ တေဘူမကာ သင်္ခါရာ ဥဒယဗ္ဗယ-ပဋိပီဠိတတ္တာ သင်္ခါရဒုက္ခံ”။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဥပေက္ခာဝေဒနာစေဝ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာသည်၎င်း။
အဝသေသာ၊ သုခ ဒုက္ခ ဥပေက္ခာမှ ကြွင်းကုန်သော။
တေဘူမကာ၊ ဘုံသုံးပါး၌ဖြစ်ကုန်သော။
သင်္ခါရာ စ၊ သင်္ခါရတရား တို့သည်၎င်း။
ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠိတတ္တာ၊ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းသည် အဘန်တလဲလဲ နှိပ်စက်အပ်သည် ၏အဖြစ်ကြောင့်။
သင်္ခါရဒုက္ခံ၊ သင်္ခါရဒုက္ခမည်၏။
နားကိုက်ခြင်း၊ သွားကိုက်ခြင်း, ရာဂကြောင့်ဖြစ်သော ပူပန်ခြင်း, ဒေါသကြောင့် ဖြစ်သော ပူပန်ခြင်း အစရှိသော ကိုယ်, စိတ် နှစ်ပါးတို့၏ အနာသည် မေးမြန်းမှ သာလျှင် သိရသောကြောင့် ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခ မည်၏။
ကဏ္ဏသူလ, ဒန္တသူလ, ရာဂဇပရိဠာဟ,ဒေါသဇပရိဠာဟာဒိ ကာယိကစေတသိကော အာဗာဓော ပုစ္ဆိတွာ ဇာနိတဗ္ဗတော ဥပက္ကမဿ စ အပါကဋဘာဝတော ပဋိစ္ဆန္န ဒုက္ခံ နာမ။ အပါကဋဒုက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ကဏ္ဏသူလ, ဒန္တသူလ, ရာဂဇပရိဠာဟ,ဒေါသဇပရိဠာဟာဒိ၊ နားကိုက်ခြင်း၊ သွားကိုက်ခြင်း, ရာဂကြောင့်ဖြစ်သော ပူပန်ခြင်း ဒေါသကြောင့်ဖြစ်သော ပူပန်ခြင်း အစရှိသော။
ကာယိကစေတသိကော၊ ကိုယ်ကိုမှီ စိတ်ကိုမှီသော။
အာဗာဓော၊ အနာသည်။
ပုစ္ဆိတွာ၊ မေးမြန်း၍။
ဇာနိတဗ္ဗတော စ၊ သိအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
ဥပက္ကမဿ၊ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ခြင်း ပယောဂ၏။
အပါကဋဘာဝတော စ၊ မထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံနာမ၊ ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ဒုက္ခမည်၏။
အပါကဋဒုက္ခန္တိပိ၊ မထင်ရှားသောဒုက္ခ ဟူ၍လည်း။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
သူတပါးတို့သည် မမေးမြန်းမူ၍ သိအပ်သောရောဂါ, ကမ္မကာရဏဘေးဘျမ်း, ဥပဒ္ဒဝေါ ဒဏ် စသည်တို့ဖြင့် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်အပ်သော ဒုက္ခသည် အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခ မည်၏။
ဒွတ္တိံသကမ္မကာရဏာဒိသမုဋ္ဌာနော အာဗာဓော အပုစ္ဆိတွာ၀ ဇာနိတဗ္ဗတော ဥပက္ကမဿ စ ပါကဋဘာဝတော အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံနာမ၊ ပါကဋဒုက္ခန္တိပိ ဝုစ္စတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဒွတ္တိံသကမ္မကာရဏာဒိသမုဋ္ဌာနော၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ကံကြမ္မာအလျောက် ညှဉ်းဆဲခြင်း အစရှိသည်ကြောင့် ဖြစ်သော။
အာဗာဓော၊ အနာသည်။
အပုစ္ဆိတွာဝ၊ မမေးဘဲသာလျှင်။
ဇာနိတဗ္ဗတော စ၊ သိအပ်သောကြောင့်၎င်း။
ဥပက္ကမဿ၊ ညှဉ်းဆဲသော ပယောဂ၏။
ပါကဋဘာဝတော စ၊ ထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နဒုက္ခံနာမ၊ မဖုံးလွှမ်းအပ်သောဒုက္ခ မည်၏။
ပါကဋဒုက္ခန္တိပိ ၊ ထင်ရှားသောဒုက္ခ ဟူ၍လည်း။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသတို့နှင့်ယှဉ်သော ခန္ဓာတို့၏ ဒုက္ခကိုထား၍ ကြွင်းသော ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခအပေါင်းသည် ထိုထိုသို့သော ဒုက္ခအပေါင်း၏ တည်ရာ ဖြစ်သောကြောင့် ပရိယာယဒုက္ခ မည်၏။
ဒုက္ခ ဒုက္ခသည် နိပ္ပရိယာယဒုက္ခ မည်၏။
ထပေတွာ ဒုက္ခဒုက္ခံ သေသံ ဒုက္ခသစ္စဝိဘင်္ဂေ အာဂတံ ဇာတိအာဒိသဗ္ဗမ္ပိ တဿဘဿ ဒုက္ခဿ ဝတ္ထု ဘာဝတော ပရိယာယဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခဒုက္ခံ ပန နိပ္ပရိယာယဒုက္ခန္တိ ဝုစ္စတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ။
ဒုက္ခဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသကို။
ထပေတွာ၊ ချန်ထား၍။
သေသံ၊ ဒုက္ခဒုက္ခမှ ကြွင်းသော။
ဒုက္ခသစ္စဝိဘင်္ဂေ၊ ဒုက္ခသစ္စာ ဝိဘင်း၌။
အာဂတံ၊ ဇာတိပိဒုက္ခာ ဇရာပိဒုက္ခာ စသည်ဖြင့် လာသော။
ဇာတိအာဒိသဗ္ဗမ္ပိ၊ ဇာတိအစရှိသော အလုံးစုံသည်လည်း။
တဿ တဿ ဒုက္ခဿ၊ ထိုထိုဒုက္ခ၏။
ဝတ္ထု ဘာဝတော၊ တည်ရာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပရိယာယဒုက္ခံ၊ ပရိယာယဒုက္ခ မည်၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ဒုက္ခဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခဒုက္ခကို။
နိပ္ပရိယာယဒုက္ခန္တိ၊ နိပ္ပရိယာယဒုက္ခ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤ (၇) ပါးသော ဒုက္ခတို့သည်လည်း စင်စစ် အမှန်ဖြစ်သောကြောင့် မုချ အားဖြင့်၎င်း၊ ပရိယာယ် အားဖြင့်၎င်း ဒုက္ခသစ္စာမည်၏။
၂၄ - သန္တာပဒုက္ခ စသည်ကို ပြခြင်း
တနည်း ဒုက္ခသည် -
၁။ သန္တာပဒုက္ခ
၂။ ဒုက္ခမဒုက္ခ
၃။ ဒုက္ခဝတ္ထုကဒုက္ခ
၄။ သုခပဋိက္ခေပဒုက္ခ -
ဟူ၍ လေးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် -
ဒုက္ခဒုက္ခ သင်္ခါရဒုက္ခ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို မြစ်ရေအယဉ် ဆီမီးလျှံတို့ကဲ့သို့ အရှိန်မစဲ တဟုန်းဟုန်း နှိပ်စက်ပူလောင်ခြင်းသည် သန္တာပဒုက္ခ မည်၏။
ထို သန္တာပဒုက္ခတိုဖြင့် ပူလောင်သောကြောင့် အလွန်သည်းခံခက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဒုက္ခမဒုက္ခ မည်၏။
ဒုက္ခဒုက္ခ သင်္ခါရဒုက္ခ ဝိပရိဏာမဒုက္ခ ဟုဆိုအပ်သော ဒုက္ခတာတို့၏၎င်း သံသရာ ဒုက္ခ၏၎င်း တည်ရာအဖြစ်ကြောင့် ဒုက္ခဝတ္ထုကဒုက္ခ မည်၏။
ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော သန္တာပစသော ဒုက္ခမျိုးတို့သည် စင်စစ် သုခဟု ဆိုအပ်သော ချမ်းသာသော သဘောတရား မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စသော သူတော်ကောင်းတို့သည် သမုတ်သော ချမ်းသာသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် သုခပဋိက္ခေပဒုက္ခ မည်၏။
အထဝါ သန္တာပဋ္ဌေန ဒုက္ခမဋ္ဌေန ဒုက္ခဝတ္ထုကဋ္ဌေန သုခပဋိက္ခေပဋ္ဌေနာတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဒုက္ခံ။ ဧတ္ထ စ သန္တာပေါနာမ ဒုက္ခဒုက္ခတာဒိဝသေန သန္တာပနံ၊ တတော ဧဝ ဒုက္ခမသဟနတာယ ဒုက္ခမတာ၊ တိဿန္နံ ဒုက္ခတာနံ သံသာရဒုက္ခဿစ အဓိဋ္ဌာနတာယ ဒုက္ခဝတ္ထုကတာ၊ သုခဘာဝါဘာဝေါဧ၀ သုခပဋိက္ခေပေါ။
အနတ္တလက္ခဏသုတ်အဋ္ဌကထာ။
အထဝါ၊ တနည်းသော်ကား။
သန္တာပဋ္ဌေနစ၊ ပူလောင်စေတတ်သော အနက်သဘော သတ္တိကြောင့်၎င်း။
ဒုက္ခမဋ္ဌေနစ၊ သည်းခံနိုင်ခက်သော အနက်သဘော သတ္တိကြောင့်၎င်း။
ဒုက္ခဝတ္ထုကဋ္ဌေနစ၊ ဒုက္ခ၏တည်ရာ အနက်သဘော သတ္တိကြောင့်၎င်း။
သုခပဋိက္ခေပဋ္ဌေနစ၊ သုခ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အနက်သဘောသတ္တိ ကြောင့်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော။
ကာရဏေဟိ၊ အကြောင်းတို့ကြောင့်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခမည်၏။
စ၊ ဆက်၍ ဆိုဦးအံ့။
ဧတ္ထ၊ ဤလေးပါးတို့တွင်။
သန္တာပေါနာမ၊ သန္တာပဒုက္ခ မည်သည်ကား။
ဒုက္ခဒုက္ခတာဒိဝသေန၊ ဒုက္ခဒုက္ခ သင်္ခါရဒုက္ခ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
သန္တာပနံ၊ ပူလောင်ခြင်းတည်း။
တတောဧဝ၊ ထိုပူလောင်တတ်သောကြောင့်သာလျှင်။
ဒုက္ခမသဟနတာယ၊ သည်းခံနိုင်ခက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခမတာ၊ သည်းခံနိုင်ခက်သည်အဖြစ်ကြောင့် ဒုက္ခမဒုက္ခမည်၏။
တိဿန္နံ၊ သုံးပါးကုန်သော။
ဒုက္ခတာနဉ္စ၊ ဒုက္ခဒုက္ခ သင်္ခါရဒုက္ခ ဝိပရိဏာမဒုက္ခတို့၏၎င်း။
သံသာရဒုက္ခဿ စ၊ သံသရာဒုက္ခဆင်းရဲ၏၎င်း။
အဓိဋ္ဌာနတာယ၊ တည်ရာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဒုက္ခဝတ္ထုကတာ၊ ဒုက္ခ၏တည်ရာ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့် ဒုက္ခဝတ္ထုက ဒုက္ခမည်၏။
သုခဘာဝါဘာဝေါဧဝ၊ သုခ၏မရှိခြင်းသည်သာလျှင်။
သုခပဋိက္ခေပေါ၊ သုခပဋိက္ခေပဒုက္ခ မည်၏။
တနည်း -
“သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ”ဟူ၍၎င်း
“သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ” ဟူ၍၎င်း,
“ယဒနိစ္စံ၊ တံ ဒုက္ခံ” ဟူ၍၎င်း
ရှင်ပင်ဘုရားသည် ဟောတော်မူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း,
“အနိစ္စန္တိ ကိံ အနိစ္စံ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ၊ ကေနဋ္ဌေန အနိစ္စာ၊ ဥဒယဝယဋ္ဌေန အနိစ္စာ”
ဟူ၍ ရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသောကြောင့်၎င်း, ဘုံသုံးပါးလုံး အတွင်း၌ ရှိရှိသမျှသော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စသည်တို့သည် မုချ ဥပစာအားဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။
ထိုဒုက္ခသစ္စာကိုလည်း ကျေးဇူးရှင် ဘုရားကြီးသည် ဘုမ္မိပရိစ္ဆေဒ, ဌာနပရိစ္ဆေဒ, ဒွါရပရိစ္ဆေဒ ဤပရိစ္ဆေဒသုံးပါးတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားဝေဘန်၍ ဓမ္မဒေသက ဖြစ်တော်မူသော ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးသည် ဒေသေတဗ္ဗဖြစ်သော ခန္ဓာစသည်တို့ကို ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယ အားလျော်စွာ ယထာရဟထားတော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူသည်။
သတိထား၍ ကြည့်ကြပါ။
အဘယ်သို့ ယထာရဟ ထား၍ ဟောတော်မူသနည်းဟူမူကား -
ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ ရူပက္ခန္ဓော ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓော။
ဒွါဒသာယတနာနိ စက္ခာယတနံ သောတာယတနံ ဃာနာယတနံ ဇိဝှါယတနံ ကာယာယတနံ မနာယတနံ, ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ဓမ္မာယတနံ။
အဋ္ဌာရသဓာတုယော စက္ခုဓာတု သောတဓာတု ဃာနဓာတု ဇိဝှါဓာတု ကာယဓာတု ရူပဓာတု သဒ္ဒဓာတု ဂန္ဓဓာတု ရသဓာတု ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, စက္ခုဝိညာဏဓာတု သောတဝိညာဏဓာတု ဃာနဝိညာဏဓာတု ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု ကာယဝိညာဏ ဓာတု, မနောဓာတု မနောဝိညာဏဓာတု ဓမ္မဓာတု။
စတ္တာရိအရိယသစ္စာနိ ဒုက္ခံအရိယသစ္စံ, ဒုက္ခသမုဒယော အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခနိရောဓော အရိယသစ္စံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ။
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿာ၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာ မရဏံ သောက ပရိဒေ၀ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ -
ဟူ၍ ဘုမ္မိပရိစ္ဆေဒအားဖြင့် ယထာရဟထား၍ ဟောတော်မူသည်။
ရူပက္ခန္ဓောစ၊ ရုပ်နှစ်ဆယ့်ရှစ်ခုဟု ဆိုအပ်သော ရူပက္ခန္ဓာ၎င်း။
ဝေဒနာက္ခန္ဓောစ၊ ဝေဒနာစေတသိက်ဟု ဆိုအပ်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၎င်း။
သညာက္ခန္ဓောစ၊ သညာစေတသိက်ဟု ဆိုအပ်သော သညာက္ခန္ဓာ၎င်း။
သင်္ခါရက္ခန္ဓောစ၊ (ဝေဒနာ သညာမှကြွင်းသော) စေတသိက်ငါးဆယ် ဟုဆိုအပ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၎င်း။
ဝိညာဏက္ခန္ဓောစ၊ စိတ်တခုယုတ် ကိုးဆယ်ဟု ဆိုအပ်သော ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ခန္ဓာ၊ ခန္ဓာတို့သည်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးတို့တည်း။
စက္ခာယတနဉ္စ၊ စက္ခုပသာဒရုပ်ဟု ဆိုအပ်သော စက္ခာယတန၎င်း။
သောတာယတနဉ္စ၊ သောတပသာဒရုပ်ဟု ဆိုအပ်သော သောတာယတန၎င်း။
ဃာနာယတနဉ္စ၊ ဃာနပသာဒရုပ်ဟု ဆိုအပ်သော ဃာနာယတန၎င်း။
ဇိဝှါယတနဉ္စ၊ ဇိဝှါပသာဒရုပ်ဟု ဆိုအပ်သော ဇိဝှါယတန၎င်း။
ကာယာယတနဉ္စ၊ ကာယပသာဒရုပ် ဟုဆိုအပ်သော ကာယာယတန၎င်း။
ရူပါယတနဉ္စ၊ ရူပါရုံဟု ဆိုအပ်သော ရူပါယတန၎င်း။
သဒ္ဒါယတနဉ္စ၊ သဒ္ဒါရုံဟုဆိုအပ်သော သဒ္ဒါယတန၎င်း။
ဂန္ဓာယတနဉ္စ၊ ဂန္ဓာရုံဟုဆိုအပ်သော ဂန္ဓာယတန၎င်း။
ရသာယတနဉ္စ၊ ရသာရုံဟုဆိုအပ်သော ရသာယတန၎င်း။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနဉ္စ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဟု ဆိုအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၎င်း။
မနာယတန၊ စိတ်တခုယုတ် ကိုးဆယ်ဟု ဆိုအပ်သော မနာယတန၎င်း။
ဓမ္မာယတနဉ္စ၊ သုခုမရုပ် တဆယ့်ခြောက်ခု, စေတသိက်ငါးဆယ့်နှစ်ခု, နိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုအပ်သော ဓမ္မာယတန၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာယတနာနိ၊ အာယတနတို့သည်။
ဒွါဒသ၊ တဆဲ့နှစ်ပါးတို့တည်း။
စက္ခုဓာတု စ၊ စက္ခာယတနဟု ဆိုအပ်သော စက္ခုဓာတ်၎င်း။
သောတဓာတု စ၊ သောတာယတနဟု ဆိုအပ်သော သောတဓာတ်၎င်း။
ဃာနဓာတု စ၊ ဃာနာယတနဟု ဆိုအပ်သော ဃာနဓာတ်၎င်း။
ဇိဝှါဓာတုစ၊ ဇိဝှါယတနဟု ဆိုအပ်သော ဇိဝှါဓာတ်၎င်း။
ကာယဓာတု စ၊ ကာယာယတနဟု ဆိုအပ်သော ကာယဓာတ်၎င်း။
ရူပဓာတု စ၊ ရူပါယတနဟု ဆိုအပ်သော ရူပဓာတ်၎င်း။
သဒ္ဒဓာတု စ၊ သဒ္ဓယတနဟု ဆိုအပ်သော သဒ္ဒဓာတ်၎င်း။
ဂန္ဓဓာတု စ၊ ဂန္ဓာယတနဟု ဆိုအပ်သော ဂန္ဓဓာတ်၎င်း။
ရသဓာတု စ၊ ရသာယာနဟု ဆိုအပ်သော ရသဓာတ်၎င်း။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု စ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနဟု ဆိုအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၎င်း။
စက္ခုဝိညာဏဓာတု စ၊ စက္ခုဝိညာဏ်ဒွေး ဟုဆိုအပ်သော စက္ခုဝိညာဏဓာတ်၎င်း။
သောတဝိညာဏဓာတု စ၊ သောတဝိညာဏ်ဒွေး ဟုဆိုအပ်သော သောတဝိညာဏ ဓာတ်၎င်း။
ဃာနဝိညာဏဓာတု စ၊ ဃာနဝိညာဏ်ဒွေး ဟုဆိုအပ်သော ဃာနဝိညာဏဓာတ်၎င်း။
ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုစ၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဒွေး ဟုဆိုအပ်သော ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်၎င်း။
ကာယဝိညာဏဓာတု စ၊ ကာယဝိညာဏ်ဒွေး ဟုဆိုအပ်သော ကာယဝိညာဏ ဓာတ်၎င်း။
မနောဓာတု စ၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဒွေး ဟုဆိုအပ်သော မနောဓာတ်၎င်း။
မနောဝိညာဏဓာတု စ၊ (ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် ၁၀, ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း, သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းတို့မှ ကြွင်းကုန်သော) စိတ်- ၇၆ ပါးဟုဆိုအပ်သော မနောဝိညာဏဓာတ်၎င်း။
ဓမ္မဓာတု စ၊ သုခုမရုပ် ၁၆-ခု, စေတသိက် ၅၂-ခု, နိဗ္ဗာန် ဟုဆိုအပ်သော ဓမ္မဓာတ်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဓာတုယော၊ ဓာတ်တို့သည်။
အဋ္ဌာရသ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးတို့တည်း။
ဒုက္ခံအရိယသစ္စံ၊ စိတ်တခု ယုတ်ကိုးဆယ်, (လောဘကြဉ်သော) စေတသိက် ၅၁ ခု, ရုပ် ၂၈-ခုဟု ဆိုအပ်သော ဒုက္ခဖြစ်သော အရိယသစ္စာ၎င်း။
ဒုက္ခသမုဒယော အရိယသစ္စံ၊ လောဘစေတသိက်ဟု ဆိုအပ်သော သမုဒယ ဖြစ်သော အရိယသစ္စာ၎င်း။
ဒုက္ခနိရောဓော အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော အရိယသစ္စာ၎င်း။
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟု ဆိုအပ်သော အရိယသစ္စာ၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အရိယသစ္စာနိ၊ အရိယသစ္စာတို့သည်။
စတ္တာရိ၊ လေးပါးတို့တည်း။
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်း လက္ခဏာရှိသော မောဟဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
သင်္ခါရာ၊ ပြုပြင်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော ကာမကုသိုလ် ရူပကုသိုလ်စေတနာ ၁၃-ခု ဟုဆိုအပ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရ, အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ခု ဟုဆိုအပ်သော အပုညာဘိသင်္ခါရ, အရူပကုသိုလ်စေတနာ ၄-ခု ဟုဆိုအပ်သော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရတို့သည်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ အာရုံ၏ သဘောကိုသိခြင်း လက္ခဏာရှိသော ပဋိသန္ဓေစိတ် ၁၉-ခုဟု ဆိုအပ်သော ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်, လောကီဝိပါက် ၃၂-ခုဟု ဆိုအပ်သော ပဝတ္တိဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘာတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမရူပံ၊ အာရုံသို့ညွှတ်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရဟု ဆိုအပ်သောနာမ်, အချမ်း အပူ ဟူသော ဝိရောဓိ ပစ္စည်းတို့ကြောင့် ဘောက်ပြန်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော အဋ္ဌဝီသ ဟုဆိုအပ်သောရုပ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမရူပပစ္စယာ၊ နာမ်ရုပ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
သဠာယတနံ၊ ဝိညာဏ်စသည်တို့၏ တည်ရာမှီရာဟူသော လက္ခဏာရှိသော စက္ခာယတန, သောတာယတန, ဃာနာယတန, ဇိဝှါယတန, ကာယာယတန, မနာယတန ဟုဆိုအပ်သော အာယတန ခြောက်ပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
သဠာယတနပစ္စယော၊ သဠာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ အာရုံ၏သဘောကို တွေ့ထိခြင်း လက္ခဏာရှိသော စက္ခုသမ္ဖဿ, သောတသမ္ဖဿ, ဃာနသမ္ဖဿ, ဇိဝှါသမ္ဖဿ ကာယသမ္ဖဿ, မနောသမ္ဖဿ ဟု ဆိုအပ်သော ဖဿခြောက်ပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ အာရုံ၏အရသာကို ခံစားခြင်း လက္ခဏာရှိသော စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ, သောတသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ, မနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ ဟူသော ဝေဒနာခြောက်ပါး သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
တဏှာ၊ ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းရင်းဟူသော လက္ခဏာရှိသော ရူပတဏှာ, သဒ္ဒတဏှာ, ဂန္ဓတဏှာ, ရသတဏှာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ, ဓမ္မတဏှာ ဟူသော တဏှာခြောက်ပါးသည်။
ဝါ၊ ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ,ဝိဘဝတဏှာ ဟူသော တဏှာသုံးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
တဏှာပစ္စယာ၊ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဥပါဒါနံ၊ အာရုံကို ပြင်းစွာယူခြင်း လက္ခဏာရှိသော ကာမုပါဒန် ဒိဋ္ဌုပါဒါန် သီလဗ္ဗတုပါဒါန် အတ္တဝါဒုပါဒါန် ဟုဆိုအပ်သော ဥပါဒါန်လေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဥပါဒါနပစ္စယာ၊ ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ အမြဲမတည် ကျင်လည်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော ပုညာဘိသင်္ခါရ - အပုညာဘိ သင်္ခါရဟုဆိုအပ်သော ကမ္မဘဝ,
(ဝါ) လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ် ၂၀ ဟု ဆိုအပ်သော ကမ္မဘဝ, ကာမဘဝ ရူပဘဝ အရူပဘဝ သညီဘ၀ အသညီဘ၀ နေဝသညီနာသညီဘ၀ ဧကဝေါကာရဘ၀ စတုဝေါကာရဘဝ ပဉ္စဝေါကာရဘ၀ ဟု ဆိုအပ်သော ဥပပတ္တိဘဝ, သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝပစ္စယာ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ခြင်းလက္ခဏာရှိသော ရုပ်ဇာတိ နာမ်ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ ဇာတိဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇရာ မရဏံ၊ ခန္ဓာတို့၏ ရင့်ခြင်း လက္ခဏာရှိသောဧရာ, ပစ္စုပ္ပန်ဘဝမှ ရွေ့ခြင်း လက္ခဏာရှိသော မရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
သောက ပရိဒေ၀ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာ၊
အတွင်း၌ ပူလောင်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော သောက,
မြည်တမ်းခြင်း လက္ခဏာရှိသော ပရိဒေဝ,
ကိုယ်၏ပင်ပန်းခြင်း လက္ခဏာရှိသော ကာယိကဒုက္ခ,
စိတ်၏ပင်ပန်းခြင်း လက္ခဏာ ရှိသော စေတသိကဒုက္ခ,
နှိပ်စက်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော ဒေါမနဿ,
ထက်ဝန်းကျင်မှ ပူလောင်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော ဥပါယာသတို့သည်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ ချမ်းသာခြင်းနှင့်မရော သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
၂၅ - ခန္ဓာငါးပါး၏သရုပ်ကို ပြခြင်း
ဤဆိုအပ်ပြီးသော ခန္ဓာစသော သဘောတရား အပေါင်းတို့တွင် ခန္ဓာငါးပါး၌ ရုပ် ၂၈-ပါး ဟူသော်ကား -
ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဟူသော ဘူတရုပ် (၄) ခု။
စက္ခု၊ သောတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယ ဟူသော ပသာဒရုပ် (၅) ခု။
ရူပ၊ သဒ္ဒ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ (အာပေါဓာတ်ကြဉ်သော) ဘူတရုပ် (၃) ခုဟု ဆိုအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗ၊ ပေါင်း ဂေါစရရုပ် (၇) ခု။
ဣတ္ထိဘာဝ၊ ပုမ္ဘာဝ၊ ဘာဝရုပ် (၂) ခု။
ဟဒယဝတ္ထု (၁) ခု။
ဇီဝိတရုပ်(၁) ခု။
အာဟာရရုပ် (၁) ခု။
ပေါင်း နိပ္ဖန္နရုပ် (၁၈) ။
အာကသဓာတ်၊ ကာယဝိညတ်၊ ဝစီဝိညတ်၊ လဟုတာ၊ မုဒု တာ၊ ကမ္မညတာ၊ ပေါင်း ဝိကာရရုပ် (၅) ခု။
ဥပစယ၊ သန္တတိ၊ ဇရတာ၊ အနိစ္စတာ၊ ပေါင်း လက္ခဏရုပ် (၄) ခု
ပေါင်း အနိပ္ဖန္နရုပ် (၁၀) ခု။
ဤကား ရုပ် (၂၈) ခု၊
ဤရုပ်အပေါင်းသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ၊ ဧကဂ္ဂတာ၊ ဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ မနသိကာရ။ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် (၇)။
ဝိတက္က၊ ဝိစာရ၊ အဓိမောက္ခ၊ ဝီရိယ၊ ပီတိ၊ ဆန္ဒ။ ပကိဏ်း စေတသိက် (၆)။
ပေါင်း အညသမာန်း စေတသိက် (၁၃)။
မောဟ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပ၊ ဥဒ္ဓစ္စ၊ လောဘ၊ ဒိဋ္ဌိ၊ မာန၊ ဒေါသ၊ ဣဿာ၊ မစ္ဆရိယ၊ ကုက္ကုစ္စ၊ ထိန၊ မိဒ္ဓ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ အကုသိုလ် စေတသိက် (၁၄)။
သဒ္ဓါ၊ သတိ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ တတြမဇ္ဈတ္တတာ၊ ကာယပဿဒ္ဓိ၊ စိတ္တပဿဒ္ဓိ၊ ကာယလဟုတာ၊ စိတ္တလဟုတာ၊ ကာယမုဒုတာ၊ စိတ္တမုဒုတာ၊ ကာယကမ္မညတာ၊ စိတ္တကမ္မညတာ၊ ကာယပါဂုညတာ၊ စိတ္တပါဂုညကာ၊ ကာယုဇုကတာ၊ စိတ္တုဇုကတာ၊ သောဘဏသာဓာရဏစေတသိက် (၁၉)။
သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ။ ဝိရတိ စေတသိက် (၃)။
ကရုဏာ၊ မုဒိတာ။ အပ္ပမညာစေတသိက် (၂)။
ပညိန္ဒြေ စေတသိက် (၁)။
သောဘဏစေတသိက် (၂၅)။
အားလုံးပေါင်း စေတသိက် (၅၂)။
ဤ (၅၂) ပါးတို့တွင် -
ဝေဒနာ စေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၅၀) သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
သောမနဿ သဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၁) ၊
သောမနဿ သဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၂)၊
သာမနဿ သဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၃)၊
သောမနဿ သဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၄)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၅)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၆)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၇)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၈)။
လောဘမူစိတ်(၈)။
ဒေါမနဿ သဟဂုတ် ပဋိဃသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၁)၊
ဒေါမနဿ သဟဂုတ် ပဋိဃသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၂ )။
ဒေါသမူစိတ် (၂)။
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဝိစိကိစ္ဆာ သမ္ပယုတ်စိတ်(၁)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဥဒ္ဓစ္စ သမ္ပယုတ်စိတ်(၂)။
မောဟစိတ် (၂)။
ပေါင်း အကုသိုလ်စိတ် (၁၂)။
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်(၁)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် သောတဝိညာဏ်စိတ်(၂)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဃာနဝိညာဏ်စိတ်(၃)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ်(၄)၊
ဒုက္ခသဟဂုတ် ကာယဝိညာဏ်စိတ် (၅)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းစိတ်(၆)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် သန္တီရဏစိတ်(၇)။
အကုသလဝိပါက်(၇)။
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် (၁)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် သောတဝိညာဏ်စိတ် (၂)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် ဃာနဝိညာဏ်စိတ် (၃)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ် (၄)၊
သုခသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် ကာယဝိညာဏ်စိတ် (၅)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းစိတ် (၆)၊
သောမနဿသဟဂုတ် ကုသလဝိပါက် သန္တီရဏစိတ်(၇)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ကုသသဝိပါက် သန္တီရဏစိတ် (၈)။
ကုသလစိတ် (၈)။
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် (၁)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် (၂)၊
သောမနဿသဟဂုတ် ဟသိတုပ္ပါဒ်စိတ် (၃)။
အဟိတ်ကြိယာ (၃)။
အားလုံးပေါင်း အဟိတ်စိတ်(၁၈)။
အကုသိုလ်စိတ်(၁၂)၊
အဟိတ်စိတ်(၁၈)၊
နှစ်ခုပေါင်း အသောဘဏစိတ်(၃၀)။
သောမနဿ သဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၁)၊
သောမဿ သဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၂)၊
သော မနဿ သဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်(၃)၊
သော မနဿ သဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၄)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၅)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၆)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၇)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏ ဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၈)။
ကာမာဝစရကုသိုလ် (၈)။
သောမနဿ သဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်(၁)၊
သောမနဿ သဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၂)၊
သောမနဿ သဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၃)၊
သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၄)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၅)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၆)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်(၇)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၈)။
ကာမာဝစရ ဝိပါက် (၈)။
သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်(၁)၊
သောမနဿသဟုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၂)၊
သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၃)၊
သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၄)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၅)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် (၆)၊
ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် (၇)၊
ဥပေက္ခာ သဟဂုတ် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ ်(၈)။
ကာမာဝစရ ကြိယာ (၈)။
ကာမသောဘဏစိတ်ပေါင်း (၂၄)။
ဝိဘက္က- ဝိစာရ- ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါ ငါးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော ပဌမဈာန် ကုသိုလ်စိတ် (၁)၊
ဝိစာရ- ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသောဈာန် အင်္ဂါလေးပါးနှင့် တကွ ဖြစ်သော ဒုတိယဈာန် ကုသိုလ်စိတ ်(၂)၊
ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါသုံးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော တတိယဈာန် ကုသိုလ်စိတ် (၃)၊
သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါ နှစ်ပါးနှင့် တကွဖြစ်သော စတုတ္ထဈာန် ကုသိုလ်စိတ် (၄)၊
ဥပေက္ခာ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါ နှစ်ပါးနှင့် တကွ ဖြစ်သော ပဉ္စမဈာန် ကုသိုလ်စိတ် (၅)။
ရူပါဝစရ ကုသိုလ် စိတ် (၅)။
ဝိတက္က- ဝိစာရ- ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါငါးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော ပဌမဈာန် ဝိပါက်စိတ် (၁)၊
ဝိစာရ- ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါလေးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော ဒုတိယဈာန် ဝိပါက်စိတ် (၂)၊
ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါ သုံးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော တတိယဈာန် ဝိပါက်စိတ်(၃)၊
သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် တကွဖြစ်သော စတုတ္ထဈာန် ဝိပါက်စိတ်(၄)၊
ဥပေက္ခာ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် တကွ ဖြစ်သော ပဉ္စမဈာန် ဝိပါက်စိတ် (၅)။
ရူပါဝစရ ဝိပါက်စိတ် (၅)။
ဝိတက္က- ဝိစာရ- ပီတိ- သုခ - ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါ ငါးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော ပဌမဈာန် ကြိယာစိတ် (၁)၊
ဝိစာရ- ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါလေးပါး နှင့် တကွဖြစ်သော ဒုတိယဈာန် ကြိယာစိတ် (၂)၊
ပီတိ- သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါသုံးပါးနှင့် တကွဖြစ်သော တတိယဈာန် ကြိယာစိတ်(၃)၊
သုခ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် တကွ ဖြစ်သော စတုတ္ထဈာန် ကြိယာစိတ် (၄)၊
ဥပေက္ခာ- ဧကဂ္ဂတာ တည်းဟူသော ဈာန်အင်္ဂါနှစ်ပါးနှင့် တကွဖြစ်သော ပဉ္စမဈာန် ကြိယာစိတ် (၅)။
ရူပါဝစရကြိယာ စိတ် (၅)။
ပေါင်း ရူပါဝစရစိတ်(၁၅)။
အာကာသာနဉ္စာယတနကုသလစိတ္တံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနကုသိုလ်စိတ်(၁)၊
ဝိညာဏဉ္စာယတနကုသလစိတ္တံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတန ကုသိုလ်စိတ် (၂)၊
အာကိဉ္စညာယတနကုသလစိတ္တံ၊ အာကိစ္စညာယတန ကုသိုလ်စိတ် (၃)၊
နေဝသညာနာသညာယတန ကုသလစိတ္တံ၊ နေဝသညာနာသညာယတန ကုသိုလ် စိတ်(၄)။
အရူပါဝစရကုသိုလ်စိတ်(၄)။
အာကာသာနဉ္စာယတန ဝိပါကစိတ္တံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတန ဝိပါက်စိတ် (၁)၊
ဝိညာဏဉ္စာယတနဝိပါကစိတ္တံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတန ဝိပါက်စိတ် (၂)၊
အာကိဉ္စညာယတနဝိပါကစိတ္တံ၊ အာကိဉ္စညာယတနဝိပါက်စိတ် (၃)၊
နေဝသညာ နာသညာ ယတန ဝိပါကစိတ္တံ၊ နေဝသညာနာသညာယတန ဝိပါက်စိတ် (၄)။
အရူပါဝစရဝိပါက်စိတ်(၄)။
အာကာသာနဉ္စာယတနကြိယစိတ္တံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတန ကြိယာစိတ် (၁)၊
ဝိညာဏဉ္စာယတန ကြိယစိတ္တံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတန ကြိယာစိတ် (၂)၊
အာကိဉ္စညာယတန ကြိယစိတ္တံ၊ အာကိဉ္စညာယတန ကြိယာစိတ် (၃)၊
နေဝသညာ နာသညာယတန ကြိယစိတ္တံ၊ နေဝသညာနာသညာယတန ကြိယာစိတ် (၄) ။
အရူပါဝစရကြိယာစိတ် (၄)။
ပေါင်း အရူပါဝစရစိတ် (၁၂)။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂစိတ္တံ၊ သောတာပတ္တိမဂ်စိတ် (၁)၊
သကဒါဂါမိမဂ္ဂစိတ္တံ၊ သကဒါဂါမိမဂ်စိတ် (၂)၊
အနာဂါမိမဂ္ဂစိတ္တံ၊ အနာဂါမိမဂ်စိတ်(၃)၊
အရဟတ္တမဂ္ဂစိတ္တံ၊ အရဟတ္တမဂ်စိတ် (၄)၊
လောကုတ္တရာကုသိုလ်စိတ် (၄)။
သောတာပတ္တိဖလစိတ္တံ၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ် (၁)၊
သကဒါဂါမိဖလစိတ္တံ၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်စိတ် (၂)၊
အနာဂါမိဖလစိတ္တံ၊ အနာဂါမိဖိုလ်စိတ် (၃)၊
အရဟတ္တဖလစိတ္တံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် (၄)။
လောကုတ္တရာ ဝိပါက်စိတ် (၄)။
ပေါင်း လောကုတ္တရာစိတ် (၈)။
အားလုံးပေါင်း -
သောဘဏစိတ် တခုယုတ် (၆ဝ),
အသောဘဏစိတ် (၃၀)
နှစ်ခုပေါင်း စိတ်တခုယုတ် (၉ဝ) သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာမည်၏။
၂၆ - အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
၎င်း စိတ်တခုယုတ် (၉၀)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ (၅၂)၊ ရုပ် အဋ္ဌဝီသ (၂၈) တို့၌ အာယတန (၁၂)ပါး၊ ဓာတ် (၁၈)ပါး၊ သစ္စာ (၄)ပါး၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (၁၂)ပါးတို့ကို ဤဆိုလတ္တံ့သော နည်းဖြင့် သိအပ်ကုန်၏။
အာယတန၌
စက္ခုပသာဒရုပ်သည် စက္ခာယတန မည်၏။ သောတပသာဒရုပ်သည် သောတာယတန မည်၏။ ၎င်းနည်းတူ ဃာနယတန, ဇိဝှါယတန၊ ကာယပသာဒ ရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ရူပါရုံသည် ရူပါယတန မည်၏။ သဒ္ဒါရုံ ဂန္ဓာရုံ ရသာရုံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
စိတ်တခု ယုတ် (၉၀) သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ် (၁၆) စေတသိက် (၅၂) နိဗ္ဗာန်သည် ဓမ္မာယတနမည်၏။
၎င်းအာယတန(၁၂) ပါးတို့တွင် နိဗ္ဗာန်ကို အသီးထား၍ယူအပ်၏။ ဒုက္ခမဟုတ်။
ဤအာယတန (၁၂)ပါးတို့ကို ဖွဲ့သည်မှ ကြွင်းသော ရုပ်တို့ကိုကား -
ဝုတ္တမှိ ဧကဓမ္မေ၊
ယေ ဓမ္မာ ဧကလက္ခဏာ ကေစိ၊
ဝုတ္တာ ဘဝန္တိ သဗ္ဗေ။
သောဟာရော လက္ခဏောနာမ။
ဟု နေတ္တိပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူရကား – စက္ခု အစရှိသော ရုပ်တခု တခုတို့ကို ယူလျှင် ဒုက္ခသဘောအားဖြင့် တူကြကုန်သော ကြွင်းသော ရုပ်နာမ် စသည်တို့ကို လက္ခဏာဟာရ နည်းအားဖြင့် တပေါင်းတည်းယူရမည်။ နောက်ဆိုလတ္တံ့တို့၌ ၎င်းနည်းတူမှတ်။
ဓာတ် (၁၈)ပါး၌ စက္ခာယတနသည် စက္ခုဓာတ် မည်၏။ ၎င်းနည်းတူ သောတဓာတ် ဃာနဓာတ် ဇိဝှါဓာတ်၊ ကာယာယတနသည် ကာယဓာတ်မည်၏။ ရူပါယတနသည် ရူပဓာတ်မည်၏။ သဒ္ဒဓာတ် ဂန္ဓဓာတ် ရသဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်မည်၏၊
စက္ခုဝိညာဏ်ဒွေးသည် စက္ခုဝိညာဏဓာတ် မည်၏။ သောတဝိညာဏဓာတ် ဃာနဝိညာဏဓာတ် ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်၊ ကာယဝိညာဏ်ဒွေးသည် ကာယဝိညာဏဓာတ်မည်၏။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဒွေးသည် မနောဓာတ်မည်၏။
(ဒွေပဉ္စ ဝိညာဏ် (၁၀) ၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဒွေးမှ ကြွင်းကုန်သော) စိတ် (၇၆)ခုတို့သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။ သုခုမ ရုပ် (၁၆)ခု စေတသိက် (၅၂)ခု နိဗ္ဗာန်သည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။ ကြွင်းသော ရုပ်တို့ကိုကား လက္ခဏာဟာရနည်းဖြင့် သိအပ်၏။
သစ္စာလေးပါး၌ -
စိတ်တခုယုတ် (၉၀) လောဘကြဉ်သော စေတသိက် (၅၁) ရုပ် (၂၈) ခုသည် ဒုက္ခသစ္စာ မည်၏။
လောဘ စေတသိက်သည် သမုဒယသစ္စာ မည်၏။
နိဗ္ဗာန်သည် နိရောဓသစ္စာ မည်၏။
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် မဂ္ဂသစ္စာ မည်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (၁၂)ပါး၌ ဤ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ စသောဝါရသည် လောဘဝါရသာတည်း။ ၎င်းဝါရကိုမြင်လျှင် ကြွင်းသောဝါရကိုလည်း သိအပ်၏။ ၎င်းလောဘဝါရ၌ မောဟ စေတသိက်သည် အဝိဇ္ဇာ မည်၏။ စေတနာစေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့်ဘဝမည်၏။
ရှေးရှေးသော ဘဝနှင့်စပ်၍ ကောက်မှု ပဋိသန္ဓေစိတ် (၁၉ )ခု၊ လောကီဝိပါက်စိတ် (၃၂)ခုတို့သည် ဝိညာဏ်မည်၏။
လောဘဝါရ သက်သက်ကောက်မူ၊ လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏ်မည်၏။ ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။ ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာမည်၏။ လောဘစေတသိက် စသည်ကား နာမ်မည်၏။
၎င်းနာမ်တရား တို့နှင့်တကွ ရှေ့နောက်ဘောက်ပြန်တတ်သော ရုပ်အပေါင်းသည် ရုပ်မည်၏။ ထိုရုပ်နာမ်အပေါင်းအစုတို့၏ တည်ရာဖြစ်သော အာယတနတို့သည် သဠာယတနမည်၏။
ထိုအာယတန (၄)ပါး အာယတန (၆)ပါး စသည်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဇာတိ မည်၏။ ဌီသို့ရောက်ခြင်းသည် ဇရာမည်၏။ ဘင်သို့ ရောက်ခြင်းသည် မရဏမည်၏။ ကြွင်းသောသဘောကို လက္ခဏဟာရနည်းဖြင့် မှတ်အပ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူခြင်းကား ကာမလောက (အသညသတ် ကြဉ်သော) ရူပလောကတို့၌ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အပြည့်အစုံ ဖြစ်ခြင်းကိုရည်၍ ဟောတော်မူ၏။ အာယတန စသည်တို့ကိုကား ဣန္ဒြေနှင့်ပြည့်စုံသော ကာမလောကဓာတ်၌ ဖြစ်ကုန်သော သူတို့ကိုသာ ရည်၍ ဟောတော်မူသည်။
ရူပလောကဓာတ် စသည်တို့၌ကား ဤသို့ ယထာရဟယူအပ်၏၊ (အသညသတ် ကြဉ်သော) ရူပလောက၌ စက္ခာယတန ရူပါယတန, သောတာယတန သဒ္ဒါယတန, မနာယတန ဓမ္မာယတန, ဤခြောက်ပါးကို ရအပ်၏။
စက္ခုဓာတ် ရူပဓာတ် စက္ခုဝိညာဏဓာတ်,
သောတဓာတ် သဒ္ဒဓာတ် သောတဝိညာဏဓာတ်,
မနောဓာတ် ဓမ္မဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်,
ဤဓာတ် ကိုးပါးကို ရအပ်၏။
ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ ဤ သစ္စာသုံးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကိုကား (၁၂) ပါးလုံးကိုပင် ရအပ်၏။
အရူပလောက၌ကား နာမက္ခန္ဓာလေးပါးတို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ မနာယတန ဓမ္မာယတန ဤအာယတန နှစ်ပါးတို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ် ဓမ္မဓာတ် ဤဓာတ် နှစ်ပါးတို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ ဤသစ္စာ သုံးပါးတို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ အရူပလောက၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝယ် ရုပ်ကိုပယ်၍ ယူအပ်၏။
ဤကား သာမညနည်းတည်း။
ဝိသေသသော်ကား - ကာမလောကဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခါဝယ် ခပ်သိမ်းသော သူတို့အား ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အချို့သော -
ကာမာဝစရ နတ်တို့အား၎င်း
ကပ်ဦးသူတို့အား၎င်း
ဥပပါတ်ပြိတ္တာတို့အား၎င်း
ဥပပါတ်အသုရာတို့အား၎င်း
ဥပပါတ်တိရစ္ဆာန်တို့အား၎င်း
ငရဲသူတို့အား၎င်း
စက္ခာယတန ရူပါယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဂန္ဓာယတန ဇိဝှါယတန ရသာယတန ကာယာယတန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မနာယတန ဓမ္မာယတန ဤ (၁၁) ပါးသော အာယတနတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းနည်းတူ ကာမလောကဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခါဝယ် ဥပပါတ် ပြိတ္တာ အသုရာ တိရစ္ဆာန် ငရဲသူတို့အား၎င်း ဇစ္စန္ဓ ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား၎င်း ရူပါယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဂန္ဓာယတန ဇိဝှါယတန ရသာယတန ကာယာယတန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မနာယတန ဓမ္မာယတန ဤ (၁၀)ပါးသော အာယတနတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဤကား စက္ခုချို့သောအရာ၌ ယူပုံတည်း။
၎င်းနည်းတူ သောတချို့သော အရာ၌ကား စက္ခာယတနထည့်၍ သောတ သဒ္ဒကို နုတ်ပြီးလျှင် (၁၀) ပါးသော အာယတနတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းနည်းတူ စက္ခု-သောတ ချို့သော သူတို့အား စက္ခာယတန-သောတာယတန-သဒ္ဒါယတန သုံးပါးကိုနုတ်၍ (၉)ပါးသော အာယတနတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းနည်းတူ ဂဗ္ဘသေယျကပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ရူပါယတန ဂန္ဓာယတန ရသာယတန ကာယာယတန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မနာယတန ဓမ္မာယတန ဤ (၇)ပါးသော အာယတနတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဓာတ်အားဖြင့် သော်ကား ဥပပါတ် ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးတို့အား၎င်း ဂဗ္ဘသေယျက ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား၎င်း အာယတနနှင့် နည်းတူ (၁၁)ပါး (၁၀)ပါး (၁၀)ပါး (၉)ပါး (၇)ပါး တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
စက္ခာယတန စသည်တို့နေရာမှာ စက္ခုဓာတ်စသည် ဆိုရုံမျှထူးသည်။
ရူပလောကဓာတ်၌ကား ပဋိသန္ဓေအခါဝယ် စက္ခာယတန ရူပါယတန သောတာယတန မနာယတန ဓမ္မာယတန ဤငါးပါးသော အာယတနတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
ဓာတ်လည်း ၎င်းနည်းတူ ငါးပါးတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အားကား ခန္ဓာအားဖြင့် ရူပက္ခန္ဓာတခုကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ အာယတနအားဖြင့် ရူပါယတန ဓမ္မာယတန၊ ဓာတ်အားဖြင့် ရူပဓာတ် ဓမ္မဓာတ် တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အရူပလောက၌ ခန္ဓာအားဖြင့် နာမက္ခန္ဓာ လေးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ အာယတနအားဖြင့် မနာယတန ဓမ္မာယတနတို့ကို ရအပ်ကုန်၏၊ ဓာတ်အားဖြင့် မနောဝိညာဏဓာတ် ဓမ္မဓာတ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
သစ္စာအားဖြင့်သော်ကား အလုံးစုံသော ကာမ ရူပ အရူပ တို့၌ ဒုက္ခသစ္စတခုကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အားဖြင့်သော်ကား နုတ်အပ်သော သဘာဝတရားတို့ကို နုတ်၍ ယူအပ်၏။ ၎င်းတို့ နုတ်ခြင်း ပယ်ခြင်းစသည်ကို ရှေ့ဝိနိစ္ဆယတို့၌ တွေ့လတ္တံ့။ အာဂုမ်ကိုလိုမူ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်းမှာ ယူလေ။
ဤကား ဘုံကိုစွဲ၍ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ ခန္ဓာစသော ဒုက္ခသစ္စာမျိုးတို့ကို ပြအပ်သောနည်း တည်း။
၂၇ - ပုဂ္ဂိုလ်ကိုစွဲ၍ ဘုံ၌ဖြစ်သော ခန္ဓာ - အာယတန - ဓာတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
ပုဂ္ဂိုလ်ကိုစွဲ၍ ဘုံတို့၌ ပြအပ်သောနည်းကား ဤသို့တည်း -
ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် -
ဒုဂ္ဂတိ အဟိတ်, (၁)
သုဂတိ အဟိတ်, (၂)
ဒွိဟိတ်, (၃)
တိဟိတ်, (၄)
မဂ္ဂဋ္ဌာန် လေးယောက်, (၅-၈)
ဖလဋ္ဌာန် လေးယောက် (၉-၁၂)
အားဖြင့် တကျိပ်နှစ်ယောက် ရှိ၏။
ထိုတွင် အပါယ်ဘုံ၌ ဒုဂ္ဂတိ အဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ ရအပ်၏။ [4]
လူ့ပြည်-စတုမဟာရာဇ်၌ ဒုဂ္ဂတိ အဟိတ် ကြဉ်သော (၁၁) ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ [22]
တာဝတိံသာ အစရှိသော နတ်ပြည်ငါးထပ်၌ ဒု-သု-ကြဉ်သော တကျိပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ [50]
ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ အစ ဝေဟပ္ဖိုလ် အဆုံးရှိသော ဗြဟ္မာ (၁၀) ဘုံတို့၌ တိဟိတ်, အရိယာရှစ်ယောက်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ [90]
အသညသတ်ဘုံ၌ သုဂတိအဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်တယောက်ကိုသာ ရအပ်၏။ [1]
သုဒ္ဓါဝါသ ငါးဘုံ၌ အနာဂါမိဖိုလ် အရဟတ္တမဂ် အရဟတ္တဖိုလ် သုံးယောက် တို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ [15]
တိဟိတ်၊ သောတာပတ္တိဖိုလ် စသော အရိယာ ခုနစ်ယောက်တို့ကို အရူပလေးဘုံတို့၌ ရအပ်ကုန်၏။ [32]
အားလုံးပေါင်းသော် (၂၁၄) ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ [214]
ဆောင်ရန်ကား
ပုဂ္ဂိုလ်အပြား၊ ဝါကရား၊ ခြားနားသိစိမ့်ငှါ။
ဒု-သု-ဒွိ-တိ၊ ယာအရိ၊ ပေါင်းညှိဒွါဒသာ။
အပါယမှိ၊ ဒုဂ္ဂတိ၊ ရဘိတယောက်သာ။
လူမဟာရာဇ်၊ ဘုံနှစ်ဆစ်၊ ကြဉ်ပစ်ဒုဂ္ဂတာ။
ဒု-သု-မဝင်၊ တကျိပ်လျှင်၊ ထက်ခွင်ငါးဘုံမှာ။
တိဟိတ်ရိယံ၊ ကိုးယောက်စံ၊ ဆယ်တန်ဗြဟ္မာ့ရွာ။
သုဂတိတစ်၊ ရပြန်လစ်၊ ရပ်ပစ်အသညာ။
သုဒ္ဓဘုံငါး၊ သုံးယောက်ထား၊ ထက်ဖျားအရိယာ။
မဂ်သောတာဖျောက်၊ တိဟိတ်လှောက်၊ ရှစ်ယောက်အရူပါ။
ပေါင်း၍မနှေး၊ ဘုံလိုက်မေး၊ တွက်ရေးဝါကရာ။
နှစ်ရာ့တဆယ်၊ လေးယောက်ကယ်၊ ဉာဏ်ဝယ်ခွဲစိတ်ဖြာ။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် …
ဒုဂ္ဂတိအဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်၌ -
အကုသိုလ်စိတ် (၁၂)၊
မဟာကုသိုလ်စိတ် (၈)၊
(ဟသိတုပ္ပါဒ်ကြဉ်သော) အဟိတ်စိတ် (၁၇)၊
၎င်းစိတ်တို့နှင့်ယှဉ်သော စေတသိက် (ဒွေပညာသ) ရုပ် (အဋ္ဌဝီသ)ဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါး။
ဥပပါတ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
သဒ္ဒကြဉ်သော အာယတန (၁၁)ပါး၊
ဇစ္စန္ဓပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
စက္ခု သဒ္ဒကြဉ်သော အာယတန (၁၀)ပါး၊
သောတ သဒ္ဒ ကြဉ်သော အာယတန(၁၀)ပါး၊
စက္ခု သောတ သဒ္ဒကြဉ်သော အာယတန (၉) ပါး၊
ဂဗ္ဘသေယျကပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
စက္ခု သောတ ဃာန ဇိဝှါ သဒ္ဒကြဉ်သော အာယတန (၇) ပါး၊
ဒုက္ခသစ္စာ (၁)ပါး၊
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် (၁၀) ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဓာတ်လည်း အာယတနနှင့်အတူတူ ကောက်ယူလေ။
လူ့ပြည် စတုမဟာရာဇ် သုဂတိအဟိတ် ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဒုဂ္ဂတိအဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ် ရသောစိတ် (၃၇)ပါးတွင် မဟာဝိပါက် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် လေးခုထည့်၍ စိတ် လေးဆယ့်တစ်၊ စေတသိက် ပညာသ၊ ရုပ်အဋ္ဌဝီသ ဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါး။ ဥပပါတ်တို့အား ဒုဂ္ဂတိအဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို အစဉ်အတိုင်း ရအပ်ကုန်၏။ ဂဗ္ဘသေယျကပုဂ္ဂိုလ်ဘို့အားလည်း ရှေးနည်းအတူ၊
တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်ရသောစိတ် (၄၁) ပါးတွင် မဟာဝိပါက် ဉာဏသမ္ပယုတ် လေးခုထည့်၍ စိတ် (၄၅) ခု၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ ရုပ်အဋ္ဌဝီသ ဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါး၊ ဥပပါတ် ဂဗ္ဘသေယျက တို့အားလည်း ရှေးနည်းအတူ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဈာန်မရသော တောတာပန် သကဒါဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသောစိတ် ( ၄၅ ) ပါးတွင် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် လေးခု ဝိစိကိစ္ဆာကို နုတ်၍ မိမိတို့၏ ဖိုလ်တခုစီ ထည့်လျက် စိတ် (၄၁)ခု၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ ရုပ်အဋ္ဌဝီသ ဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါး။
အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ရှေးနည်းအတိုင်း ရအပ်ကုန်၏။
ဈာန်မရသော အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
သကဒါဂမ်ရသော စိတ် (၄၁) ခုတို့တွင် ဒေါသမူဒွေးကို နုတ်၍ ဖိုလ်ချင်းလဲလျက် စိတ် (၃၉) ခု (ဒေါသ ဣသာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ ကြဉ်သော) စေတသိက် (၄၈)ခု၊ ရုပ်အဋ္ဌဝီသ ဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကိုလည်း ရှေးနည်းအတိုင်း ယထာရဟ ယူအပ်ကုန်၏။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား -
ကာမဝိပါက်စိတ် တေဝီသ ကာမ ကြိယာစိတ် ဧကာဒသ အရဟတ္တဖိုလ်စိတ်တခုဟု ဆိုအပ်သော စိတ် (၃၅)ခု၊ စေတသိက် (၃၈)ခု၊ ရုပ်အဋ္ဌဝီသဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ရှေးနည်းအတိုင်း ယထာရဟ ယူအပ် ကုန်၏။
ဈာန်ရသော တိဟိတ် အောက်အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာမူကား -
ယခင်ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော စိတ်ရအစဉ်တို့တွင် မဟဂ္ဂုတ်ကုသိုလ် (၉) ခုကို ထည့်၍ ယူကြလေ။
ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်မှာမူကား မဟဂ္ဂုတ် ကြိယာ (၉)ခုကို ထည့်၍ ယူရမည်။
ဤလူ့ပြည် စတုမဟာရာဇ်ကို ပြသဖြင့် ကာမလောက၌ အကုန်သိရာ၏။
ရူပတိဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ကား -
ကာမဈာန်ရ တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရအပ်သော (၅၄) ပါးသော စိတ်တို့တွင် ဒေါသမူဒွေး ဃာနာ ဒိတ္တယ မဟာဝိပါက်တို့ကို နုတ်၍ ရူပဝိပါက်တို့ကို ထည့်လျက် (၄၃) ခုသောစိတ်၊ စေတသိက် (၄၈)၊
(ဃာနပသာဒ ဇိဝှါပသာဒ ကာယပသာဒ ဘာဝတို့သည် ကြဉ်အပ်သော) (၂၃) ပါးသော ရုပ် ဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန စသည်တို့မှာမူကား စက္ခာယတန ရူပါယတန သောတာယတန မနာယတန ဓမ္မာယတန ဤအာယတန ငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဓာတ်လည်း ၎င်းနည်း ရအပ်၏။
သစ္စာလည်း ဒုက္ခသစ္စာ (၁)ခုတည်းကို ရအပ်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်လည်း ရှေးနည်းအတူ (၁၁) ပါးတို့ကို သင်္ဂြိုဟ်အပ်ကုန်၏။
အောက်ဖလဋ္ဌာန်သုံးယောက်၌ -
ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် ဝိစိကိစ္ဆာတို့ကို နုတ်၍ မိမိတို့၏ ဖိုလ်ကိုထည့်လျက် စိတ် (၃၉)ခု၊ စေတသိက် (၄၃)၊ ရုပ် (၂၃)ခုဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့မှာ ရူပ တိဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အတူတူပင်တည်း။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ -
အဟိတ်စိတ် (၁၂ )ခု မဟာကြိယာစိတ် (၈)ခု ရူပဝိပါက် (၅)ခု မဟဂ္ဂုတ်ကြိယာ (၉) ခု အရဟတ္တဖိုလ်အားဖြင့် စိတ်(၃၅)ခု စေတသိက် (၄၈)ခု ရုပ်(၂၃)ခုဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့မှာ ရှေးနည်းနှင့် အတူတူပင်တည်း။
အသညသတ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ကား -
ခန္ဓာအားဖြင့် ရူပက္ခန္ဓာ၊
အာယတနအားဖြင့် ရူပါယတန ဓမ္မာယတန၊
ဓာတ်အားဖြင့် ရူပဓာတ် ဓမ္မဓာတ်၊
သစ္စာအားဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာ၊
ပဋိစ္စသမုပ္ပဒ်အားဖြင့် ဇာတိ ဇရာ မရဏ
တို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။
အရူပတိဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်၌ကား -
(ဒေါသမူကြဉ်သော) အကုသိုလ် (၁၀) မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မဟာကုသိုလ် အရူပ ကုသိုလ်ဝိပါက် ဤ (၂၇)ခုသောစိတ် စေတသိက်(၄၈)ခု ဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာလေးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန စသည်တို့၌ကား မနာယတန ဓမ္မာယတန၊
မနောဝိညာဏဓာတ် ဓမ္မဓာတ်၊
ဒုက္ခသစ္စာ တခုတည်းကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။
အောက်ဖလဋ္ဌာန် သုံးယောက်တို့၌ကား -
အရူပတိဟိတ် ရအပ်သော စိတ် (၂၇) တို့တွင် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် ဝိစိကိစ္ဆာတို့ကို နုတ်၍ (၂၃) ခုသော စိတ် စေတသိက်(၄၈)ခုဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာလေးပါးတို့ကိုသာ ရအပ်ကုန်၏။ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပဒ်တို့မှာ ရှေးနည်းနှင့် အတူတူပင်တည်း။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၌ကား -
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မဟာကြိယာ အရူပဝိပါက်ကြိယာ အရဟတ္တဖိုလ်ဟု ဆိုအပ်သော (၁၈) ပါးသော စိတ် စေတသိက်(၄ဂ)ခုဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာလေးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့မှာ ရှေးနည်း နှင့် အတူတူပင်တည်း။
မဂ်စိတ်တို့၌ကား ပဝတ္တိသက်သက်ဖြစ်၍ မဖွဲ့လိုက်တော့ပြီ။
ဤကား ပုဂ္ဂိုလ်ကိုစွဲ၍ ဘုံတို့၌မှတ်အပ်သော ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟု ဆိုအပ်သော ဒုက္ခသစ္စာတို့၏ ဖြစ်ခြင်းအစဉ်တို့ပေတည်း။
ဤ ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ယူနည်းကား သက်သက် ပုထုဇ္ဇန်အရိယာတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါတို့ကို ယူအပ်ကုန်၏။
အရိယာတို့မှာမူကား ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့ကို ပဝတ္တိအခါတို့၌လည်း ရအပ်ကုန်၏။
ပဝတ္တိသက်သက် ယူနည်းတို့မှာ ဒွါရပရိစ္ဆေဒ၌ တွေ့လတ္တံ့။
ဘုမ္မိပရိစ္ဆေဒပြီး၏။
၂၈ - ဌာနပရိစ္ဆေဒ အားဖြင့် ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်း
ဌာနပရိစ္ဆေဒ ဟူသော်ကား ကာမ ရူပ အရူပ ဖြစ်ကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်အပေါင်းတို့တွင် တယောက်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ တည်ဆဲဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ စသည်တို့၏ အခိုက်အတန့်သည် မုချဥပစာအားဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာမည်၏၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ တို့တွင် ယခုအခါ လူတို့၏သန္တာန်၌ တည်ဆဲဖြစ်သော ဌာန ပရိစ္ဆေဒကိုသာလျှင် ရှေးဦးစွာ သိအပ်သည်ဖြစ်၍ ပဓာနပြု၍ ပြပေအံ့ -
ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာ၊ ယသ္မိံ သမယေ အကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ သောမနဿသဟဂတံ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ ရူပါရမ္မဏံ ဝါ သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ ဂန္ဓာရမ္မဏံ ဝါ ရသာရမ္မဏံ ဝါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ ဝါ ဓမ္မာရမ္မဏီ ဝါ၊ ယံယံ ဝါ မနာရဗ္ဘ၊ တသ္မိံ သမယေ ဖဿာ ဟောတိ၊ ဝေဒနာ ဟောတိ၊ သညာ ဟောတိ၊ စေတနာ ဟောတိ၊ စိတ္တံ ဟောတိ။ ဝိတက္ကော ဟောတိ၊ ဝိစာရော ဟောတိ၊ ပီတိ ဟောတိ၊ သုခံ ဟောတိ၊ စိတ္တဿကဂ္ဂတာ ဟောတိ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဟောတိ၊ သမာဓိန္ဒြိယံ ဟောတိ၊ မနိန္ဒြိယံ ဟောတိ၊ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဟောတိ၊ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဝါယာမော ဟောတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ ဟောတိ၊ ဝီရိယဗလံ ဟောတိ၊ သမာဓိဗလံ ဟောတိ၊ အဟိရီကဗလံ ဟောတိ၊ အနောတ္တပ္ပဗလံ ဟောတိ၊ လောဘော ဟောတိ၊ မောဟော ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာ ဟောတိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ၊ အဟိရီကံ ဟောတိ၊ အနောတ္တပ္ပံ ဟောတိ၊ သမထော ဟောတိ၊ ပဂ္ဂါဟော ဟောတိ၊ အဝိက္ခေပေါ ဟောတိ၊ ယေ ဝါ ပန တသ္မိံ သမယေ အညေပိ အတ္ထိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ အရူပိနော ဓမ္မာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ အကုသလာ။
ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်။
ကတမေ၊ အဘယ်မည်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သဘောတရားတို့သည်။
အကုသလာ၊ အကုသိုလ် မည်ကုန်သနည်း။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အခါ၌။
သောမနဿသဟဂတံ၊ သောမနဿ ဝေဒနာနှင့်တကွ ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသော အပြားအားဖြင့် ဖြစ်သော။
တနည်း၊ သောမနဿ ဝေဒနာနှင့် ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသော အဖြစ်သို့ ရောက်သော။
ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့် အညီအညွတ် ဧကုပ္ပါဒ အစရှိသော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်သော။
အကုသလံ၊ အကုသိုလ်မည်သော။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ရူပါရမ္မဏံ ဝါ၊ ရူပါရုံကိုလည်း။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သဒ္ဒါရမ္မဏံဝါ၊ သဒ္ဒါရုံကိုလည်း။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဂန္ဓာရမ္မဏံ ဝါ၊ ဂန္ဓာရုံကိုလည်း။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ရသာရမ္မဏံဝါ၊ ရသာရုံကိုလည်း။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကိုလည်း။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဓမ္မာရမ္မဏံဝါ၊ ဓမ္မာရုံကိုလည်း။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယံ ယံ ဝါ ပန၊ အကြင်အကြင်သို့ သဘောရှိသော ရူပါရုံ အစရှိသည်တို့တွင် အမှတ်မရှိ တပါးပါးသော အာရုံကို။
အာရဗ္ဘ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဥပါဒ်ဆဲသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သညာ၊ သညာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
စေတနာ၊ စေတနာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိတက္ကော၊ ဝိတက်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိစာရော၊ ဝိစာရသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပီတိ၊ ပီတိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သုခံ၊ သုခသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
စိတ္တဿေကဂ္ဂတာ၊ စိတ်၏တည်ကြည်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ ဝီရိယိန္ဒြေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သမာဓိန္ဒြိယံ၊ သမာဓိန္ဒြေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သောမနဿိန္ဒြိယံ၊ သောမနဿိန္ဒြေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ ဇီဝိတိန္ဒြေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မှားသောအယူသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ၊ မှားသောအကြံအစည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မိစ္ဆာဝါယာမော၊ မှားသောလုံ့လသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မှားသော တည်ကြည်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝီရိယဗလံ၊ ဝီရိယဗိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သမာဓိဗလံ၊ သမာဓိဗိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဟိရီကဗလံ၊ အဟိရီကဗိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အနောတ္တပ္ပဗလံ၊ အနောတ္တပ္ပဗိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
လောဘော၊ လောဘသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မောဟော၊ မောဟသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဘိဇ္ဈာ၊ အဘိဇ္ဈာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မှားသောအယူသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဟိရီကံ၊ အဟိရီကသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အနောတ္တပ္ပံ၊ အနောတ္တပ္ပသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သမထော၊ သမထသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပဂ္ဂါဟော၊ ပဂ္ဂါဟသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဝိက္ခေပေါ၊ အဝိက္ခေပသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
အညေပိ၊ တပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ၊ မိမိအား လျောက်ပတ်သော အကြောင်းကိုစွဲ၍ ဖြစ်ကုန်သော။
အရူပိနော၊ နာမ်ဖြစ်ကုန်သော။
ယေ ဝါ ပန ဓမ္မာ၊ သဘောအားဖြင့် ရအပ်ကုန်သော ဆန္ဒအစရှိကုန်သော အကြင် တရားတို့သည်။
အတ္ထိ သန္တိ ၊ ရှိကုန်၏။
သဗ္ဗေ၊ အလုံးစုံကုန်သော။
ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဤတရားတို့သည်။
အကုသလာ၊ အကုသိုလ် မည်ကုန်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော်မြတ်ဝယ် မှတ်ဘွယ်အဓိပ္ပါယ် သော်ကား။ အကြင်သတ္တဝါ၏သန္တာန်၌ လောဘစိတ်သည် ရူပါရုံ အစရှိသော ခြောက်ပါးသော အာရုံတို့တွင် တပါးပါးသော အာရုံကိုစွဲ၍ အကြင်အခါ၌ ဖြစ်၏။
ထိုအခါ ဖဿ အစရှိသော သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက်မျိုး မောဟအစရှိသော အကုသိုလ် စေတသိက်မျိုးတို့သည် ဣန္ဒြေ ဗိုလ် မဂ္ဂင် ဟူသော အမည်ကို ခံကြကုန်လျက် တပြိုင်နက် တချက်တည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏။ (သာမညနည်းတည်း)။
ဝိသေသသော်ကား ထိုလောဘစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ၌ အညသမာန်းတေရသ အကုသလသာဓာရဏ(၄) လောဘဒိဋ္ဌိ (၂) ဤတခု ယုတ်(၂၀) သော စေတသိက် တို့သည် တကွဖြစ်သောစိတ် တကွဖြစ်သောရုပ် တို့နှင့်အတူ ခန္ဓာ ဟူသောအမည် အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဣန္ဒြေ ဗိုလ် မဂ္ဂင် အစရှိသော အမည်တို့ကို ခံယူ၍ ဖြစ်ပျက်ကြကုန်၏။
အဘယ်မျှဖြစ်၍ အဘယ်မျှ ပျက်ကြကုန်သနည်းဟူမူ။
လောဘမူပဌမ အသင်္ခါရိက အခိုက်၌ လောဘစိတ်နှင့်တကွ စေတသိက်တခုယုတ် (၂၀) တို့သည် တပြိုင်နက်ဖြစ်၍ တပြိုင်နက် ပျက်ကြကုန်၏။
ဤနာမက္ခန္ဓာ တရား (၄) ပါးတို့သည် သာလျှင် ဖြစ်ပျက်ရကုန်သည် မဟုတ်သေး။ စင်စစ်မှာမူ ပဉ္စဝေါကာရ ဘုံသားတို့အား နာမ်ပျက်သည်ရှိသော် ရုပ်ပျက်မြဲ ရုပ်ပျက်သည်ရှိသော် နာမ်ပျက်မြဲဖြစ်၍ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးစုံသည် ခဏမတ္တမျှ တည်၍ ပျက်ကြရကုန်၏။
ယမကံ နာမရူပဉ္စ၊
ဥဘော အညောညနိဿိတာ။
ဧကသ္မိံ ဘိဇ္ဇာမာနသ္မိံ၊
ဥဘော ဘိဇ္ဇန္တိ ပစ္စယော။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
နာမဉ္စ၊ နာမ်၎င်း။
ရူပဉ္စ၊ ရုပ်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ယမကံ၊ အစုံ ဖြစ်သော။
ယံ ဓမ္မဇာတံ၊ အကြင်တရားသဘောသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ (ထည့်)၊
တေ ဥဘော၊ ထိုနှစ်ပါးစုံသော တရားတို့သည်။
အညော ည နိဿိတာ၊ တပါးသည် တပါးကိုမှီ၍ ဖြစ်ကုန်၏။
တတောဧဝ၊ ထိုကြောင့်သာလျှင်။
ဧကသ္မိံ ၊ တပါးပါးသော တရားသည်။
ဘိဇ္ဇ မာနသ္မိံ၊ ပျက်သည်ရှိသော်။
ဥဘော၊ နှစ်ပါးစုံသော ရုပ်နာမ်တို့သည်။
ဘိဇ္ဇန္တိ၊ ပျက်ကုန်၏။
ယွာယံ-ယော အယံ ဘင်္ဂေါ၊ အကြင် ရုပ်နာမ်၏ ပျက်ခြင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
သွာယံ-သော အယံ ဘင်္ဂေါ၊ ထိုရုပ်နာမ်၏ ပျက်ခြင်းသည်။
ပစ္စယာ-ပစ္စယနိရောဓန၊ အကြောင်းတရား ချုပ်ခြင်းကြောင့်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤသို့ နာမ်တရားဖြစ်လျှင် ရုပ်တရားသည် တကွဖြစ်တတ်သောကြောင့်၎င်း, နာမ်တရား ပျက်လျှင် ရုပ်တရား ပျက်တတ်သောကြောင့်၎င်း, ဥတု အဟာရဇ တို့မှာမူ ထိုစိတ္တဇတို့နှင့် ရှေ့နောက်အတူ ဖြစ်ပျက်တတ် သောကြောင့်၎င်း, တည်ဆဲခဏ၌ ဖြစ်ကြကုန်သော ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ စသည်တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်းမည် ကုန်၏။
ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ တည်ခြင်း အကြောင်းကား။ ယခင်ဆိုခဲ့သော လောဘစိတ်-စေတသိက် (၁၉) ခုတို့ ဖြစ်ပေါ်လာရာ၌ ပဉ္စဝေါကာရ ဘုံသားတို့အား နာမ်ချည်း သက်သက် မဟုတ်၊ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်, ထောက်ပံ့ ရင့်ကျက်စေ တတ်သော ဥတုဇရုပ်, အဟာရဇရုပ်, စောင့်ရှောက်တတ်သော ကမ္မဇရုပ် တို့သည် ရှေ့နောက်အတူ ဖြစ်ကြကုန်၏။
ဖြစ်ဟန်ကား– ဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံသော သူတို့အား အကျဉ်းအားဖြင့် (၂၇) ပါးသော ရုပ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ အကျယ်အားဖြင့်သော်ကား -
(ကရီသ၊ ဥဒရီယ ကြဉ်သော ) ပထဝီဓာတ် (၁၈) ခု၊ ပိတ္တ သေမှ လောဟိတ မေဒ ဝသာ လသိကာ အားဖြင့် အာပေါဓာတ်(၆)ပါး ... ပေါင်း (၂၄) ပါးသော ကောဋ္ဌာသ တို့သည် ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ တည်းဟူသော အကြောင်းတရား လေးပါး တို့ကြောင့် ဖြစ်ကုန်ရကား (၂၄)ပါးကုန်သော အစုတို့တွင် တခုတခု အစု၌ ကာယဒသက ကလာပ် ဘာဝဒသက ကလာပ်အားဖြင့် နှစ်ပါးကုန်သော ကံကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော ဒသကကလာပ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်ရကား (၄၈) ပါး ကုန်သော ဒသကကလာပ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
စက္ခုဒသကကလာပ် သောတဒသက ကလာပ် ဃာနဒသကကလာပ် ဇိဝှါဒသက ကလာပ် ဝတ္ထုဒသကကလာပ် အားဖြင့် ပဒေသ ဒသကကလာပ်လည်း ငါးခု ဖြစ်ရကား ဒသကကလာပ်ပေါင်း (၅၃) ခု ဖြစ်၏။
သန္တပ္ပနတေဇော ဇီရဏတေဇော ဒဟတေဇော ဥဒ္ဓင်္ဂမ ဝါတာ အဓောဂမဝါတာ ကုစ္ဆိဌဝါတာ ကောဋ္ဌာသယဝါတာ အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိဝါတာ ဤရှစ်ပါးကုန်သော ကောဋ္ဌာသတို့သည်လည်း ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ တည်းဟူသော အကြောင်း တရား လေးပါးတို့ကြောင့် ဖြစ်ကုန်ရကား ထိုရှစ်ခုသော ကောဋ္ဌာသတို့၌ ဇီဝိတ နဝကကလာပ် (၈) ခု၊ ပါစကဂ္ဂိ၌ ဇီဝိတနဝကကလာပ် (၁) ခု၊ (စိတ္တဇဖြစ်သော) သဒ္ဒနဝကကလာပ် (၁)ခု၊ (ဥတုဇဖြစ်သော) သဒ္ဒနဝကကလာပ် (၁) ခုအားဖြင့် နဝကကလာပ် ပေါင်း (၁၁) ခု ဖြစ်၏။
သန္တပ္ပနတေဇော အစရှိသော (ရှေးဖေါ်ပြရာပါ) ရှစ်ပါး ကုန်သော ကောဋ္ဌာသတို့၌ စိတ္တသုဒ္ဓဌကကလာပ် (၈)ခု၊ ဥတုဇသုဒ္ဓဌကကလာပ် (၈)ခု၊ အာဟာရဇသုဋ္ဌက-ကလာပ် (၈)ခု ဖြစ်သောကြောင့် အဋ္ဌကကလာပ်ပေါင်း (၂၄)ခုဖြစ်၏။ (တရပ်)
ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော (ကရီသ၊ ဥဒရီယ ကြဉ်သော) ပထဝီ ကောဋ္ဌာသ အာပေကောဋ္ဌာသ (၂၄) ပါးတို့၌လည်း စိတ္တဇသုဒ္ဓဋ္ဌက ကလာပ် (၂၄) ခု၊ ဥတုဇ-သုဋ္ဌကကလာပ်(၂၄) ခု၊ အာဟာရသုဒ္ဓဋ္ဌကကလာပ် (၂၄) ခု ဖြစ်သောကြောင့် အဋ္ဌကကလာပ် ပေါင်း (၇၂)ခု ဖြစ်၏။ (တရပ်)
ဒွိဇဖြစ်သော သေဒ သိင်္ဃာနိကာ အဿု ခေဠ ဤ (၄)ခုသော ကောဋ္ဌာသတို့တွင် တခုတခု၌ စိတ္တဇသုဒ္ဓဋ္ဌကကလာပ် (၁)၊ ဥတုဇသုဒ္ဓဋ္ဌကကလာပ် (၁) အားဖြင့် အဋ္ဌကကလာပ် (၂) ခုစီ ရသောကြောင့် ထို(၄) ခုသော ကောဋ္ဌာသတို့၌ အဋ္ဌကကလာပ် ပေါင်း (၈)ခုဖြစ်၏။ (တရပ်)
ဧကဇဖြစ်သော ပုဗ္ဗ မုတ္တ ကရီသ ဥဒရိယ ဟူသော လေးပါးသော ကောဋ္ဌာသတို့၌ ဥတုဇသုဒ္ဓဋ္ဌကကလာပ် (၄)ခု၊ အဿာသ ပဿာသ၌ စိတ္တဇသုဋ္ဌကကလာပ်(၁)ခု အားဖြင့် အဋ္ဌက ကလာပ်ပေါင်း (၅)ခုဖြစ်၏၊ (တရပ်)။
လေးရပ်ပေါင်းသော် အဋ္ဌကကလာပ်ပေါင်း (၁၀၉)ခု ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ဒသကကလာပ် (၅၃) ခုတို့၌ ရုပ်သေးပေါင်း (၅၃၀)ဖြစ်၏၊
နဝကကလာပ် (၁၁)ခုတို့၌ ရုပ်သေးပေါင်း၊ (၉၉) ဖြစ်၏။
အဋ္ဌကကလာပ်ပေါင်း (၁၀၉)ခုတို့၌ ရုပ်သေးပေါင်း (၈၇၂) ဖြစ်၏၊
အလုံးစုံ ပေါင်းသော် ရုပ်သေးပေါင်း၊ (၁၅၀၁) တထောင့်ငါးရာတခုဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် သစ္စသံခေပကျမ်း ပဌမပရိစ္ဆေဒ ရူပသံခေပ၌ -
သေကပဉ္ဇသတံ ကာယေ၊
သဟဿံ တံ ပဝတ္တတိ။
ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယေ ရူပံ၊
နိပ္ဖန္နံ ဓာတုဘေဒတော။
ဟူသောပါဌ်ကို မိန့်ဆိုဖွင့်လှစ်တော်မူသတည်း။
ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယေ၊ ပြည့်သော ဣန္ဒြေရှိသော။
ကာယေ၊ ကိုယ်၌။
နိပ္ဖန္နံ၊ ဖြစ်သော။
တံရူပံ၊ ထိုရုပ်သည်။
ဓာတုဘေဒတော၊ ဓာတ်အများအားဖြင့်။
သေကပဉ္စသတံ၊ ငါးရာတခုနှင့် တကွသော။
သဟဿံ၊ တထောင်သည်။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
“လက္ခဏာကာသရူပါမိ၊ ကလာပေသု တဟိံ တဟိံ - ဟု ကျမ်းဆရာတို့ မိန့်ဆိုသောကြောင့် (၁၇၃) ခုသော ရုပ်ကလာပ် တို့၌ လက္ခဏရုပ် လေးခု အာကာသဓာတ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်ရကား (၁၇၃)ခု ကို ငါးခုဖြင့်မြှောက်(၈၆၅)ခုသော ရုပ်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
လက္ခဏာကာသရူပါနိ၊ လက္ခဏရုပ်လေးခု အာကာသဓာတ်တို့သည်။
တဟိံ တဟိံ ကလာပေသု၊ ထိုထိုသို့သော ကလာပ်တို့၌။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤရုပ်အကျယ် (၁၅၀၁) ခုနှင့်တကွ လောဘစိတ် စေတသိက်တို့ တည်ခိုက်၌ ဖြစ်သင့်ရကား (၁၅၂၁) ခုသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းတို့ကို ခန္ဓာစသည် ဖွဲ့သော် -
(၁၅၀၁) ခုသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ စေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာ စေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
(ဝေဒနာ သညာမှကြွင်းသော) စေတသိက် (၁၇) ခုသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာမည်၏။
။ ခန္ဓာဘို့။
အာယတန၌ကား -
ရူပါရုံသည် ရူပါယတနမည်၏။
ဂန္ဓာရုံသည် ဂန္ဓာယတနမည်၏။
ရသာရုံသည် ရသာယတနမည်၏။
လောဘစိတ်သည် မနာယတနမည်၏။
သုခုမရုပ် တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၉)ခုသည် ဓမ္မာယတနမည်၏။
ဤသို့ အာယတန အားဖြင့် (၅)ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဤ ရုပ်အာယတန သုံးခုခွဲမှ ကြွင်းကုန်သော ရုပ်ကလာပ် အပေါင်းတို့ကား လက္ခဏာဟာရ နည်းအားဖြင့် သိမ်းကျုံး၍ ယူအပ်ကုန်၏။ စက္ခုဒသက စသော ပဒေသကလာပ်မျိုး တို့ကိုကား စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်ခိုက် စသည်တို့၌ ယူအပ်ကုန်၏။ ။ အာယတနဘို့။
ဓာတ်၌ကား -
ရူပါရုံသည် ရူပဓာတ်မည်၏။
ဂန္ဓာရုံသည် ဂန္ဓဓာတ်မည်၏။
ရသာရုံသည် ရသဓာတ်မည်၏။
လောဘစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၉)ခုသည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ကြွင်းသော စကားရပ်တို့ကား အာယတနနှင့် နည်းတူပင်တည်း။ ။ ဓာတ်ဘို့။
သစ္စာအားဖြင့်သော်ကား အလုံးစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။
လောဘစိတ် စေတသိက်တို့သည် သမုဒယထိုက်သည် မဟုတ်လောဟူမူ။
“ဝတ္တမာနခန္ဓပရိယာ ပန္နတ္တာ သင်္ခါရဘာဝတောစ ဒုက္ခသစ္စံ”
ဟူ၍ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာဆရာ မိန့်မှာတော်မူရကား ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာမျိုး၌ ၎င်းလောဘ စေတသိက်သည် အကျုံးဝင်သောကြောင့်၎င်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်သောကြောင့်၎င်း ဒုက္ခသစ္စာ မည်ထိုက်ပေ၏။ သဘောအတိုင်းယူမူ လောဘစေတသိက်သည် သမုဒယသစ္စာ မည်၏။ ကြွင်းသော စိတ်-စေတသိက် ရုပ်တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာ မည်ကုန်၏။ ။ သစ္စာဘို့။
ပစ္စသမုပ္ပါဒ်အားဖြင့်သော်ကား -
လောဘစိတ်နှင့် ယှဉ်သော မောဟစေတသိက်သည် အဝိဇ္ဇာမည်၏။
စေတနာစေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့်ဘဝမည်၏။
လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏ်မည်၏။
ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာမည်၏။
လောဘစေတသိက်သည် တဏှာ ဥပါဒါန်မည်၏။
ကြွင်းသော စေတသိက်သည် နာမ်မည်၏။
တည်ဆဲဖြစ်သောရုပ်သည် ရူပမည်၏။
ထိုအခိုက်၌တည်သော အာယတနငါးပါး စသည်သည် သဠာယတန မည်၏။
ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဇာတိမည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာမည်၏။
အာယတနတို့၏ ပျက်ခြင်းသည် မရဏမည်၏။ ။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့။
ဤသို့ လောဘစိတ်အခိုက်၌ တည်ဆဲဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တို့ကို ပြလျှင် ကြွင်းသော အကုသိုလ်စိတ် ကုသိုလ်စိတ် ဝိပါက်စိတ် ကြိယာစိတ်တို့နှင့် တကူတည်၍ ပျက်ကြ ကုန်သော ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို သိအပ်ကုန်၏။
အထူးမှာမူကား -
တခုတခုသော နာမ်အခိုက်၌ ၎င်းစိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်သော စေတသိက် တကိုယ်တည်းသော ရုပ်တို့ကို ပေါင်းစု၍ ခန္ဓာ စသည်ကို ဖွဲ့အပ်ကုန်၏။ အာယတန ဓာတ် စသည်တို့၌ မပါသေးသော ရုပ်နာမ်တို့ကို လက္ခဏာဟာရ နည်းအားဖြင့် ယူအပ်ကုန်၏။ အာယတန စသည်တို့ ဖြစ်ဟန်သည် အောက်၌ ထင်ရှားလတ္တံ့။
ဌာနပရိစ္ဆေဒ ပြီး၏။
၂၉ - ဒွါရပရိစ္ဆေဒ အားဖြင့် ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ပြခြင်း
ဒွါရပရိစ္ဆေဒ ဟူသော်ကား - စက္ခုဒွါရ သောတဒွါရ ဃာနဒွါရ ဇိဝှါဒွါရ အစောပန- ကာယဒွါရ စောပနကာယဒွါရ မနောဒွါရ အားဖြင့် ဒွါရရင်း ခြောက်ပါး၊ စောပနကာယ၌ ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်ကို ရရကား သံဝရဒွါရအားဖြင့် (၈)ပါး တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ထို(၆)ပါး စသည်တို့တွင် စက္ခုဒွါရ၌ ဖြစ်ထိုက်သော ခန္ဓာအာယတန စသော ဒုက္ခသစ္စာ၏ ဖြစ်ခြင်းကို ဤဆိုလတ္တံ့သော နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
စက္ခုဒသက (၁၀)
ကာယဒသက (၁၀)
ဘာဝဒသက (၁၀)
စိတ္တဇ (၈)
ဥတု (၈)
အာဟာရဇ (၈)
ပေါင်း စက္ခုပသာဒ၌ ရအပ်သော ရုပ် (၅၄)၊
ရူပါရုံ၌ရအပ်သော သုဒ္ဓဋ္ဌ (၈) ပေါင်း (၆၂) ပါးသောရုပ်ကို ရအပ်၏။
စက္ခုဝိညာဏ် (၁)
ဖဿ (၂)
ဝေဒနာ (၃)
သညာ (၄)
စေတနာ (၅)
ဧကဂ္ဂတာ(၆)
ဇီဝိတိန္ဒြေ (၇)
မနသိကာရ (၈) အားဖြင့် နာမ်ပေါင်း (၈)၊
ရုပ်ပေါင်း(၆၂)
နှစ်ခုပေါင်း (၇၀) သော သဘောတရားတို့ ပေါင်း၍ဖြစ်ခြင်းတည်း။
စက္ခုဒွါရသ္မိဥှိ စက္ခုကာယဘာဝဒသကဝသေန တိံသ ကမ္မဇရူပါနိ ဥပတ္ထမ္ဘကာနိ ပန တေသံ ဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌာနာနိ စတုဝီသတီတိ စတုပဏ္ဏာသာ ဟောန္တိ၊ တထာ သောတ ဃာန ဇိဝှါ ဒွါရေသု။
ဝိသုဒ္ဓိ။
“အဝိနိဗ္ဘောဂရူပံ ပန သုဒ္ဓဋ္ဌကံ။ . ဒွေပဉ္စဝိညာဏေ ပကိဏ္ဏကဝဇ္ဇိတာ”
ဟူသော သင်္ဂြိုဟ်ကိုထောက်၍ ဖွဲ့အပ်သည်။
ဤ (၇၀) သော ရုပ်နာမ်တရားတို့တွင် -
ရုပ် (၆၂) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက်(၅)ပါး အပေါင်းသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဤခန္ဓာငါးပါးတို့ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသောအခါ၌ တည့်တည့် ကြည့်ခြင်း, စောင်း၍ ကြည့်ခြင်း စသည်တို့သည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသို့ တည့်တည့်ကြည့်ရာ, စောင်း၍ကြည့်ရာ၌ အဘယ် တယောက်သောသူသည် တည့်တည့် ကြည့်သနည်း၊ စောင်း၍ ကြည့်သနည်း၊
ရုပ်ချင်းချင်း ထိခိုက်၍ နာမ်ကမြင်ရခြင်းကြောင့် ကြည့်တတ်သောသူ နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ထို့ကြောင့် တခါမြင်၍ချုပ်ခဲ့လျှင် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍ နှလုံးသွင်းကြရမည်။
ဧတ္ထ ဟိ စက္ခုစေဝ ရူပဉ္စ ရူပက္ခန္ဓာ၊ ဒဿနံ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ သညာ သညာက္ခန္ဓာ၊ ဖဿာဒိကာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဧဝမေ တေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သမဝါယေ အာလောကန ဝိလောကနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ၊ ကော ဝိလောကေတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
ဟိ သစ္စံ၊ ထိုစကားသည်မှန်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤစကားရပ်၌။
စက္ခုစေဝ၊ စက္ခုပသာဒရုပ်သည်၎င်း။
ရူပဉ္စ၊ ရူပါရုံသည်၎င်း။
ရူပက္ခန္ဓာ၊ ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဒဿနံ၊ ရူပါရုံကို မြင်တတ်သော စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
တံ သမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုစက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာ စေတသိက်သည်။
ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာမည်၏။
သညာ၊ သညာစေတသိက်သည်။
သညာက္ခန္ဓာ၊ သညာက္ခန္ဓာမည်၏။
ဖဿာဒိကာ၊ ဖဿ အစရှိသော ငါးပါးသော စေတသိက်တို့သည်။
သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ၊ ဤငါးပါးကုန်သော ခန္ဓာတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးကြသောအခါ၌။
အာလောကန ဝိလောကနံ၊ တည့်တည့်ကြည့်မှု တစောင်းကြည့်မှုသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုတည့်တည့်ကြည့်ရာ တစောင်းကြည့်ရာ၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်သတ္တဝါ တယောက်သည်။
အာလောကေတိ၊ တည့်တည့်ကြည့်သနည်း။
ဝိလောကေတိ၊ စောင်း၍ကြည့်သနည်း။
နုတ္ထေဝ၊ ကြည့်တတ်မြင်တတ်သော သတ္တဝါသည် မှန်စွာစင်စစ် မရှိသည် သာလျှင်တည်း။ ။ ခန္ဓာဘို့။
အာယတန၌သော်ကား -
စက္ခုပသာဒရုပ်သည် စက္ခာယတန မည်၏။
ရူပါရုံသည် ရူပါယတန မည်၏။
စက္ခုဝိညာဏ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇)ပါး သည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤအာယတန လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် တည့်တည့် ကြည့်ခြင်း စောင်း၍ ကြည့်ခြင်း စသည်သည် ထင်၏။ ထိုတည့်တည့်ကြည့်ခြင်း စသည်၌ အဘယ် နတ် လူ ဗြဟ္မာ တယောက်သည် တည့်တည့် စသည် ကြည့်သနည်း။ ကြည့်တတ်သော လူနတ်ဗြဟ္မာ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
တထာ စက္ခု စက္ခာယတနံ၊ ရူပံ ရူပါယတနံ၊ ဒဿနံ မနာယတနံ၊ ဝေဒနာဒယော သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ ဓမ္မာယ တနံ၊ ဧဝ မေတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ သမဝါယေ အာလောကန ဝိလောကနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ၊ ကော ဝိလောကေတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တထာ၊ ထိုအတူ။
စက္ခု၊ စက္ခုပသာဒရုပ်သည်။
စက္ခာယတနံ၊ စက္ခာယာန မည်၏။
ရူပံ၊ ရူပါရုံသည်။
ရူပါယတနံ၊ ရူပါယတန မည်၏။
ဒဿနံ၊ ရူပါရုံကိုမြင်တတ်သော စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်သည်။
မနာယတနံ၊ မနာယတန မည်၏။
သမ္ပယုတ္တာ၊ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သာ။
ဝေဒနာ ၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မာယတနံ၊ ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော အာယတနတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံစည်းဝေးကြသော အခါ၌။
အာလောကန ဝိလောကနံ၊ တည့်တည့်ကြည့်ခြင်း တစောင်းကြည့်ခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုတည့်တည့်ကြည့်ခြင်း တစောင်းကြည့်ခြင်း။
ကော၊ အဘယ်မည်သော။
ဧကော၊ တယောက်ယောက်သော နတ် လူဗြဟ္မာ သတ္တဝါသည်။
အာလောကေတိ၊ တည့်တည့်ကြည့်သနည်း။
ကော၊ နတ်နှင့်လူဝယ် အဘယ်သူသည်။
ဝိလောကေတိ၊ တစောင်းကြည့်သနည်း။
နတ္ထေဝ၊ ကြည့်တတ် မြင်တတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါမှန်စွာ စင်စစ် မရှိသည် သာလျှင်တည်း။
ကြွင်းသော သြဠာရိကရုပ်တို့ကိုကား လက္ခဏာဟာရနည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။ ။ အာယတနဘို့။
---ဓာတ်၌သော်ကား -
စက္ခုပသာဒရုပ်သည် စက္ခုဓာတ်မည်၏။
ရူပါရုံသည် ရူပဓာတ် မည်၏။
စက္ခုဝိညာဏ်သည် စက္ခုဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်(၇)ပါးသည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် တည့်တည့်ကြည့်ခြင်း စောင်း၍ ကြည့်ခြင်းသည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုတည့်တည့်ကြည့်ခြင်း စသည်၌ အဘယ် နတ် လူ ဗြဟ္မာတယောက်သည် တည့်တည့်စသည် ကြည့်သနည်း။ ကြည့်တတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
တထာ စက္ခု စက္ခုဓာတု၊ ရူပံ ရူပဓာတု၊ ဒဿနံ ဝိညာဏဓာတု၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာဒယော ဓမ္မာ ဓမ္မဓာတု။ ဧဝမေတသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ သမဝါယေ အာလောကန ဝိလောကနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော အာလော ကေဘိ၊ ကော ဝိလောကေတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တထာ၊ ထိုအာယတနအတူ။
စက္ခု၊ စက္ခုပသာဒရုပ်သည်။
စက္ခုဓာတု၊ စက္ခုဓာတ် မည်၏။
ရူပံ၊ ရူပါရုံသည်။
ရူပဓာတု၊ ရူပဓာတ် မည်၏။
ဒဿနံ၊ ရူပါရုံကို မြင်တတ်သော စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဝိညာဏဓာတု၊ ဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုစက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် တရားတို့သည်။
ဓမ္မဓာတု၊ ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော ဓာတ်တို့၏။
သမဝါယေ၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံစည်းဝေး ကြသောအခါ၌။
အာလောကန ဝိလောကနံ၊ တည့်တည်ကြည့်ခြင်း တစောင်းကြည့်ခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုဘည့်တည့်ကြည့်ရာ တစောင်းကြည့်ရာ၌။
ကော၊ အဘယ်မည်သော။
ဧကော၊ တယောက်ယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာသည်။
အာလောကေတိ၊ တည့်တည့်ကြည့်သနည်း။
ကော၊ နတ်နှင့်လူဝယ် အဘယ်သူသည်။
ဝိလောကေတိ၊ တစောင်း ကြည့်သနည်း။
နတ္ထေဝ၊ ကြည့်တတ် မြင်တတ်သော နတ်လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မှန်စွာစင်စစ် မရှိသည် သာလျှင်တည်း။ ။ ဓာတ်ဘို့။
သစ္စာအားဖြင့်ကား ဤ (၇၀) သော ရုပ်နာမ်တရားတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။ ။ သစ္စာဘို့။
---ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အားဖြင့်သော်ကား -
သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤ (၉)ပါး တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ရူပါရမ္မဏံ၊ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿ၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အဗျာကတ ဖြစ်သောအခါ၌။
ကာမာဝစရဿ၊ ကာမာဝစရဖြစ်သော။
ကုသလဿ ကမ္မဿ၊ ကုသိုလ်ကံ၏။
ကတတ္တာ၊ ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဥပစိတတ္တာ၊ ဆည်းပူးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပါကံ၊ အကျိုးဖြစ်သော။
ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော။
စက္ခုဝိညာဏံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ရူပါရမ္မဏံ၊ ရူပါရုံကို။
အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရ ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမံ၊ နာမ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမပစ္စယာ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနသည်။
ဝါ၊ အာယတနလေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာ ပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ ဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝပစ္စယာ၊ ဘဝဟူသောအကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ ဇာတိ ဟူသောအကြောင်းကြောင့်။
ဇရာမရဏံ၊ ဇရာမရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ထိုစက္ခုအခိုက်၌ (၁၁) ပါးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့တွင် -
စေတနာစေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘ၀ မည်၏။
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏ်မည်၏။
ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာမည်၏၊
ကြွင်းသောစေတသိက် (၄) ပါးသည် နာမ်မည်၏။
အနဝသေသနည်းအားဖြင့် ဆဋ္ဌာယတနံဟူ၍ ဟောတော်မူသည်။
သာဝသေသနည်းအားဖြင့် အာယတနလေးပါးကိုသာ ရအပ်၏။
ထိုအာယတန လေးပါးသည် အာယတန မည်၏။
ထို အာယတနတို့ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဇာတိ မည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာ မည်၏။
ပျက်ခြင်းသည် မရဏ မည်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာမျိုး၌ နာမ်ရုပ်နှစ်စုံကို ဟောရာဝယ် ရုပ်ကို နာမရူပဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်၍ ဟောတော်မူ၏။ နာမ်သက်သက်ကို ဟောတော်မူရာဝယ် ရုပ်ကို အာယတနဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်၍ ဟောတော်မူ၏။ ဤဝါရ၌လည်း ရုပ်ကို အာယတနဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်၍ ဟောတော်မူသည်။ ။ ပဋိစ္စသမုပ္ပဒ်ဘို့။
---၃ဝ - စက္ခုဒွါရ၌ ရထိုက်သော ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းတို့ကို ပြခြင်း
ပဋ္ဌာန်းနည်းအားဖြင့်သော်ကား -
စက္ခုပသာဒရုပ်သည် နိဿယပစ္စည်း မည်၏။
ရူပါရုံသည် အာရမ္မဏပစ္စည်း မည်၏။
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းသည် အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတပစ္စည်း မည်၏။
အာလောကသည် ဥပနိဿယပစ္စည်း မည်၏။
ဝေဒနာ စသော စေတသိက်တို့သည် သဟဇာတပစ္စည်း မည်၏။
ဤ(၉) ပါးသော ပစ္စည်းတို့ အညီအမျှ ပစ္စယုပ္ပန်တရားနှင့် ပေါင်းဆုံကြသည်ရှိသော် အာလောကနဝိလောန စသည်တို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ တစုံတယောက်သောသူ ဖြစ်ပေါ်လာသည်မဟုတ်။
တထာ စက္ခု နိဿယပစ္စယော၊ ရူပံ အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အာဝဇ္ဇနံ အနန္တရ သမနန္တရူပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတပစ္စယော၊ အာလောကော ဥပနိဿယပစ္စယော။ ဝေဒနာဒယော သဟဇာတပစ္စယော၊ ဧဝမေတေသံ ပစ္စယာနံ သမဝါယေ အာလောကနဝိလောကနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော အာလောကေတိ၊ ကော ဝိလောကေတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တထာ၊ ထိုအတူ။
စက္ခု၊ စက္ခုပသာဒရုပ်သည်။
နိဿယပစ္စယော၊ နိဿယပစ္စည်း မည်၏။
ရူပံ၊ ရူပါရုံသည်။
အာရမ္မဏပစ္စယော၊ အာရမ္မဏပစ္စည်း မည်၏။
အာဝဇ္ဇနံ၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်သည်။
အနန္တရ သမနန္တရူပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတ ပစ္စယော၊ အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတပစ္စည်း မည်၏။
အာလောကော၊ အာလောကသည်။
ဥပနိဿယော၊ ဥပနိဿယပစ္စည်း မည်၏။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော စေတသိက်တရားတို့သည်။
သဟဇာတပစ္စယော၊ သဟဇာတပစ္စည်း မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ ပစ္စယာနံ၊ ဤပစ္စည်းတို့၏။
သမဝါယေ၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည် ရှိသော်။
အာလောကန ဝိလောကနံ၊ တည့်တည့် ကြည့်ခြင်း တစောင်း ကြည့်ခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုတည့်တည့်ကြည့်ရာ စောင်း၍ကြည့်ရာ၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော တယောက်ယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါသည်။
အာလောကေတိ၊ တည့်တည့်ကြည့်သနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
ဝိလောကေကိ၊ စောင်း၍ ကြည့်သနည်း။
နတ္ထေဝ၊ ကြည့်တတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မှန်စွာစင်စစ် မရှိသည်သာလျှင် တည်း။
ဤသို့ပြခြင်းကား ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့ ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်း တတ်ရုံမျှသာ အကျဉ်း အားဖြင့် အဋ္ဌကထာရှင်ကြီးတို့ ပြတော်မူသည်။ ဤ စက္ခုဝိညာဏ်အခိုက်၌ ရအပ်သော (၇၀)သော ရုပ်နာမ်ဓမ္မတို့တွင် ပဓာနဖြစ်သော စက္ခုဝိညာဏ် ၎င်း၌ ယှဉ်သော စေတသိက်(၇)ပါးတို့ဝယ် ရထိုက်သော ပစ္စည်းတို့ကို အဋ္ဌကထာ ဆရာကြီးတို့ ပစ္စယနယ (၁၀)ပါးတို့တွင် ဧကဓမ္မ အနေကပစ္စယ ဖြစ်ဟန်ကို အတန်ငယ် ပြလိုက်ဦးအံ့ -
စက္ခုဝိညာဏ်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပါက အာဟာရ ဣန္ဒြိယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ ဤ (၁၈) ပစ္စည်းတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
စက္ခုဝိညာဏ်၌ ယှဉ်သော စေတသိက် (၇) ပါးတို့တွင် ဖဿစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပါက အာဟာရ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္တိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ ဤ (၁၇) ပစ္စည်း တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပါက ဣန္ဒြိယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ (၁၇) ပါး ရ၏။
သညာစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာက ဝိပါက သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ (၁၆) ပါးရ၏။
စေတနာစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ကမ္မ ဝိပါက အာဟာရ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ (၁၈) ပါးရ၏။
ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပါက ဣန္ဒြိယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ (၁၇) ပါးရ၏။
ဇီဝိတိန္ဒြိယစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပါက ဣန္ဒြိယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ (၁၇) ပါးရ၏။
မနသိကာရစေတသိက်၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ အနန္တရ သမနန္တရ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပါက သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ နတ္ထိ ဝိဂတ အဝိဂတ (၁၆) ပါးရ၏။
ဤ စေတသိက် (၇)ပါးတို့၌ ပစ္စည်းပေါင်း (၁၁၈) တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ရူပါရုံ၌ ရထိုက်သော ပစ္စည်းကား ဘူတရုပ်လေးပါးတွင် အာရမ္မဏ အဓိပတိ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဥပနိဿယ ပုရေဇာတ အတ္ထိ အဝိဂတ (၉) ပစ္စည်းရ၏။
ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသ ဩဇာ၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ ဥပနိဿယ ပုရေဇာတ အတ္ထိ အဝိဂတ (၆) ပစ္စည်းရ၏။ ဤ(၁၅)ပစ္စည်းတို့ရအပ်ကုန်၏။
စက္ခုဒသကဝယ် အဝိနိဗ္ဘောဂ၌ ရူပါရုံက ဆိုအပ်ပြီးသော (၁၅) ပစ္စည်း။
ဇီဝိတ၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ ဥပနိဿယ ပုရေဇာတ ဣန္ဒြိယ အတ္ထိ အဝိဂတ (၇) ပစ္စည်း။
စက္ခုပသာဒ၌ အာရမ္မဏ အဓိပတိ နိဿယ ဥပနိဿယ ပုရေဇာတ ဣန္ဒြိယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ (၉)ပစ္စည်း။
ဤ (၃၁)ပါးသော ပစ္စည်းတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်း စက္ခုဒသက ကလာပ်နှင့် တကွဖြစ်သော ကာယဒသက ကလာပ်၌လည်း (၃၁) ပါးသော ပစ္စည်းတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဘာဝဒသက ကလာပ်၌လည်း ကာယဒသက ကလာပ်ဝယ် ပသာဒရုပ်၏ပစ္စည်း (၉)ခုကိုနုတ်၍ ဘာဝရုပ်၌ရအပ်သော အာရမ္မဏ အဓိပတိ ဥပနိဿယ ပုရေဇာတ အတ္ထိ အဝိဂတ ဤ (၆) ပစ္စည်းကို ထည့်၍ (၂၈) ပစ္စည်းတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်း ကမ္မဇကလာပ်တို့နှင့် တကွဖြစ်သော စိတ္တဇကလာပ် ဥတုဇကလာပ် အာဟာရဇ ကလာပ် သုံးစည်းတို့၌ ရူပါရုံ၌ ရအပ်သော (၁၅) ပစ္စည်း သုံးလီ (၄၅) ပစ္စည်းတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ဤ စက္ခုဝိညာဏ် အခိုက်၌ ကျေးဇူးပြုထိုက်သော ပစ္စည်းတွင် နာမ်၌ ကျေးဇူးပြုထိုက်သော ပစ္စည်းတို့ကား (၁၃၆) ပစ္စည်း။ ရုပ်၌ ကျေးဇူးပြုထိုက်သော ပစ္စည်းတို့ကား (၁၅၀) ပစ္စည်း။
ရူပါရုံက စက္ခုဝိညာဏ်အား ကျေးဇူးပြုသော အာရမ္မဏ ပုရေဇာတ အတ္ထိ အဝိဂတ (၄) ပစ္စည်း။
ပသာဒရုပ်က စက္ခု ဝိညာဏ်အား ကျေးဇူးပြုသော ဝိပ္ပယုတ္တ ပုရေဇာတ အတ္ထိ အဝိဂတ နိဿယ ဣန္ဒြိယ (၆) ပစ္စည်း။
၎င်းတို့ကိုပေါင်းသော် (၂၉၆) ပစ္စည်းတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ထို (၂၉၆) ပစ္စည်း ပေါင်းဆုံသော အခါကာလ၌ ရူပါရုံကို စက္ခုဝိညာဏ်က မြင်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဤ ပဋ္ဌာန်းနည်းကိုကား နည်းရရုံမျှသာ သွတ်သွင်းလိုက်ရသည်။ သိနိုင်ခဲစွ။ နောက်နောက် ဒွါရတို့၌ကား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နည်း တိုင်ရုံမျှသာ ရေးတော့အံ့။ ။ စက္ခုဒွါရဘို့။
---၃၁ - သောတဒွါရ၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
သောတဒသက (၁၀) ကာယဒသက(၁ဝ) ဘာဝဒသက (၁၀) စိတ္တဇ (၈) ဥတုဇ (၈) အာဟာရဇ (၈) သဒ္ဒနဝက (၉) ပေါင်း ရုပ်သေး (၆၃) သောတဝိညာဏ် (၁) သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် (၇) ပေါင်းနာမ် (၈), ဤသို့ အပေါင်းအားဖြင့် (၇၁) ပါးဖြစ်၏။
ထိုတွင် -
ရုပ် (၆၃) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခမည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် ငါးပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။
သောတဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာမည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြ သည်ရှိသော် ကြားခြင်း တဖန်ကြားခြင်း သည် ထင်၏။ ထိုသို့ ကြားခြင်း တဖန်ကြားခြင်း၌ အဘယ်တယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာသည် ကြားသနည်း တဖန်ကြားသနည်း။
ရုပ်ချင်းချင်း ခိုက်၍ နာမ်ကကြားသည် အဖြစ်ကြောင့် ကြားတတ်သူ မရှိသည် သာလျှင်တည်း။ ထို့ကြောင့် တခါကြား၍ ချုပ်ခဲ့လျှင် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍ မှတ်။ အာဂုံကို စက္ခုဒွါရ၌ ဆောင်၍ ကာယတိုင်အောင် သိကြလေ။
ဧတ္ထ ဟိ သောတဉ္စေ၀ သဒ္ဒေါ စ ရူပက္ခန္ဓော၊ သဝနံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သညာ သညာက္ခန္ဓော၊ ဖဿာဒိကာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဧဝမေ တေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သမဝါယေ သဝနအနုသဝနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော သဝတိ၊ ကော အနုသဝတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာနယဂ္ဂါဟ။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤစကားရပ်၌။
သောတေဉ္စဝ၊ သောတပသာဒရုပ်သည်၎င်း။
သဒ္ဒေါစ၊ သဒ္ဒါရုံသည်၎င်း။
ရူပက္ခန္ဓော၊ ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
သဝနံ၊ ကြားခြင်းသည်။
ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုသောတဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာ စေတသိက်သည်။
ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာ၊ သညာ စေတသိက်သည်။
သညာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဖဿာဒိကာ၊ ဖဿအစရှိကုန်သော ငါးပါးသော စေတသိက်တို့သည်။
သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ၊ ဤငါးပါးကုန်သော ခန္ဓာတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံစည်းဝေးကြသောအခါ၌။
သဝနအနုသဝနံ၊ ကြားခြင်း တဘန်ကြားခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုကြားခြင်း တဖန်ကြားခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ် တယောက်ယောက်သောသူသည်။
သဝတိ၊ ကြားသနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုသဝတိ၊ တဘန်ကြားသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ ကြားတတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
(ခန္ဓာဘို့)။
အာယတန၌ -
သောတပသာဒရုပ်သည် သောတာယတန မည်၏။
သဒ္ဒါရုံသည် သဒ္ဒါယတန မည်၏။
သောတဝိညာဏ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့် တကွ စေတသိက် (၇) ပါးသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤအာယတန လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ကြားခြင်း တဘန်ကြားခြင်း စသည်တို့သည် ထင်ကုန်၏။ ထိုကြားခြင်း တဘန်ကြားခြင်း စသည်၌ အဘယ် နတ် လူတယောက်သည် ကြားသနည်း။ ကြားတတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ မရှိသည် သာလျှင်တည်း။
တထာ သောတံ သောတာယတနံ၊ သဒ္ဒေါ သဒ္ဒါယတနံ၊ သဝနံ မနာယတနံ၊ ဝေဒနာဒယော သမ္ပယုတ္တာဓမ္မာ ဓမ္မာယတနံ၊ ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ သမဝါယေ သဝနအနုသဝနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော သဝတိ၊ ကော အနုသဝတိ။
မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာနယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထိုအတူ။
သောတံ၊ သောတပသာဒရုပ်သည်။
သောတာယတနံ၊ သောတာယတန မည်၏။
သဒ္ဒေါ၊ သဒ္ဒါရုံသည်။
သဒ္ဒါယတနံ၊ သဒ္ဒါယတန မည်၏။
သဝနံ၊ ကြားခြင်းသည်။
မနာယတနံ၊ မနာယတနမည်၏။
သမ္ပယုတ္တာ၊ သောတဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာအစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်ဘို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မာယတနံ၊ ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ၊ ဤလေးပါးသော အာယတနတို့၏။
သမဝါယေ၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြရာ၌။
သဝနအနုသဝနံ၊ ကြားခြင်း အဘန်တလဲလဲ ကြားခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုကြားခြင်း အဘန်တလဲလဲ ကြားခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်တယောက်ယောက်သည်။
သဝတိ၊ ကြားသနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုသဝတိ၊ အဘန်တလဲလဲ ကြားသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ ကြားတတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ကြွင်းသော သြဠာရိကရုပ်တို့ကိုကား လက္ခဏာဟာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
(အာယတနဘို့)။
ဓာတ်အားဖြင့်သော်ကား -
သောတပသာဒရုပ်သည် သောတဓာတ် မည်၏။
သဒ္ဓါရုံသည် သဒ္ဒဓာတ်မည်၏။
သောတဝိညာဏ်သည် သောတဝိညာဏဓာတ်မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇)ပါးသည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ကြားခြင်း အဘန်တလဲလဲကြားခြင်း စသည်ထင်ခဲ့၏။ ထိုကြားခြင်း အဘန်တလဲလဲ ကြားခြင်းစသည်၌ အဘယ် နတ် လူ တယောက်သည် ကြားခြင်းစသည် ဖြစ်သနည်း။ ကြားတတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
တထာ သောတံ သောတဓာတု၊ သဒ္ဒေါ သဒ္ဒဓာတု၊ သဝနံ သောတဝိညာဏဓာတု၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဒယော ဓမ္မာ ဓမ္မဓာတု၊ ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ သမဝါယေ သဝနအနုသဝနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော သဝတိ၊ ကော အနုသဝတိ။
အဋ္ဌကထာ၏နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထိုအတူ။
သောတံ၊ သောတပသာဒရုပ်သည်။
သောတဓာတု၊ သောတဓာတ် မည်၏။
သဒ္ဒေါ၊ သဒ္ဒါရုံသည်။
သဒ္ဒဓာတု၊ သဒ္ဒဓာတ် မည်၏။
သဝနံ၊ ကြားခြင်းသည်။
သောတဝိညာဏဓာတု၊ သောတဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုသောတဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော ၊ ဝေဒနာအစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မဓာတု၊ ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော ဓာတ်တို့၏။
သမဝါယော၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြရာ၌။
သဝနအနုသဝနံ၊ ကြားခြင်း အဘန်တလဲလဲ ကြားခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုကြားရာ၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်တယောက်ယောက်သော သူသည်။
သဝတိ၊ ကြားသနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုသဝတိ၊ တဘန် ကြားသနည်း။
နတ္တေဝ၊ ကြားတတ်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ မှန်စွာစင်စစ် မရှိသည် သာလျှင်တည်း။
(ဓာတ်ဘို့)။
သစ္စာအားဖြင့်သော်ကား -
သောတဒွါရ၌ ဖြစ်ထိုက်သော (၇၁) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်၏။
(သစ္စာဘို့)။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒဓားဖြင့်သော်ကား -
သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန , ဖဿ, ဝေဒနာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ (၉) ပါး တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ သောတဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ သဒ္ဒါရမ္မဏံ၊ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ နာမ ပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယော ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အဗျာကတ ဖြစ်သောအခါ၌။
ကာမာဝစရဿ၊ ကာမာဝစရဖြစ်သော။
ကုသလဿ ကမ္မဿ၊ ကုသိုလ်ကံ၏။
ကတတ္တာ၊ ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဥပစိတတ္တာ၊ ဆည်းပူးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပါကံ၊ အကျိုးဖြစ်သော။
ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော။
သောတဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏ်သည်။
သဒ္ဒါရမ္မဏံ၊ သဒ္ဒါရုံကို။
အာရဗ္ဘအာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမံ၊ နာမ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမပစ္စယာ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနသည်။
ဝါ၊ အာယတန လေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ၊ ဆဠာယတန ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ ဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝပစ္စယော၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ ဇာတိ ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇရာမရဏံ၊ ဇရာမရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထို ဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤ သောတအခိုက်၌ (၉)ပါးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့တွင် -
စေတနာ စေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝ မည်၏။
သောတဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏ်မည်၏။
ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာမည်၏။
ကြွင်းသော စေတသိက် လေးပါးသည် နာမ်မည်၏။
အနဝသေသနည်းအားဖြင့် ဆဋ္ဌာယတနံ ဟူ၍ ဟောတော်မူသည်။
သာဝသေသ နည်းအားဖြင့်သော်ကား အာယတန လေးပါးကိုသာ ရအပ်၏။
ထို အာယတနလေးပါးသည် အာယတန မည်၏။
ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိမည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာမည်၏။
ပျက်ခြင်းသည် မရဏမည်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်မျိုး၌ နာမ်ရုပ်နှစ်ပါး အစုံကို ဟောရာ၌ ရုပ်ကို နာမရူပဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်၍ ဟောတော်မူ၏။ နာမ်သက်သက်ကို ဟောတော်မူရာ၌ ရုပ်ကို အာယတနဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်၍ ဟောတော်မူ၏။
ဤ ဝါရ၌လည်း ရုပ်ကို အာယတနဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်၍ ဟောတော်မူသည်။
(ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သောတဘို့)။
၃၂ - ဃာနဒွါရ၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
ဃာနဒသက (၁၀) ကာယဒသက (၁၀) ဘာဝဒသက (၁၀) စိတ္တဇ (၈) ဥတုဇ (၈) အဟာရဇ (၈) ဂန္ဓာရုံ (၈) ပေါင်း ရုပ်သေး (၆၂)ပါး။
ဃာနဝိညာဏ် (၁) သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက် (၇) ပေါင်းနာမ် (၈)။
ဤသို့ အပေါင်းအားဖြင့် (၇ဝ) ဖြစ်၏။
ခန္ဓာဘို့
ထိုတွင် -
ရုပ် (၆၂) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော (၅)ပါးသော စေတသိက်တို့သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဃာနဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံ ကြသည်ရှိသော် နံခြင်း တဘန်နံခြင်းသည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသို့ နံခြင်း တဘန်နံခြင်း၌ အဘယ်မည်သော နတ် လူတယောက်သည် နံသနည်း တဘန်နံသနည်း။ ရုပ်ချင်းချင်း ထိခိုက်၍ နာမ်က နံအပ်သည် အဖြစ်ကြောင့် နံတတ်သောသူ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ထို့ကြောင့် နံ၍ချုပ်ခဲ့လျှင် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍မှတ်။
တတ္ထ ဟိ ဃာနေဉ္စ၀ ဂန္ဓော စ ရူပက္ခန္ဓော၊ ဃာယနံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သညာ သညာက္ခန္ဓော၊ ဖဿာဒိကာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဧဝ မေတေတံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သမဝါယေ ဃာယနအနုဃာယနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော ဃာယတိ၊ ကော အနုဃာယတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏နယဂ္ဂါဟ။
ဟိ၊ ထိုစကားမှန်၏။
တတ္ထ၊ ထိုစကားရပ်၌။
ဃာနေဉ္စဝ၊ ဃာနပသာဒရုပ်သည်၎င်း။
ဂန္ဓော စ၊ ဂန္ဓာရုံသည်၎င်း။
ရူပက္ခန္ဓော၊ ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဃာယနံ၊ နံတတ်သော ဃာနဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုဃာနဝိညာဏ်နှင့်ယှဉ်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာစေတသိက်သည်။
ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာမည်၏။
သညာ၊ သညာစေတသိက်သည်။
သညာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဖဿာဒိကာ၊ ဖဿ အစရှိကုန်သော ငါးပါးသော စေတသိက်တို့သည်။
သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ၊ ဤငါးပါးကုန်သော ခန္ဓာတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးကြသောအခါ၌။
ဃာယနအနုဃာယနံ၊ နံခြင်း တဘန်နံခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုနံခြင်း တဘန်နံခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ် သတ္တဝါ တယောက်သည်။
ဃာယတိ၊ နံသနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုဃာယတိ၊ တဘန်နံသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ နံတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မှန်စွာစင်စစ် မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
(ခန္ဓာဘို့)။
အာယတနဘို့
အာယတန၌ -
ဃာနပသာဒရုပ်သည် ဃာနာယတန မည်၏။
ဂန္ဓာရုံသည် ဂန္ဓာယတန မည်၏။
ဃာနဝိညာဏ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇) ပါးသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤ အာယတနလေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် နံခြင်း တဘန်နံခြင်း စသည်သည် ထင်၏။ ထိုနံခြင်း စသည်၌ အဘယ် နတ် လူတယောက်သည် နံသနည်း။ နံတတ်သော နတ် လူ မရှိသည်သာတည်း။
တထာ ဃာနံ ဃာနာယတနံ၊ ဂန္ဓော ဂန္ဓာယတနံ၊ ဃာယနံ မနာယတနံ၊ ဝေဒနာဒယော သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ ဓမ္မာယတနံ၊ ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ သမဝါယေ ဃာယန အနုဃာယနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော ဃာယတိ၊ ကော အနုဃာယတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ဃာနံ၊ ဃာနပသာဒရုပ်သည်။
ဃာနာယတနံ၊ ဃာနာယတန မည်၏။
ဂန္ဓော၊ ဂန္ဓာရုံသည်။
ဂန္ဓာယတနံ၊ ဂန္ဓာယတန မည်၏။
ဃာယနံ၊ နံတတ်သော ဃာနဝိညာဏ်စိတ်သည်။
မနာယတနံ၊ မနာယတန မည်၏။
သမ္ပယုတ္တ၊ ဃာနဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မာယတနံ၊ ဓမ္မာယတနမည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော အာယတနတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးကြသောအခါ၌။
ဃာယနအနုဃာယနံ၊ နံခြင်း တဘန်နံခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုနံခြင်း တဘန်နံခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော သတ္တဝါတယောက်သည်။
ဃာယတိ၊ နံသနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုဃာယတိ၊ တဘန်နံသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ နံတတ်သော နတ် လူ သတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(အာယတနဘို့)။
ဓာတ်ဘို့
ဓာတ်၌ -
ဃာနပသာဒရုပ်သည် ဃာနဓာတ်မည်၏။
ဂန္ဓာရုံသည် ဂန္ဓဓာတ် မည်၏။
ဃာနဝိညာဏ်စိတ်သည် ဃာနဝိညာဏဓာတ်မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇)ပါးသည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဤဓာတ်(၄)ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် နံခြင်း တဘန်နံခြင်း စသည်တို့သည် ထင်၏။ ထိုနံခြင်း စသည်တို့၌ အဘယ် နတ်လူတယောက်သည် နံသနည်း။ နံတတ် သော နတ်လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
တထာ ဃာနံ ဃာနဓာတု၊ ဂန္ဓော ဂန္ဓဓာတု၊ ဃာယနံ ဃာနဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာဒယော ဓမ္မာ ဓမ္မဓာတု၊ ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ သမဝါယေ ဃာယန အနုဃာယနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော ဃာယတိ၊ ကော အနုဃာယတိ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ဃာနံ၊ ဃာနပသာဒရုပ်သည်။
ဃာနဓာတု၊ ဃာနဓာတ်မည်၏။
ဂန္ဓော၊ ဂန္ဓာရုံသည်။
ဂန္ဓဓာတု၊ ဂန္ဓဓာတ် မည်၏။
ဃာယနံ၊ နံတတ်သော ဃာနဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဃာနဝိညာဏဓာတု၊ ဃာနဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုဃာနဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မဓာတု၊ ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော ဓာတ်တို့၏။
သမဝါယော၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးကြသောအခါ၌။
ဃာယနအနုဃာယနံ၊ နံခြင်း အဘန်တလဲလဲ နံခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုနံခြင်း တဘန်နံခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော တယောက်ယောက်သော သူသည်။
ဃာယတိ၊ နံသနည်း။
ကော၊ အဘယ်မည်သောသူသည်။
အနုဃာယတိ၊ တဘန်နံသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ နံတတ်သော နတ်လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(ဓာတ်ဘို့)။
သစ္စာဘို့
သစ္စာအားဖြင့်သော်ကား -
ဤ (၇၀)သော ရုပ်နာမ်တရားတို့ သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။
(သစ္စာဘို့)။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ကား -
သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် နာမ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ (၉) ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ ဃာနဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဂန္ဓာရမ္မဏံ၊ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင် အဗျာကတဖြစ်သောအခါ၌။
ကာမာဝစရဿ၊ ကာမာဝစရဖြစ်သော။
ကုသလဿ ကမ္မဿ၊ ကုသိုလ်ကံ၏။
ကတတ္တာ၊ ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဥပစိတတ္တာ၊ ဆည်းပူးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပါကံ၊ အကျိုးဖြစ်သော။
ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော။
ဃာနဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဂန္ဓာရမ္မဏံ၊ ဂန္ဓာရုံကို။
အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမံ၊ နာမ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမပစ္စယာ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနသည်။
ဝါ၊ အာယတန လေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ ဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝပစ္စယာ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ ဇာတိဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇရာမရဏံ၊ ဇရာမရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
(ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့)။
၃၃ - ဇိဝှါဒွါရ၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
ဇိဝှါဒသက (၁၀) ကာယဒသက (၁ဝ) ဘာဝဒသက (၁၀) စိတ္တဇ (၈) ဥတုဇ (၈) အာဟာရဇ (၈) ရသာရုံ (၈) ပေါင်း ရုပ်သေး (၆၂)။
ဇိဝှါဝိညာဏ် (၁) သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ (၇) ပေါင်း (၈)။
ဤသို့အပေါင်းအားဖြင့် (၇၀) ဖြစ်၏။
ခန္ဓာဘို့
ထိုတွင် -
ရုပ် (၆၂) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက်ငါးပါးတို့ သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည်ရှိသော် လျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်း သည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသို့လျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်း၌ အဘယ်မည်သော နတ် လူတယောက်သည် လျက်သနည်း တဘန်လျက်သနည်း။ ရုပ်ချင်းချင်း ထိခိုက်၍ နာမ်က အရသာကို သိသည် အဖြစ်ကြောင့် လျက်တတ်သောသူ မရှိသည် သာလျှင်တည်း။ ထို့ကြောင့် တခါလျက်၍ ချုပ်ခဲ့လျှင် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍မှတ်။
ဧတ္ထ ဟိ ဇီဝှါစ ရသောစ ရူပက္ခန္ဓော၊ သာယနံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ သညာ သညာက္ခန္ဓော၊ ဖဿဒိကာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဧဝမေတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သမဝါယေ သာယနအနုသာယနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော သာယတိ ကော အနုသာယတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
ဟိသစ္စံ၊ မှန်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤစကား၌။
ဇီဝှါ စ၊ ဇိဝှါပသာဒရုပ်သည်၎င်း။
ရသော စ၊ ရသာရုံသည်၎င်း။
ရူပက္ခန္ဓော၊ ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
သာယနံ၊ လျက်တတ်သော ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထို ဝိညာဏ်နှင့်ယှဉ်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာစေတသိက်သည်။
ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာ၊ သညာစေတသိက်သည်။
သညာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဖဿာဒိကာ၊ ဖဿ အစရှိကုန်သော ငါးပါးသော စေတသိက်တို့သည်။
သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ၊ ဤငါးပါးကုန်သော ခန္ဓာတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံစည်းဝေး ကြသောအခါ၌။
သာယနအနုသယနံ၊ လျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုလျက်ရာ၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ် တယောက်ယောက်သော သူသည်။
သာယတိ၊ လျက်သနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုသာယတိ၊ တဘန် လျက်သနည်း။
နတ္တေဝ၊ လျက်တတ်သော နတ် လူ သတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(ခန္ဓာဘို့)။
အာယတနဘို့
အာယတန၌ -
ဇိဝှါပသာဒရုပ်သည် ဇိဝှါယတနမည်၏။
ရသာရုံသည် ရသာယတန မည်၏။
ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇) ပါးသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤအာယတန (၄) ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် လျက်ခြင်းစသည်သည် ထင်၏။ ထိုလျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်း စသည်၌ အဘယ် နတ်လူတယောက်သည် လျက်သနည်း။ လျက်တတ်သော နတ်လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
တထာ ဇီဝှါ ဇိဝှာယတနံ၊ ရသော ရသာယတနံ၊ သာယနံ မနာယတနံ၊ ဝေဒနာဒယော သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ ဓမ္မာယတနံ၊ ဧဝမေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ သမဝါယေ သာယန အနုသယနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော သာယတိ၊ ကော အနုဿာယတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ဇီဝှါ၊ ဇိဝှါပသာဒရုပ်သည်။
ဇိဝှါယတနံ၊ ဇိဝှါယတနမည်၏။
ရသော၊ ရသာရုံသည်။
ရသာယတနံ၊ ရသာယတန မည်၏။
သာယနံ၊ လျက်တတ်သော ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ်သည်။
မနာယတနံ၊ မနာယတန မည်၏။
သမ္ပယုတ္တာ၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာအစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မာယတနံ၊ ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
တေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ၊ ဤ လေးပါးကုန်သော အာယတနတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံစည်းဝေးကြသော အခါ၌။
သာယနအနုသယနံ၊ လျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုလျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော တယောက်ယောက်သော သူသည်။
သာယတိ၊ လျက်သနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုသာယတိ၊ တဘန်လျက်သနည်း။
နတ္ထေဝ၊ လျက်တတ်သော နတ် လူ သတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(အာယတနဘို့)။
ဓာတ်ဘို့
ဓာတ်၌ -
ဇိဝှါပသာဒရုပ်သည် ဇိဝှါဓာတ်မည်၏။
ရသာရုံသည် ရသဓာတ်မည်၏။
ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၈) ပါးသည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် လျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်း စသည်သည် ထင်၏။ ထိုလျက်ခြင်း အဘန်တလဲလဲ လျက်ခြင်း စသည်၌ အဘယ် နတ် လူတယောက်သည် လျက်သနည်း။ လျက်တတ်သော နတ် လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
တထာ ဇီဝှါ ဇိဝှါဓာတု၊ ရသော ရသဓာတု၊ သာယနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာဒယော ဓမ္မာ ဓမ္မဓာတု၊ ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ သမဝါယေ သာယန အနုသာယနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော သာယတိ၊ ကာ အနုသာယတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ဇီဝှါ၊ ဇိဝှါပသာဒရုပ်သည်။
ဇိဝှါဓာတု၊ ဇိဝှါဓာတ်မည်၏။
ရသော၊ ရသာရုံသည်။
ရသဓာတု၊ ရသဓာတ်မည်၏။
သာယနံ၊ လျက်ခြင်းသည်။
ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု၊ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုဇိဝှါဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာအစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့် တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မဓာတု၊ ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော ဓာတ်တို့၏။
သမဝါယော၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြရာ၌။
သာယနအနုသယနံ၊ လျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုလျက်ခြင်း တဘန်လျက်ခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော တယောက်ယောက်သော သူသည်။
သာယတိ၊ လျက်သနည်း။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
အနုသာယတိ၊ တဘန် လျက်သနည်း။
နတ္ထေဝ၊ လျက်တတ်သော နတ် လူ သတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(ဓာတ်ဘို့)။
သစ္စာဘို့
သစ္စာ၌ -
၎င်းဇိဝှါဒွါရ၌ ဖြစ်ထိုက်သော (၇၀) သော ရုပ်နာမ်တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။
(သစ္စာဘို့)။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ကား -
သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ (၉) ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ ဇိဝှါဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ရသာရမ္မဏံ၊ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင် အဗျာကတ ဖြစ်သောအခါ၌။
ကာမာဝစရဿ၊ ကာမာဝစရဖြစ်သော။
ကုသလဿ ကမ္မဿ၊ ကုသိုလ်ကံ၏။
ကတတ္တာ၊ ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဥပစိတတ္တာ၊ ဆည်းပူးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပါကံ၊ အကျိုးဖြစ်သော။
ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော။
ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ရသာရမ္မဏံ၊ ရသာရုံကို။
အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံသမယေ၊ ထိုအခါ၌။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမံ၊ နာမ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမပစ္စယာ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနသည်။
ဝါ၊ အာယတန လေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ ဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝပစ္စယာ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ ဇာတိဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇရာမရဏံ၊ ဇရာမရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ သက်သက်သော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
(ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့)။
၃၄ - ကာယဒွါရ၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
ကာယဒွါရ၌ကား -
“ကာယဒွါရေ ကာယ ဘာဝ ဒသက ဝသေန စေဝ ဥတုသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေန စ စတုစတ္တာလီသ”
ဟူ၍ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ မိန့်မှာတော်မူသောကြောင့် -
ကာယဒသက (၁၀) ဘာဝဒသက (၁၀) စိတ္တဇ (၈) ဥတုဇ (၈) အာဟာရဇ (၈) ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (၈) ပေါင်းရုပ်သေး (၅၂)ပါး ။
ကာယဝိညာဏ် (၁) သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ (၇) ပေါင်းနာမ် (၈)ပါး။
ဤသို့ အပေါင်းအားဖြင့် (၆၀)ဖြစ်၏။
ခန္ဓာဘို့
ထိုတွင် -
ရုပ် (၅၂) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် ငါးပါးတို့သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။
ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံ ကြသည်ရှိသော် တွေ့ထိခြင်း တဘန် တွေ့ထိခြင်းသည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသို့တွေ့ထိခြင်း တဘန်တွေ့ထိခြင်း၌ အဘယ် မည်သော နတ် လူတယောက်သည် တွေ့ထိသနည်း တဘန်တွေ့ထိသနည်း။ ရုပ်ချင်းချင်း ထိခိုက်၍ နာမ်က တွေ့မှန်းသိသည် အဖြစ်ကြောင့် တွေ့ထိတတ်သော သူသည် မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ထို့ ကြောင့် တခါတွေ့ထိ၍ ချုပ်ခဲ့လျှင် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟုမှတ်။
ဧတ္ထ ဟိ ကာယောစ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဉ္စ ရူပက္ခန္ဓော၊ ဖုသနံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒနာ ဝေဒနာက္ခေန္ဓော၊ သညာ သညာက္ခန္ဓော၊ ဖဿာဒိကာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဧဝ မေတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ သမဝါယေ ဖုသနအနုဖုသနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော ဖုသတိ၊ ကော အနုဖုသတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ဧတ္တ၊ ဤစကားရပ်၌။
ကာယော စ၊ ကာယပသာဒရုပ်သည်၎င်း။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗဉ္စ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည်၎င်း။
ရူပက္ခန္ဓော၊ ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဖုသနံ၊ တွေ့ထိတတ်သော ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဝိညာဏက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုကာယဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်သော။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာစေတသိက်သည်။
ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာ၊ သညာစေတသိက်သည်။
သညာက္ခန္ဓော၊ သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဖဿာ ဒိကာ၊ ဖဿအစရှိကုန်သော ငါးပါးသော စေတသိက်တို့သည်။
သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ၊ ထိုငါးပါးကုန်သော ခန္ဓာတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံ စည်းဝေးကြသောအခါ၌။
ဖုသနအနုဖုသနံ၊ တွေ့ထိခြင်း တဘန် တွေ့ထိခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုတွေ့ထိ တဘန်တွေ့ထိရာ၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော သတ္တဝါ တယောက်သည်။
ဖုသတိ၊ တွေ့ထိသနည်း။
ကော၊ အဘယ်မည်သော သတ္တဝါသည်။
အနုဖုသတိ၊ တဘန်တွေ့ထိသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ တွေ့ထိတတ်သော နတ် လူ သတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(ခန္ဓာဘို့)။
အာယတနဘို့
အာယတန၌ကား -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည် မနာယတနမည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇) ပါးသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤအာယတနလေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် တွေ့ထိခြင်း တဘန် တွေ့ထိခြင်း စသည်သည် ထင်၏။ ထိုတွေ့ထိခြင်း တဘန်တွေ့ထိခြင်း၌ အဘယ် နတ် လူ တယောက်သည် တွေ့ထိသနည်း။ တွေ့ထိတတ်သော နတ်လူ သတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
တထာ ကာယော ကာယာယတနံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ၊ ဖုသနံ မနာယတနံ၊ ဝေဒနာဒယော သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ ဓမ္မာယတနံ၊ ဧဝမေတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ၊ သမဝါယေ ဖုသန အနုဖုသနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော ဖုသတိ၊ ကော အနုဖုသတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ကာယော၊ ကာယပသာဒရုပ်သည်။
ကာယာယတနံ၊ ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
ဖုသနံ၊ တွေ့ထိတတ်သော ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည်။
မနာယတနံ၊ မနာယတန မည်၏။
သမ္ပယုတ္တာ၊ ကာယဝိညာဏ်စိတ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာဒယော၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မာယတနံ၊ ဓမ္မာယတနမည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ အာယတနာနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော အာယတနတို့၏။
သမဝါယေ၊ ပေါင်းဆုံကြသောအခါ၌။
ဖုသန အနုဖုသနံ၊ တွေ့ထိခြင်း တဘန်တွေ့ထိခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုတွေ့ထိခြင်း တဘန်တွေ့ထိခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော တယောက်ယောက်သော နတ် လူ သတ္တဝါ သည်။
ဖုသတိ၊ တွေ့ထိသနည်း။
ကော၊ အဘယ်မည်သောသူသည်။
အနုဖုသတိ၊ တဘန် တွေ့ထိသနည်း။
နတ္တေဝ၊ တွေ့ထိတတ်သော နတ်လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
ကြွင်းသော သြဠာရိကရုပ်တို့ကား လက္ခဏာဟာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
(အာယတနဘို့)။
ဓာတ်ဘို့
ဓာတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖေဋ္ဌာဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မည်၏။
ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည် ကာယဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၇) ပါးသည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ထိခြင်း တဘန်ထိခြင်း စသည်သည် ထင်၏။ ထို ထိခြင်းစသည်၌ အဘယ် နတ် လူတယောက်သည် ထိသနည်း။ ထိတတ်သော နတ်လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
တထာ ကာယော ကာယဓာတု၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု၊ ဖုသနံ ကာယဝိညာဏဓာတု၊ တံသမ္ပယုတ္တာ ဝေဒန ဒယော ဓမ္မာ ဓမ္မဓာတု၊ ဧဝမေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ သမဝါယေ ဖုသနအနုဖုသနံ ပညာယတိ၊ တတ္ထ ကော ဧကော ဖုသတိ၊ ကော အနုဖုသတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ နယဂ္ဂါဟ။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ကာယော၊ ကာယပသာဒရုပ်သည်။
ကာယဓာတု၊ ကာယဓာတ်မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မည်၏။
ဖုသနံ၊ တွေ့ထိတတ်သော ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ကာယဝိညာဏဓာတု၊ ကာယဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
တံသမ္ပယုတ္တာ၊ ထိုကာယဝိညာဏ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဝေဒနာ ဒယော၊ ဝေဒနာ အစရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်တရားတို့သည်။
ဓမ္မဓာတု၊ ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဧတေသံ စတုန္နံ ဓာတူနံ၊ ဤလေးပါးကုန်သော ဓာတ်တို့၏။
သမဝါယော၊ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသောအခါ၌။
ဖုသန အနုဖုသနံ၊ တွေ့ထိခြင်း တဘန်တွေ့ထိခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။
တတ္ထ၊ ထိုတွေ့ထိခြင်း တဘန်တွေ့ထိခြင်း၌။
ကော ဧကော၊ အဘယ်မည်သော တယောက်ယောက်သော နတ် လူ သတ္တဝါသည်။
ဖုသတိ၊ တွေ့ထိသနည်း။
ကော၊ အဘယ်မည်သောသူသည်။
အနုဖုသတိ၊ တဘန်တွေ့ထိသနည်း။
နတ္ထေဝ၊ တွေ့ထိတတ်သော နတ် လူသတ္တဝါ မရှိသည်သာတည်း။
(ဓာတ်ဘို့)။
သစ္စာဘို့
သစ္စာအားဖြင့်သော်ကား -
ဤ (၆ဝ) သော ရုပ်နာမ်တရားတို့ သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်းမည်ကုန်၏။
( သစ္စာဘို့)။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ကား -
သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ (၉) ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယသ္မိံ သမယေ ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ ကာယဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ၊ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖသော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အဗျာကတ ဖြစ်သောအခါ၌။
ကာမာဝစရဿ၊ ကာမာဝရဖြစ်သော။
ကုသသဿ ကမ္မဿ၊ ကုသိုလ်ကံ၏။
ကတတ္တာ၊ ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဥပစိတတ္တာ၊ ဆည်းပူးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိပါကံ၊ အကျိုးဖြစ်သော။
ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော။
ကာယဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို။
အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအခါ၌။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမံ၊ နာမ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမပစ္စယာ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနသည်။
ဝါ၊ အာယတနလေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ ဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝပစ္စယာ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ ဇာတိဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇရာ မရဏံ၊ ဇရာ မရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ သက်သက်သာ။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
(ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဘို့)။
ဤကာယဒွါရ၌ ဤသို့ပြခြင်းသည် ကိုယ်အင်္ဂါ နှုတ်အင်္ဂါတို့ကို မလှုပ်ရှားစေဘဲ ဝိညတ်သို့ မရောက်စေဘဲ ဖြစ်သော ကာယင်္ဂ၌ ပြသော အခြင်းအရာတည်း။
အစောပနကာယ ပြီး၏။
၃၅ - ကာယဝိညတ်လေးပါးတို့၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂတို့ကို စောပနဖြစ်စေလျက် ဝိညတ်သို့ရောက်သော အခါ၌ကား အကြင်အကြင်သူသည် ငါသည် ရှေ့သို့တက်အံ့ နောက်သို့ဆုတ်အံ့ စသည်ဖြင့် စိတ်သည် ရှေးဦးစွာဖြစ်၍ ထိုနောင် ဝိညတ်ရုပ်သည် ကိုယ်ကိုပြည့်စေလျက် ရှေ့သိုမူလည်း တက်၏။ နောက်သို့မူလည်း ဆုတ်၏။ ဤကြိယာအတွင်း၌ သမ္ဗန္ဓ ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တို့ကား -
စိတ်သည် ဝတ္ထုရုပ်၌ မှီရသည်ဖြစ်၍ ဝတ္ထုဒသက (၁၀) ဘာဝဒသက (၁၀) ကာယဒသက (၁၀) စိတ္တဇ (၈) ဥတုဇ (၈) အာဟာရဇ (၈) ပေါင်းဝတ္ထုရုပ်၌ ရအပ်သော ရုပ် (၅၄)၊ နောက်ကိုလည်း နည်းတူမှတ်။
ထိုဝတ္ထုရုပ်၌ပါသော ဝါယောဓာတ်သည် ယဝိညတ္တိနဝကကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုဝိညတ် ၌ပါသော ဝါယောဓာတ်သည် ရူပကာယ၌ တည်သော ကာယဒသက (၁ဝ) ဘာဝဒသက (၁၀) စိတ္တဇ (၈) ဥတုဇ (၈) အာဟာရဇ (၈) ဟူသော ရုပ်သေး (၄၄) ပါး၌ ပါသော ဝါယောဓာတ်တို့ကို အဆက်ဆက်ထောက်ပံ့၏။ ပေါင်းရုပ် (၁၀၇)။
စိတ်မှာ ဝုဋ္ဌော ကာမဇောတခု ယုတ်သုံးဆယ် အဘိညာဏ်ဒွေး တို့သည် ရုပ်ဣရိယာပုထ်ဝိညတ်တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ရကား သွားလိုသော လောဘစိတ် (၁) အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် (၄) အညသမာန်းစေတသိက် (၁၃) လောဘဒိဋ္ဌိ (၂) ပါးအားဖြင့် စေတသိက်(၁၉)။ စိတ်နှင့်ရောသော် နာမ် (၂၀) ရ၏။ သရုပ်ကို ကြွင်းသော စိတ်တို့နှင့်တကွ မနောဒွါရ၌ တွေ့လတ္တံ့။
ဤသို့ အပေါင်းအားဖြင့်(၁၂၇) ပါး ဖြစ်၏။
ထိုတွင် ရုပ်ပေါင်း (၁၀၇) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာ သညာ မှကြွင်းသော စေတသိက် (၁၇) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။
လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာမည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါး၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည်ရှိသော် ရှေ့သို့တက်ခြင်း- နောက်သို့ ဆုတ်ခြင်း စသည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသိုရှေ့သို့တက်ခြင်း- နောက်သို့ဆုတ်ခြင်း၌ အဘယ် တယောက်ယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာသည် ရှေ့ဘိုတက်သနည်း။ နောက်သို့ ဆုတ်သနည်း။ ရှေ့သို့တက်သောသူ နောက်သို့ ဆုတ်သောသူ မရှိသည် သာလျှင်တည်း။
ထို့ကြောင့် ရှေ့သိုတခါတက်၍ငြိမ်းလျှင်၎င်း နောက်သို့ တခါဆုတ်၍ ငြိမ်းလျှင်၎င်း အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍ မှတ်ရမည်။
ဤနည်းကိုမှီး၍ သွားခြင်း လာခြင်း ထိုင်ခြင်း ရပ်ခြင်း ကိုယ်လှုပ်ခြင်း ခြေလှုပ်ခြင်း မျက်စိမှိတ်ခြင်း နှုတ်ခမ်းလှုပ်ခြင်း လျှာလှုပ်ခြင်း စသည်တို့၌ တခါလှုပ်၍ တခါငြိမ်းလျှင် ခန္ဓာငါးပါး ချုပ်သည်အဖြစ်ကြောင့် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍မှတ်။
ဂစ္ဆိဿာမီတိ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ငါသွားအံ့ဟု စိတ်သည် ဖြစ်၏။ တံ ဝါယံ ဇနေတိ၊ ထိုစိတ်သည် စိတ္တဇဝါယောဓာတ်ကို ဖြစ်စေ၏။ ဝါယော ဝိညတ္တိံ ဇနေတိ၊ စိတ္တဇဝါယောဓာတ်သည် ဝိညတ္တိနဝကကလာပ်ကို ဖြစ်စေ၏။ စိတ္တကိရိယ ဝါယောဓာတုဝိပ္ဖါရေန၊ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်နှံ့သဖြင့်။ သကလကာယဿ ပုရတော အဘိနီဟာရော၊ အလုံးစုံသောကိုယ်ကို ရှေ့ရှုဆောင်ခြင်းကို။ ဂမနန္တိ ဝုစ္စတိ၊ သွားခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ဌာနာဒီသု ဧသေဝ နယော၊ ရပ်ခြင်း အစရှိသည်တို့၌လည်း ဤနည်းလျှင် နည်းရှိ၏။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
၎င်းနည်းတူ အဋ္ဌသာလိနီ၊ သုတ်မဟာဝါ၊ နိပါတ်အဋ္ဌကထာတို့၌လည်း ရှိသေး၏။
အဟံ၊ ငါသည်။
ဂစ္ဆိဿာမိ၊ သွားအံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
တံ၊ ထိုစိတ်သည်။
ဝါယံ၊ စိတ္တဇဝါယောဓာတ်ကို။
ဇနေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဝါယော၊ စိတ္တဇ ဝါယောဓာတ်သည်။
ဝိညတ္တိံ၊ ဝိညတ္တိနဝကကလာပ်ကို။
ဇနေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
စိတ္တကိရိယ ဝါယောဓာတုဝိပ္ဖါရေန၊ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်နှံ့သဖြင့်။
သကလကာယဿ၊ အလုံးစုံသောကိုယ်ကို။
ပုရတော၊ ရှေ့သို့။
အဘိနီဟာရော ၊ ရှေ့ရှုဆောင်ခြင်းကို။
ဂမနန္တိ၊ သွားခြင်းဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဌာနာဒီသုပိ၊ ရပ်ခြင်း အစရှိသည်တို့၌လည်း။
ဧသေ၀ နယော၊ ဤနည်းလျှင် နည်းရှိ၏။
တပါးသောစိတ် လဟုတာတို့မှာ လျော်စွာထည့်။
ဤကား လောဘနှင့်တကွဖြစ်သော ကာယဝိညတ်အတွက်မျှသာတည်း။
ဒေါသကာယဝိညတ်၌သော်ကား -
ဒေါသစိတ်(၁) အကုသလသာဓာရဏစေတသိက်(၄) ဒေါသ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ (၄)ပါး ပီတိကြဉ်သော အညသမာန်း (၁၂) စိတ်နှင့်တကွ စေတသိက်ပေါင်း (၂၁) နာမ် (၁)။
လောဘကာယဝိညတ်၌ ဆိုအပ်ပြီးသောရုပ်(၁၀၇)ပါး၊
ပေါင်း (၁၂၈) ပါးသော ရုပ်နာမ် တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းတို့တွင် -
ရုပ် (၁၀၇) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
ဝေဒနာ စေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၈) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဒေါသစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဤခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည်ရှိသော် ရှေ့သို့တက်ခြင်း နောက်သို့ ဆုတ်ခြင်း စသည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသို့ ရှေ့သို့တက်ခြင်း နောက်သို့ဆုတ်ခြင်း၌ အဘယ်တယောက်ယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာသည် ရှေ့သို့တက်သနည်း နောက်သို့ ဆုတ်သနည်း။ ရှေ့သို့တက်သူ နောက်သို့ ဆုတ်သောသူ မရှိသည် သာလျှင်တည်း။ ထိုကြောင့် ရှေ့သို့ တခါတက်၍ ငြိမ်းလျှင်၎င်း၊ ၎င်းနောက်သို့ တခါဆုတ်၍ငြိမ်းလျှင်၎င်း အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍ မှတ်ရမည်။
ဤနည်းကိုမှီး၍ သွားခြင်း, လာခြင်း ထိုင်ခြင်း, ရပ်ခြင်း၊ ကိုယ်လှုပ်ခြင်း, ခြေလှုပ်ခြင်း, မျက်စိမှိတ်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းလှုပ်ခြင်း, လျှာလှုပ်ခြင်း စသည်တို့၌ တခါလှုပ်၍ တခါငြိမ်းလျှင် ခန္ဓာငါးပါးချုပ်သည် အဖြစ်ကြောင့် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍မှတ်။
အာဂုံကို လောဘကာယဝိညတ်ကိုမှီး၍ သိကြလေ။ ၎င်းဒေါသကာယဝိညတ်၌လည်း ခန္ဓာငါးပါးဖွဲ့ဟန်ကို လောဘကာယ ဝိညတ်နှင့်အတူ ဖွဲ့ယူကြလေ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသာ ထူးသည်။ သတိရှိကြစေ။
(ဒေါသကာယဝိညတ်ဘို့)။
မောဟကာယဝိညတ်၌လည်း -
မောဟစိတ် (၁) အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် (၄) ဆန္ဒ ပီတိကြဉ်သော အညသမာန်း စေတသိက် (၁၁) ပေါင်း မောဟစိတ်နှင့်တကွ နာမ် (၁၆) ရ၏။ ၎င်းနာမ် (၁၆) ပါးနှင့် ယခင်ရုပ် (၁၀၇) ပါးနှင့် ပေါင်းသော် (၁၂၃) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ၎င်းရုပ်နာမ်တို့ကို ခန္ဓာဖွဲ့ယူလေ။
(ဥဒ္ဓစ္စဘို့)။
ဝိစိကိစ္ဆာ၌ကား -
မောဟစိတ် (၁) အကုသလ သာဓာရဏ စေတသိက် (၄) ဆန္ဒ ပီတိ အဓိမောက္ခကို ကြဉ် ဝိစိကိစ္ဆာကိုထည့်၍ စေတသိက် (၁၅) စိတ်နှင့်တကွ (၁၆) ပါးရ၏။ ၎င်းနာမ် (၁၆)ပါး ရုပ် (၁၀၇) ပါး ပေါင်းသော် ရုပ် နာမ် (၁၂၃) ပါးကို ရ၏။ ခန္ဓာကို ရှေးနည်း အတူဖွဲ့လေ။
(မောဟဘို့)။
ကုသိုလ်စိတ်၌ကား -
ကာမာဝစရကုသိုလ်စိတ် (၁) ၎င်းနှင့် ယှဉ်သော အညသမာန်း စေတသိက် (၁၃) သောဘဏ စေတသိက် (၂၅) ပေါင်း စေတသိက် (၃၈) စိတ်နှင့်တကွ နာမ်(၃၉) ပါးကို ရအပ်ကုန်၏။ ၎င်းနာမ်(၃၉)ပါး ယခင်ရုပ် (၁၀၇)ပါး ပေါင်း ရုပ်နာမ် (၁၄၆) ပါးရ၏။
၎င်းတို့တွင် -
ရုပ် (၁၀၇) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှကြွင်းသော စေတသိက် (၃၆) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ကာမာဝစကုသိုလ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ရှေ့သို့တက်ခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ ငါသူ ဖြစ်သည် မဟုတ်။ ဤသို့ လောဘ, ဒေါသ, မောဟ, ကုသိုလ် ဤစိတ်တို့၏ ကာယ ဝိညတ်ဖြစ်ဟန်ကိုပြလျှင် ကြွင်းသောဝိညတ် ဖြစ်ထိုက်သော စိတ်တို့၌ ဤနည်းအတူ သိအပ်၏။
ဤကာယဝိညတ် စသည်တို့၌ နာမ်တရားတို့ကို မနောဒွါရ၌သာ ပြဓာန်း၍ ခန္ဓာ စသည် ဖွဲ့ရာ၏။
အဘယ်ကြောင့် ပဉ္စဝိညာဏ်တို့ကို ပြဓာန်း၍ ခန္ဓာစသည် မဖွဲ့ရာသနည်းဟူမူ -
“ကာမာဝစရတော ဟိ အဋ္ဌ ကုသလာနိ မနောဓာတုဝဇ္ဇာ ဒသ ကြိယာ ကုသလကြိယတော ဒွေ အဘိညာ စိတ္တာနီတိ ဒွတ္တိံသ စိတ္တာနိ ရူပိရိယာပထံ ဝိညတ္တိဉ္စ ဇနေန္တိ”
ဟူ၍ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ မိန့်မှာတော်မူသောကြောင့် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် တဆယ် တို့သည် ဝိညတ်ကို မဖြစ်စေနိုင်ရကား မနောဒွါရ၌ဖြစ်ထိုက်သော စသည်တို့ကိုသာ ဖွဲယူအပ်ကုန်၏။
(ခန္ဓာဘို့)။
အာယတန၌ လောဘကာယဝိညတ်ဝယ် -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
လောဘစိတ်သည် မနာယတနမည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့် တကွ စေတသိက် (၁၉) ပါးသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
(ရုပ်အာယတန နှစ်ခုခွဲ နမ်အာယတန တခုခွဲ) ပေါင်း အာယတန လေးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ထို အာယတန လေးပါးတို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရှေ့သို့တက်ခြင်းစသည် ဖြစ်၏။ ကြွင်းသော ရုပ်နာမ်တို့ကိုကား လက္ခဏာဟာရ နည်းအားဖြင့် သိမ်းယူအပ် ကုန်၏။ နောက်ကိုလည်း နည်းတူမှတ်။
(လောဘကာယဝိညတ်ဘို့)။
ဒေါသကာယဝိညတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
ဒေါသစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် ဝီသသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
(ဒေါသကာယဝိညတ်ဘို့)။
မောဟကာယဝိညတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
မောဟစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် ပန္နရသသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
(မောဟနှစ်ခုဘို့)။
ကုသိုလ်ကာယဝိညတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
ကာမာဝစရ ကုသိုလ်စိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့် တကွ စေတသိက် အဋ္ဌတိံသသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
(ကုသိုလ်ဘို့)။
အာယတနတို့ အတွက် -
ဓာတ်၌ ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓာတ် မည်၏။
လောဘစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်(၁၉) ပါးသည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
(ရုပ်ဓာတ် နှစ်ခုခွဲ နာမ်ဓာတ်တခုခွဲ) ပေါင်း ဓာတ်လေးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ထို ဓာတ်လေးပါးတို့ ဖြစ်သောကြောင့် ရှေ့သို့တက်ခြင်း စသည် ဖြစ်၏။ ကြွင်းသော ရုပ်နာမ်တို့ကိုကား လက္ခဏာဟာရနည်းဖြင့် သိမ်းယူအပ်ကုန်၏။ နောက်ကိုလည်း နည်းတူမှတ် ။
(လောဘကာယ ဝိညတ်ဘို့)။
ဒေါသကာယဝိညတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်မည်၏။
ဒေါသစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် ဝီသ သည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
(ဒေါသကာယဝိညတ်ဘို့)။
မောဟကာယဝိညတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်မည်၏။
မောဟစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် ပန္နရသ သည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
(မောဟ နှစ်ခုဘို့)။
ကုသိုလ်ဝိညတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်မည်၏။
ကာမာဝစရကုသိုလ်စိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် အဋ္ဌတိံသသည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။
(ကုသိုလ်ဘို့)။
ဓာတ်တို့အတွက်။
သစ္စာ၌ - အလုံးစုံသောဝိညတ်ဖြစ်ထိုက်သော ရုပ်နာမ်ဟူသမျှ သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်၏။
(သစ္စာဘို့)။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ သုတ္တန္တဘာဇနိယ နည်းအားဖြင့် နာမ်ရုပ် နှစ်ပါး အစုံထား၍ ဟောတော်မူသည်။
အဘိဓမ္မာနည်း အားဖြင့် ရုပ်ကို အာယတနဖြင့်သင်္ဂြိုဟ်၍ နာမဝါရအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သော်ကား ဤလောဘစသော ကာယဝိညတ်၌ - အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန ,ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါး တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယူဟန်ကား -
လောဘကာယဝိညတ် အတွင်း၌ (၁၂၇) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့တွင် -
မောဟစေတသိက်သည် အဝိဇ္ဇာ မည်၏။
စေတနာ စေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝ မည်၏။
လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏ် မည်၏။
ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာ မည်၏။
လောဘစေတသိက်သည် တဏှာနှင့် ဥပါဒါန် မည်၏။
ကြွင်းသော စေတသိက် တဆယ့်လေးပါးသည် နာမ်မည်၏။
အာယတနခြောက်ပါးသည် သဠာယတန မည်၏။
ဝါ၊ အာယတနလေးပါးသည် သဠာယတန မည်၏။
ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိ မည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာ မည်၏။
ပျက်ခြင်းသည် မရဏ မည်၏။
ဤ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးကို ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ရှေ့သို့တက်ခြင်း နောက်သို့ ဆုတ်ခြင်း စသည် ထင်ရှား၏။ နတ်လူဖြစ်သည် မဟုတ်။
ကတမေ ဓမ္မာ အကုသလာ။ အဘယ်မည်သော တရားတို့သည် အကုသိုလ် မည်ကုန်သနည်း။ ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အကုသိုလ် ဖြစ်သောအခါ၌။ ရူပါရမ္မဏံဝါ သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ ဂန္ဓာရမ္မဏံဝါ ရသာရမ္မဏံ ဝါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံဝါ ဓမ္မာရမ္မဏံ ဝါ ယံယံ ဝါ ပနာရဗ္ဘ၊ ရူပါရုံ, သဒ္ဒါရုံ, ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ, ဓမ္မာရုံကို၎င်း၊ အကြင်အကြင်သို့သော အာရုံကို၎င်း အာရုံပြု၍။ သောမနဿသဟဂတံ၊ သောမနဿ ဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော။ ဒိဋ္ဌိဂတ သမ္ပယုတ္တံ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့်ယှဉ်သော။ အကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ၊ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်သောအခါ၌။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် သင်္ခါရတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏။ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် နာမ်သည်။ ဖြစ်၏။ နာပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဆဋ္ဌာယတနသည် ဝါ၊ အာယတနလေးပါးသည် ဖြစ်၏။ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖဿသည်။ ဖြစ်၏။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဝေဒနာသည်။ ဖြစ်၏။ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့် တဏှာသည်။ ဖြစ်၏။ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဥပါဒါန်သည်။ ဖြစ်၏။ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဘဝသည်။ ဖြစ်၏။ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဇာတိသည်။ ဖြစ်၏။ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ ဇာတိဟူသောအကြောင်းကြောင့် ဇရာမရဏသည်။ ဖြစ်၏။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ၊ ဤသို့ ချမ်းသာနှင့်မရော သက်သက်သော ထိုဆင်းရဲအစု၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ဖြစ်၏။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ကတမေ ဓမ္မာ၊ အဘယ်မည်သော တရားတို့သည်။
အကုသလာ၊ အကုသိုလ် မည်ကုန်သနည်း။
ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်အကုသိုလ် ဖြစ်သောအခါ၌။
ရူပါရမ္မဏံ ဝါ၊ ရူပါရုံကို၎င်း။
သဒ္ဒရမ္မဏံ ဝါ၊ သဒ္ဒါရုံကို၎င်း။
ဂန္ဓာရမ္မဏီ ဝါ၊ ဂန္ဓာရုံကို၎င်း။
ရသာရမ္မဏံ ဝါ၊ ရသာရုံကို၎င်း။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ ဝါ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို၎င်း။
ဓမ္မာရမ္မဏံ ဝါ၊ ဓမ္မာရုံကို၎င်း။
ယံ ယံ ဝါ ပန အာရမ္မဏံ၊ အကြင်အကြင်သို့သော အာရုံကို၎င်း။
အာရဗ္ဘ အာရမ္မဏံ ကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
သောမနဿသဟဂတံ၊ သောမနဿ ဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော။
ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ္တံ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့်ယှဉ်သော။
အကုသလံ စိတ္တံ၊ အကုသိုလ်စိတ်သည်။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုအကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်သောအခါ၌။
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရတို့သည်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
နာမံ၊ နာမ်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
နာမပစ္စယာ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဆဋ္ဌာယတနံ၊ ဆဋ္ဌာယတနသည်။
ဝါ၊ အာယတနလေးပါးသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဖဿော၊ ဖဿသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဖဿ ပစ္စယာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
တဏှာ၊ တဏှာသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
တဏှာ ပစ္စယာ၊ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါန်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဥပါဒါနပစ္စယာ၊ ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဘဝေါ၊ ဘဝသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘဝ ပစ္စယာ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဇာတိ၊ ဇာတိသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇာတိပစ္စယာ၊ဇာတိဟူသောအကြောင်းကြောင့်။
ဇရာမရဏံ၊ ဇရာမရဏသည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ ချမ်းသာနှင့်မရော သက်သက်သာ။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
လောဘကာယဝိညတ်၌ ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးကို ပြသည်ကား အသင်္ခါရိကစိတ်၌ ဖြစ်သော သဘောကိုသာလျှင် ပြသည်။ သသင်္ခါရိကစိတ်မျိုး၌ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤ တဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
(လောဘဘို့)။
ဒေါသကာယဝိညတ်၌ကား
အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ပဋိဃ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
(ဒေါသဘို့)။
မောဟကာယဝိညတ်ဥဒ္ဓစ္စ၌ကား
အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ် ဆဋ္ဌာယတန ဖဿ, ဝေဒနာ, ဥဒ္ဓစ္စ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤ တဆယ့်နှစ်ပါး တို့ကိုရအပ်ကုန်၏။
(ဥဒ္ဓစ္စဘို့)။
မောဟကာယဝိညတ်ဝိစိကိစ္ဆာ၌
အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန ဖဿ, ဝေဒနာ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်တပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
(မောဟဘို့)။
ဤသို့ -
လောဘ ကာယဝိညတ်၊
ဒေါသ ကာယဝိညတ်
မောဟ ကာယဝိညတ်
တို့၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ ယူဟန်ကို သိအပ်၏။
ကုသိုလ်ကာယဝိညတ်၌ကား -
ကုသလမူလ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ပသာဒ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းတို့တွင် -
အလောဘ အဒေါသ အမောဟ စေတသိက်တို့သည် ကုသလမူလ မည်၏။
စေတနာစေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝ မည်၏။
မဟာကုသိုလ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်သည် ဝိညာဏ်မည်၏။
ဖဿ စေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာ မည်၏။
သဒ္ဓါစေတသိက်သည် ပသာဒ မည်၏။
အဓိမောက္ခ စေတသိက်သည် အဓိမောက္ခ မည်၏။
ကြွင်းသော စေတသိက် သုံးဆယ်သည် နာမ်မည်၏။
အာယတန ခြောက်ပါးသည် ဆဋ္ဌာယတနမည်၏။
ဝါ၊ အာယတနလေးပါး မည်၏။
ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိ မည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာ မည်၏။
ပျက်ခြင်းသည် မရဏ မည်၏။
ထို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တဆယ် နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် လက်အုပ်ချီခြင်း ဝပ်ခြင်း စသည်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ အဘယ်မည်သော တရားတို့သည် ကုသိုလ်မည်ကုန်သနည်း။ ယသ္မိံ သမယေ၊ အကြင်ကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်သောအခါ၌။ ရူပါ ရမ္မဏံ ဝါ၊ သဒ္ဒါရမ္မဏံ ဝါ၊ ဂန္ဓာရမ္မဏံ ဝါ၊ ရသာရမ္မဏံ ဝါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရမ္မဏံ ဝါ ဓမ္မာရမ္မဏံ ဝါ ယံယံ ဝါ ပနာရဗ္ဘ၊ ရူပါရုံ, သဒ္ဓါရုံ, ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ, ဓမ္မာရုံကို၎င်း၊ အကြင်အကြင်သို့သော အာရုံကို၎င်း အာရုံပြု၍။ သောမနဿ သဟဂတံ၊ သောမနဿဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော။ ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ၊ ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော။ ကာမာဝစရံ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ၊ ကာမာဝစရ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်၏။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်သောအခါ၌။ ကုသလ မူလပစ္စယာ သင်္ခါရော၊ ကုသိုလ်မူလဟူသော အကြောင်းကြောင့် သင်္ခါရသည်။ ဖြစ်၏။ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဝိညာဏ်သည်။ ဖြစ်၏။ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် နာမ်သည်။ ဖြစ်၏။ နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ၊ နာမ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဆဋ္ဌာယတနသည်။ ဖြစ်၏။ ဆဋ္ဌာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဆဋ္ဌာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖဿသည်။ ဖြစ်၏။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဝေဒနာသည်။ ဖြစ်၏။ ဝေဒနာပစ္စယာ ပသာဒေါ၊ ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့် ပသာဒသည်။ ဖြစ်၏။ ပသာဒပစ္စယာ အဓိမောက္ခော၊ ပသာဒဟူသော အကြောင်းကြောင့် အဓိမောက္ခသည်။ ဖြစ်၏။ အဓိမောက္ခပစ္စယော ဘဝေါ၊ အဓိမောက္ခ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဘဝသည်။ ဖြစ်၏။ ဘဝပစ္စာ ဇာတိ၊ ဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဇာတိသည်။ ဖြစ်၏။ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ၊ ဇာတိဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဇရာမရဏသည်။ ဖြစ်၏။ ဧဝံ ဧတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ၊ ဤသို့ ချမ်းသာနှင့် မရော သက်သက်သော ထိုဆင်းရဲအစု၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ဖြစ်၏။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝါရတို့ကား ဉာဏသမ္ပယုတ္တဝါရတည်း။ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တဝါရ ကိုလည်း ကုသလမူလ၌ အမောဟကိုကြဉ်၍ ၎င်းအတိုင်း ဝါရတို့ကို ထုတ်အပ် ကုန်၏။ အာဂုံကိုလိုမူ ဝိဘင်းပါဠိတော်မှာယူလေ။
(ကာယဝိညတ်ဘို့)။
၃၆ - ဝစီဝိညတ် ဓလးပါးတို့၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
ငါသည် စကားဆိုအံ့ဟု စိတ်သည်ဖြစ်၏။ ထိုနောင် ဝိညတ်သည် ကိုယ်ကို ပြည့်စေလျက် စကားဆိုခြင်းသည် ဖြစ်၏။
ဤကြိယာအတွင်း၌ သမ္ဗန္ဓဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တို့ကား -
စိတ်သည် ဝတ္ထုရုပ်၌ မှီရသည်ဖြစ်၍ ဝတ္ထုရုပ်၌ရအပ်သောရုပ် (၅၄) ပါး, ထိုရုပ်၌ ပါသော ပထဝီဓာတ်သည် ဥပါဒိန္နကကာယပသာဒ ဟုဆိုအပ်သော ဌာန်ငါးပါး၌ ရှိသော ကမ္မဇပထဝီဓာတ်ကို ခတ်လျက် စိတ္တဝိပ္ဖါရသဒ္ဒကို ဖြစ်စေ၍ ဝစီဝိညတ္တိ သဒ္ဒဒသကကလာပ်ရုပ်သေး (၁၀) ပါးသည် ဘုတ်အဆက်ဆက်ကို ထောက်ပံ့၍ ဖြစ်စေ၏။ ပေါင်း (၁၀၈) ပါးရ၏။ စိတ်မှာ ကာယဝိညတ်နှင့် တူစွာ (၂ဝ) စသည် ဖြစ်၍ ဤသို့အပေါင်းအားဖြင့် (၁၂၈) ပါး ဖြစ်၏။
၎င်းတို့တွင် -
ရုပ်ပေါင်း (၁၀၈) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာသည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာမည်၏။
သညာသည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၇) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည်ရှိသော် စကား တခွန်းဆိုခြင်း စကား နှစ်ခွန်းဆိုခြင်း စသည် ထင်ခဲ့၏။ ထိုသို့ တခွန်းဆိုခြင်း နှစ်ခွန်းဆိုခြင်း စသည်၌ အဘယ် တယောက်ယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာသည် ဆိုအံ့နည်း။ ဆိုတတ်သော နတ်လူဗြဟ္မာ မရှိသည်သာတည်း။ ထိုကြောင့် တခွန်းဆို၍ ငြိမ်းရာ၌၎င်း နှစ်ခွန်းဆို၍ ငြိမ်းရာ၌၎င်း အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍မှတ်။
ဤနည်းကိုမှီး၍ တခွန်းတခွန်း၌ ခန္ဓာငါးပါး ငါးပါး ချုပ်ပုံကို သိကြလေ။
ဣဒံ ဝက္ခာမိ, ဧတံ ဝက္ခာမီတိ၊ ဤစကားကို ဆိုအံ့၊ ဤစကားကို ဆိုအံ့ဟု။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပန စိတ္တံ၊ ဖြစ်သော စိတ်သည်။ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတု ဝဏ္ဏော ဂန္ဓော ရသော ဩဇာတိ အဋ္ဌ ရူပါနိ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ပထဝီဓာတ်, အာပေါဓာတ်, တေဇောဓာတ်, ဝါယောဓာတ်, အဆင်း, အနံ့, အရသာ, ဩဇာ ဤရှစ်ပါးသော ရုပ်တို့ကို ဖြစ်စေ၏။ တေသံ အဗ္ဘန္တရေ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ပထဝီဓာတု၊ ထိုရှစ်ပါးသော ရုပ်တို့၏ အတွင်း၌ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော ပထဝီဓာတ်သည်။ ဥပါဒိန္နကံ (ပထဝီဓာတ်ကို)၊ ဥပါဒိန္နက ဖြစ်သော (ကမ္မဇပထဝီဓာတ်ကို)။ သံဃဋ္ဋယမာနာ၀ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ထိခိုက်သည်ဖြစ်၍သာလျှင် ဖြစ်၏။ တေန ဓာတုသံဃဋ္ဋနေန သဟေ၀ သဒ္ဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ထို (စိတ္တဇ) ဓာတ်၏ (ကမ္မဇ) ဓာတ်ကို ထိခိုက်ခြင်းနှင့် တကွသာလျှင် အသံသည်။ ဖြစ်၏။ အယံ စိတ္တသမုဋ္ဌာန သဒ္ဒေါ နာမ၊ ဤအသံသည် စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော အသံမည်၏။ အယံ နု ဝိညတ္တိ၊ ဤစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော အသံသည် ဝိညတ်မမည်။ ပန၊ အလျော်ကို ဆိုဦးအံ့။ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာယ တဿာ ပထဝီဓာတုယာ ဥပဒိန္နကဃဋ္ဋနဿ ပစ္စယဘူတော၊ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ထိုပထဝီဓာတ်၏ ကမ္မဇပထဝီကို ထိခိုက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ဧကော အာကာရဝိကာရော (စိတ္တသမုဋ္ဌာန မဟာဘူတာနံ)၊ တခုသော (စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော မဟာဘုတ်တို့၏) အမူအရာအထူးသည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ အယံ အာကာရဝိကာရော ဝစီဝိညတ္တိ နာမ၊ ဤအမူအရာအထူးသည် ဝစီဝိညတ် မည်၏။
အဋ္ဌသာလိနီ။
ရုပ် (၁၀၈) ပါးယူဟန်ကို ကာယဝိညတ်၌ ကြည့်၍ ယူလေ။
(လောဘဝစီဝိညတ်ဘို့)။
ဒေါသဝစီဝိညတ်၌ -
ရုပ် (၁ဝ၈) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာ စေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၈) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဒေါသစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏၊
ဤခန္ဓာငါးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ဆိုခြင်း ဆဲခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
(ဒေါသဝစီဝိညတ်ဘို့)။
မောဟဝစီဝိညတ်၌ -
ရုပ် (၁၀၈) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာသညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၃) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
မောဟစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဤခန္ဓာငါးပါးတို့ ပေါင်းဆုံ ကြခြင်းကြောင့် ဆိုမှန်းမသိဆို၏။ ပြောမှန်းမသိပြော၏။ နတ် လူ ဆိုသည် ပြောသည်မဟုတ်။
(မောဟဝစီဝိညတ်ဘို့)။
ကုသိုလ်ဝစီဝိညတ်၌ -
ရုပ် (၁၀၈) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၃၆) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
ကာမကုသိုလ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဤခန္ဓာငါးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် တရားဟောခြင်း စာသရဇ္ဈာယ်ခြင်း စသည် ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
(ကုသိုလ်ဝစီဝိညတ်ဘို) ။
ခန္ဓာပြီး၏။
အာယတန၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
လောဘစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၉) ခုသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤအာယတန လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြ ခြင်းကြောင့် ပေးပါ ယူပါ စသည်ဆို၏။ နတ် လူ ဆိုသည်မဟုတ်။ ကြွင်းသောရုပ်နာမ်တို့ကို လက္ခဏာဟာရနည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
(လောဘဘို့)။
ဒေါသ၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌာဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
ဒေါသစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်နှင့်တကွ စေတသိက် (၂၀) သည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤအာယတနလေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ဆိုခြင်း ဆဲခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဆိုသည် ဆဲသည် မဟုတ်။
(ဒေါသဘို့)။
မောဟ၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
မောဟစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၅) ခုသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤ အာယတန လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြ ခြင်းကြောင့် မသိ၍ ဆိုခြင်း ပြောခြင်း စသည် ဖြစ်၏။ နတ်လူ ဆိုသည် ပြောသည် မဟုတ်။
(မောဟနှစ်ခုဘို့)။
ကုသိုလ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယာယတန မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖေဋ္ဌဗ္ဗာယတန မည်၏။
ကုသိုလ်စိတ်သည် မနာယတန မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၃၈) ခုသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။
ဤ အာယတန လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် တရားဟောခြင်း စာသရဇ္ဈာယ်ခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ်လူ ဟောသည် သရဇ္ဈာယ်သည် မဟုတ်။
(ကုသိုလ်ဘို့)။
အာယတနပြီး၏။
ဓာတ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓာတ် မည်၏။
လောဘစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၉) ခုသည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ပေးပါ ယူခဲ့ပါ စသည်ဆို၏။ နတ် လူ ဆိုသည် မဟုတ်။ ကြွင်းသော ရုပ်နာမ်တို့ကို လက္ခဏာဟာရနည်းအားဖြင့် သိအပ် ၏။
(လောဘဘို့)။
ဒေါသ၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မည်၏။
ဒေါသစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၂၀) သည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ဆိုခြင်း ဆဲခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ်လူ ဆိုသည်မဟုတ်။
(ဒေါသဘို့)။
မောဟ၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မည်၏။
မောဟစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက်(၁၅) သည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် မသိ၍ ဆိုခြင်း ပြောခြင်း စသည် ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဆိုသည် မဟုတ်။
(မောဟဘို့)။
ကုသိုလ်၌ -
ကာယပသာဒရုပ်သည် ကာယဓာတ် မည်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မည်၏။
ကုသိုလ်စိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။
သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၃၈) သည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။
ဤဓာတ်လေးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် တရားဟောခြင်း စာသရဇ္ဈာယ်ခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဟောသည် သရဇ္ဈာယ်သည် မဟုတ်။
(ကုသိုလ်ဘို့)။
ဓာတ်ပြီး၏။
သစ္စာ၌ -
အလုံးစုံ ဝစီဝိညတ် ဖြစ်ထိုက်သော ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။
လောဘဝစီဝိညတ်စသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန ,ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ယူဟန်ကား -
လောဘဝစီဝိညတ် (၁၂) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့တွင် -
မောဟစေတသိက်သည် အဝိဇ္ဇာ မည်၏။
စေတနာ စေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝ မည်၏။
လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏ် မည်၏။
ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာမည်၏။
လောဘစေတသိက်သည် တဏှာနှင့် ဥပါဒါန် မည်၏။
ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၄) ပါးသည် နာမ် မည်၏။
အာယတန (၆) ပါးသည် သဠာယတန မည်၏။
ဝါ၊ အာယတန လေးပါးသည် အာယတန မည်၏။
ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိမည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာမည်၏။
ပျက်ခြင်းသည် မရဏမည်၏။
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် ပေးပါ ယူခဲ့ပါစသည် ဆိုခြင်းသည် ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
အာဂုံကို ကာယဝိညတ်မှာလေ။
လောဘဝစီဝိညတ်၌ -
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးကို ပြသည်ကား အသင်္ခါရိက စိတ်နှင့် ဖြစ်သော သဘောကိုသာလျှင် ပြသည်။ သသင်္ခါရိကစိတ်မျိုး၌မှာမူ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ၏ တဆယ့်နှစ်ပါး တို့ကို ရအပ်၏။
(လောဘဘို့)။
ဒေါသဝစီဝိညတ်၌ -
အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန ဖဿ, ဝေဒနာ, ပဋိဃ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်၏။
(ဒေါသဘို့)။
မောဟဝစီဝိညတ်၌ -
အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဥဒ္ဓစ္စ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်၏ ။
(ဥဒ္ဓစ္စဘို့)။
အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဠာယတန၊ ဖဿ, ဝေဒနာ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤ တဆယ့်တပါး တို့ကို ရအပ်၏။
(မောဟဘို့)။
ဤသို့ လောဘဝစီဝိညတ် ဒေါသဝစီဝိညတ် မောဟဝစီဝိညတ်တို့၏ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ ဖွဲ့ယူဟန်ကို သိအပ်၏။
ကုသိုလ်ဝစီဝိညတ် -
ကုသလမူလ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ,ဝေဒနာ, ပသာဒ, အဓိမောက္ခ,ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ၎င်းတို့တွင် -
အလောဘ အဒေါသ အမောဟ စေတသိက်တို့သည် ကုသလမူလ မည်၏။
စေတနာ စေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝမည်၏။
မဟာကုသိုလ်ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်သည် ဝိညာဏ် မည်၏။
ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာ မည်၏။
သဒ္ဓါစေတသိက်သည် ပသာဒ မည်၏။
အဓိမောက္ခစေတသိက်သည် အဓိမောက္ခ မည်၏။
ကြွင်းသော စေတသိက် (၃၀) သည် နာမ်မည်၏။
အာယတနခြောက်ပါးသည် ဆဋ္ဌာယတန မည်၏။
အာယတန လေးပါးသည် အာယတန မည်၏။
ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိမည်၏။
ရင့်ခြင်းသည် ဇရာ မည်၏။
ပျက်ခြင်းသည် မရဏ မည်၏။
ထိုပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် တရားဟောခြင်း စာ သရဇ္ဈာယ်ခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ် လူသည် သရဇ္ဈာယ်သည် မဟုတ်။
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝါရတို့ကား ဉာဏသမ္ပယုတ္တဝါရတည်း။ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တဝရကိုလည်း ကုသလမူလ၌ အမောဟကိုကြဉ်၍ ၎င်းအတိုင်း ဝါရတို့ကိုထုတ်အပ်ကုန်၏။ အာဂုံကိုယူလိုမူ ဝိဘင်းမှာ ယူလေ။
(ကာယဝိညတ်ဘို့)။
၃၇ - မနောဒွါရလေးပါးတို့၌ ရုပ် - နာမ် - ခန္ဓာ - အာယတန - ဓါတ် - သစ္စာ - ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့ကို ပြခြင်း
မနောဒွါရ၌ကား အလွန်အရာကျယ်၏။ သုံးပါးသော မနောဓာတ်၊ (၇၆) ပါးသော မနောဝိညာဏဓာတ်တို့၏ ကျက်စားရာ ဖြစ်၍ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းခြင်းငှါ နည်းရရုံမျှ ဖြစ်သော လောဘဌာန ဒေါသဌာန မောဟဌာန ကုသိုလ်ဌာန ဤ (၄) ခုတို့ကိုသာလျှင် ပြပေအံ့။
ကိုယ်အင်္ဂါ နှုတ်အင်္ဂါတို့ကို မလှုပ်ရှားစေမူ၍ မနောဒွါရဖြင့်သာလျှင် ဖြစ်သော ကံသည် မနောကံမည်၏။
“စောပနံ အပတ္တံ အကုသလံ မနောကမ္မမေဝ”
ဟူသော အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာနှင့် အညီတည်း။
ထိုမနောကံ ဟူသမျှသည် ဝတ္ထုရုပ်၌သာလျှင် နိဿယပစ္စည်းဖြစ်၍ ဝတ္ထုဒသက (၁၀) ကာယဒသက (၁၀) ဘာဝဒသက (၁၀) ဥတုဇ (၈) စိတ္တဇ (၈) အဟာရဇ (၈) တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ၎င်းဝတ္ထုရုပ်၌ (၅၄) ပါးသော ရုပ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
မနောဒွါရေ ဟဒယဝတ္ထု ကာယဘာဝဒသကဝသေန စေ၀ ဥတုသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေနစ စတုပဏ္ဏာသမေဝ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
မနောဒွါရေ၊ မနောဒွါရ၌။
ဟဒယဝတ္ထု ကာယ ဘာဝ ဒသက ဝသေနစေဝ၊ ဝတ္ထုဒသက ကာယဒသက ဘာဝဒသကတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ဥတုသမုဋ္ဌာနာဒိဝသေနစ၊ ဥတုသမုဋ္ဌာန် စသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။ (ထည့်)။
စတုပဏ္ဏာသမေဝ၊ ငါးဆယ့်လေးပါးတို့သည်သာလျှင်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
---
ယံ ဝတ္ထုံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏ ဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ဝတ္ထု မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယော စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
ပဋ္ဌာန်း။
ယံ ဝတ္ထုံ၊ အကြင်ဝတ္ထုကို။
နိဿာယ၊ မှီ၍။
မနောဓာတု စ၊ မနောဓာတ်သုံးခုသည်၎င်း။
မနောဝိညာဏဓာတု စ၊ (၇၆) ပါးသော မနောဝိညာဏဓာတ်သည်၎င်း။
ဝတ္တန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တံ ဝတ္တု၊ ထိုဝတ္ထုသည်။
မနောဓာတုယာ စ၊ မနောဓာတ်သုံးခုအား၎င်း။
မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ၊ (၇၆) ပါးသော မနောဝိညာဏဓာတ်အား၎င်း။
တံသမ္ပယုတ္တကာနံ၊ ထိုမနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော။
ဓမ္မာနဉ္စ၊ တရားတို့အား၎င်း။
နိဿယ ပစ္စယေန၊ နိဿယပစ္စည်းဖြင့်။
ပစ္စယော ဥပကာရကော၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
---
စိတ်မှာမူကား -
လောဘစိတ်ဖြစ်ခိုက် ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဧကဂ္ဂတာ ဇီဝိတိန္ဒြေ မနသိကာရ ဝိတက် ဝိစာရ အဓိမောက္ခ ဝီရိယ ပီတိ ဆန္ဒ ဟူသော အညသမာန်းစေတသိက် (၁၃)၊ မောဟ အဟိရီက အနောတ္တပ္ပ ဥဒ္ဓစ္စ ဟူသော အကုသလ သာဓာရဏစေတသိက်(၄)ပါး၊ လောဘဒိဋ္ဌိတို့နှင့်တကွ (၁၉) ခုသော စေတသိက်တို့ကို ရေတွက်အပ်ကုန်၏။
အကုသလေသု ပန လောဘမူလေသု တာဝ ပဌမေ အသင်္ခါရိကေ အညသမာနာ တေရသ စေတသိကာ အကုသလသာဓာရဏာ စတ္တာရော စာတိ သတ္တရသ လောဘဒိဋ္ဌီဟိ သဒ္ဓိံ ဧကူနဝီသတိ ဓမ္မာ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ။
သင်္ဂြိုဟ်။
ပန၊ ကာမာဝစရ သောဘဏစိတ်၌ သင်္ဂဟနည်းမှတပါး အကုသိုလ်စိတ်၌ သင်္ဂဟ နည်းကို ဆိုဦးအံ့။
အကုသလေသု၊ အကုသိုလ်စိတ် တဆယ့်နှစ်ခုတို့တွင်။
လောဘမူလေသု၊ လောဘမူစိတ် ရှစ်ခုတို့၌။
တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။
သင်္ဂဟော၊ သင်္ဂဟနည်းကို။
မယာ၊ ငါသည်။
ဝုစ္စတေ၊ ဆိုအပ်၏။
ပဌမေ၊ ပဌမဖြစ်သော။
အသင်္ခါရိကေ၊ လောဘမူအသင်္ခါရိကစိတ်၌။
အညသမာနာ၊ အညသမာန်း အမည်ရှိကုန်သော။
တေရသ၊ တဆယ့်သုံးပါး ကုန်သော။
စေတသိကာ၊ စေတသိက်တို့၎င်း။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။
အကုသလသာဓာရဏာ စ၊ အကုသလသာဓာရဏစေတသိက်တို့၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သတ္တရသ၊ တဆယ့်ခုနစ်ပါး ကုန်သော။
လောဘဒိဋ္ဌီဟိ၊ လောဘဒိဋ္ဌိတို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ တကွ။
ဧကူနဝီသတိ၊ တခုယုတ်နှစ်ဆယ်သော။
ဓမ္မာ၊ စေတသိက်တို့သည်။
သင်္ဂဟံ၊ ရေတွက်ခြင်းသို့။
ဝါ၊ ရေတွက်အပ်သည်အဖြစ်သို့။
ဝါ၊ ပေါင်းခြင်းသို့။
ဝါ၊ ပေါင်းအပ်သည်အဖြစ်သို။
ဂစ္ဆန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
ဤသို့အပေါင်းအားဖြင့် (၇၄) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ထိုတွင် -
- ရုပ်ပေါင်း (၅၄) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဝေဒနာသည် ဝေဒနက္ခန္ဓာ မည်၏။
- သညာသည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၇) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
- လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာပါးပါးတို့၏ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည်ရှိသော် ငါလိုချင်သည် သူလိုချင်သည် စသည်ထင်ခဲ့၏။ ထိုလိုချင်ခြင်း သူလိုချင်ခြင်း စသည်၌ အဘယ် တယောက်ယောက် သော လူ နတ် ဗြဟ္မာသည် လိုချင် သနည်း တဘန်လိုချင် သနည်း။ လိုချင်သောသူ နတ် လူ ဗြဟ္မာ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ထိုကြောင့် တဘန်လိုချင်၍ တဘန် ငြိမ်းလျှင်လည်း အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍ မှတ်ရမည်။
ဤနည်းကိုမှီ၍ ငါလိုချင်သည် သူလိုချင်သည်, ငါရွှေလိုချင်သည် သူရွှေလိုချင်သည်, ငါငွေလိုချင်သည် သူငွေလိုချင်သည် စသည်တို့၌ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်အရာဝယ် ဤ (၇၄) ပါးသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရတို့ ဖြစ်ပုံကို မှတ်ရမည်။ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်၌ကား ဒိဋ္ဌိကိုဖယ်၍ မာနကို သွတ်သွင်းလျက် ၎င်းနည်းတူပင်မှတ်။
(လောဘဘို့)။
---
ဒေါသဖြစ်သောအခါ၌ကား -
ဝတ္ထု ရုပ်မှာ (၅၄) ပါးရ၏။ ဒေါသစိတ် (၁) ပီတိကြဉ်သော အညသမာန်းစေတသိက် (၁၂) အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် (၄) ဒေါသ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ အားဖြင့် စေတသိက်(၂၀)တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ပဉ္စမေ ပန ပဋိဃသမ္ပယုတ္တေ အသင်္ခါရိကေ ဒေါသော ဣဿာ မစ္ဆရိယံ ကုက္ကုစ္စဉ္စာတိ စတူဟိ သဒ္ဓိံ ပီတိဝဇ္ဇိတာ တေဧဝ ဝီသတိ ဓမ္မာ သင်္ဂယှန္တိ။
သင်္ဂြိုဟ်။
ပန၊ လောဘမူ အသင်္ခါရိကမှ တပါး ဒေါသမူအသင်္ခါရိကကို ဆိုဦးအံ့။
ပဋိဃသမ္ပယုတ္တေ၊ ဒေါသနှင့်ယှဉ်သော။
ပဉ္စမေ၊ ပဉ္စမ ဖြစ်သော။
အသင်္ခါရိကေ၊ အသင်္ခါရိကစိတ်၌။
ဒေါသောစ၊ ဒေါသစေတသိက်၎င်း။
ဣဿာစ၊ ဣဿာစေတသိက်၎င်း။
မစ္ဆရိယဉ္စ၊ မစ္ဆရိယစေတသိက်၎င်း။
ကုက္ကုစ္စဉ္စ၊ ကုက္ကုစ္စ စေတသိက်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော စေတသိက်တို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ တကွ။
ပီတိ ဝဇ္ဇီတာ၊ ပီတိသည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော။
ဝီသတိ၊ နှစ်ဆယ်သော။
တေဧဝ ဓမ္မာ၊ ထိုအညသမန်း အကုသိုလ်စေတသိက် တို့ကိုသာလျှင်။
သင်္ဂယှန္တိ၊ ရေတွက်အပ်၏။
ဤသို့ အပေါင်းအားဖြင့် (၇၅) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ထိုတွင် -
- ရုပ်ပေါင်း (၅၄) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဝေဒနာ စေတသိက်သည် ဝေဒနက္ခန္ဓာ မည်၏။
- သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ကြွင်းသော စေတသိက် (၁၈) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဒေါသစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့ အညီအမျှ ပေါင်းဆုံကြသည် ရှိသော် အမျက်ထွက်ခြင်း ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ အာဃာတဝတ္ထု ကိုးပါး အဋ္ဌာနကောပနှင့်တကွ ဒေါသဖြစ်၏ဟူလို။ ထိုအမျက်ထွက်ခြင်း ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း စသည်၌ အဘယ် တယောက် ယောက်သော လူ နတ်သည် အမျက်ထွက်သနည်း ရန်ငြိုးဖွဲ့သနည်း။ အမျက် ထွက်သောသူ ရန်ငြိုးဖွဲ့သောသူ နတ် လူ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ထို့ကြောင့် တဘန်အမျက်ထွက်၍ တဘန် ငြိမ်းခဲ့လျှင် တဘန် ရန်ငြိုးဖွဲ့၍ တဘန် ငြိမ်းလျှင် (အာရုံတခါဖြစ်သည်ကိုယူ) အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဟူ၍မှတ်လေ။
(ဒေါသဘို့)။
---
မောဟ၌ -
ဆန္ဒ ပီတိကြဉ်သော အညသမာန်း (၁၁) အကုသလ သာဓာရဏစေတသိက် (၄) ၎င်းစေတသိက် (၁၅) ပါးနှင့်တကွ ဥဒ္ဓစ္စ၌ (၁၆) ပါးရ၏။ ဝတ္ထုရုပ် (၅၄) ပါးနှင့် ပေါင်းသော် (၇၀) ရ၏။ ထိုတွင် -
- ရုပ် (၅၄) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဝေဒနာ စေတသိက်သည် ဝေဒနက္ခန္ဓာ မည်၏။
- သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဝေဒနာသညာမှကြွင်းသော စေတသိက် (၁၃) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဥဒ္ဓစ္စသည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ကာမဝိတက်သို့ ရောက်အောင် ပျံလွင့်ခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ ဗျာပါဒဝိတက်သို့ ရောက်အောင် ပျံလွင့်ခြင်း ဝိဟိံသာဝိတက်သို့ ရောက်အောင် ပျံလွင့်ခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ် လူ ဗြဟ္မာ ပျံ့လွင့်သည် မဟုတ်။
(ဥဒ္ဓစ္စဘို့)။
ဝိစိကိစ္ဆာ၌ကား -
၎င်းဥဒ္ဓစ္စ ဝယ် အဓိမောက္ခကိုဖယ်၍ ဝိစိကိစ္ဆာ ထည့်ပြီးလျှင် ၎င်း ( ၇၀ ) အတိုင်း ခန္ဓာဖွဲ့ယူလေ။ အလို့လို့ ဖြစ်သည်သာ ထူးသည်။
(မောဟဘို့)။
---
ကုသိုလ်စိတ်၌ကား -
ကာမာဝစရကုသိုလ်စိတ် (၁) အညသမာန်းစေတသိက် (၁၃) သောဘဏ စေတသိက် (၂၅) ပါး စိတ်နှင့်တကွ နာမ်ပေါင်း (၃၉)ပါး ဝတ္ထု ရုပ် (၅၄) ဤသို့ အပေါင်းအားဖြင့် (၉၃) ပါးသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ထိုဘွင် -
- ရုပ် (၅၄) ပါးသည် ရူပက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ မည်၏။
- သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက် (၃၆) ပါးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ မည်၏။
- ကုသိုလ်စိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ မည်၏။
ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် လှူလိုသည် လှူသည်, သီလကျင့်လိုသည် ကျင့်သည်, ဘာဝနာစီးဖြန်းလိုသည် စီးဖြန်းသည် စသည်ဖြစ်သည်။ တစုံတယောက် သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ ဖြစ်သည်မဟုတ်။ ထိုကြောင့် တကြိမ်လှူလို၍ တကြိမ်ချုပ်လျှင် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ဖြစ်သည်ဟူ၍ မှတ်။
၎င်းကာမကုသိုလ်အခိုက်၌ ဝဋ္ဋနိဿိတ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတ နှစ်နည်းခွဲ၍ ယူကြလေ။ ရူပကုသိုလ် အရူပကုသိုလ်တို့၌လည်း ၎င်းနည်းကိုမှီး၍ ဖွဲယူကြလေ။ မခဲယဉ်းလှ။
(ခန္ဓာဘို့)။
---
အာယတန၌ကား ဝတ္ထုရုပ်ကိုသာလျှင် ပဓာနပြု၍ ဖွဲ့အပ်သောကြောင့် ၎င်း မနောဒွါရအတွင်း၌ လောဘစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၉) ခုသည် ဓမ္မာယတနမည်၏။ ဤအာယတန နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် လိုချင်ခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ် လူ ဗြဟ္မာ လိုချင်သည် မဟုတ်။
---
ဒေါသ၌ ဒေါသစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၂၀) သည် ဓမ္မာယ၏တန မည်၏။ ဤအာယတန နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်း ကြောင့် အမျက်ထွက်ခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ်လူဗြဟ္မာဖြစ်သည်မဟုတ်။
---
မောဟ၌ မောဟစိတ်သည် မနာယတန မည်၏။ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၅) ခုသည် ဓမ္မာယတနမည်၏။ ဤအာယတန နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် ပျံလွင့်ခြင်း စသည် ဖြစ်သည်။ နတ်လူဗြဟ္မာဖြစ်သည်မဟုတ်။
(မောဟနှစ်ခုဘို့)။
ကုသိုလ်စိတ်၌ကား ကာမကုသိုလ်သည် မနာယတန မည်၏။ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၃၈) ပါးသည် ဓမ္မာယတန မည်၏။ ဤအာယတနနှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံ ကြခြင်းကြောင့်။ လှူလိုခြင်း လှူခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ်လူဗြဟ္မာဖြစ်သည် မဟုတ်။
(အာယတနဘို့)။
---
ဓာတ်၌ကား -
လောဘစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၉) ခုသည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။ ဤဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် လိုချင်ခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ်လူဗြဟ္မာ လိုချင်သည်မဟုတ်။
---
ဒေါသ၌ ဒေါသစိတ်သည် မနောဝိညာဏ ဓာတ်မည်၏။ သုခုမ ရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၂၀) သည် ဓမ္မဓာတ်မည်၏။ ဤဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြ ခြင်းကြောင့် အမျက်ထွက်ခြင်း စသည် ဖြစ်သည်။ လူနတ်ဗြဟ္မာ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
---
မောဟ၌ မောဟစိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။ သုခုမရုပ်တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၁၅) သည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။ ဤဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်း ကြောင့် ပျံလွင့်ခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ်လူဗြဟ္မာ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
(မောဟနှစ်ခုဘို့)။
---
ကုသိုလ်စိတ်၌ ကာမကုသိုလ်စိတ်သည် မနောဝိညာဏဓာတ် မည်၏။ သုခုမရုပ် တို့နှင့်တကွ စေတသိက် (၃၈) ခုသည် ဓမ္မဓာတ် မည်၏။ ဤဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံကြခြင်းကြောင့် လှူလိုခြင်း လှူခြင်း စသည်ဖြစ်သည်။ နတ် လူ ဗြဟ္မာ ဖြစ်သည် မဟုတ်။
(ဓာတ်ဘို့)။
---
သစ္စာအားဖြင့်ကား -
မနောဒွါရ၌ ဖြစ်ထိုက်သော ရုပ်နာမ် ဟူသမျှတို့သည် မုချအားဖြင့်၎င်း ဥပစာ အားဖြင့်၎င်း ဒုက္ခသစ္စာချည်း မည်ကုန်၏။
(သစ္စာဘို့)။
---
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ကား -
လောဘမနောအတွင်း၌ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာ-မရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ထိုတွင် -
- မောဟသည် အဝိဇ္ဇာမည်၏။
- စေတနာစေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝ မည်၏။
- လောဘစိတ်သည် ဝိညာဏ်မည်၏။
- ဖဿ စေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
- ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာ မည်၏။
- လောဘစေတသိက်သည် တဏှာနှင့် ဥပါဒါန် မည်၏။
- ကြွင်းသော စေတသိက်(၁၄)ပါးသည် နာမ်မည်၏။
- အာယတန (၆)ပါးသည် သဠာယတနမည်၏။
- ဝါ၊ အာယတနနှစ်ပါးသည် အာယတန မည်၏။
- ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိ မည်၏။
- ရင့်ခြင်းသည် ဇရာမည်၏။
- ပျက်ခြင်းသည် မရဏမည်၏။
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် လိုချင်ခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ်လူဗြဟ္မာ ဖြစ်သည်မဟုတ်။
။ အာဂုံကို ကာယဝိညတ်မှာယူလေ။
---
လောဘမနော၌ ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ့်နှစ်ပါးကို ပြသည်ကား အသရိကစိတ်နှင့် ဖြစ်သောသဘောကိုသာလျှင် ပြသည်။ သသင်္ခါရိက စိတ်မျိုး၌မှာမူကား အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကိုရအပ်ကုန်၏။
(လောဘဘို့)။
---
ဒေါသမနော၌ကား အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ပဋိဃ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
( ဒေါသဘို့)။
---
မောဟမနော၌ကား အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဥဒ္ဓစ္စ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ်နှစ်ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
(ဥဒ္ဓစ္စဘို့)။
---
ဝိစိကိစ္ဆာ၌ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတနေ, ဖဿ, ဝေဒနာ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ဤတဆယ့်တပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
(မောဟဘို့)။
ဤသို့ လောဘမနော ဒေါသမနော မောဟမနောတို့၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ ဖွဲ့ယူဟန်ကို သိအပ်၏။
---
ကုသိုလ်မနား၌ကား ကုသလမူလ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်, ဆဋ္ဌာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, ပသာဒ, အဓိမောက္ခ, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ ထိုတွင် -
- အလောဘ အဒေါသ အမောဟ စေတသိက်တို့သည် ကုသလမူလမည်ကုန်၏။
- စေတနာ စေတသိက်သည် သင်္ခါရနှင့် ဘဝ မည်၏။
- မဟာကုသိုလ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ်သည် ဝိညာဏ် မည်၏။
- ဖဿစေတသိက်သည် ဖဿမည်၏။
- ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာ မည်၏။
- သဒ္ဓါစေတသိက်သည် ပသာဒ မည်၏။
- အဓိမောက္ခ စေတသိက်သည် အဓိမောက္ခ မည်၏။
- ကြွင်းသော စေတသိက် (၃၀) သည် နာမ်မည်၏။
- အာယတနခြောက်ပါးသည် ဆဋ္ဌာယတနမည်၏။
- ဝါ၊ အာယတနနှစ်ပါးသည် အာယတနမည်၏။
- ထိုအာယတနတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ဇာတိမည်၏။
- ရင့်ခြင်းသည် ဇရာမည်၏။
- ပျက်ခြင်းသည် မရဏမည်၏။
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တဆယ်နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် လှူလိုခြင်း ကျင့်လိုခြင်း စသည်ဖြစ်၏။ နတ် လူ ဗြဟ္မာ ဖြစ်သည်မဟုတ်။ ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝါရကား ဉာဏသမ္ပယုတ္တဝရ တည်း။ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တ ဝါရကိုလည်း ကုသလမူလ၌ အမောဟ ကိုကြည့်၍ ၎င်းအတိုင်း ဝါရကို ထုတ်အပ်၏။
။ အာဂုံကိုလိုမူ ဝိဘင်းမှာယူလေ။
---
ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော စကားအစဉ်ဖြင့် ဒွါရပရိစ္ဆေဒ၌ ရအပ်သော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို -
- အကျဉ်းအားဖြင့်ယူသော် (၁၇) ဝါရ။
- အစိတ်အစိတ်အားဖြင့် ယူသော် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်တဆယ်၌ (၅၀)
- ဝိညတ်ဒွေး၌ (၃၂၀)
- မနောဓာတ် မနောဝိညာဏ်ဓာတ်၌ (၃၉၅)
- အားလုံးပေါင်းသော် (၇၆၅) ဝါရတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
အာရုံခြောက်ပါး ကာလသုံးပါး သန္တာန်နှစ်ပါး စသည်တို့နှင့် မြှောက်ပွါး ရေတွက်အပ် သည်ရှိသော် မရေမတွက်နိုင်သော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၏ အာရုံသာလျှင် ကျက်စားရာဖြစ်သော ခန္ဓာ, အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကိုသာလျှင် ရအပ်ကုန်၏။
(ဒွါရပရိစ္ဆေဒ)။
ဤဒုက္ခသစ္စာဟူသည် အကျဉ်းအားဖြင့် -
- တေဘူမကတရားတို့၏ ဖြစ်တတ်သော လက္ခဏာ ရှိသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်ခြင်း လက္ခဏာအားဖြင့် တပါး။
- ဖြစ်တတ်သော သဘော ဟူသမျှတို့သည် နာမ်ရုပ်မျှသာ ရှိသည်ဖြစ်၍ နာမ်ရုပ် အားဖြင့် နှစ်ပါး။
- ထို ဖြစ်တတ်သော နာမ်ရုပ်တို့သည် ကာမ ရူပ အရူပ ဘဝသုံးပါးကို မလွန်မူ၍ ဖြစ် တတ်သောကြောင့် ဘဝအားဖြင့် သုံးပါး။
- ထို ဘဝသုံးပါးတို့၌ ဖြစ်တတ်သော ရုပ်နာမ်တို့သည် အာဟာရ တည်းဟူသော အကြောင်းနှင့် မကင်းရကား အာဟာရအားဖြင့် လေးပါး။
- ထို အာဟာရကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တို့ကို အာသဝဥပါဒါန် မကင်းကြသေးသော ပုထုဇ္ဇန်မိုက်တို့၏ စွဲလမ်းအပ်သော ငါးပါးအဘို့အစု တို့ရှိခြင်းကြောင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အားဖြင့် ငါးပါးသာရှိသည်။
သဗ္ဗမေဝ စေတ္ထ ဒုက္ခံ ဧကဝိဓံ ပဝတ္တိဘာဝတော၊ ဒုဝိဓံ နာမရူပတော၊ တိဝိဓံ ကာမရူပါရူပူပပတ္တိဘဝဘေဒတော၊ စတုဗ္ဗိဓံ စတုအာဟာရဘေဒတော၊ ပဉ္စဝိဓံ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာဘေဒတော။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဧတ္ထ၊ ဤသစ္စာလေးပါးတို့တွင်။
သဗ္ဗမေဝ၊ အလုံးစုံသာလျှင်ဖြစ်သော။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသည်။
သံသာရဿ၊ သံသရာ၏။ (ထည့်)။
ပဝတ္တိဘာဝတော၊ တလုံလဲလဲ မစဲမပြတ် ဖြစ်ခြင်းသဘောအားဖြင့်။
ဝါ၊ မပြတ်ဖြစ်တတ်သော သဘော၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဧကဓံ၊ တပါးအဘို့ရှိသည်။
ဟောတိ ၊ ဖြစ်၏။
နာမရူပတော၊ နာမ်ရုပ်အား ဖြင့်။
ဒုဝိဓံ၊ နှစ်ပါးအဘို့ရှိ၏။
ကာမရူပါရူပူပပတ္တိဘဝဘေဒတော၊၊ ကာမ ရူပ အရူပ ဟူသော ဥပပတ္တိဘဝ အပြားအားဖြင့်။
တိဝိဓံ၊ သုံးပါးအဘို့ရှိ၏။
စတုအာဟာရဘေဒတော၊ လေးပါးသော အာဟာရ၏ အပြားအားဖြင့်။
စတုဗ္ဗိဓံ၊ လေးပါးအဘို့ရှိ၏။
ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာဘေဒတော၊ ငါးပါးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၏ အပြားအားဖြင့်။
ပဉ္စဝိဓံ၊ ငါးပါးအဘို့ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌပုစ္ဆာပြီး၏။
---
၃၈ - ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်းဟူသော သတ္တမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ပြခြင်း
(၇) ထို ဒုက္ခသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်း ဟူရာ၌ ဤဒုက္ခသစ္စာ ဟူသည် သမုဒယသစ္စာ နှံ့သကဲ့သို့ နှံ့ ၏။ သမုဒယသစ္စာ ကျယ်သကဲ့သို့ ကျယ်၏။ သမုဒယသစ္စာရှိသမျှ ရှိ၏။ ထိုကြောင့် ၎င်း ပုစ္ဆာ၏အဖြေကို သမုဒယသစ္စာ၌ ထင်စွာ ပြလတ္တံ့။ ဤ၌ မရေးတော့ပြီ။
သတ္တမပုစ္ဆာ ပြီး၏။
---
၃၉ - ထို ဒုက္ခသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း၊ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှလွတ်သနည်း - ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(ဂ) ထိုဒုက္ခကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။အဘယ်သို့ သိလျှင် သံသရာမှလွတ်သနည်း-ဟူရာ၌ -
ထိုဒုက္ခသစ္စာကို သိခြင်းသည်လည်း -
- အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း,
- အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း,
- ဧကပဋိဝေဓ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း
အားဖြင့် (၃) ပါးအပြားရှိ၏။ ထိုတွင်အစနည်း နှစ်ပါးသည် ဧကပဋိဝေဓနည်းကို အစိုးမရ။ ဧကပဋိဝေဓ နည်းသည် အစနည်းနှစ်ပါးကို အစိုးရ၏။
ထင်စွာဆိုဦးအံ့။
အကြင်ယောဂီသည် ထိုနည်းသုံးပါးတို့တွင် အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာကို သိလိုအံ့။ ထိုဒုက္ခသစ္စာထိုက်သော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့ကို ရှေးဦးစွာ လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန် တို့နှင့်တကွ သဘာဝလက္ခဏာကို သိအောင် ဆရာကောင်းတို့ထံ၌ သင်ကြားရာ၏။
“ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော ပုဗ္ဗေ ပရိဂ္ဂဟတော ဒုက္ခံ ပရိဇာနာမိ”။
သမ္မော။
ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော၊ ဤရဟန်းအားကား။
ပုဗ္ဗေ၊ မဂ်သို့မရောက်မီ ရှေ့အဘို့၌။
ပရိဂ္ဂဟတော၊ ဆရာကောင်းတို့ထံ၌ သင်ကြားသော အခါကာလမှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၏သဘောကို။
ပရိဇာနာမိ၊ သိ၏။
ဤသို့ သင်ကြားပြီး၍ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၌ သိထိုက်သော ဉာဏ်အားဖြင့် ဇာတိ အစရှိသော သဘောအမျိုးမျိုး ဘုမ္မိပရိစ္ဆေဒ ဌာနပရိစ္ဆေဒ ဒွါရပရိစ္ဆေဒ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာ စသည်တို့ဖြစ်သမျှ၌ ဤသို့ သိအပ်၏။ အကြင်အခါ အပါယ် အစရှိသော ဇာတိစသော ဒုက္ခ အမျိုးမျိုးတို့တွင် တခုသော ဇာတိကို အောက်မေ့လျက် ဤဇာတိ ဟူသည် ကြောက်ဘွယ်ကောင်းလှ၏။
အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူ။ ဤဇာတိတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသော သူတို့သည် ပြု၍ပေးနိုင်သည် မဟုတ်ကုန်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဇာတိတခုဖြစ်သည့် အခါမှစ၍ ထို သတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက် တတ်သော သဘောရှိသည် ဖြစ်ရကား ပီဠနဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့နှိပ်စက်တတ်သော ဇာတိသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခြင်း ကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ် စက်တတ်သော ဤဇာတိသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း, ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း, ဤ ပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲ နှိပ်စက်သော ဤဇာတိဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘော မရှိရကား ဝိပရိဏာမဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် ဇာတိတခု၏ နှိပ်စက်တတ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ, တို့၏ သဘောကို မဖောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
ဒုက္ခဿ ပီဠနဋ္ဌော သင်္ခတဋ္ဌော သန္တာပဋ္ဌော ဝိပရိဏာမဋ္ဌော တထဋ္ဌော။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၏။
ပီဠနဋ္ဌော၊ ဇာတိ ဇရာ မရဏတို့ဖြင့် နှိပ်စက်တတ်သော သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အနက်မည်၏။
သင်္ခတဋ္ဌော၊ နှိပ်စက်ခံရအောင် ပြုပြင်အပ်သော သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အနက်မည်၏။
သန္တာပဋ္ဌော၊ နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ပူလောင်စေတတ်သော သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အနက်မည်၏။
ဝိပရိဏာမဋ္ဌော၊ နှိပ်စက်ခြင်းအစဉ်၌ တမုဟုတ္တမျှ မဘောက်ပြန်ခြင်း မရှိသော သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အနက်မည်၏။
ဤသို့ -
- နှိပ်စက်တတ်သောအနက်,
- ပြုပြင်အပ်သောအနက်,
- ပူပန်စေတတ်သောအနက်
- ဘောက်ပြန်စေတတ်သောအနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခုတခုသော ဇာတိ၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်ကုန်၏။
---
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက်သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်း။
ဤဇာတိ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရ သည်ကား တစုံတယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထိုကြောင့် ပြုပြင်တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင် စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယသန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန်ပျက်စီးအပ်သော သဘောမရှိသော နိရောဓ သစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟု ဆိုအပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်ကုန်၏။
ဒုက္ခဒုက္ခတာတံနိမိတ္တာဟိ အနိဋ္ဌတာ ပီဠနဋ္ဌော၊ ဒွိဓာပိ ပရိဒဟနံ ကိလေသဒါဟသမာယောဂေါဝါ သန္တာပဋ္ဌော တိ အယမေတေသံ ဝိသေသော။ ပုဂ္ဂလဟိံသနံ ဝါ ပီဠနံ၊ အတ္တနောဧဝ တိခဏဘာဝေါ သန္တာပနံ သန္တာပေါတိ။ ဧတ္ထ စ ပီဠနဋ္ဌော ဒုက္ခဿ သရသေနေဝ အာဝီဘဝနာ ကာရော၊ ဣတရေ ယထာက္ကမံ သမုဒယ မဂ္ဂ နိရောဓ ဒဿနေဟိ အာဝီဘဝနာကောရာတိ အယံ စတုန္နမ္ပိ ဝိသေသော။
သမ္မောမူလဋီကာ။
ဒုက္ခဒုက္ခတာ တံနိမိတ္တာဟိ၊ ဒုက္ခဒုက္ခ၏အဖြစ် ထိုဒုက္ခဒုက္ခ၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်တို့ဖြင့်။
အနိဋ္ဌတာ၊ အလိုမရှိအပ်သည်၏ အဖြစ်သည်။
ပီဠနဋ္ဌော၊ ပီဠနဋ္ဌ မည်၏။
ဒွိဓာပိ၊ ဒုက္ခဒုက္ခ၏အဖြစ် ထို ဒုက္ခဒုက္ခ၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ဟူသော နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာဖြင့်လည်း။
ပရိဒဟနံ၊ ပူပန်စေခြင်းသည်။
သန္တာပဋ္ဌော၊ သန္တာပဋ္ဌ မည်၏။
ဝါ၊ တနည်းကား။
ကိလေသ ဒါဟ သမာယောဂေါ၊ ကိလေသာ တည်းဟူသော ပူပန်ခြင်းနှင့် ယှဉ်ခြင်း သည်။
သန္တာပဋ္ဌော၊ သန္တာပဋ္ဌ မည်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသည်ကား။
ဧတေသံ၊ ထိုပီဠနဋ္ဌ သန္တာပဋ္ဌတို့၏။
ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။
ဝါ၊ တနည်းကား။
ပုဂ္ဂလဟိံသနံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ညှဉ်းဆဲခြင်းသည်။
ပီဠနံ၊ ပီဠန မည်၏။
အတ္တနောဧဝ၊ မိမိ၏သာလျှင်။
တိခိဏဘာဝေါ၊ ထက်မြက်သည်အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်သော။
သန္တာပနံ၊ ပူပန်စေခြင်းသည်။
သန္တာပေါ၊သန္တပ မည်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
ဧတေသံ၊ ထိုပီဠနဋ္ဌ သန္တာပဋ္ဌတို့၏။
ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။
စ၊ ဆက်၍ဆိုဦးအံ့။
ဧတ္ထ၊ ဤပီဠနဋ္ဌ စသည်တို့တွင်။
ပီဠနဋ္ဌော၊ ပီဠနဋ္ဌ သည်။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၏။
သရသေနေဝ၊ မိမိသဘောအားဖြင့်ပင်လျှင်။
အာဝီဘဝနာကာရော၊ ထင်ရှားသော အခြင်းအရာတည်း။
ဣတရေ၊ ဤမှတပါးကုန်သော သင်္ခတဋ္ဌ စသည်ရှိသည်။
ယထာက္ကမံ၊ အစဉ်အတိုင်း။
သမုဒယ မဂ္ဂ နိရောဓ ဒဿနေဟိ၊ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ နိရောဓသစ္စာကို မြင်ခြင်းတို့ဖြင့်။
အာဝီဘဝနာကာရာ၊ ထင်ရှားသော အခြင်းအရာတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
စတုန္နမ္ပိ၊ လေးပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော သင်္ခတဋ္ဌ စသည်တို့၏။
ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။
ဤဇာတိတခုကိုပြသဖြင့် -
- အပါယ်လေးဘုံ၌ ဖြစ်သောဇာတိ
- လူ့ပြည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်သောဇာတိ
- ဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်သောဇာတိ
- ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ ဖြစ်သောဇာတိ
- ပဝတ္တိအခါ၌ ဖြစ်သောဇာတိ
ဤသို့အစရှိသောနည်းဖြင့် ဘုမ္မိပရိစ္ဆေဒ ဌာနပရိစ္ဆေဒ ဒွါရပစ္ဆေဒ အာရုံအာရမ္မဏိက ဖြစ်ဖြစ်သမျှသော တေဘူမကတရားတို့၌ တခုတခုသော ရုပ်တရား နာမ်တရား ခန္ဓာ စသည်တို့ဝယ် ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ၏ သဘောလေးပါးတို့သည် မုချဖြစ်လာရသည် အဖြစ်ကြောင့် ကြောက်ဘွယ်ကောင်းလှချေ၏။
အလွန် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှချေ၏။ အထူးသဖြင့် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ ချေ၏။ အထူးသဖြင့် အလွန်ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှချေ၏ ဟု မိမိ၏စိတ်ကို မြဲမြံစွာ သန္နိဋ္ဌာန်ချ၍ နိဗ္ဗာန်တိုင်အောင် အဓိမုတ္တအားဖြင့် လွတ်ကြကုန်ရာသည်။
---
ဇရာတရား၌ကား -
ဤဇရာဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွာ၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူ ဤဇရာတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသော သူတို့သည် ပြုပြင်၍ ပေးနိုင်သည် မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဇရာတခု ဖြစ်သည် အခါမှစ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာနှိပ်စက်တတ်သော သဘောရှိသည်ဖြစ်ရကား ပီဠနဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ နှိပ်စက်သော ဇရာသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့် အလွန် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ပြုပြင်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက် တတ်သော ဤဇရာသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာ အစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသအစရှိသော ကိလေသာတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤ ပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲ နှိပ်စက်သော ဤဇရာဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘောမရှိရကား ဝိပရိဏာမဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ဤသို့လျှင် ဇရာ၏နှိပ်စက်အပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ တို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း မည်၏။
။ (အာဂုံကို ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤသို့ -
- နှိပ်စက်တတ်သောအနက်
- ပြုပြင်တတ်သောအနက်
- ပူပန်စေတတ်သောအနက်
- ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက်လေးပါးတို့ကို တခုတခုသော ဇရာ၌ အတ္တဘာဝ-ဘာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့်ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတအစရှိသော အနက် သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်းဟူမူ။ ဤဇရာ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် ခံခက်ခြင်းကို ခံရ သည်ကား တစုံတယောက်သော နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့်မဟုတ် စင်စစ်မှာမူ သမုဒယ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။
ထို့ကြောင့် ပြုပြင်တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂစသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေတတ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယ သန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော သဘော မရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟု ဆိုအပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယအစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရနည်းဖြင့် သိအပ်၏။
။ (အာဂုံကို ဇာတိမှာယူလေ)။
---
ဤ ဗျာဓိ ဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွာ၏။
အဘယ့်ကြောင့်နည်းဟူမူ၊ ဤဗျာဓိတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသော သူတို့သည် ပြု၍ပေးနိုင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဗျာဓိတခုဖြစ်သည် အခါမှ စ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက်တတ်သော သဘောရှိသည်ဖြစ်ရကား ပီဠနဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုနှိပ်စက်သော ဗျာဓိ သည် ရှေးရှေးသောဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက် တတ်သော ဤဗျာဓိသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိဇရာ မရဏတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤ ပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲ နှိပ်စက်သော ဤဗျာဓိ ဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘောမရှိရကား ဝိပရိဏာမဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် ဗျာဓိတခု၏ နှိပ်စက်အပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ တို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤသို့ -
- နှိပ်စက်တတ်သော အနက်
- ပြုပြင်အပ်သော အနက်
- ပူပန်စေတတ် သော အနက်
- ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခု တခုသော ဗျာဓိ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိ အစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုး မျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက် သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်းဟူမူ။
ဤဗျာဓိ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရ သည်ကား တစုံတခုသော နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသောသူတို့ကြောင့် မဟုတ်၊ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင်တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယ သန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေတတ်သော သဘောမရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟုဆိုအပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြေင့် အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
(အာဂုံကိုသိလိုမူ ဇာတိမှာ ယူလေ)။
---
ဤမရဏ ဟူသည် ကြောက်ဘွယ်ကောင်းလှစွာ၏။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ။ ဤ မရဏတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသော သူတို့သည် ပြု၍ပေးနိုင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မရဏတခု ဖြစ်သည်အခါမှစ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက် တတ်သော သဘောရှိသည် ဖြစ်ရကား ပီဠနဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့နှိပ်စက်သော မရဏသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက် ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက်တတ်သော ဤမရဏသည် သတ္တဝါတို့၏ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ် လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲ နှိပ်စက်သော ဤမရဏ ဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘောမရှိရကား ဝိပရိဏာမဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် မရဏတခု၏ နှိပ်စက်အပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ တို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာ ယူလေ )။
ဤသို့ -
- နှိပ်စက်တတ်သော အနက်
- ပြုပြင်အပ်သော အနက်
- ပူပန်စေတတ် သော အနက်
- ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခု တခုသော မရဏ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက်သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်း ဟူမူ။
ဤမရဏ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသည်ကား တစုံတခု နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့် မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင်တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယသန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော သဘောမရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟုဆိုအပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
(အာဂုံကိုသိလိုမူ ဇာတိမှာ ယူလေ)။
ဤသို့လျှင် ဇာတိ ဇရာ ဗျာဓိ မရဏ တို့၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့်၎င်း၊ အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့်၎င်း ဒုက္ခသစ္စာ၏ သဘောကိုပြလျှင် ကြွင်းကုန်သော သောက ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ, အပ္ပိယသမ္ပယောဂ, ပိယဝိပ္ပယောဂ, ဣစ္ဆာအလဗ္ဘ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ တို့၌၎င်း, ဘုံသုံးပါးလုံး၌ရှိသော ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် သစ္စာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တို့၌၎င်း, တစုံတခုသော စိတ် စေတသိက် ရုပ် တို့၏ တည်ရာ ခန္ဓာ တို့၌၎င်း, စက္ခု သောတ ဃာန ဇိဝှါ ကာယ မန ဟုဆိုအပ်သော ဒွါရခြောက်ပါး သံဝရဒွါရအားဖြင့် ရှစ်ပါး တနည်း တဆယ့်ခုနှစ်ပါး အကျယ်အားဖြင့် (၇၆၅) ပါးသောခန္ဓာ အာယတန စသည်၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခတို့ကို နည်းမှီး၍ တခုတခုသော ခန္ဓာစသည်တို့၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရနည်း အညဘာဝအာဝိဘဝနာကာရ နည်းတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားဝေဘန်၍ ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ ဟုဆိုအပ်သော ဒုက္ခသစ္စာ၏ သဘောကို သိအပ်၏။ သိကြလေ။ အဆုံးကိုသာ ပြလိုက်အံ့ -
၄၀ - ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ အညဘာဝအာဝိဘဝနာကာရ နည်းတို့ကို ပြခြင်း
ဤလောဘအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွာ၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား။ ဤလောဘ အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသောသူ တို့သည် ပြု၍ ပေးနိုင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လောဘအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု ဖြစ်သည်အခါမှစ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက်တတ်သော သဘောရှိသည် ဖြစ်ရကား ပီဠန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ နှိပ်စက်သော လောဘအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်း တို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက် တတ်သော ဤလောဘ အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲနှိပ်စက်သော ဤလောဘအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာ ဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘော မရှိရကား ဝိပရိဏာမ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် လောဘအခိုက်ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု၏ နှိပ်စက်အပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ၏သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤသို့ -
၁။ နှိပ်စက်တတ်သော အနက်
၂။ ပြုပြင်အပ်သော အနက်
၃။ ပူပန်စေတတ် သော အနက်
၄။ ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခု တခုသော လောဘ အခိုက်၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက် သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်း ဟူမူ။
ဤလောဘအခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသည်ကား တစုံတခု နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့် မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင် တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယ သန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော သဘောရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟုဆိုအပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
(အာဂုံကိုသိလိုမူ ဇာတိမှာ ယူလေ)။
ဤဒေါသအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွာ၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား။ ဤဒေါသ အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသောသူတို့သည် ပြု၍ ပေးနိုင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒေါသအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု ဖြစ်သည်အခါမှစ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက်တတ်သော သဘောရှိသည် ဖြစ်ရကား ပီဠန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက်တတ်သော ဤဒေါသအခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်း တို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက် တတ်သော ဤဒေါသ အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲနှိပ်စက်သော ဤဒေါသအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာ ဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘော မရှိရကား ဝိပရိဏာမ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် ဒေါသအခိုက်ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု၏ နှိပ်စက်အပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ၏သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤသို့ -
၁။ နှိပ်စက်တတ်သော အနက်
၂။ ပြုပြင်အပ်သော အနက်
၃။ ပူပန်စေတတ် သော အနက်
၄။ ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခု တခုသော ဒေါသအခိုက်၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက် သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်း ဟူမူ။
ဤဒေါသအခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသည်ကား တစုံတခု နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့် မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင် တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယ သန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော သဘောမရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟုဆိုအပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤမောဟအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွာ၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား။ ဤမောဟ အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသောသူတို့သည် ပြု၍ ပေးနိုင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မောဟအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု ဖြစ်သည်အခါမှစ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက်တတ်သော သဘောရှိသည် ဖြစ်ရကား ပီဠန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ နှိပ်စက်တတ်သော ဤမောဟအခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်း တို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက် တတ်သော ဤမောဟ အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲနှိပ်စက်သော ဤမောဟအခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာ ဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘော မရှိရကား ဝိပရိဏာမ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် မောဟအခိုက်ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု၏ နှိပ်စက်အပ်သော ပီဠန သင်္ခတ သန္တာပ ဝိပရိဏာမ၏သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤသို့ -
၁။ နှိပ်စက်တတ်သော အနက်
၂။ ပြုပြင်အပ်သော အနက်
၃။ ပူပန်စေတတ် သော အနက်
၄။ ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခု တခုသော မောဟအခိုက်၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက် သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်း ဟူမူ။
ဤမောဟအခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသည်ကား တစုံတခု နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့် မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင် တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယ သန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော သဘောမရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟုဆိုအပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤကုသိုလ်အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွာ၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား။ ဤကုသိုလ် အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခုကို သိကြား ဗြဟ္မာ ဘုရား စသောသူတို့သည် ပြု၍ ပေးနိုင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ မိမိ၏ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကုသိုလ်အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု ဖြစ်သည် အခါမှစ၍ ထိုသတ္တဝါအား လွန်စွာ နှိပ်စက်တတ်သော သဘောရှိသည် ဖြစ်ရကား ပီဠန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုသို့ နှိပ်စက်တတ်သော ဤကုသိုလ်အခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ပြုပြင်အပ်သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝ တည်းဟူသော အကြောင်း တို့ကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရကား သင်္ခတဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ ပြုပြင်အပ်သောကြောင့် ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ နှိပ်စက် တတ်သော ဤကုသိုလ် အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် သတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို ဇာတိ ဇရာ မရဏ တို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ရာဂ ဒေါသ အစရှိသော ကိလေသာတို့ဖြင့် ပူပန်စေခြင်း ဤပူပန်စေခြင်းတို့ဖြင့် ပူပန်စေရကား သန္တာပဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့ အရှိန်မစဲ တသဲသဲနှိပ်စက်သော ဤကုသိုလ်အခိုက်၌ ဖြစ်သော ခန္ဓာ ဒုက္ခသည် မျက်စိတမှိတ်ခန့်မျှ မဘောက်မပြန် တည်နိုင်သော သဘော မရှိရကား ဝိပရိဏာမ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် ကုသိုလ်အခိုက်ဖြစ်သော ခန္ဓာတခု၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် ဒုက္ခသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ဤသို့ -
၁။ နှိပ်စက်တတ်သော အနက်
၂။ ပြုပြင်အပ်သော အနက်
၃။ ပူပန်စေတတ် သော အနက်
၄။ ဘောက်ပြန်တတ်သော အနက်
ဤအနက် လေးပါးတို့ကို တခု တခုသော ကုသိုလ်အခိုက်၌ အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိလိုသော်ကား -
ရှင်တော်ဘုရားသည် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးတို့၌ ပီဠနဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအားဖြင့် ဟုတ်ပေ၏။ သင်္ခတ အစရှိသော အနက် သုံးပါးတို့ကို အဘယ်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူလေသနည်း ဟူမူ။
ဤကုသိုလ်အခိုက်၌ဖြစ်သော ခန္ဓာ အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့၌ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသည်ကား တစုံတခု နတ် လူ ဗြဟ္မာ စသော သူတို့ကြောင့် မဟုတ်။ စင်စစ်မှာမူ သမုဒယ ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင် တတ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပြုပြင်အပ်သော ဒုတိယ သင်္ခတဋ္ဌကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် ရာဂ စသော မီးတို့သည် မပူလောင်စေအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ပူလောင်စေတတ်သော တတိယ သန္တာပဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာကြောင့် တစုံတခု ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေအပ်သော သဘောမရှိသော နိရောဓသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်သော စတုတ္ထ ဝိပရိဏာမဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် မိမိတို့၏ သဘောဟုဆိုအပ်သော ပီဠန, သင်္ခတ, သန္တာပ, ဝိပရိဏာမ သဘောတို့ကို တပါးသော သမုဒယ အစရှိသော သစ္စာတို့ကို မြင်သဖြင့် သိအပ် သောကြောင့် အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့် သိအပ်၏။
(အာဂုံကိုလိုမူ ဇာတိမှာယူလေ)။
ကာမ ကုသိုလ်ကိုယူလျှင် ကြွင်းကျန်သော ကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာတို့ကို ယူလေ။
ဤသို့ပြခြင်းကား ဒုက္ခသစ္စာ၌ -
အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်း
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်း
နှစ်ပါးတို့ဖြင့် သိခြင်းမျှသာတည်း။
ထိုသို့သိခြင်းသည် အနုမာန အနုဗောဓ သိခြင်းမျှသာ ရှိသေးသည်။ သံသရာမှ ထွက်မြောက်နိုင်သေးသည် မဟုတ်။ စင်စစ်သော်ကား သံသရာမှ ထွက်မြောက် ကြောင်းကြီး ဥပနိဿယကိုကား ရ၏။
သိစေအံ့။
သံသရာမှ ထွက်မြောက်အောင် သိခြင်းဟူသည် -
အာရမ္မဏပဋိဝေဓ အသမ္မောဟပဋိဝေဓ၊
အာရမ္မဏပဋိဝေဓ ကိစ္စပဋိဝေဓ အားဖြင့် နှစ်ပါးအပြား ရှိ၏။
ထိုတွင် ထွက်မြောက်သော သူတို့၏ သိခြင်းမှာ သစ္စာလေးပါးကို တပြိုင်နက် သိသည်။ တနည်း နိရောဓသစ္စာကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓ၊ ကျန်သော သစ္စာသုံးပါးကို အသမ္မောဟပဋိဝေဓတို့ဖြင့် တပြိုင်နက် သိသည်။
သင်္ခတတရားကိုလည်း အာရုံမပြု။ ယခုသစ္စာမှာမူ ဒုက္ခသစ္စာကို အာရုံပြု ရသေးသည်ဖြစ်၍ သံသရာမှ မထွက်မြောက်နိုင်။ ဤဒုက္ခသစ္စာ ဟူသည် ထွက်မြောက်သော သူတို့၏ အခိုက်၌ အသမ္မောဟပဋိဝေဓ မျှသာ ရအပ်၏။
ထိုကြေင့် ဧကပဋိဝေဓ အာဝီဘဝနာကာရ အားဖြင့် သံသရာမှ ထွက်မြောက် ထိုက်သောသူတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဤ အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်း အညဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်း နှစ်ပါးတို့ကို အစိုးရလျက် ကျန်သော ပရိညေယျ ပဟာတဗ္ဗ ဘာဝေတဗ္ဗ ထိုက်သော သစ္စာ သုံးပါးကို တပြိုင်နက် ကိစ္စပြီးအောင် ဖဿ သစ္ဆိကိရိယ ဖြင့် ဆောင်ရွက်တော် မူနိုင်သည်။
တဉ္စ နိရောဓသစ္စံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန အဘိသမာနေန္တေန ဝိသယတော ကိစ္စတော စ အာရမ္မဏတော စ အာရမ္မဏပဋိဝေဓေန အသမ္မောဟပဋိဝေဓေန စ ပဋိဝိဒ္ဓံ၊ ယထာ ပရိညာဘိသမယဝသေန ဒုက္ခသစ္စံ ဘာဝနာဘိသမယဝသေန မဂ္ဂသစ္စဉ္စ အသမ္မောဟတော ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ပဟာနာဘိသမယဝသေန အသမ္မောဟတောစ ပဋိဝိဒ္ဓါ တဏှာ ဟောတိ။
ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ။
တဉ္စ နိရောဓသစ္စံ၊ ထိုနိရောဓသစ္စာကိုလည်း။
သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန၊ မျက်မှောက်ပြုသောအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဝိသယတော၊ အာရုံပြုသောအားဖြင့်။
အဘိသမာနေန္တေန၊ ထူးသောမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သိသောသူသည်။
ကိစ္စတော စ၊ ကိစ္စသိဒ္ဓိအားဖြင့်၎င်း။
အာရမ္မဏတော စ၊ အာရုံပြုသောအားဖြင့်၎င်း။
အာရမ္မဏပဋိဝေဓေန စ၊ အာရမ္မဏပဋိဝေဓ အားဖြင့်၎င်း (အာရမ္မဏတော စ ကို ထပ်၍ဖွင့်ခြင်းဖြစ်သည်)။
အသမ္မောဟပဋိဝေဓေန စ၊ အသမ္မောဟပဋိဝေဓ အားဖြင့်၎င်း (ကိစ္စတောစ ကို ထပ်၍ဖွင့်ခြင်းဖြစ်သည်)။
ပဋိဝိဒ္ဓံ၊ ထိုထွင်း၍သိအပ်၏။
ဒုက္ခသစ္စံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
ပရိညာဘိသမယဝသေန၊ ပရိညာဘိသမယ၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
မဂ္ဂသစ္စံ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို။
ဘာဝနာဘိသမယဝသေန စ၊ ဘာဝနာဘိသမယ၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
အသမ္မောဟတော၊ မတွေဝေသောအားဖြင့်။
ပဋိဝိဒ္ဓံ၊ ထိုးထွင်း၍ သိအပ်သည်။
ဟောတိ ယထာ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
တဏှာ၊ သမုဒယသစ္စာ တဏှာလောဘကို။
ပဟာနာဘိသမယဝသေန၊ ပဟာနာဘိသမယ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
အသမ္မောဟတော စ၊ မတွေဝေသောအားဖြင့်လည်း။
ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ထိုးထွင်းသိအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧကပဋိဝေဓ ကိုကား နိရောဓသစ္စာ စသည်၌ ထင်စွာဖြစ်လတ္တံ့။
ဤသို့ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော စကားအစဉ်ဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာကို အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းသို့တိုင်အောင် ဆရာကောင်းတို့၏ အထံ၌ ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ အာယတန စသော သဘောတရားသည် ဒုက္ခသစ္စာတည်း။ တဏှာ စသော တဘောတရားသည် သမုဒယသစ္စာတည်း။
ဤသို့ အကျဉ်းအားဖြင့်၎င်း အကျယ်အားဖြင့်၎င်း သင်ကြား၍ အဘန်တလဲလဲ ရုပ် နာမ် စသော ဒုက္ခသစ္စာ ထိုက်သော သဘောတရားအပေါင်း ကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ လက္ခဏာရေး သုံးပါးတို့ဖြင့် ထင်အောင် မြင်အောင် မြဲအောင် အားထုတ်ရာ၏။ လက္ခဏာရေး တင်ဟန်ကို မဂ္ဂသစ္စာ၌ ထင်လတ္တံ့။
ပုရိမာနိ ဟိ ဒွေ သစ္စာနိ “ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ တဏှာ သမုဒယော” တိဧဝံ သင်္ခေပေန စ “ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ” တိ အာဒိနာ နယေန ဝိတ္ထာရေန စ အာစရိယဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဝါစာယ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္တေန္တော ယော ဂါဝစရော ကမ္မံ ကရောတိ။
သမ္မော။
ဟိ တဒေဝ သစ္စံ၊ ထိုစကားသည်မှန်၏။
ပုရိမာနိ၊ ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။
ဒွေ သစ္စာနိ၊ နှစ်ပါးသော သစ္စာတို့ကို။
ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ တဏှာ သမုဒယောတိ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာဒုက္ခံ တဏှာသမုဒယော ဟူ၍။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
သင်္ခေပေန စ၊ အကျဉ်းအားဖြင့်၎င်း။
ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ အာဒိနာ၊ ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဤသို့ အစရှိသော။
နယေန၊ နည်းဖြင့်။
ဝိတ္ထာရေန စ၊ အကျယ်အားဖြင့်၎င်း။
အာစရိယဿ၊ ဆရာ၏။
သန္တိကေ၊ အထံ၌။
ဥဂ္ဂဏှိတွာ၊ သင်၍။
ဝါစာယ၊ နှုတ်ဖြင့်။
ပုနပ္ပုန္နံံ၊ အဘန်တလဲလဲ။
ပရိဝတ္တေန္တော၊ တပြောင်းပြန်ပြန်။
ယောဂါဝစရော၊ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ကမ္မံ၊ စီးဖြန်းသော အမှုကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ဤသိုသော စကားအစဉ်ဖြင့် ဆိုခြင်းသည်ကား ဒုက္ခသစ္စာ၏ အကျဉ်းမျှဖြစ်သော စကားမျှသာတည်း။
အကျယ်တဝင့် ဘွင့်လှစ်၍ ဒုက္ခသစ္စာထိုက်သော အကြင် တခုတခုသော တရားကို ပြ၍ ဆိုအပ်သည်ရှိသော် အဘယ်အခါ ပြီးဆုံးနိုင်တော့အံ့နည်း။ ငါသို့သော သူကို ထားဘိဦး၊ လေထု - ရေထု - မြေထု - စက္ကဝါ လေးဖြာရောင်စို မြင်းမိုရ် သတ္တရဗ္ဘန် တောင်ရံတို့နှင့်တကွဖြစ်သော အထုတို့ထက် ဆတက်ထင်ရာ ကဲလွန်သာသော ပညာရှိကြီးတို့သော်လည်း ၎င်းဒုက္ခသစ္စာ၏ အကျယ်ကို ကမ္ဘာ ရာ - ထောင် - သိန်း -သန်း - ဂဏန်းသင်္ချေ အစေ့နေ၍ ဘွင့်လေငြားသော်လည်း အပြီးအဆုံး နိဂုံး တိုင်အောင် ဘွင့်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ရာ။
အသဒိသ အပမိတ အနန္တရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီး၏ အရာတော်ပေတည်း။ ထို့ကြောင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အား သဲလွန်စမျှ နည်းရရုံသာ သင်္ခေပအားဖြင့် အကျဉ်းရုံး၍ နိဂုံးသတ်လိုက်တော့ပြီ။
ယဒေတံ ဧကေကံ ဒဿေတွာ ဝုစ္စမာနံ အနေကေဟိ ကပ္ပေ ဟိ န သက္ကာ အသေသတော ဝတ္တုံ။
သမ္မော။
ဧကေကံ၊ တခုတခုစီ။
ဒဿေတွာ၊ ပြ၍။
ဝုစ္စမာနံ၊ ဟောတော်မူအပ်သည် ရှိသော်။
အနေကေဟိ၊ များစွာကုန်သော။
ကပ္ပေဟိပိ၊ ကမ္ဘာတို့ဖြင့်လည်း။
ယဒေတံ-ယံ ဧတံ ဒုက္ခံ၊ အကြင် ဒုက္ခသစ္စာကို။
အသေသတော၊ အကြွင်းမရှိသောအားဖြင့်။
ဝတ္တုံ၊ ဟောခြင်းငှါ ။
န သက္ကာ၊ မတတ်နိုင်။
ဒုက္ခသစ္စကဏ္ဍာ ပဌမော နိဋ္ဌိတော။
၄၁ - သမုဒယသစ္စာကို
ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် အမေးကို ပြခြင်း
(၁) အဘယ်ကြောင့် သမုဒယမည်သနည်း။
(၂) အဘယ်ကြောင့် သစ္စာမည်သနည်း။
(၃) အဘယ်ကြောင့် သမုဒယသစ္စာ မည်သနည်း။
(၄) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်ကား အဘယ် နည်း။
(၅) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အာကာရကား အဘယ်နည်း။
(၆) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း။
(၇) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း။
(၈) ထိုသမုဒယသစ္စာကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း။
၄၂ - အဘယ်ကြာင့် သမုဒယမည်သနည်း ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
ထိုသို့ မေးအပ်သော ပုဏ္ဏာရှစ်ချက် တို့တွင် ရှေးဦးစွာသော (၁) အဘယ်ကြောင့် သမုဒယ မည်သနည်း ဟူသော ပုစ္ဆာ၌ အဖြေ ဝိသဇ္ဇနာကား ဤသို့တည်း။
သမ္မာ ဥဒေတိ ဖလံ ဧတေ နာတိ သမုဒယော။
ဧတေန ကာရဏေန၊ ထိုတဏှာတည်း ဟူသော အကြောင်းဖြင့်။
ဝါ၊ ကြောင့်။
ဖလံ၊ ဒုက္ခသစ္စာတည်းဟူသော အကျိုးသည်။
သမ္မာ၊ ပြည့်စုံစွာ။
ဥဒေတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော သတ္တိကြောင့်။
သမုဒယော၊ သမုဒယမည်၏။
သမုဒယောကား ကရဏသာဓန၊ သံပုဗ္ဗ ဥဒ-ဓာတ် အယ-ပစ္စည်း။
ဥဒဓာတ်၏ အရကား ထိုဒုက္ခမျိုးအပေါင်းကို ပြုကြောင်းဖြစ်သော လောဘ စေတသိက် စသည်ကို မုချအားဖြင့် ရ၏။ ကတွတ္ထ ကရဏတ္ထ ဟေတွတ္ထတို့ကား ထို ဒုက္ခသစ္စာတို့ကို ပြုကြောင်းဖြစ်သော အာရမ္မဏ ဥပနိဿယ ပစ္စည်းသည် ဖလူပစာ။ အားဖြင့်ရ၏။ အယပစ္စည်း၏အရကား ထိုမုချ ဖလူပစာတို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော အကြောင်းထိုက်သော တရားမျိုးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
၎င်းအကြောင်းထိုက်သော အာဂုံကို ရှေ့၌ထင်လတ္တံ့။
ပဌမ။
(၂) (၃) ဒုတိယပုစ္ဆာ တတိယပုစ္ဆာတို့ကိုကား ဒုက္ခသစ္စာကိုမှီ၍ သိအပ်၏။
ဒုတိယ။ တတိယ။
၄၃ - ထို သမုဒယသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည် အဘယ်နည်း ဟူသော စတုတ္ထ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၄) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ လက္ခဏာ စသည်ကား အဘယ်နည်း ဟူရာ၌ -
သမုဒယသစ္စာသည် ဒုက္ခသစ္စာ၏ ဖြစ်ကြောင်း အမွန်ဟူသော လက္ခဏာ ရှိ၏။
အဘန်တလဲလဲ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေခြင်း ဒုက္ခ၏မပြတ်မစဲခြင်းကို ပြုခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။
ဘဝမှထွက်မြောက်ခြင်းကို တားမြစ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိ၏။
ပဘဝလက္ခဏံ သမုဒယသစ္စံ၊ အနုပစ္ဆေဒကရဏရသံ၊ ပလိဗောဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
သမုဒယသစ္စံ၊ သမုဒယသစ္စာသည်။
ပဘဝလက္ခဏံ၊ ဒုက္ခ၏ မပြတ်မစဲဖြစ်ကြောင်း အမွန်အစ၏ အဖြစ်တည်းဟူသော လက္ခဏာရှိ၏။
ဝါ၊ ပုရိမဘဝနှင့်စပ်၍ မပြတ်မစဲ ပစ္ဆိမဘဝ၏ ဖြစ်ကြောင်း အမွန်၏ အဖြစ်တည်း ဟူသော လက္ခဏာရှိ၏။
အနုပစ္ဆေဒကရဏရသံ၊ အဘန်တလဲလဲ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေခြင်း ဒုက္ခ၏ မပြတ်မစဲခြင်းကို ပြုခြင်းကိစ္စရှိ၏။
ပလိဗောဓပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ဘဝမှ ထွက်မြောက်ခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ဝါ၊ ဘဝမှထွက်မြောက်ကြောင်း အရိယမဂ်ကို နှောင့်ရှက် တားမြစ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အားထင်သော အခြင်းအရာ ရှိ၏။
စတုတ္ထ။
၄၄ - ထို သမုဒယသစ္စာ၏ အာကာရကား အဘယ်နည်းဟူသော ပဉ္စမ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၅) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အာကာရကား အဘယ်နည်း ဟူသော ပုစ္ဆာ၌ -
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ၊ ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြ တကြာ ဘိနန္ဒိနီ။ သေယျထိဒံ၊ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ၊ သာခေါ ပနေသာ ဘိက္ခဝေ တဏှာ ကတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ကတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝီသတိ။
သတိပဋ္ဌာန်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒုက္ခသမုဒယံ၊ ဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော။
အရိယသစ္စံ၊ အရိယသစ္စာသည်။
ကတမဉ္စ၊ အဘယ်နည်း ဟူမူကား။
ယာယံ တဏှာ၊ အကြင်တဏှာသည်။
ပေါနောဗ္ဘဝိကာ၊ တဘန် ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော အလေ့ ရှိ၏။
နန္ဒီရာဂသဟဂတာ၊ ပြင်းစွာ တပ်စွန်းသောအားဖြင့် ဖြစ်၏။
တတြ တတြ၊ ထိုထို အတ္တဘောအာရုံ၌။
အဘိနန္ဒိနီ၊ လွန်စွာနှစ်သက်တတ်၏။
ဣဒံ ဧသော တဏှာ၊ ဤတဏှာသည်။
သေယျထာ ကတမာ၊ အဘယ်နည်းဟူမူကား။
ကာမတဏှာ၊ ကာမဘုံ၌ တပ်တတ်သော တဏှာလည်းကောင်း။
ဘဝတဏှာ၊ ရူပဘဝ, အရူပဘဝ၌ တပ်တတ်သော တဏှာလည်းကောင်း။
ဝိဘဝတဏှာ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သော တဏှာလည်းကောင်း။
ဣတိ ဧသာ၊ ဤတရားတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သာခေါ ပနေသာ တဏှာ၊ ထိုတဏှာသည်။
ကတ္ထ၊ အဘယ်အာရုံ၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ရှေးဦးစွာဖြစ်သည်ဖြစ်၍။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
ကတ္ထ၊ အဘယ်အာရုံ၌။
နိဝိသမာနာ၊ အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သောအားဖြင့် တည်သည်ဖြစ်၍။
နိဝီသတိ၊ တည်သနည်း။
ဤသို့ အာကာရ သုံးပါးတို့ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်၏။ ထိုတွင် ကာမတဏှာ ဟူသည်ကား ရူပါရုံ, သဒ္ဒါရုံ, ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဓမ္မာရုံဟုဆိုအပ်သော အာရုံခြောက်ပါးတို့တွင် အကြင်အခါ ရူပါရုံ၌ ဤသူလှလေ၏ဟူ၍ သာယာ၏၊ ရူပါရုံမျှဟု အမှန်ကိုမသိ၊ ထိုအခါ ကာမတဏှာသည်ဖြစ်၏။
အကြင်အခါ ဤသူ လှသည်ကား ကြာမြင့်ပြီဟု သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် တကွယူ၍ သာယာ၏ ရုပ်တို့၏ အစဉ်မျှကို မသိ၊ ထိုအခါ ဘဝတဏှာသည်ဖြစ်၏။
အကြင်အခါ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်၏။ ထိုအခါ ဝိဘဝတဏှာသည် ဖြစ်၏။
ဤနည်းအတူ သဒ္ဒါရုံစသည် တို့၌လည်း သုံးပါးသုံးပါးစီ ပြားရကား တဆယ့်ရှစ်ပါးသော တဏှာတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။
အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓတ္ထိနှင့်ကား သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး၊
အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်တို့နှင့်ကား တရာ့ရှစ်ပါး၊
သော တဏှာတို့၏ အာကာရကို ယူအပ်၏။
ရူပတဏှာယေဝ ဟိ ယဒါ စက္ခုဿ အာပါထမာဂတံ ရူပါရမ္မဏံ ကာမာဿာဒဝသေန အဿာဒယမာနာ ပဝတ္တတိ၊ တဒါ ကာမတဏှာ နာမ ဟောတိ။ ယဒါ တဒေဝါရမ္မဏံ ဓုဝံ သဿဘန္တိ ပဝတ္တာယ သဿတဒိဋ္ဌိ ယာ သဒ္ဓိံ ပဝတ္တတိ၊ တဒါ ဘဝတဏှာ နာမ ဟောတိ၊ သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတော ဟိ ရာဂေါ ဘဝတဏှာတိ ဝုစ္စတိ။ ယဒါ ပန တဒေဝါရမ္မဏံ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတီတိ ပဝတ္တာယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ သဒ္ဓိံ ပဝတ္တတိ၊ တဒါ ဝိဘဝတဏှာ နာမ ဟောတိ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ဟိ ရာဂေါ ဝိဘဝတဏှာတိ ဝုစ္စတိ။ ဧသနယော သဒ္ဒတဏှာ ဒိသုပီတိ ဧတာ အဋ္ဌာရသ တဏှာ ဟောန္တိ၊ တာ အဇ္ဈတ္တရူပဒီသု အဋ္ဌာရသ, ဗဟိဒ္ဓရူပါဒီသု အဋ္ဌာရသာတိ ဆတ္တိံသ၊ ဣတိ အတီတာ ဆတ္တိံသ, အနာဂတာ ဆတ္တိံသ, ပစ္စုပ္ပန္နာ ဆတ္တိံသာတိ အဋ္ဌသတ တဏှာ ဟောန္တိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဟိ၊ ချဲ့အံ့။
ရူပတဏှာယေဝ၊ ရူပတဏှာသည်ပင်လျှင်။
ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။
စက္ခုဿ၊ မျက်စိအား။
အပါထံ၊ ထင်ခြင်းသို့။
အာဂတံ၊ ရောက်သော။
ရူပါရမ္မဏံ၊ ရူပါရုံကို။
ကာမာဿာဒဝသေန၊ ကာမဂုဏ်ကို သာယာသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
အဿာဒယမာနာ၊ သာယာလျက်။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။
ကာမတဏှာနာမ၊ ကာမတဏှာမည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။
တဒေဝါရမ္မဏံ၊ ထိုစက္ခု အား ထင်ခြင်းသို့ ရောက်သော ရူပါရုံကိုပင်လျှင်။
ဓုဝံ၊ မဘောက်မပြန် ခိုင်ခံ့၏။
သဿတံ၊ မပျက်မစီးမြဲ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဝတ္တာယ၊ ဖြစ်သော။
သဿတဒိဋ္ဌိယာ၊ သဿတဒိဋ္ဌိနှင့်။
သဒ္ဓိံ ၊ တကွ။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။
ဘဝတဏှာနာမ၊ ဘဝတဏှာမည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတော၊ သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် တကွ ဖြစ်သော။
ရာဂေါ၊ ရာဂကို။
ဘဝတဏှာတိ၊ ဘဝတဏှာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။
တဒေဝါရမ္မဏံ၊ ထိုစက္ခုအား ထင်ခြင်းသို့ရောက်သော ရူပါရုံကိုပင်လျှင်။
ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ ပြတ်၏။
ဝိနဿတိ၊ ပျက်စီး၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဝတ္တာယ၊ ဖြစ်သော။
ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိယာ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ တကွ။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။
ဝိဘဝတဏှာ နာမ၊ ဝိဘဝတဏှာ မည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သော။
ရာဂေါ၊ ရာဂကို။
ဝိဘဝတဏှာတိ၊ ဝိဘဝတဏှာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
သဒ္ဒတဏှာဒီသုပိ၊ သဒ္ဒတဏှာ အစရှိသည်တို့၌လည်း။
ဧသနယော၊ ဤတရားသဘောကို။
နေတဗ္ဗော၊ ဆောင်အပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဧတော အဋ္ဌာရသ တဏှာ၊ ဤတဆယ့်ရှစ်ပါးသော တဏှာတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တာ၊ ထိုတဆယ့်ရှစ်ပါးသော တဏှာတို့သည်။
အဇ္ဈတ္တ ရူပါဒီသု၊ အဇ္ဇတ္တရူပါရုံ စသည်တို့၌။
အဋ္ဌာရသ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးတို့၎င်း။
ဗဟိဒ္ဓရူပါဒီသု၊ ဗဟိဒ္ဓရူပါရုံ စသည်တို့၌။
အဋ္ဌာရသ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးတို့၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဆတ္တိံသ၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး တို့သည်။
ဟောန္တိ ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အတီတာ၊ အတိတ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဆတ္တိံသ၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ပါးတို့၎င်း။
အနာဂတာ၊ အနာဂတ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဆတ္တိံသ၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ပါးတို့၎င်း။
ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ ပစ္စုပ္ပန် ဖြစ်ကုန်သော။
ဆတ္တိံသ၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး တို့၎င်း။
ဣတိ ဣမိနာ ပဘေဒေန၊ ဤသို့သော အပြားအားဖြင့်။
အဋ္ဌ သတ တဏှာ၊ တရာ့ရှစ်ပါး အပြားရှိသော တဏှာတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤ တဏှာသုံးပါးတို့သည် ဒွါရခြောက်ပါးတို့၌ တွေ့ကြုံတိုင်း ဖြစ်တတ်ကြကုန်၏။
အကြောင်းကား ထိုသမုဒယသစ္စာသည် ခဲလိုသောအဖြစ် စားလိုသောအဖြစ် စသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် ထင်ရှားလှ၏။
“သမုဒယမ္ပိ ခါဒိတု ကာမတာဘုဉ္စိတုကာမတာဒိဝသေန ဥပ္ပတ္တိတော ပါကဋံ”။
သမ္မော။
သမုဒယမ္ပိ၊ သမုဒယသစ္စာသည်လည်း။
ခါဒိတု ကာမတာဘုဉ္စိတုကာမတာဒိဝသေန၊ ခဲလိုသောအဖြစ် စားလိုသောအဖြစ် စသည်တို့၏ အ စွမ်း အား ဖြင့်။
ဥပ္ပတ္တိတော၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
ပါကဋံ၊ ထင်ရှား၏။
ဤအဋ္ဌကထာ၌ အာဒိသဒ္ဒါနှင့် ပြတော်မူရကား -
မြင်လိုသော အဖြစ်၊
ကြားလိုသော အဖြစ်၊
နံလိုသောအဖြစ်၊
လျက်လိုသောအဖြစ်၊
တွေ့ထိလိုသောအဖြစ်၊
လှုပ်ရှားလိုသောအဖြစ်၊
ပြောဆို လိုသောအဖြစ်၊
ကြံစည်လိုသောအဖြစ်၊
အဖြစ်အမျိုးမျိုး စသည်တို့၌ ၎င်းတဏှာ သုံးပါးတို့သည် သမုဒယသစ္စာ၏ အစွမ်းအား ဖြင့် ဖြစ်ကြကုန်၏။
ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ၊ ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ စက္ခု လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ၊ သောတံ လောကေ။ ဃာနံ လောကေ။ ဇိဝှါ လောကေ၊ ကာယော လောကေ၊ မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ။ ဧတ္တေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။ ရူပါ လောကေ။ သဒ္ဒါ လောကေ။ ဂန္ဓာ လောကေ၊ ရသာ လောကေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လောကေ။ ဓမ္မာ လောကေ ဝိယရူပံ သာတရူပံ၊ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။ စက္ခုဝိညာဏံ လောကေ။ သောတဝိညာဏံ လောကေ။ ဃာနဝိညာဏံ လောကေ။ ဇီဝှါဝိညာဏံ လောကေ။ ကာယဝိညာဏံ လောကေ။ မနောဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ။
သတိပဋ္ဌာန်ပါဠိတော်။
လောကေ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဟူသော လောက၌။
ယံ ပိယရူပံ၊ အကြင် ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံသည်။
ယံ သာတရူပံ၊ အကြင် သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော အာရုံ၌။
ဧသော တဏှာ၊ ဤတဏှာသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ရှေးဦးစွာဖြစ်သည်ဖြစ်၍။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော အာရုံ၌။
နိဝိသမာနာ၊ အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သောအားဖြင့် တည်သည် ဖြစ်၍။
နိဝိသတိ၊ တည်၏။
လောကေ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသော လောက၌။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံသည်။
သာတရူပံ၊ သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံသည်။
ကိဉ္စ၊ အဘယ်နည်း။
လောကေ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသော လောက၌။
စက္ခု၊ စက္ခုပသာဒသည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
သာတရူပံ၊ သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော သဘောရှိသော စက္ခုပသာဒ၌။
ဧသာ တဏှာ၊ ဤတဏှာသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ရှေးဦးစွာဖြစ်သည်ဖြစ်၍။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော သဘောရှိသော စက္ခုပသာဒ၌။
နိဝိသမာနာ၊ အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သောအားဖြင့် တည်သည်ဖြစ်၍။
နိဝိသတိ၊ တည်၏။
လောကေ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသော လောက၌။
သောတံ၊ သောတပသာဒသည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
လောကေ၊ လောက၌။
ဃာနံ၊ ဃာနပသာဒသည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
လောကေ၊ လောက၌။
ဇိဝှါ၊ ဇီဝှါပသာဒသည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
လောကေ၊ လောက၌။
ကာယော၊ ကာယပသာဒသည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သောသဘောရှိသော အာရုံတည်း။
လောကေ၊ လောက၌။
မနော၊ စိတ်သည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
သာတရူပံ၊ သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော သဘောရှိသော စိတ်အာရုံ၌။
ဧသော တဏှာ၊ ဤတဏှာသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ရှေးဦးစွာဖြစ်သည်ဖြစ်၍။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော သဘောရှိသော စိတ်အာရုံ၌။
နိဝိသမာနာ၊ အဘန်တလဲလဲဖြစ်သော အားဖြင့် တည်သည်ဖြစ်၍။
နိဝီသတိ၊ တည်၏။
လောကေ၊ လောက၌။
ရူပါ၊ ရူပါရုံတို့သည်။
သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါရုံတို့သည်။
ဂန္ဓာ၊ဂန္ဓာရုံတို့သည်။
ရသာ၊ ရသာရုံတို့သည်။
ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့သည်။
ဓမ္မာ၊ ဓမ္မာရုံတို့သည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
သာတရူပံ၊ သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။၊
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ် သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံ၌။
ဧသော တဏှာ၊ ဤတဏှာသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သည်ဖြစ်၍။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ဖြစ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤအရုံ၌။
နိဝိသမာနာ၊ အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သောအားဖြင့် တည်သည်ဖြစ်၍။
နိဝိသတိ၊ တည်၏။
လောကေ၊ လောက၌။
စက္ခုဝိညာဏံ၊ စက္ခဝိညာဏ်သည်။
သောတဝိညာဏံ၊ သောတဝိညာဏ်သည်။
ဃာနဝိညာဏံ၊ ဃာနဝိညာဏ်သည်။
ဇီဝှါဝိညာဏံ၊ ဇီဝှါဝိညာဏ်သည်။
ကာယဝိညာဏံ၊ ကာယဝိညာဏ်သည်။
မနောဝိညာဏံ၊ မနောဝိညာဏ်သည်။
ပိယရူပံ၊ ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
သာတရူပံ၊ သာယာအပ်သော သဘောရှိသော အာရုံတည်း။
ဧတ္ထ၊ ဤချစ်အပ်သော သာယာအပ်သော သဘောရှိသော ဝိညာဏ်အာရုံ၌။
ဧသော တဏှာ၊ ဤတဏှာ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ရှေးဦးစွာဖြစ်သည်ဖြစ်၍။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤဝိညာဏ်အာရုံ၌။
နိဝိသမာနာ၊အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သောအားဖြင့် တည်သည်ဖြစ်၍။
နိဝိသတိ၊ တည်၏။
စက္ခုပသာဒရုပ် ရူပါရုံ စက္ခုဝိညာဏ် သုံးပါးကိုပြလျှင် ကြွင်းသော -
ဖဿခြောက်ပါး၊
ဝေဒနာခြောက်ပါး၊
သညာခြောက်ပါး၊
စေတနာခြောက်ပါး၊
တဏှာခြောက်ပါး၊
ဝိတက်ခြောက်ပါး၊
ဝိစာရခြောက်ပါး -
ပေါင်း လေးဆယ့်နှစ်ပါးသော သဘောတရား တို့၌လည်း ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ သုံးပါးတို့၏ ဖြစ်ဟန်ကို ဧကန်သိအပ်၏။ တဏှာပေါင်း (၁၈၀) ရအပ်၏။
အဘယ်ကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် ဘုံသုံးပါးတို့၌ ဒေါသ အစရှိသော အကုသိုလ်အကြောင်း, သဒ္ဓါ အစရှိသော ကုသိုလ်အကြောင်းတို့သည် ထင်ရှား ရှိပါကုန်လျက် လောဘကိုသာလျှင် သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ဟောတော်မူအပ်ပါ သနည်းဟု မေးခဲ့သော် တပါးသော အကြောင်းတို့သည် ရှိပါကုန်သော်လည်း ဤလောဘ ကဲ့သို့ အကြောင်းအထူး မပြုတတ်။ လောဘသည်သာလျှင် အကြောင်းထူးတို့ကို ပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဟောတော်မူအပ်သည် ဟုဖြေ။
ထင်စေအံ့။
မောဟသည် ဘဝတို့၌ အပြစ်ကို ဖုံးလွှမ်းရုံမျှသာ ရှိသည်။ ဒိဋ္ဌုပါဒါန် စသည်တို့သည် ကံတို့၏ အကြောင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ လောဘသည်ကား ထိုသို့သော ဘဝ, ယောနိ, ဂတိ, ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တာဝါသ, အမျိုး, စည်းစိမ် အစိုးရခြင်း စသော ဆန်းကြယ်သော ဂုဏ်အပေါင်းကို လွန်စွာ တောင့်တတတ်၏။
ကံ၏ ဥပနိဿယ ကံ၏အဘော်လည်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခတရားကို အထူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လောဘကိုသာလျှင် သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ဟောတော်မူ၏။
ကသ္မာ ပနေတ္ထ တဏှာဝ သမုဒယသစ္စံ ဝုတ္တာ၊ဝိသေသ ဟေတုဘာဝတော။ အဝိဇ္ဇာ ဟိ ဘဝေသု အာဒီနဝံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ ဒိဋ္ဌိအာဒိဥပါဒါနဉ္စ တတ္ထတတ္ထ အဘိနိဝိသ မာနံ တဏှံ အဘိဝဍ္ဎေတိ၊ ဒေါသာဒယော ကမ္မဿ ကာရဏံ ဟောန္တိ။ တဏှာ ပန တံတံဘဝယောနိဂတိ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တဝါသ သတ္တနိကာယ ကုလဘောဂိဿ ရိယာဝိစိတ္တတံ အဘိပတ္ထေတိ၊ ကမ္မဝိစိတ္တတာယ ဥပနိဿယတံ ကမ္မဿ စ သဟာယဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတိ၊ ဘဝါဒိဝိစိတ္တတံ နိယမေတိ၊ တသ္မာ ဒုက္ခဿ ဝိသေသ ဟေတုဘာဝတော အညေသုပိ အဝိဇ္ဇာဥပါဒါနကမ္မာဒီသု သုတ္တေ အဘိမ္မေ စ အဝသေသ ကိလေသကုသလ မူလာဒီသု ပုတ္တေသု ဒုက္ခဟေတူသု ဝိဇ္ဇမာနေသု တဏှာဝ သမုဒယသစ္စန္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
တေရသကဏ်ဋီကာ။
ပန၊ စောဒနာနှင့်တကွ သောဓနာကို ဆိုဦးအံ့။
ဧတ္ထ၊ ဤသမုဒယသစ္စာ၌။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်။
တဏှာဝ၊ တဏှာကိုသာလျှင်။
သမုဒယသစ္စံ၊ သမုဒယသစ္စာဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်သနည်း။
အဇ္ဈတ္တိကသန္တာနေ၊ ကိုယ်တွင်းသန္တာန်၌။ (ထည့်)။
ဝိသေသ ဟေတုဘာဝတော၊ အထူးပြုတတ်သော အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့် တည်း။
ဟိ၊ ထိုစကားကို ထင်စွာပြုဦးအံ့။
အဝိဇ္ဇာ၊ အဝိဇ္ဇာသည်။
ဘဝေသု၊ ဘဝသုံးပါးတို့၌။
အာဒီနဝံ၊ အပြစ်ကို။
ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ ဖုံးလွှမ်းတတ်၏။
ဒိဋ္ဌိအာဒိ ဥပဒါနဉ္စ၊ ဒိဋ္ဌိ အစရှိသော ဥပါဒါန်အပေါင်းသည်လည်း။
တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုသို့သော အာရုံ ဘဝတို့၌။
အဘိနိဝိသမာနံ၊ သက်ဝင်သည်ဖြစ်၍။
တဏှံ၊ တဏှာကို။
အဘိဝဍ္ဎေတိ၊ ပွါးစေတတ်၏။
ဒေါသာဒယောပိ ၊ ဒေါသစသော သဘောတရား အပေါင်းတို့သည်လည်း။
ကမ္မဿ၊ ကံ၏။
ကာရဏံ၊ အကြောင်းမျှသည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တဏှာပန၊ တဏှာသည်ကား။
တံတံဘဝယောနိဂတိ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တဝါသ သတ္တနိကာယ ကုလဘောဂိဿ ရိယာဝိစိတ္တတံ၊ ထိုထိုသော ဘဝ, ယောနိ, ဂတိ, ဝိညာဏဋ္ဌိတိ, သတ္တဝါသ, သတ္တနိကာယ, အမျိုး, စည်းစိမ်, အစိုးရခြင်း အစရှိကုန်သော အထူးထူးသော ဂုဏ်အပေါင်းကို။
အဘိပတ္ထေတိ၊ အလွန်တောင့်တတတ်၏။
ကမ္မဝိစိတ္တတာယ၊ ကံဆန်းကြယ်ခြင်း၏။
ဥပနိဿယတဉ္စ၊ ဥပနိဿယ အဖြစ်သို့၎င်း။
ကမ္မဿ၊ ကံ၏။
သဟာယဘာဝဉ္စ၊ အပေါင်းအဘော်၏ အဖြစ်သို့၎င်း။
ဥပဂစ္ဆတိ၊ ကပ်တတ်၏။
တတော ၊ ထိုဥပနိဿယ စသည်တို့ကြောင့်။ (ထည့်)။
ဘဝါဒိဝိစိတ္တတံ၊ ဘဝ စသည်တို့၏ အထူးဖြစ်ခြင်းကို။
နိယမေတိ၊ မှတ်၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
ဒုက္ခဿ၊ ဒုက္ခတရား၏။
ဝိသေသဟေတု ဘာဝတော၊ အထူးအကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အညေသုပိ၊ တပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
အဝိဇ္ဇာဥပါဒါနကမ္မာဒီသု၊ အဝိဇ္ဇာ ဥပါဒါန် ကံ အစရှိကုန်သော။
သုတ္တေ စ၊ ထိုထိုသော သုတ်၌၎င်း။
အဘိဓမ္မေ စ၊ သစ္စဝိဘင်း၌၎င်း။
ဝုတ္တေသု၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။
အဝသေသ ကိလေသကုသလမူလာသု၊ အဝသေသ ကိလေသာ ကုသလမူလ အစရှိကုန်သော။
ဒုက္ခဟေတူသု၊ ဒုက္ခ၏အကြောင်းတို့သည်။
ဝိဇ္ဇမာနေသု၊ ထင်ရှားရှိပါကုန်သော်လည်း။
တဏှာဝ၊ တဏှာကိုသာလျှင်။
သမုဒယသစ္စန္တိ၊ သမုဒယသစ္စာဟူ၍။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။
၄၅ - သမုဒယ သစ္စာသည် ဥယျောဟဏ - ဩယောဟဏ - နေဝဥယျောဟဏ
နဩယောဟဏဂုဏ် သုံးပါးတို့ကို ဆောင်ပုံကို ပြခြင်း
ထို သမုဒယသစ္စာသည် -
၁။ ဥယျောဟဏဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာလည်းတခု
၂။ ဩယောဟဏဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာလည်းတခု,
၃။ နေဝဥယျာဟဏ နဩယောာဟဏဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာလည်း တခု,
ဤသို့ သုံးပါးသောဂုဏ်ရှိ၏။
ထိုတွင် အကြင်လောဘစသော အကြောင်းသည် ခြံရံအပ်သော ဒါနစသော ပုညာဘိသင်္ခါရတို့ကို ဇာတိ ဇရာ ဗျာဓိ မရဏ စသော အပြစ်တို့ဖြင့် ပြွမ်းသော ကောင်းမှု၏ အကျိုးဟု ဆိုအပ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာ ၌ဖြစ်သော ဒုက္ခမျိုးအပေါင်းကို ဒုက္ခဟု မသိသည်ဖြစ်၍ ထို လူ နတ် ဗြဟ္မာ တို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရအောင် ကိုယ် နှုတ် စိတ် တို့ဖြင့် အားထုတ်အပ်၏။
နတ်သ္မီးကို အလိုရှိသောသူသည် အသူတရာနက်သော ကမ်းပါးပြတ်ကို ဆင်းရဘိ သကဲ့သို့ မှားသောအားဖြင့် အားထုတ်၏။ ဤသူ၏ အားထုတ်ခြင်းသည် ထိုဒါန စသောကောင်းမှုတို့၌ ဒုက္ခကို တောင့်တသည် ဖြစ်၍ ပြုအပ်ရကား ဥယျောဟဏ ဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာကို ပြုသည်မည်၏။
အပိစ သော ယာ စတူသု သစ္စေသု အပ္ပဟီနာဝိဇ္ဇ တာယ ဝိသေသတော ဇာတိ ဇရာ မရဏာဒိ အနေကာဒီ နဝ ဝေါကိဏ္ဏမ္ပိ ပုညဖလသင်္ခါတံ ဒုက္ခံ ဒုက္ခတော အဇာ နန္တော တဿ အဓိဂမာယ ကာယဝစီစိတ္ထသင်္ခါရဘေဒံ ပုညာဘိသင်္ခါရံ အာရဘတိ၊ ဒေဝစ္ဆရမကော ဝိယ မရုပပါတံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
အပိစ၊ တနည်းလည်း။
သော၊ ထိုမောဟပိတ်ပင် ဉာဏ်အမြင် ကင်းသောသူသည်။
စတူသု သစ္စေသု၊ လေးပါးကုန်သော သစ္စာတို့၌။
တာယ အပ္ပဟီနာဝိဇ္ဇတာယ၊ ထိုသို့မပယ်အပ်သော အဝိဇ္ဇာရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိသေသတော၊ အထူးအားဖြင့်။
ဇာတိ ဇရာ မရဏာဒိ အနေကာဒီနဝ ဝေါကိဏ္ဏမ္ပိ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း သေခြင်း စသော တပါးမက များသော အပြစ်ဖြင့် ပြွမ်းသည်ဖြစ်လျက်လည်း။
ပုညဖလသင်္ခါတံ၊ ကောင်းမှု၏ အကျိုး ဟုဆိုအပ်သော။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခအပေါင်းကို။
ဒုက္ခတော၊ ဒုက္ခဟူ၍။
အဇာနန္တော၊ မသိသည်ဖြစ်၍။
ဝါ၊ မသိခြင်းကြောင့်။
တဿ၊ ထိုပုညဖလဟုဆိုအပ်သောဒုက္ခကို။
အဓိဂမာယ၊ ရခြင်းငှါ။
ကာယ ဝစီစိတ္တသင်္ခါရဘေဒံ၊ ကာယသင်္ခါရ, ဝစီသင်္ခါရ, စိတ္တသင်္ခါရ အပြားရှိသော။
ပုညာဘိသင်္ခါရံ၊ ပုညာဘိသင်္ခါရကို။
အာရဘတိ၊ အားထုတ်၏။
ကိမိဝ၊ ဥပမာပုံဆို ဘယ်လိုနည်းဟူမူကား။
ဒေဝစ္ဆရကာမကော၊ နတ်သမီးကို အလိုရှိသော သူသည်။
မရုပပါတံ၊ တောင်ဖျားမှ ခုန်ဆင်းခြင်းကို။
အာရဘတိ ဝိယ၊ အားထုတ်၏သို့တည်း။
အကြင်သူသည် မကောင်းသောအကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော ကာမဂုဏ်ကို မှီဝဲခြင်းစသည်တို့၌ အပြစ်ကိုမမြင်သည်ဖြစ်၍ ကောင်း၏ဟူသော အမှတ်ဖြင့်၎င်း ကိလေသာ နှိပ်စက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း ဒွါရသုံးပါးတို့နှင့်စပ်သော ပါဏာတိပါတ အဒိန္နာဒါန အစရှိသော ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး ဟုဆိုအပ်သော အပုညာဘိသင်္ခါရကို မိုက်လှစွာသော သူငယ်သည် မစင်ကို ကစားသကဲ့သို့၎င်း သေလိုသောသူသည် အဆိပ်ကို စားသကဲ့သို၎င်း အားထုတ်၏။
ထိုသူ၏အားထုတ်ခြင်းသည် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ်အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုး မရလျှင် ရအောင် အားထုတ်ရကား ဩယောဟဏဂုဏ်ကိုဆောင်သော သမုဒယသစ္စာကို ပြုသည်မည်၏။
ကာမူပသေဝနာဒီသု စ သဝိပါကေသု အာဒီနဝံ အပဿန္တော သုခသညာယ စေဝ ကိလေသာဘိဘူတ တာယ စ ဒွါရတ္တယပ္ပဝတ္တမ္ပိ အပုညာဘိသင်္ခါရံ အာရဘတိ၊ ဗာလော ဝိယ ဂူထကီဠနံ မရိတုကာမာဝိယ စ ဝိသခါဒါနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
စ၊ ထိုမှတပါး။
သဝိပါကေသု၊ မကောင်းကျိုးရှိကုန်သော။
ကာမူပသေဝနာဒီသု၊ ကာမဂုဏ်ကိုမှီဝဲခြင်း အစရှိသည်တို့၌။
အာဒီနဝံ၊ ကာမဂုဏ်၏အပြစ်ကို။
အပဿန္တော၊ မမြင်သည်ဖြစ်၍။
ဝါ၊ မမြင်သောကြောင့်။
သုခသညာယ စေဝ၊ သုခဟူသော အမှတ်ဖြင့်၎င်း။
ကိလေသာဘိဘူတတာယ စ၊ ကိလေသာ နှိပ်စက်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း။
ဒွါရတ္တယပ္ပဝတ္တမ္ပိ၊ ဒွါရသုံးပါးအပေါင်း၌ ဖြစ်သည်လည်း ဖြစ်သော။
အပုညာဘိသင်္ခါရံ၊ အကုသိုလ်စေတနာ ဟူသော အပုညာဘိသင်္ခါရကို။
အာရဘတိ ၊အားထုတ်၏။
ကိမိဝ၊ ဥပမာပုံဆို အဘယ်လိုနည်း။
ဗာလော၊ သူငယ်သည်။
ဂူထကီဠနံ၊ မစင်ကစားခြင်းကို။
အာရဘတိ ဝိယ စ၊ အားထုတ်သကဲ့သို့၎င်း။
မရိတုကာမော၊ သေလိုသောသူသည်။
ဝိသခါဒနံ၊ အဆိပ်စားခြင်းကို။
အာရဘတိ ဝိယ စ၊ အားထုတ်သကဲ့သို့၎င်းတည်း။
“သေယျထာပိ စုန္ဒ ယေကေစိ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ အဓောဘာဂဂမနီယာ”။
သံလေခသုတ်ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူ၏။
စုန္ဒ၊ စုန္ဒရဟန်း။
ယေကေစိ၊ ခပ်သိမ်းကုန်သော။
အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သဘောတရားတို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
သဗ္ဗေ၊ ခပ်သိမ်းကုန်သော။
တေ ဓမ္မာ၊ ထိုတရားတို့သည်။
အဓောဘာဂဂမနီယာ သေယျထာပိ၊ အောက်အဘို့သို့သာ လားတတ်ကုန်သကဲ့သို့ တည်း။
အကုသိုလ်ကံကို ဖြစ်စေ, ကုသိုလ်ကံကို ဖြစ်စေ, ပြုပြီး၍ ထိုကံ၏အကျိုးကို မခံစားရခြင်းသည် နေဝဥယျောဟဏ - နဩယောဟဏဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာကို ပြုသည်မည်၏။
“အဟောသိ ဧဝ ကမ္မံ န တဿ ဝိပါကော အဟောသိ အတ္ထိ ဘဝိဿတိ စာတိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗ ကမ္မံ အဟောသိကမ္မိ”။
ဋီကာကျော်။
အဟောသိ ဧဝ၊ ဖြစ်ပြီးသည်သာလျှင်။
ကမ္မံ၊ ကံတည်း။
တဿ၊ ထိုကံ၏။
ဝိပါကော၊ အကျိုးသည်။
နအဟောသိ၊ မဖြစ်ပြီ။
န အတ္ထိ၊ မရှိဘဲ။
နဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လည်း မဖြစ်လတ္တံ့။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဝတ္တဗ္ဗ ကမ္မံ၊ ဆိုအပ်သောကံသည်။
အဟောသိ ကမ္မံ၊ အဟောသိကံ မည်၏။
သမုဒယသစ္စာဟုဆိုလျက် အဘယ်ကြောင့် ကံတို့ကို ဆိုသနည်း ဟူမူ။ ဇာတိကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံဟူသမျှသည် အဝိဇ္ဇာနုသယ ခြံရံခြင်း တဏှာနုသယ အကြောင်းရင်း မကင်းခြင်းရှိသော အဖြစ်ကို -
“အဝိဇ္ဇာနုသယပရိက္ခိတ္တေန တဏှာနုသယ မူလ ကေန သင်္ခါရေန ဇနိယမာနံ” - ဟူ၍ လက်သန်းအဋ္ဌကထာဆရာ မိန့်မှာတော်မူသောကြောင့် ဇနကဟူသမျှတို့၌ များသော အားဖြင့် အဝိဇ္ဇာတဏှာမကင်းသောကြောင့် ကံ၏အရာ၌သော်လည်း ဆိုအပ်၏။
၄၆ - ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အပြားကာ၊ အဘယ်မျှ ရှိသနည်းဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၆) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း ဟူရာ၌ -
လောဘသည်လည်း သမုဒယမည်၏ (၁)။
လောဘမှကြွင်းသော ကိလေသာကိုးပါး သည်လည်း သမုဒယမည်၏ (၂)။
ကိလေသာမှ ကြွင်းသော အကုသိုလ်သည်လည်း သမုဒယမည်၏ (၃)။
အာသဝေ၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော သုံးပါးကုန်သော ကုသလမူလ တို့သည်လည်း သမုဒယမည်၏ (၄)။
ကုသလမူလမှ ကြွင်းကုန်သော အာသဝေါ၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ် တရားတို့သည်လည်း သမုဒယမည်၏ (၅)၊
ဤသို့ ငါးပါး အပြား ရှိကုန်၏။
တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယာ။ တဏှာစ, အဝသေသာ စ ကိလေသာ, အဝသေသာ စ အကုသလာ ဓမ္မာ, တီဏိ စ ကုသလမူလာနိ သာသဝါနိ, အဝသေသာ စ သာသဝါ ကုသလာ ဓမ္မာ ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခသမုဒယော။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ထိုစကား၌။
ကတမော၊ အဘယ်တရားသည်။
ဒုက္ခသမုဒယော၊ ဒုက္ခသမုဒယ မည်သနည်း။
တဏှာ စ၊ တဏှာ၎င်း။
အဝသေသာ၊ ထိုတဏှာမှ ကြွင်းကုန်သော။
ကိလေသာ စ၊ ကိလေသာတို့၎င်း။
အဝသေသာ၊ ကိလေသာမှ ကြွင်းကုန်သော။
အကုသလာ ဓမ္မာ စ၊ အကုသိုလ် တရားတို့၎င်း။
သာသဝါနိ၊ အာသဝေါတရားတို့နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော။
တီဏိ စ ကုသလ မူလာနိ၊ သုံးပါးသော ကုသလမူလတို့၎င်း။
အဝသေသာ၊ ကြွင်းကုန်သော။
သာသဝါ၊ အာသဝေါ၏အာရုံ ဖြစ်ကုန်သော။
ကုသလာ ဓမ္မာ စ၊ ကုသိုလ်တရားတို့၎င်း။
အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော တရားအပေါင်းကို။
ဒုက္ခသမုဒယော၊ ဒုက္ခသမုဒယ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤငါးပါးသော ဒုက္ခသမုဒယတို့တွင် လောဘမှ ကြွင်းသော ကိလေသာ ကိုးပါး ဟူသော်ကား။ ဒေါသ မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ ထိန ဥဒ္ဓစ္စ အဟိရိက အနောတ္တပ္ပ တို့တည်း။ လောဘနှင့် ပေါင်းသော် ကိလေသာ ဆယ်ပါးဖြစ်၏။
ကိလေသာမှ ကြွင်းသော အကုသိုလ်ဟူသည် ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ မိဒ္ဓ တို့ တည်း။
အာသဝေါဟူသော်ကား ကာမာသဝ ဘဝါသဝ ဒိဋ္ဌာသ၀ အဝိဇ္ဇာသဝ တို့တည်း။
ကုသလမူလ ဟူသည်ကား အလောဘ အဒေါသ အမောဟတို့တည်း။
ဤသို့ငါးပါးသော သမုဒယကို ကိလေသာ အာသဝေါတို့ဖြင့် ပြဓာန်း၍ ရှင်တော်ဘုရား ဟောတော် မူအပ်သည်ကို မြင်လျှင် -
- ဒိဋ္ဌိပရာမာသအားဖြင့် တပါး။
- အဝိဇ္ဇာ တဏှာဖြင့် နှစ်ပါး၊
- လောဘ ဒေါသ မောဟ ဟူသော မလအားဖြင့် သုံးပါး၊
- တဏှာ မာန ဒိဋ္ဌိဟူသော ပပဉ္စအားဖြင့် သုံးပါး၊
- ကာမာသဝ ဘဝါသဝ ဒိဋ္ဌာသဝ အာသဝ ဟူသော အာသဝလေးပါး၊
- ကာမောဃ ဘဝေါဃ ဒိဋ္ဌောဃ အဝိဇ္ဇောဃ ဟူသော သြဃလေးပါး၊
- ကာမယောဂ ဘဝယောဂ ဒိဋ္ဌိယောဂ အဝိဇ္ဇာယောဂ ဟူသော ယောဂလေးပါး
- အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထ၊ ဗျာပါဒကာယဂန္ထ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသကာယဂန္ထ၊ ဣဒံသစ္စာဘိ နိဝေသကာယဂန္ထ ဟူသော ဂန္ထလေးပါး၊
- ကာမုပါဒါန် ဒိဋ္ဌုပါဒါန် သီလဗ္ဗတုပါဒါန် အတ္တဝါဒုပါဒါန် ဟူသော ဥပါဒါန်လေးပါး၊
- ဆန္ဒ ဒေါသ မောဟ ဘယ ဟူသော အဂတိလေးပါး၊
- ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ ဗျာပါဒနီဝရဏ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ ဟူသော နီဝရဏငါးပါး၊ ဝါ၊ ခုနစ်ပါး၊
- ကာမရာဂ ပဋိဃ မာန ဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဘဝရာဂ အဝိဇ္ဇာ ဟူသော အနုသယ ခုနစ်ပါး၊
- အာဝါသမစ္ဆရိယ ကုလမစ္ဆရိယ လာဘမစ္ဆရိယ ဓမ္မမစ္ဆရိယ ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယ ဟူသော မစ္ဆရိယ ငါးပါး၊
- လာဘ အလာဘ ယသ အယသ သုခ ဒုက္ခ နိန္ဒာ ပသံသ ဟူသော လောကဓံရှစ်ပါး၊
- ကာမရာဂ ရူပရာဂ အရူပရာဂ မာန ဥဒ္ဓစ္စ အဝိဇ္ဇာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသ ပဋိဃ ဟူသော သံယောဇဉ်ဆယ်ပါး၊
- လောဘ ဒေါသ မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ ထိန ဥဒ္ဓစ္စ အဟိရီက အနောတ္တပ္ပ ဟူသော ကိလေသာ ဆယ်ပါး၊
- အနိစ္စေ နိစ္စ သညာ ဝိပလ္လာသ, ဒုက္ခေ သုခ သညာ ဝိပလ္လာသ, အနတ္တနိ အတ္တ သညာ ဝိပလ္လာသ, အသုဘေ သုဘ သညာ ဝိပလ္လာသ၊ အနိစ္စေ နိစ္စစိတ္တ ဝိပလ္လာသ, ဒုက္ခေ သုခစိတ္တ ဝိပလ္လာသ, အနတ္တနိ အတ္တ စိတ္တ ဝိပလ္လာသ, အသုဘေ သုဘ စိတ္တ ဝိပလ္လာသ, အနိစ္စေ နိစ္စဒိဋ္ဌိ ဝိပလ္လာသ, ဒုက္ခေ သုခ ဒိဋ္ဌိ ဝိပလ္လာသ, အနတ္တနိ အတ္တ ဒိဋ္ဌိ ဝိပလ္လာသ, အသုဘေ သုဘ ဒိဋ္ဌိ ဝိပလ္လာသ, ဟူသော ဝိပလ္လာသ တဆယ့်နှစ်ပါး၊
- မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ မိစ္ဆာဝါစာလေးပါး မိစ္ဆာကမ္မန္တလေးပါး မိစ္ဆာအာဇီဝ မိစ္ဆာဝါယာမ မိစ္ဆာသတိ မိစ္ဆာသမာဓိ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ မိစ္ဆာဉာဏ ဟူသော မိစ္ဆတ္တ တဆယ့်ခြောက်ပါး၊
- ပါဏာတိပါတ အဒိန္နာဒါန ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ မုသာဝါဒ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္မပ္ပလာပ အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟူသော အကုသလကမ္မပထဆယ်ပါး၊
- အကုသိုလ်စိတ် တဆယ့်နှစ်ပါး၊
ဤသို့အားဖြင့် များသောအပြားရှိ၏။ ထိုအပြားတို့တွင် ရှင်ပင်ဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်သော သမုဒယငါးပါးတို့၌ ကိလေသာ ဆယ်ပါး အာသဝေါ လေးပါးတို့ကို ပြဓာန်း၍ ဟောတော်မူရကား အာသဝေါတို့၏ ဖြစ်ဟန်ကို နောင်လာ နောက်သားတို့ နည်းရစေခြင်း အကျိုးငှါ၎င်း တပါးသော အကုသိုလ်တရားတို့၌ ၎င်းနည်းကိုမှီး၍ သွတ်သွင်းလျက် ယူတတ်စေခြင်း အကျိုးငှါ၎င်း, အမြွက်မျှ ပြလိုက်ဦးအံ့။
၄၇ - စက္ခုအစရှိသော ဒွါရခြောက်ပါးတို့၌ အာသဝေါတရား လေးပါးတို့၏ ဖြစ်ဟန်ကို ပြဆိုခြင်း
အကြင်သူသည် လှပတင့်တယ်သော ရူပါရုံကိုမြင်၏။ ထိုသို့မြင်သောအခါ ရာဂဖြင့် သာယာသည်ဖြစ်၍ နှစ်သက်၏။ ထိုအခါ ကာမာသဝသည် ဖြစ်၏။
ဤအဆင်း ကဲ့သို့ဤဘဝ၌ဖြစ်စေ နောက်ဘဝ၌ဖြစ်စေ လှပါမူ ကောင်းလေစွဟု တောင့်တ၏။ ထိုအခါ ဘဝါသဝသည် ဖြစ်၏။
ဤသူသည် လှ၏ ဤဝတ္ထု သည် လှ၏ဟု ယူ၏။ ထိုအခါ ဒိဋ္ဌာသဝသည် ဖြစ်၏။
ထိုကာမာသဝ ဘဝါသဝ ဒိဋ္ဌာသဝ တို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို၎င်း သံသရာ၌ဖြစ်လတ္တံ့ သော ဘေးကို၎င်း မသိမမြင်ခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာသဝ မည်၏။
စက္ခုဒွါရသ္မိံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ အာပါထဂတံ ကာမဿာဒ ဝသေန အဿာဒယတော အဘိနန္ဒတော ကာမာသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဤဒိသံ အညသ္မိမ္ပိ သုဂတိဘဝေ လဘိဿာ မီတိ ဘဝပတ္ထနာယ အဿာဒယတော ဘဝါသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သတ္တော အဿာတိ ဂဏှတော ဒိဋ္ဌာသဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သဗ္ဗေဟေဝ သဟဇာတံ အညာဏံ အဝိဇ္ဇာ သဝေါတိ စတ္တာရော အာသဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။
အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ။
စက္ခုဒွါရသ္မိံ၊ စက္ခုဒွါရ၌။
အာပါထဂတံ၊ ထင်ခြင်းသို့ရောက်သော။
ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ၊ နှစ်သက်အပ်သောရူပါရုံကို။
ကာမဿာဒဝသေန၊ ဝတ္ထုကာမကို ကိလေသာကာမဖြင့် သာယာသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
အဿာဒယတော၊ သာယာသောသူအား၎င်း။
အဘိနန္ဒတော၊ နှစ်သက်သော သူအား၎င်း။
ကာမာသဝေါ၊ ကာမာသဝသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤဒိသံ၊ ဤသို့သောအဆင်းကို။
အညသ္မိမ္ပိ၊ တပါးသောအဘို့၌၎င်း။
သုဂတိဘာဝေပိ၊ သုဂတိဘဝ၌၎င်း။
လဘိဿာမိ၊ ရပါလို၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဘဝပတ္ထနာယ၊ ဘဝကို တောင့်တခြင်းဖြင့်။
ဝါ၊ ဖြစ်ခြင်းကို တောင့်တခြင်းဖြင့်။
အဿာဒယတော၊ သာယာသောသူအား။
ဘဝါသဝေါ၊ ဘဝါသဝသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
သတ္တော၊ သတ္တဝါသည်။
ဝါ၊ သူငါသည်။
ဝါ၊ လူနတ်ဗြဟ္မာသည်။
ဝါ၊ အဝတ် ပန်း စသည်သည်။
အဿ၊ ဖြစ်ရ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဂဏှတော၊ ယူသောသူအား။
ဒိဋ္ဌာသဝေါ၊ ဒိဋ္ဌာသဝသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
သဗ္ဗေဟေဝ၊ အလုံးစုံသော ကာမာသဝ ဘဝါသဝ ဒိဋ္ဌာသဝ တို့နှင့် သာလျှင်။
သဟဇာတံ၊ တကွဖြစ်သော။
အညာဏံ၊ အမှန်မသိခြင်း တည်းဟူသော။
အဝိဇ္ဇာသဝေါ၊ အဝိဇ္ဇာသဝသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။
အာသဝါ၊ အာသဝေါတရားတို့သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤရူပါရုံနှင့်နည်းတူ တစုံတခုသော အသံကို ကြားရာ၌ သာယာမူ ကာမာသဝ၊ ဤအသံကဲ့သို့ဖြစ်လိုမူ ဘဝါသဝ၊ လူသံ ငှက်သံ မောင်းသံ စသည်ဖြင့်ယူမူ ဒိဋ္ဌာသဝ၊ ဤအာသဝေါ သုံးပါး တို့ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း အပြစ်ကို၎င်း မသိခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာသဝ မည်၏။
သာယာအပ်သော အနံ့ ဟူသမျှ၌ သာယာမူ ကာမာသဝ၊ ဤအနံ့ကဲ့သိုဖြစ်လိုမူ ဘဝါသဝ၊ လူနံ့ ပန်းနံ့ စသည်ဖြင့်ယူမှု ဒိဋ္ဌာသဝ၊ ဤအာသဝေါ သုံးပါးတို့ ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း အပြစ်ကို၎င်း မသိခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာသဝမည်၏။
နှစ်သက်အပ်သော အရသာဟူသမျှ၌ သာယာမူ ကာမာသဝ၊ ဤအရသာကို သုံးဆောင်လိုမှု ဘဝါသဝ၊ ထမင်း ဟင်းလျာ အဝတ်ပုဆိုး စသည်ဖြင့်ယူမူ ဒိဋ္ဌာသဝ၊ ဤအာသဝေါ သုံးပါးတို့ ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း အပြစ်ကို၎င်း မသိခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာသဝ မည်၏။
ဤရသာရုံ၌ ရသသည် ရသရသ - ပရိဘောဂရသဟူ၍ နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။ ထိုတွင် စားသောက်အပ်သော ဘောဇဉ် ခဲဘွယ် စသည်သည် ရသရသ မည်၏။ သုံးဆောင်အပ်သော အဝတ်ပုဆိုး စသည်သည် ပရိဘောဂရသမည်၏။
နှစ်သက်အပ်သော အတွေ့အထိ၌ သာယာမူ ကာမာသဝ၊ ၎င်းအတွေ့အထိကို ဖြစ်လိုမူ ဘဝါသဝ၊ မည်သူနုသည် မည်သူ အေးသည် ဤအဝတ်နုသည် ဤ အဝတ်အေးသည် စသည်ဖြင့် ယူမှု ဒိဋ္ဌာသဝ၊ ဤအာသဝေါ သုံးပါးတို့ ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း အပြစ်ကို၎င်း မသိခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာသဝမည်၏။
အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ကာလသုံးပါးတို့၌ ဓမ္မာရုံထိုက်သော စိတ် စေတသိက် စသည်ကို သာယာမူ ကာမာသဝ၊ ဤ သဘောအတိုင်းဖြစ်လိုမူ ဘဝါသဝ၊ ငါသိသည် သူသိသည် စသည်ဖြင့် ယူမူ ဒိဋ္ဌာသဝ၊ ဤအာသဝေါသုံးပါးတို့ ဖြစ်ခြင်းကို၎င်း အပြစ်ကို၎င်း မသိခြင်းသည် အဝိဇ္ဇာသဝမည်၏။
ထိုကြောင့် စူဠနိဒ္ဒေသ၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် -
သဝန္တီတိ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ၊ စက္ခုတော ရူပေ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ၊ သောတသော သတ္တေ သဝန္တိ၊ ဃာနတော ဂန္ဓေ သဝန္တိ၊ ဇိဝှါတော ရသေ သဝန္တိ၊ ကာယတော ဖေါဋ္ဌဗ္ဗေ သဝန္တိ၊ မနတော ဓမ္မေ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ။
ဟူ၍ ဟောတော်မူသည်။
သဝန္တီတိ၊ သဝန္တိဟူသည်ကား။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
အာသဝန္တိ၊ ဘဝဂ်တိုင်အောင် ဂေါတြဘူတိုင်အောင် အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်တတ် ကုန်၏။
သန္ဒန္တိ၊ စီးတတ်ကုန်၏။
ပဝတ္တန္တိ၊ အဘန်တလဲလဲ စီးတတ်ကုန်၏။
စက္ခုတော၊ စက္ခုဒွါရမှ။
ရူပေ၊ ရူပါရုံတို့သို့။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
အာသဝန္တိ၊ ဘဝဂ်တိုင်အောင် ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
သန္ဒန္တိ၊ စီးတတ်ကုန်၏။
ပဝတ္တန္တိ၊ အဘန်တလဲလဲ စီးတတ်ကုန်၏။
သောတတော၊ သောတဒွါရမှ။
သဒ္ဒေ၊ သဒ္ဓါရုံတို့သို့။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
ဃာနတော၊ ဃာနဒွါရမှ။
ဂန္ဓေ၊ ဂန္ဓာရုံတို့သို့။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
ဇိဝှါတော၊ ဇိဝှါဒွါရမှ။
ရသေ၊ ရသာရုံတို့သို့။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
ကာယတော၊ ကာယဒွါရမှ။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့သို့။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
မနတော၊ မနောဒွါရမှ။
ဓမ္မေ၊ ဓမ္မာရုံတို့သို။
သဝန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
အာသဝန္တိ၊ ဘဝဂ်တိုင်အောင် ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
သန္ဒန္တိ၊ စီးတတ်ကုန်၏။
ပဝတ္တန္တိ၊ အဘန်တလဲလဲ စီးတတ်ကုန်၏။
၄၈ - ဥပါဒါန် စသည်ကို ပြခြင်း
ဤအာသဝေါတရား လေးပါးတို့သည် အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့ ဩဃလေးပါး ယောဂလေးပါး တို့သည်လည်း ဖြစ်ကြကုန်၏။ ဤအစုမှ ကြွင်းသော ဥပါဒါန်အစရှိသော တရားတို့သည်လည်း ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံ မဇ္ဈတ္တာရုံ တို့၌ ယထာရဟ ဖြစ်ကြကုန်၏။
အဘယ်သို့ဖြစ်သနည်းဟူမူ -
ဣဋ္ဌရူပါရုံ၌ စွဲလန်းမူ ကာမုပါဒန်၊
ဤသူလှ၏ဟုယူမူ ဒိဋ္ဌုပါဒါန်၊
လှပသောအလေ့ဟုယူမှု သီလဗ္ဗတုပါဒါန်၊
ဤသူ လှသည်ဟုယူမူ အတ္တဝါဒုပါဒါန်သည် ဖြစ်၏။
(ဥပါဒါန်ဘို့)။
၎င်းနည်းကိုမှီး၍ယူလေ။
အမြွက်မျှသာရေးအံ့ -
ဣဋ္ဌရူပါရုံ၌ ဆန္ဒ, မောဟ ဖြစ်၏။
အနိဋ္ဌ ရူပါရုံ၌ ဒေါသ, မောဟ, ဘယ ဖြစ်၏။
(ဂတိဘို့)။
ဣဋ္ဌရူပါရုံ၌ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ ဥဒ္ဓစ္စနီဝရဏ တို့ဖြစ်ကုန်၏။
အနိဋ္ဌရူပါရုံ၌ ဗျာပါဒနီဝရဏ, ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
မဇ္ဈတ္တာရုံ၌ ဥဒ္ဓစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာ နီဝရဏတို့ဖြစ်ကုန်၏။
(နီဝရဏဘို့)။
ဣဋ္ဌာရုံ၌ ကာမရာဂ မာန ဒိဋ္ဌိ ဘဝရာဂ အဝိဇ္ဇာတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
အနိဋ္ဌာရုံ၌ ပဋိဃ မာန အဝိဇ္ဇာတို့ဖြစ်ကုန်၏။
(အနုသယဘို့)။
ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံ နှစ်ပါးစုံ၌ အာဝါသ, ကုလ, လာဘ, ဓမ္မ, ဝဏ္ဏ, မစ္ဆရိယတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။
(မစ္ဆရိယဘို့)။
ဣဋ္ဌာရုံ၌ လာဘ, ယသ, သုခ, ပသံသတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။
အနိဋ္ဌာရုံ၌ အလာဘ အယသ ဒုက္ခ နိန္ဒာ တို့ဖြစ်ကြကုန်၏။
(လောကဓံဘို့)။
ဣဋ္ဌာရုံ၌ ကာမရာဂ ရူပရာဂ အရူပရာဂ မာန, ဥဒ္ဓစ္စ အဝိဇ္ဇာ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။
အနိဋ္ဌာရုံ၌ ဥဒ္ဓစ္စ အဝိဇ္ဇာ ပဋိဃ တို့ဖြစ်ကြကုန်၏။
မဇ္ဈတ္တာရုံ၌ ဥဒ္ဓစ္စ အဝိဇ္ဇာ, ဝိစိကိစ္ဆာတို့ဖြစ်ကြကုန်၏။
(သံယောဇဉ်ဘို့)။
ဣဋ္ဌာရုံ၌ လောဘ မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ ထိန ဥဒ္ဓစ္စ အဟိရီက အနောတ္တပ္ပ တို့ဖြစ်ကြကုန်၏။
အနိဋ္ဌာရုံ၌ ဒေါသ မောဟ ထိန ဥဒ္ဓစ္စ အဟိရီက အနောတ္တပ္ပတို့ဖြစ်ကြကုန်၏။
မဇ္ဈတ္တာရုံ၌ မောဟ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥဒ္ဓစ္စ အဟိရီက အနောတ္တပ္ပ တို့ဖြစ်ကြကုန်၏။
(ကိလေသာဘို့)။
ဣဋ္ဌာရုံ၌ နိစ္စ သုခ အတ္တ သုဘ ဝိပလ္လာသတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။
အနိဋ္ဌာရုံ မဇ္ဈတ္တာရုံတို့၌ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ အသုဘ ထင်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ဝိပလ္လာသလေးပါးတို့မှ လွတ်ကြကုန်၏။
(ဝိပလ္လာသဘို့)။
အချို့သော ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံ မဇ္ဈတ္တာရုံတို့၌ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိစသော မိစ္ဆတ္တတရားတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့သော အာရုံသုံးပါးတို့၌ မဖြစ်ကုန်။
(မိစ္ဆတ္တဘို့)။
ပါဏာတိပါတ စသော ဒုစရိုက်တရားတို့၌လည်း မိစ္ဆတ္တတရားနှင့် အတူတူပင် ယူအပ်၏။
(ဒုစရိုက်ဘို့)။
အကုသိုလ်စိတ်၌ လောဘသည် ဣဋ္ဌာရုံကို ငဲ့တတ်သည်။
ဒေါသသည် အနိဋ္ဌာရုံကို ငဲ့တတ်သည်။
မောဟသည် မဇ္ဈတ္တာရုံ ကိုငဲ့တတ်သည်။
(အကုသိုလ်စိတ်ဘို့)။
ကုသိုလ်အရာ၌ဖြစ်သော ဣဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌာရုံ မဇ္ဈတ္တာရုံတို့ကား မယူအပ်။
အကျဉ်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာသည် -
- ဒုက္ခကိုဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့် တပါး၊
- ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ် ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ် အားဖြင့် နှစ်ပါး၊
- ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ အားဖြင့် သုံးပါး၊
- မဂ်လေးပါးပယ်သော အစဉ်အားဖြင့် လေးပါး၊
- ခန္ဓာငါးပါးကို တပ်သော အစဉ်အားဖြင့် ငါးပါး၊
- ရူပါရုံ စသည်ကို တပ်သောအားဖြင့် ခြောက်ပါး အပြားရှိ၏။
သမုဒယောပိ ဧကဝိဓော ပဝတ္တကဘာဝတော၊ ဒုဝိဓော ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ သမ္ပယုတ္တတော၊ တိဝိဓော ကာမဘဝဝိဘဝ တဏှာဘေဒတော၊ စတုဗ္ဗိဓော စတုမဂ္ဂပ္ပဟေယျတော၊ ပဉ္စဝိဓော ရူပါဘိနန္ဒနာဒိဘေဒတော၊ ဆဗ္ဗိဓော ဆတဏှာ ကာယဘေဒတော။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ။
သမုဒယောပိ၊ သမုဒယသစ္စာသည်လည်း။
ပဝတ္တကဘာဝတော၊ ပဝတ္တဟု ဆိုအပ်သော ဒုက္ခသစ္စာကို ဖြစ်စေတတ်သော သဘောအားဖြင့်။
ဧကော၊ တပါးအဘို့ ရှိ၏။
ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာ သမ္ပယုတ္တတော၊ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ် ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ် အားဖြင့်။
ဒုဝိဓော၊ နှစ်ပါးအဘို့ရှိ၏။
ကာမ ဘဝ ဝိဘဝ တဏှာ ဘေဒတော၊ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ အပြားအားဖြင့်။
တိဝိဓော၊ သုံးပါးအဘို့ရှိ၏။
စတုမဂ္ဂပ္ပဟေယျတော၊ လေးပါးသော မဂ်တို့သည် ပယ်အပ်သည်၏ အဖြစ်အားဖြင့်။
စတုဗ္ဗိဓော၊ လေးပါးအဘို့ရှိ၏။
ရူပါဘိနန္ဒနာဒိဘေဒတော၊ ရူပက္ခန္ဓာ၌ တပ်သော တဏှာ အစရှိသော အပြား အားဖြင့်။
ဝါ၊ ရူပါရုံ၌တပ်သော တဏှာ အစရှိသောအားဖြင့်။
ပဉ္စဝိဓော၊ ငါးပါးအဘို့ရှိ၏။
ဆတဏှာကာယဘေဒတော၊ ခြောက်ပါးသော တဏှာကာယ အပြားအားဖြင့်။
ဆဗ္ဗိဓော၊ ခြောက်ပါး အဘို့ရှိ၏။
ဤသို့ အကျယ်အားဖြင့်၎င်း အကျဉ်းအားဖြင့်၎င်း ပြအပ်ပြီးသော ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ အစရှိကုန်သော သမုဒယသစ္စာမျိုးတို့သည် အဘယ် အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်သနည်းဟူမူကား။
အနိစ္စ၌ နိစ္စ၊ ဒုက္ခ၌ သုခ၊ အနတ္တ၌ အတ္တ ဟူ၍ မသင့်မတင့် မလျော်ကန်သော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ စက်ဆုပ်အပ်သော အယောနိသော မနသိကာရကို အဘန်တလဲလဲ နှလုံးသွင်းကြခြင်းကြောင့်အဘန်တလဲလဲ သမုဒယဖြစ်ကြရကုန်၏။ အဘန်တလဲလဲ သမုဒယ ဖြစ်ကြရခြင်းကြောင့် အဘန်တလဲလဲ ဒုက္ခတို့သည် ဖြစ်ကြရကုန်၏။
အယောနိသော ဘိက္ခဝေ မနသိကရောတော အနုပ္ပန္နာ စေဝ အာသဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာ စ အာသဝါ ပဝဍ္ဎန္တိ။
မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယောနိသော မနသိကရော၊ မသင့်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသောသူအား။
အနုပ္ပန္နာ၊ မဖြစ်ကုန်သေးသော။
အာသဝါ စေဝ၊ ယိုစီးခြင်း အာသဝေါတရားတို့သည်လည်း။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဥပ္ပန္နာ၊ ဖြစ်ကုန်ပြီးသော။
အာသဝါစ၊ ယိုစီးခြင်း အာသဝေါတရားတို့သည်လည်း။
ပဝဍ္ဎန္တိ၊ ပွါးများကုန်၏။
ဤသို့ အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သော အယောနိသောမနသိကာရကြောင့် အဘန် တလဲလဲဖြစ်သော သမုဒယ, အဘန်တလဲလဲ ဖြစ်သော ဒုက္ခကို အဘယ်သို့ အကြောင်းအကျိုးဆက်၍ ဖြစ်သနည်း ဟူမူ။
မသင့်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် အဝိဇ္ဇာကို၎င်း တဏှာကို၎င်း ပြည့်စေသည်။ အဝိဇ္ဇာဖြစ်သည်ရှိသော် သင်္ခါရ စသော ဆင်းရဲအစုတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ တဏှာဖြစ်သည်ရှိသော် ဥပါဒါန် အစရှိသော ဆင်းရဲအစုတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ဤသို့ မသင့်မတင့်သော နှလုံးသွင်းခြင်း များသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဝိဇ္ဇာ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့် မဟာသမုဒ္ဒရာ ဗလဝါဝဲမုခ၌ လေအဟုန်ကြောင့် ပျက်စီးသော လှေသင်္ဘောတို့ကဲ့သို့၎င်း၊ လည်၌ ကြိုးဖွဲ့လျက်ကျသော နွားစု ကဲ့သို့၎င်း၊ ဆီညှစ်ယန္တရား၌ ကအပ်သော နွားလားကဲ့သို့၎င်း အဘန်တလဲလဲ ဘဝ, ယောနို, ဂတိ, ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တာဝါသ ဘုံကိုးဝတို့၌ လည်ခြင်း အဘန်တလဲလဲ လည်ခြင်းကို ဤ အာယောနိသော မနသိကာရသည် ပြုသည် မည်၏။
အယောနိသောမနသိကာရော ဟိ ဝဍ္ဎမာနော ဒွေ ဓမ္မေ ပရိပူရေတိ အဝိဇ္ဇံ စ ဘဝတဏှံ စ။ အဝိဇ္ဇာယ စ သတိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ။ပ။ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။ တဏှာယ သတိ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ။ပ။ သမုဒယော ဟောတီတိ ဧဝံ အယံ အယောနိသောမနသိကာရဗဟုလော ဝါတဝေဂါဘိဃာတေန ဝိပန္နဋ္ဌနာဝါ ဝိယ ဂင်္ဂါဝဋ္ဋေ ပတိတဂေါကုလံ ဝိယ စက္ကယန္တေ ယုတ္တ ဗလိ ဗဒ္ဓေါ ဝိယ စ ပုနပ္ပုနံ ဘဝယောဂတိဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တာဝါသေသု အာဝဋူပရိဝဋ္ဋံ ကရောတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
ဟိ၊ ထိုစကားကို ထင်စွာဆိုဦးအံ့။
အယောနိသော မနသိကာရော၊ မသင့်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းသည်။
ဝဍ္ဎမာနော၊ ပွါးသည်ရှိသော်။
ဒွေ ဓမ္မေ၊ နှစ်ပါးသော တရားတို့ကို။
ပရိပူရတိ၊ ပြည့်စေ၏။
အဝိဇ္ဇာယ စ၊ အဝိဇ္ဇာကို၎င်း။
ဘဝတဏှံ စ၊ ဘဝတဏှာကို၎င်း။
ပရိပူရေတိ၊ ပြည့်စေ၏။
အဝိဇ္ဇာယ စ၊အဝိဇ္ဇာသည်လည်း။
သတိ၊ ရှိသော်။
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရတရားတို့သည်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ပ။
ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ဒုက္ခအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တဏှာယ၊ တဏှာသည်။
သတိ၊ ရှိသော်။
တဏှာပစ္စယာ၊ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါန်သည်။
သမ္ဘဝတိ၊ ဖြစ်၏။ပ။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
အယောနိသော မနသိကာရဗဟုလော၊ မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းခြင်းများ ရှိသော။
အယံ ပုဂ္ဂလော၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဂင်္ဂါဝဋ္ဋေ၊ ဂင်္ဂါဝဲဂရက်၌။
ဝါတဝေဂါဘိဃာတေန၊ လေ၏အဟုန် နှိပ်စက်သဖြင့်။
ဝိပန္နဋ္ဌနာဝါဝိယ စ၊ ကျိုးပဲ့ပျက်စီးသော လှေသင်္ဘော တို့ကဲ့သို၎င်း။
ဂင်္ဂါဝဋ္ဋေ၊ ဂင်္ဂါမြစ်ထဲ ဝဲဇလုပ်၌။
ပတိတဂေါကုလံဝိယ စ၊ လည်၌ကြိုးဖွဲ့လျက် ကျသောနွားလားစု ကဲ့သို့ ၎င်း။
စက္ကယန္တေ၊ ဆီညှစ်ယန္တရား၌။
ယုတ္တ ဗလိဗဒ္ဓေါ ဝိယ စ၊ ကအပ်သော နွားလားကဲ့သို့၎င်း။
ပုနပ္ပုနံ၊ အဘန်တလဲလဲ။
ဘဝ ယောနိ ဂတိ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တာဝါသေသု၊ ဘ၀ ယောနိ ဂတိ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တာဝါသ ဘုံကိုးဝတို့၌။
အာဝဋူပရိဝဋ္ဋံ၊ လည်ခြင်း အဘန်တလဲလဲ လည်ခြင်းကို။
ကရောတိ၊ ပြုတတ်၏။
အယောနိသောမနသိကာရကြောင့် အဝိဇ္ဇာတဏှာဖြစ်လျှင် အဝိဇ္ဇာတဏှာနှင့်အတူ သင်္ခါရ ဘဝ တို့ကိုလည်း တပေါင်းတည်း ယူအပ်ကုန်၏။
အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရဂ္ဂဟဏေန ပနေတ္ထ တဏှုပါဒါနဘဝါပိ ဂဟိတာ ဘဝန္တိ၊ တထာ တဏှုပါဒါနဘဝဂ္ဂဟဏေနစ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာ။
သင်္ဂြိုဟ်။
ပန၊ အထူးကို ဆိုဦးအံ့။
ဧတ္ထ၊ ဤတဆယ့်နှစ်ပါးသော အင်္ဂါတို့တွင်။
အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရဂ္ဂဟဏေန၊ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရကို ယူသဖြင့်။
တဏှုပါဒါနဘဝါပိ၊ တဏှာ ဥပါဒါန် ကမ္မဘဝ တို့ကိုလည်း။
ဝါ၊ တို့သည်လည်း။
ဂဟိတာ၊ ယူအပ်ကုန်သည်။
ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တထာ၊ ထို့အတူ။
တဏှုပါဒါနဘဝဂ္ဂဟဏေနစ၊ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝကို ယူသဖြင့်လည်း။
အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာ၊ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့ကို။
ဝါ၊ တို့သည်။
ဂဟိတာ၊ ယူအပ်ကုန်သည်။
ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤသို့ အယောနိသော မနသိကာရကြောင့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာဟူသော အကြောင်း နှစ်ပါးတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ အဝိဇ္ဇာတဏှာ ဟူသော အကြောင်းနှစ်ပါးကြောင့် အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ တဏှာ ဥပါဒါန် ဘဝဟု ဆိုအပ်သော အကြောင်းငါးပါးတို့သည် တဘန် ဒုက္ခသစ်ကို ရအောင် သမုဒယ အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြုတတ်ကုန်၏။
ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ၊ ဣမဿုပ္ပါဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ၊ ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ။ ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။လ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။
နိဒါနဝဂ္ဂ သံယုတ် ပါဠိတော်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဣမသ္မိံ၊ ဤအဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရားသည်။
သတိ၊ ဖြစ်သည်ရှိသော်။
ဣဒံ၊ ဤသင်္ခါရအစရှိသော အကျိုးတရားသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣမဿ၊ ဤအဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရား၏။
ဥပ္ပါဒါ၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
ဣဒံ၊ ဤသင်္ခါရ အစရှိသော အကျိုးတရားသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣမသ္မိံ၊ ဤအဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရားသည်။
အသတိ၊ မဖြစ်သည်ရှိသော်။
ဣဒံ၊ ဤသင်္ခါရ အစရှိသော အကျိုးတရားသည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဣမဿ၊ ဤအဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရား၏။
နိရောဓာ၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့်။
ဣဒံ၊ ဤသင်္ခါရ အစရှိသော အကျိုးတရားသည်။
နိရုဇ္ဈတိ၊ ချုပ်၏။
ယဒိဒံ-ယံ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ အကြင်သို့သော ဖြစ်ခြင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
တဒိဒံ-တံဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ ထိုသို့သော ဖြစ်ခြင်းသည်။
အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရကိုသည်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သင်္ခါရပစ္စယာ၊ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏ်သည်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်၏။လ။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ကေဝလဿ၊ ချမ်းသာ အစရှိသည်တို့နှင့် မရော။
ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ထိုဆင်းရဲအစု၏။
သမုဒယော၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
၄၉ -
ဟေတု စသောပစ္စည်းသည် သမုဒယသစ္စာကို ပြုတတ်ခြင်း
ဤ အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းငါးပါးတို့သည် သမုဒယ အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြုတတ်ကုန်သကဲ့သို့ ဟေတု အစရှိသော နှစ်ဆယ့်လေးပစ္စည်း တို့သည်လည်း ယထာရဟ သမုဒယတို့ကို ပြုတတ်ကုန်၏။
ထို နှစ်ဆယ့်လေးပါးသော ပစ္စည်းတို့တွင် ဧကန္တဒုက္ခ ဖြစ်အောင် ဇနကသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော အနန္တရ သမနန္တရ အနန္တရူပနိဿယ ပကတူပနိဿယ အာသေဝန ကမ္မ နတ္ထိ ဝိဂတ ဤရှစ်ပစ္စည်းတို့သည် ဒုက္ခအမျိုးမျိုး တို့ကိုဖြစ်အောင် ဇနကသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်ကုန်၏။
ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းသည် ထောက်ပံ့ရုံမျှ ဥပထမ္ဘကသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်၏။ ကြွင်းကုန်သော ဟေတု, အာရမ္မဏ, အဓိပတိ, သဟဇာတ, အညမည, နိဿယ, အာရမ္မဏူပနိဿယ, ပုရေဇာတ, ဝိပါက, အာဟာရ, ဣန္ဒြိယ, ဈာန, မဂ္ဂ, သမ္ပယုတ္တ, ဝိပ္ပယုတ္တ, အတ္ထိ, အဝိဂတပစ္စည်းတို့သည် ရံခါဇနကလည်းဖြစ်၏။ ရံခါအဇနက လည်းဖြစ်၏။ ဥပထမ္ဘကလည်း ဖြစ်၏။
ဇနကာဇနကတောတိ ဧတေသု စ အနန္တရ သမနန္တရာ နန္တရူပနိဿယ-ပကတူပနိဿယာသေဝနပစ္စယာ နာနာက္ခဏိက ကမ္မပစ္စယော နတ္ထိဝိဂတ ပစ္စယောတိ ဣမေ ပစ္စယာ ဇနကာယေဝ၊ န အဇနကာ၊ ပစ္ဆာဇာတ ပစ္စယော ကေဝလံ ဥပထမ္ဘကောယေဝ၊ န ဇနကော။ သေသာ ဇနကာစ အဇနကာ စ ဥပထမ္ဘကာစာတိ အတ္ထော။
ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာပါဋ္ဌ်။
ဇနကာဇနကတောတိ၊ ဇနကာဇနကတော ဟူသော မာတိကာပုဒ်၏။
ဝါ၊ ပုဒ်၌။
အတ္ထော၊ အနက်ကို။
ဝါ၊ ဝိနိစ္ဆယကို။
ဧဝံ၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့သောနည်းဖြင့်။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
စ၊ ထိုမှတပါးလည်း။
ဧတေသု၊ ဤနှစ်ဆယ့်လေးပစ္စည်းတို့တွင်။
အနန္တရ သမနန္တရာ နန္တ ရူပနိဿယ ပကတူပနိဿယာသေဝနပစ္စယာ၊ အနန္တရပစ္စည်း သမနန္တရပစ္စည်း အနန္တ ရူပနိဿယပစ္စည်း ပကတူပနိဿယပစ္စည်း အာသေဝနပစ္စည်း တို့၎င်း။
နာနာက္ခဏိကာ၊ နာနာက္ခဏိက ဖြစ်သော။
ကမ္မပစ္စယော၊ ကမ္မပစ္စည်း၎င်း။
နတ္ထိ ဝိဂတပစ္စယာ၊ နတ္ထိ ဝိဂတ ပစ္စည်းတို့၎င်း။
ဣတိ ဣမေ ပစ္စယာ၊ ဤပစ္စည်းတို့သည်။
ဇနကာယေဝ၊ ဇနကသတ္တိ ပြဋ္ဌာန်းကုန်သည် သာလျှင်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
အဇနကာ၊ မဖြစ်စေတတ်သည် ဖြစ်၍ ဥပထမ္ဘကသတ္တိ ပြဋ္ဌာန်းကုန်သည်။
နဟောန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။
ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော၊ ပစ္ဆာဇာတ ပစ္စည်းသည်။
ကေဝလံ၊ သက်သက်။
ဥပထမ္ဘကောယေဝ၊ ထောက်ပံ့တတ်သည်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဇနကာ၊ ဖြစ်စေတတ်သည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
သေသာ၊ အနန္တရပစ္စည်း အစရှိသော ဆိုအပ်ပြီးသည်မှ ကြွင်းကုန်သော ဟေတု, အာရမ္မဏ, အဓိပတိ, သဟဇာတ, အညမည, နိဿယ, အာရမ္မဏူပနိဿယ, ပုရေဇာတ, ဝိပါက, အာဟာရ, ဣန္ဒြိယ, ဈာန, မဂ္ဂ, သမ္ပယုတ္တ, ဝိပ္ပယုတ္တ, အတ္ထိ, အဝိဂတ ပစ္စည်းတို့သည်။
ဇနကာစ၊ ဖြစ်စေတတ်ကုန်သည်၎င်း။
အဇနကာစ၊ ဖြစ်စေတတ်သည် မဟုတ်ကုန်သည်၎င်း။
ဥပထမ္ဘကောစ၊ ထောက်ပံ့တတ်ကုန်သည်၎င်း။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ဤသို့ ကာမတဏှာ အစရှိသော သမုဒယ အမျိုးမျိုးတို့သည် -
အယောနိသော မနသိကာရ ဟူသောအကြောင်း,
ပဋိစ္စသမုပ္ပဒ် ဟူသောအကြောင်း,
ဟေတု အစရှိသော ပဋ္ဌာနအကြောင်း ဤ အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ကုန်၏။
ထိုသို့ သမုဒယတို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကြောက်ဘွယ်ကောင်းလှ၏။ အလွန် ကြောက်ဘွယ်ကောင်းလှ၏၊ အထူးသဖြင့် ကြောက်ဘွယ်ကောင်းလှ၏၊ အထူးသဖြင့် အလွန်ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ။
ဤသမုဒယ အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြုခြင်းသည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဒုက္ခသစ္စာ၌ ဒုက္ခ အမျိုးမျိုးတို့ကို ဧကန်ခံစားရခြင်း အကြောင်းရှိသောကြောင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် သုံးလောကမှန်ကူ သယမ္ဘူထွတ်ထား ရှင်တော်ဘုရားကြီးသည် ထိုသမုဒယ၏ အပြစ်ကို ထင်စွာပြတော်မူခြင်းအကျိုးငှာ -
ရတ္တော ခေါ ဗြဟ္မဏ ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာ ဒိန္န စိတ္တော အတ္တဗျာပါဒါယပိ စေတေတိ၊ ပရာဗျာပါဒါ ယပိ စေတေတိ၊ ဥဘယဗျာပါဒါယပိ စေတေတိ၊ စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ရာဂေ ပဟီနေ နေဝ အတ္တဗျာပါဒါယ စေတေတိ၊ န ပရဗျာပါဒါယ စေတေတိ၊ န ဥဘယဗျာပါဒါယ စေတေတိ၊ န စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ။
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်။
ဗြဟ္မဏ၊ ပုဏ္ဏား။
ခေါ၊ စင်စစ်။
ရတ္တော၊ တပ်သောသူသည်။
ရာဂေန၊ ရာဂသည်။
အဘိဘူတော၊ နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍။
ပရိယာ ဒိန္နစိတ္တော၊ အလုံးစုံ ထက်ဝန်းကျင် သိမ်းကျုံးအပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍။
အတ္တဗျာပါဒါယ၊ မိမိကိုယ်ကို နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးခြင်းငှါလည်း။
စေတေဘိ၊ စေ့ဆော်၏။
ဝါ၊ လုံ့လပြု၏။
ပရဗျာပါဒါယပိ၊ သူတပါးကို နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးခြင်းငှါလည်း။
စေတေတိ၊ စေ့ဆော်၏။
ဝါ၊ လုံ့လပြု၏။
ဥဘယဗျာပါဒါယပိ၊ နှစ်ပါးစုံကို နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးခြင်းငှါလည်း။
စေတေတိ၊ စေ့ဆော်၏။
ဝါ၊ လုံ့လပြု၏။
စေတသိကံ၊ စိတ်၌မှီသော။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခကို။
ဒေါမနဿံ၊ နှလုံးမသာယာခြင်းကို။
ပဋိသံဝေဒေဟိ၊ ခံစား၏။
ရာဂေ၊ ရာဂကို။
ဝါ၊ ရာဂသည်။
ပဟီနေ၊ ပယ်အပ်ပြီးလတ်သော်။
ဝါ၊ ပျောက်ကင်းပြီးလတ်သော်။
အတ္တဗျာပါဒါယ၊ မိမိကိုယ်ကို နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးခြင်းငှါ။
နေဝ စေတေတိ၊ မစေ့ဆော်။
ဝါ၊ လုံ့လမပြု။
ပရဗျာပါဒါယ၊ သူတပါးကို နှိပ်စက် ဖျက်ဆီးခြင်းငှါ။
န စေတေတိ၊ မစေ့ဆော်။
ဝါ၊ လုံ့လမပြု။
ဥဘယ ဗျာပါဒါယ၊ နှစ်ပါးစုံကို နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးခြင်းဌါ။
န စေတေတိ၊ မစေ့ဆော်။
ဝါ၊ လုံ့လမပြု။
စေတတိကံ၊ စိတ်၌မှီသာ။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခကို။
ဒေါမနဿ၊ နှလုံးမသာယာခြင်းကို။
န ပသံဝေဒေတိ၊ မခံစား။
ဤနည်းအတူ တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူပေသော အရှင်သာရိပုတ္တရာ မထေရ်မြတ်ကြီးသည်လည်း ထိုထိုသော နိကာယ်တို့၌ သမုဒယသစ္စာ၏ အပြစ် ကို၎င်း သမုဒယသစ္စာကြောင့် ဖြစ်သော ဒုက္ခသစ္စာ၏ အပြစ်ကို၎င်း ဟောတော် မူကြောင်းကို မဟာနိဒ္ဒေသ၌ သက်သေပြတော်မူသည်ကား -
ဝုတ္တံ ဟေတံ ဘဂဝတော၊ တယော မေ ဘိက္ခဝေ အန္တရာ မလာ အန္တရာ အမိတ္တာ အန္တရာ သပတ္တာ အန္တရာ ဝကော အန္တရာ ပစ္စတ္တိကာ။ ကတမေ တယော။ လောဘော ဘိက္ခဝေ အန္တရာ မလံ အန္တရာ အမိတ္တော အန္တရာ သပတ္တော အန္တရာ ဝဓကော အန္တရာ ပစ္စတ္တိကော။ ဒေါသော။ပ။ မောဟော ဘိက္ခဝေ အန္တရာ မလံ အန္တရာ အမိတ္တော အန္တရာ သပတ္တော အန္တရာ ဝဓကော အန္တရာ ပစ္စတ္တိကော။ ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ တယော အန္တရာ မလာ အန္တရာ အမိတ္တာ အန္တရာ သပတ္တာ အန္တရာ ဝကော အန္တရာ ပစ္စတ္တိကော။
အနတ္ထဇနနော လောဘော၊
လောဘော စိတ္တပ္ပကောပနော။
ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊
တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ။
လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊
လုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ။
အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊
ယံ လောဘော သဟတေ နရံ။
အနတ္ထဇနနော ဒေါသော၊
ဒေါသော စိတ္တပ္ပကောပနော။
ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊
တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ။
ကုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊
ကုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ။
အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊
ယံ ဒေါသော သဟတေ နရံ။
အနတ္ထဇနနော မောဟော၊
မောဟော စိတ္တပ္ပကောပနော။
ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊
တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ။
မုဠှော အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊
မုဠှော ဓမ္မံ န ပဿတိ။
အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊
ယံ မောဟော သဟတေ နရန္တိ။
ဧဝမ္ပိ တတြ သယာတိ ပရိဿယာ။ ဝုတ္တံပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ၊ တယော ခေါ မဟာရာဇ ပုရိသဿ ဓမ္မာ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ။ ကတမေ တယော။ လောဘော မဟာရာဇ ပုရိသဿ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖါသုဝိဟာရာယ။ ဒေါသော ခေါ မဟာရာဇ။ပ။ မောဟော ခေါ မဟာရာဇ ပုရိသဿ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ။ ဣမေ ခေါ မဟာရာဇ တယော ပုရိသဿ ဓမ္မာ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသု ဝိဟာရာယ။
လောဘော ဒေါသော စမောဟောစ၊
ပုရိသံ ပါပစေတသံ။
ဟိံ သန္တိ အတ္တသမ္ဘူတာ၊
တစသာရံဝ သဖလန္တိ။
ဧဝမ္မိ တတြသယာတိပရိဿယာ။
ဝုတ္တံပိ စေတံ ဘဂဝတော -
ရာဂေါ စ ဒေါသော စ နိဒါနာ၊
အရတိ ရတိ လောမဟံသော ဣတောဇာ။
ဣတော သမုဋ္ဌာယ မနော ဝိတက္ကာ။
ကုမာရကာ ဓင်္ကမိဝေါသဇန္တီတိ။
မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိတော်။
ဟိ၊ ထိုစကားသည်သင့်စွ။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်ကုန်သော။
မလာ၊ အညစ်အကြေးတို့သည် လည်းကောင်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်ကုန်သော။
အမိတ္တာ၊ ရန်သူတို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်ကုန်သော။
သပတ္တာ၊ မနှစ်လိုအပ်သူတို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်ကုန်သော။
ဝဓကာ၊ သတ်တတ်ကုန်သော သူတို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်ကုန်သော။
ပစ္စတ္ထိကာ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်တို့သည်၎င်း။
ဣမေ တယော၊ ဤသုံးပါးတို့တည်း။
တယော၊ သုံးပါးတို့ဟူသည်။
ကတမေ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
လောဘော၊ လောဘသည်။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
မလံ၊ နေ၏အညစ်အကြေး ဖြစ်သော တိမ်တိုက်ကဲ့သို့ အညစ်အကြေးဖြစ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
အမိတ္တော၊ နေ၏ အညစ်အကြေးဖြစ်သော အခိုးကဲ့သို့ ရန်သူဖြစ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
သပတ္တော၊ နေ၏အညစ်အကြေးဖြစ်သော ဆီးနှင်းကဲ့သို့ ရန်သူဖြစ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ ဖြစ်သော။
ဝဓကော၊ နေ၏အညစ်အကြေးဖြစ်သော မြူကဲ့သို့ ညှဉ်းဆဲတတ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
ပစ္စတ္ထိကော၊ နေ၏ အညစ်အကြေးဖြစ်သော ရာဟုကဲ့သို့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၏။
ဒေါသော၊ ဒေါသသည်။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
မောဟော၊ မောဟသည်။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
မလံ၊ နေ၏ အညစ်အကြေး ဖြစ်သော တိမ်တိုက်ကဲ့သို့ အညစ်အကြေး ဖြစ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း ၌ဖြစ်သော။
အမိတ္တော၊ နေ၏အညစ်အကြေးဖြစ်သော အခိုးကဲ့သို့ ရန်သူဖြစ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
သပတ္တော၊ နေ၏အညစ်အကြေးဖြစ်သော ဆီးနှင်းကဲ့သို့ ရန်သူဖြစ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ ဖြစ်သော။
ဝဓကော၊ နေ၏အညစ်အကြေးဖြစ်သော မြူကဲ့သို့ ညှဉ်းဆဲတတ်၏။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်သော။
ပစ္စတ္တိကော၊ နေ၏ အညစ်အကြေးဖြစ်သော ရာဟုကဲ့သို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ဖြစ်ကုန်သော။
မလာ၊ အညစ်အကြေး တို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။
အမိတ္တာ၊ ရန်သူတို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။
သပတ္တာ၊ မနှစ်လိုအပ်သော သူတို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။
ဝဓကာ၊ သတ်တတ်ကုန်သော သူတို့သည်၎င်း။
အန္တရာ၊ အတွင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။
ပစ္စတ္ထိကာ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်တို့သည်၎င်း။
ဣမေ ခေါ တယော၊ ဤသုံးပါးတို့တည်း။
လောဘော၊ လောဘသည်။
အနတ္ထဇနနော၊ အကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်၏။
လောဘော၊ လောဘသည်။
စိတ္တပ္ပကောပနော၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို ပိတ်ပင်တတ်၏။
အန္တရတော၊ ကိုယ်တွင်း၌။
ဘယံ၊ ဘေးသည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်၏။
တံ၊ ထိုဘေးကို။
ဇနော၊ မိုက်သော လူများသည်။
နာဝဗုဇ္ဈတိ၊ သက်၍မသိ။
လုဒ္ဓေါ၊ လောဘရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အတ္ထံ၊ လောကီ လောကုတ္တရာ အကျိုးကို။
န ဇာနာတိ၊ မသိ။
လုဒ္ဓေါ၊ လောဘရှိသောပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဓမ္မံ၊ အကြောင်းကို။
န ပဿတိ၊ မမြင်။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။
အန္ဓတမံ၊ အလွန်မိုက်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယံ ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
လောဘော၊ လောဘသည်။
နရံ၊ လူကို။
သဟတေ၊ နှိပ်စက်၏။
ဒေါသော၊ ဒေါသသည်။
အနတ္ထဇနနော၊ အကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်စေတတ်၏။
ဒေါသော၊ ဒေါသသည်။
စိတ္တပ္ပကောပနော၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို ပိတ်ပင်တတ်၏။
အန္တရတော၊ ကိုယ်တွင်း၌။
ဘယံ၊ ဘေးသည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်၏။
တံ၊ ထိုဘေးကို။
ဇနော၊ မိုက်သောလူများသည်။
နာဝဗုဇ္ဈတိ၊ သက်၍မသိ။
ကုဒ္ဓေါ၊ အမျက်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အတ္ထံ၊ လောကီ လောကုတ္တရာ အကျိုးကို။
န ဇာနာတိ၊ မသိ။
ကုဒ္ဓေါ၊ အမျက်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဓမ္မံ၊ အကြောင်းကို။
နပဿတိ၊ မမြင်။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။
အန္ဓတမံ၊ အလွန်မိုက်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယံ ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဒေါသော၊ ဒေါသသည်။
နရံ၊ လူကို။
သဟတေ၊ နှိပ်စက်၏။
မောဟော၊ မောဟသည်။
အနတ္ထဇနနော၊ အကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်စေတတ်၏။
မောဟော၊ မောဟသည်။
စိတ္တပ္ပကောပနော၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို ပိတ်ပင်တတ်၏။
အန္တရတော၊ ကိုယ်တွင်း၌။
ဘယံ၊ ဘေးသည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်၏။
တံ၊ ထိုဘေးကို။
ဇနော၊ မိုက်သော လူများသည်။
နာဝဗုဇ္ဈတိ၊ သက်၍မသိ။
မုဠှော၊ တွေဝေတတ်သောပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အတ္ထံ၊ လောကီ လောကုတ္တရာ အကျိုးကို။
န ဇာနာဘိ၊ မသိ။
မုဠှော၊ တွေဝေတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဓမ္မံ၊ အကြောင်းကို။
န ပဿတိ၊ မမြင်။
တဒါ၊ ထိုအခါ၌။
အန္ဓတမံ၊ အလွန်မိုက်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယံ ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
မောဟော၊ မောဟသည်။
နရံ၊ လူကို။
သဟတေ၊ နှိပ်စက်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
ဧဝမ္ပိ၊ ဤသို့သော အပြားအားဖြင့်လည်း။
တတြ သယာတိ ပရိဿယာတိဒဿ၊ တတြသယာတိပရိဿယာ ဟူသောပုဒ်၏။
အတ္ထော၊ အနက်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။
ဧတံ၊ ဤ စကားကို။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
မဟာရာဇ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။
ခေါ၊ စင်စစ်။
ပုရိသဿ၊ ယောက်ျားအား။
တယော၊ သုံးပါးကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိသန္တာန်၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်ရှိသော်။
အဟိတာယ၊ စိတ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
ဒုက္ခာယ၊ ကိုယ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
အဖာသုဝိဟာရာယ၊ မချမ်းသာသော နေခြင်းငှါ။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တယော၊ သုံးပါးတို့သည်။
ကတမေ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
မဟာရာဇ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။
ပုရိသဿ၊ ယောက်ျားအား။
လောဘော၊ လောဘဖြစ်သော။
ဓမ္မော၊ တရားသည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိသန္တာန်၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနော၊ ဖြစ်လတ်သော်။
အဟိတာယ၊ စိတ်ကိုမှီ၍ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
ဒုက္ခာယ၊ ကိုယ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
အဖာသုဝိဟာရာယ၊ မချမ်းသာသော နေခြင်းငှါ။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
မဟာရာဇ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။
ပုရိသဿ၊ ယောက်ျားအား။
ဒေါသော၊ ဒေါသဖြစ်သော။
ဓမ္မော၊ တရားသည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိသန္တာန်၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်ရှိသော်။
အဟိတာယ၊ စိတ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
ဒုက္ခာယ၊ ကိုယ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
အဖာသုဝိဟာရာယ၊ မချမ်းသာသော နေခြင်းငှါ။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
မဟာရာဇာ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။
ပုရိသဿ၊ ယောက်ျားအား။
မောဟော၊ မောဟဖြစ်သော။
ဓမ္မော၊ တရားသည်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိသန္တာန်၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်ရှိသော်။
အဟိတာယ၊ စိတ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
ဒုက္ခာယ၊ ကိုယ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
အဖာသုဝိဟာရာယ၊ မချမ်းသာသော နေခြင်းငှါ။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
မဟာရာဇ၊ မြတ်သောမင်းကြီး။
ပုရိသဿ၊ ယောက်ျားအား။
တယော၊ သုံးပါးသော။
ဣမေ ခေါ ဓမ္မာ၊ ဤတရားတို့သည်လျှင်။
အဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိသန္တာန်၌။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်ရှိသော်။
အဟိတာယ၊ စိတ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
ဒုက္ခာယ၊ ကိုယ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်းငှါ။
အဖာသုဝိဟာရာယ၊ မချမ်းသာသော နေခြင်းငှါ။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
လောဘော စ၊ လောဘသည်၎င်း။
ဒေါသော စ၊ ဒေါသသည်၎င်း။
မောဟော စ၊ မောဟသည်၎င်း။
ပါပစေတသံ၊ မကောင်းသောစိတ်ရှိသော။
ပုရိသံ၊ ယောက်ျားကို။
အတ္တသမ္ဘူတာ၊ မိမိကိုယ်၌ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၍။
ဟိံ သန္တိ၊ ညှဉ်းဆဲကုန်၏။
ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း ဟူမူကား။
သံဖလံ၊ မိမိ၏အသီးသည်။
တစသာရံ၊ အခွံလျှင် အနှစ်ရှိသော ဝါးကို။
ဟိံ သတိ ဣဝ၊ ညှဉ်းဆဲဖျက်ဆီးသကဲ့သို့။
ဟိံ သန္တိ၊ ညှဉ်းဆဲကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပုတ္တံ၊ မိန့်ဆိုအပ်၏။
ဧဝမ္ပိ၊ ဤသို့သော အပြားအားဖြင့်လည်း။
တတြသယာတိ ပရိဿယာတိပဒဿ၊ တတြသဃာတိပရိဿယာ ဟူသော ပုဒ်၏။
အတ္ထော၊ အနက်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
ရာဂေါ စ၊ ရာဂသည်၎င်း။
ဒေါသော စ၊ ဒေါသသည်၎င်း။
ဣတောနိဒါနာ၊ ဤအတ္တဘောသာပြုသော အကြောင်းရှိကုန်သည် ဖြစ်၍။
အရတိ၊ ကုသိုလ်ဓမ္မတို့၌ မမွေ့လျော်ခြင်း၎င်း။
ရတိ၊ ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်တို့၌ မွေ့လျော်ခြင်း၎င်း။
လောမဟံသော၊ ဆူးနှင့် တူသည်ဖြစ်၍ အထက်သို့တက်သော အမွေးရှိခြင်း၎င်း။
ဣတော ဇာ၊ ဤအတ္တဘောမှ ဖြစ်ကုန်၏။
ဣတော၊ ဤအတ္တဘောမှ။
သမုဋ္ဌာယ၊ ထ၍။
ဝိတက္ကာ၊ မကောင်းသော အကြံတို့သည်။
မနော၊ စိတ်ကို။
ဩသဇန္တိ၊ စွန့်ကုန်၏။
ကိမိဝ၊ အဘယ်သို့နည်း။
ကုမာရကာ၊ သူငယ်တို့သည်။
ဇင်္ကံ၊ ကျီးကို။
ဩသဇန္တိဣဝ၊ ချည်၍လွှတ်ကုန်သကဲ့သို့။
ဣတော၊ ဤအတ္တဘောမှ။
သမုဋ္ဌာယ၊ ထ၍။
ဝိတက္ကာ၊ မကောင်းသော အကြံတို့သည်။
မနော၊ စိတ်ကို။
ဩသဇန္တိ ၊ စွန့်ကုန်၏။
ဆဋ္ဌပုစ္ဆာပြီး၏။
၅၀ -
ထို သမုဒယသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်း ဟူသော သတ္တမ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၇) ထိုသမုဒယသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း ဟူရာ၌ -
ဤသမုဒယသစ္စာဟူသည် တေဘူမကတရား နှံ့၍ တည်သော ဌာနမျိုးဟူသမျှတို့၌ ရှိသည်ချည်းတည်း။
ထင်စေအံ့။ ဌာနတို့သည် ခေတ်အားဖြင့် ယူအပ်သောဌာန အထက်အောက်အားဖြင့် ယူအပ်သောဌာနဟူ၍ နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။ ထိုတွင် တသောင်းသော စကြဝဠာ အတိုင်း အရှည်ရှိသော အကြင်အရပ်သည် ရှိ၏။ ထိုအရပ်သည် ဇာတိခေတ် မည်၏။
ထိုခေတ်အတွင်း၌ ဘုရားအလောင်းတော်တို့ ပဋိသန္ဓေ ယူတော်မူခြင်း ဘွားတော် မူခြင်း စသည်တို့၌ မြေကြီးသည် တပြိုင်နက် တုန်လှုပ်ရ၏။ စကြဝဠာ ကုဋေတသိန်း အပိုင်းအခြားရှိသော အကြင်အရပ်၌ ရတနပရိတ် ခန္ဓပရိတ် ဓဇဂ္ဂပရိတ် အာဋာနာဋိယပရိတ် မောရပရိတ်တို့၏ အာဏာတော်သည် နှံ့၏။ ထိုအရပ်သည် အာဏာခေတ် မည်၏။
ရှင်တော်ဘုရားတို့၏ ရွှေဉာဏ်တော်သည်သာလျှင် ကျက်စားရာ ဖြစ်သော အပိုင်း အခြား အတိုင်းအရှည် အရေအတွက် မရှိသော အကြင်အရပ်သည် ရှိ၏။ ထိုအရပ်သည် ဝိသယခေတ် မည်၏။
ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တံနာမ တိဝိဓံ ဟောတိ ဇာတိက္ခေတ္တံ အာဏာက္ခေတ္တံ ဝိသယက္ခေတ္တဉ္စ။ တတ္ထဇာတိက္ခေတ္တံ ဒသသဟဿ စက္ကဝါဠပရိယန္တံ ဟောတိ၊ ယံ တထာဂတဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏာဒီသု ကမ္ပတိ၊ အာဏာခေတ္တံ ကောဋိသတသဟဿ စက္ကဝါဠပရိယန္တံ၊ ယတ္ထ ရတနသုတ္တံ ခန္ဓပရိတ္တံ ဓဇဂ္ဂပရိတ္တံ အာဋာနာဋိယပရိတ္တံ မောရပရိတ္တန္တိ ဣမေသံ ပရိတ္တာနံ အာနုဘာဝေါ ဝတ္တတိ။ ဝိသယက္ခေတ္တံ အနန္တမပရိမာဏံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာပါဌ်။
ဇာတိက္ခေတ္တံ၊ ဇာတိခေတ်၎င်း။
အာဏာက္ခေတ္တံ၊ အဏာခေတ်၎င်း။
ဝိသယက္ခေတ္တဉ္စ၊ ဝိသယခေတ်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တံ နာမ၊ ဗုဒ္ဓခေတ်မည်သည်။
တိဝိဓံ၊ သုံးပါးအပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုသုံးပါးသော ဗုဒ္ဓခေတ်တို့တွင်။
ယံ ယတ္တကံ ဌာနံ၊ အကြင်ရွေ့သော အရပ်သည်။
တထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏာဒီသု၊ ပဋိသန္ဓေယူတော်မူရာ အခါစသည်တို့၌။
ကမ္ပတိ၊ တုန်လှုပ်၏။
ဒသသဟဿ စက္ကဝါဠပရိယန္တံ၊ တသောင်း စကြဝဠာ အပိုင်းအခြားရှိသော။
တံ တတ္တကံ ဌာနံ၊ ထိုမျှလောက်သော အရပ်သည်။
ဇာတိက္ခေတ္တံ၊ ဇာတိခေတ် မည်၏။
အာဏာက္ခေတ္တံ၊ အာဏာခေတ်သည်။
ကောဋိသတသဟဿ စက္ကဝါဠပရိယန္တံ၊ ကုဋေတသိန်း စကြဝဠာ အပိုင်းအခြားရှိ၏။
ယတ္ထ၊ အကြင်အာဏာခေတ်၌။
ရတနသုတ္တံ၊ ရတနသုတ်ပရိတ်တော်သည်၎င်း။
ခန္ဓပရိတ္တံ၊ ခန္ဓပရိတ်တော်သည်၎င်း။
ဓဇဂ္ဂပရိတ္တံ၊ ဓဇဂ္ဂပရိတ်တော်သည်၎င်း။
အာဋာနာဋိယပရိတ္တံ၊ အာဋာနာဋိယ ပရိတ်တော်သည်၎င်း။
မောရပရိတ္တံ၊ မောရပရိတ်တော်သည်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဣမေသံ ပရိတ္တာနံ၊ ဤပရိတ်တော်တို့၏။
အာနုဘောဝေါ၊ အာနုဘော်သည်။
ဝတ္တတိ၊ ပျံ့နှံ့၏။
ဝိသယက္ခေတ္တံ၊ ဝိသယခေတ်သည်။
အနန္တ၊ အပိုင်းအခြား မရှိသည်။
အပရိမာဏံ၊ အတိုင်းအရှည် မရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
မဟာအဝီစိငရဲမှစ၍ အထက် နေဝသညာနာသညာယတနဘုံ တိုင်အောင် သတ္တဝါ သင်္ခါရတို့၏ တည်ရာအရပ်ဟု ဆိုအပ်သော အကြင် ဘဝဂ်သည် ရှိ၏။ ထိုဘဝဂ် တိုင်အောင်၎င်း။ ဓမ္မအားဖြင့် အကြင် အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အလုံးစုံသော ကိလေသာ တို့၏အနွယ်ကို ဖြတ်တတ်သော ဝေါဒန် ဟု ဆိုအပ်သော အကြင် ဂေါတြဘူ ဟု ဆိုအပ်သော ဓမ္မဓာတ်ကြီးသည် ရှိ၏။
ထိုဓမ္မဓာတ် တိုင်အောင်၎င်း။ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ အစရှိသော သမုဒယ အမျိုးမျိုးတို့သည် ခေတ်အားဖြင့် ဝိသယခေတ်, အထက်အောက် အားဖြင့် ဘဝဂ်နှင့်အဝီစိ, ဓမ္မအားဖြင့် ဂေါတြဘူ ဝေါဒါန်တို့ကို ပျံ့နှံ့စေလျက် အစဉ်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်ကြကုန်၏။
အကြောင်းအမှန်မှာမူကား လောကအနန္တ သတ္တဝါအနန္တ စသည်တို့ကို လွှမ်းမိုး အုပ်ခြုံ၍ အကုန်သိစွမ်းတော်မူနိုင်သော ရှင်တော်ဘုရားတို့၏ ရွှေဉာဏ်တော် အနန္တ တို့သည် ကျက်စားတော်မူနိုင်သော တေဘူမကတရား ပျံ့နှံ့ရာအရပ် ဟူဟူသမျှ တို့၌ သမုဒယသစ္စာ ရှိသည်ချည်းဟူ၍ မှတ်ကြလေ။
အာသဝါနံ ခယာယာတိ ဧတ္ထ အာသဝန္တီတိ အာသဝါ၊ စက္ခုတောပိ သောတတောပိ ဃာနတောပိ ဇိဝှါတောပိ ကာယတောပိ မနတောပိ သဝန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဓမ္မတော ယာဝ ဂေါတြဘူ ဩကာသတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ သဝန္တီတိ အာသဝါ၊ ဧတေ ဓမ္မေ ဧတဉ္စ သြကာသံ အန္တော ကရိတွာ ပဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော။
အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာပါဌ်။
အာသဝါနံ ခယာယာတိ ဧတ္ထ၊ အာသဝါနံ ခယာယ ဟူသောပုဒ်၌။
ဝိဂ္ဂဟော၊ ဝိဂြိုဟ်ကို။
ဧဝံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့သော နည်းဖြင့်။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
ယေ ဓမ္မာ၊ အကြင်တရားရှိသည်။
စက္ခုဒွါရာ ဒီဟိ၊ စက္ခု အစရှိသော ဒွါရတို့မှ။
ဝါ၊ စက္ခု အစရှိသော ဒွါရတို့ကြောင့်။
ဝါ၊ စက္ခုအစရှိသော ဒွါရတို့ဖြင့်။
အာသဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
တေ ဓမ္မာ၊ ထိုတရားတို့သည်။
အာသဝါ၊ အာသဝ မည်ကုန်၏။
စက္ခုတောပိ၊ မျက်စိမှလည်း။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
သောတတောပိ၊ နားမှလည်း။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
ဃာနတောပိ၊ နှာခေါင်းမှလည်း။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
ဇိဝှါတောပိ၊ လျှာမှလည်း။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
ကာယတောပိ၊ ကိုယ်မှလည်း။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
မနတောပိ၊ စိတ်မှလည်း။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝုတ္တံ ဝုတ္တော၊ ဆိုလိုသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝါ၊ တနည်း။
ဓမ္မတော၊ ဓမ္မအားဖြင့်။
ဝါ၊ သဘောအားဖြင့် အကြောင်းရင်း အားဖြင့်။
ယာဝ ဂေါတြဘူ၊ အကြင် မဂ်လေးတန်တို့၏ ဂေါတြဘူ တိုင်အောင်။
ဝါ၊ အရဟတ္တမဂ်၏ ဝေါဒန်တိုင်အောင်။
သြကာသတော၊ အရပ်အားဖြင့်။
ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ၊ အကြင် ဘဝဂ်တိုင်အောင်။
ဝါ၊ နေဝသညာနာသညာယတနဘုံ တိုင်အောင်။
သဝန္တိ၊ ယိုစီးတတ်ကုန်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
အာသဝ၊ အာသဝ မည်ကုန်၏။
ဧတေ ဓမ္မေစ၊ ထိုတေဘူမကတရားတို့ကို၎င်း။
ဧတဉ္စ သြကာသံ၊ ထိုအရပ်ကို၎င်း။
အန္တော ကရိတွာ၊ အတွင်းပြု၍။
ပဝတ္တန္တိ၊ ဖြစ်တတ်ကုန်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော၊ အနှက်တည်း။
ယတ္ထ ယံ ယံ တထာဂတော အာကင်္ခတိ၊ တံ တံ ဇာနာတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ယတ္တ ယသ္မိံ ဝိသယက္ခေတ္တ၊ အကြင် အကြင် အနန္တ အပရိမာဏ ဖြစ်သော ဝိသယခေတ်၌။
ယံ ယံ၊ အကြင် အကြင် ဉေယျ ဥဿုံ အလုံးစုံသော တရားကို။
တထာဂတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
အာကင်္ခတိ၊ သိခြင်းငှါ အလိုတော်ရှိ၏။
တံ တံ၊ ထိုထို ဉေယျဥဿုံ အလုံးစုံသော တရားကို။
ဇာနာတိ၊ လက်ထက်ဥရှစ် ဆုပ်ပစ်ရှစ်ရှားသို့ ပိုင်းခြား၍သိတော်မူနိုင်၏။
သတ္တမပုစ္ဆာပြီး၏။
၅၁ - ထို သမုဒယသစ္စာကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့ သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း-ဟူသော အဋ္ဌမ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၈) ထိုသမုဒယသစ္စာကို အဘယ်သို့သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း။ ဤသို့ အနက်သဘော နှစ်ခု ထွက်သော အဋ္ဌမ ပုစ္ဆာ၌ -
သမုဒယတို့ကို သိရခြင်းဟူသည် -
* ဥယျောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယတို့ကို သိရခြင်း,
* ဩယောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယတို့ကို သိရခြင်း,
* နေဝဥယျောဟနနဩယောဟန ဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယတို့ကို သိရခြင်း
အားဖြင့် သုံးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ဥယျောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သောသမုဒယ သြယောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယ ဤနှစ်ပါးတို့ကိုသာ ပဓာနပြု၍ ဩယောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယကစ၍ ပြပေအံ့။
ထိုစကားကို ချဲ့၍ဆိုဦးအံ့၊
ထို ဩယောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယဟူသည် အကုသလကမ္မပထ ဆယ်ပါးတို့ပင်တည်း။ ထိုဆယ်ပါးသော အကုသလကမ္မပထတို့တွင် တပါးပါးသော ကံကို ကာမတဏှာ စသည်တို့ဖြင့် လွန်ကျူး၏။
ထိုသို့ လွန်ကျူးသည် ရှိသော် ဓမ္မနိယာမသိဒ္ဓိ အစွမ်းအားဖြင့် အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ ဟူသော သမုဒယသစ္စာ၏သဘောကို မလွန်စေနိုင်သည် ဖြစ်၍ စင်စစ် တွေ့ကြုံရတော့မည့်ဆဲဆဲတည်း။ ထိုကြောင့် အကုသလကမ္မပထ ဆယ်ပါးတို့ကို ရှေးဦးစွာ လိမ်မာအပ်၏။ ပြီးမှ သမုဒယသစ္စာ၏ သဘောကို သိအပ်၏။
အကုသလကမ္မပထဆယ်ပါး ဟူသော်ကား -
အကုသလကမ္မပထာ ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော မုသာဝါဒေါ ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ။
သုတ်ပါထေယျပါဠိတော်။၁။ ပါဏာတိပါတော၊ သူ၏အသက်ကို သတ်ခြင်း၎င်း။
၂။ အာဒိန္နာဒါနံ၊ အရှင်သည် ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် မပေးသော သူတပါးဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်း၎င်း။
၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော၊ ဝတ္ထုကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်း လွန်ကျူး၍ ကျင့်ခြင်း၎င်း။
၄။ မုသာဝါဒေါ၊ ချွတ်ယွင်းသောစကားကို ဆိုခြင်း၎င်း။
၅။ ပိသုဏဝါစာ၊ ကုန်းတိုက်စကားကို ဆိုခြင်း၎င်း။
၆။ ဖရုသဝါစာ၊ ကြမ်းကြုတ်သောစကားကို ဆိုခြင်း၎င်း။
၇။ သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ၊ အကျိုးမရှိသောစကားကို ဆိုခြင်း၎င်း။
၈။ အဘိဇ္ဈာ၊ သူတပါးစည်းစိမ်ကို ရှေးရှုတပ်သောအားဖြင့် ကြံခြင်း၎င်း။
၉။ ဗျာပါဒေါစ၊ စီးပွါးချမ်းသာ ပျက်စီးကြောင်းဖြစ်သော ဒေါသ၎င်း။
၁၀။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ ဖေါက်ပြန်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒသ၊ ဆယ်ပါးကုန်သော။
အကုသလ ကမ္မပထာ၊ အကုသလကမ္မပထ တရားတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤအကုသလကမ္မပထဆယ်ပါးကို ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်၏။ အင်္ဂါပြည့်စုံသော အရာတို့၌ ဒုစရိုက်လည်း မည်၏။ ကမ္မပထလည်း မည်၏။ အင်္ဂါချွတ်ယွင်းသော အရာတို့၌ ဒုစရိုက်သာ မည်သည်။ ကမ္မပထ မမည်။
တနည်းကား အင်္ဂါပြည့်စုံသော အရာတို့၌ ကံလည်း မည်၏။ ကမ္မပထလည်း မည်၏။ အင်္ဂါချွတ်ယွင်းသော အရာတို့၌ ကံသာမည်သည်။ ကမ္မပထ မမည်။ ဤသို့ ပိုင်းခြား၍ သတိမူလေ။
အကုသလကမ္မပထ ဆယ်ပါးတွင် အစသုံးပါးသည် ကာယကံ၊ အလယ်လေးပါးသည် ဝစီကံ၊ အဆုံးသုံးပါးသည် မနောကံ၊ ဤသို့ ပိုင်းခြား၍မှတ်။
ထို အကုသလကမ္မပထ ဆယ်ပါးတို့တွင် -
ပါဏာတိပါတ ဖရုသဝါစာ, ဗျာပါဒ ဤသုံးပါးသည် ဒေါသမူစိတ္တုပ္ပါဒ်ကြောင့်ဖြစ်၏။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ အဘိဇ္ဈာ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဤသုံးပါးသည် လောဘမူစိတ္တုပ္ပါဒ်ကြောင့် ဖြစ်၏။
အဒိန္နာဒါန, မုသာဝါဒ ပိသုဏဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပ ဤလေးပါးသည် လောဘမူ ဒေါသမူ စိတ္တုပ္ပါဒ်ကြောင့် ဖြစ်၏။
“တေသု ပါဏာတိပါတော ဖရုသဝါစာ ဗျာပါဒေါ စ ဒေါသမူလေနဇာယန္တိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော အဘိဇ္ဈာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ လောဘမူလေန၊ သေသာနိ စတ္တာရိပိ ဒွီဟိ မူလေဟိ သမ္ဘဝန္တိ”
ဟူ၍ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ ပြတော်မူသည်ကို ရှုပါလေ။
တေသု၊ ထို အကုသလကမ္မပထ ဆယ်ပါးတို့တွင်။
ပါဏာတိပါတော စ၊ ပါဏာတိပါတ သည်၎င်း။
ဖရုသဝါစာ စ၊ ဖရုသဝါစာသည်၎င်း။
ဗျာပါဒေါစ၊ ဗျာပါဒသည်၎င်း။
ဒေါသမူလေန၊ ဒေါသဟု ဆိုအပ်သော မူလကြောင့်။
ဇာယန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော စ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရသည်၎င်း။
အဘိဇ္ဈာ စ၊ အဘိဇ္ဈာသည်၎င်း။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည်၎င်း။
လောဘမူလေန၊ လောဘဟုဆိုအပ်သော မူလကြောင့်။
ဇာယန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သေသာနိ၊ ဆိုအပ်ပြီးသည်မှ ကြွင်းကုန်သော။
စတ္တာရိပိ၊ လေးပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော အဒိန္နာဒါန, မုသာဝါဒ, ပိသုဏဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ တို့သည်ကား။
ဒွီဟိ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
မူလေဟိ၊ လောဘမူ, ဒေါသမူ တို့ကြောင့်။
သမ္ဘဝန္တိ၊ ဖြစ်ကြကုန်၏။
အဒိန္နဒါန စသည်တို့သည် လောဘဟုဆိုအပ်သောမူလ ဒေါသဟု ဆိုအပ်သော မူလကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆို၍ အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟ၌ ပြသောအရာကို ယေဘုယျ နည်းယူရမည်။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ။ အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝနီဋီကာ၌ မောဟဟု ဆိုအပ်သော မူလကြောင့် ဖြစ်သော အရာကိုလည်း ပြခြင်းကြောင့်တည်း။ ယထာရဟဖြင့် ယူလေ။
ကာယကံ၏ ကမ္မပထဖြစ်ရာ ဒွါရသည် ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ နှစ်ပါးသာတည်း မနောဒွါရ၌ မဖြစ်။
ထိုကာယကံသည် ဝစီဒွါရ၌ အနည်းငယ်သာဖြစ်၍ ကာယဒွါရ၌သာ များစွာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယကံဟူသော အမည်ကိုသာ ရအပ်၏။ ဥပမာကား၌ တော၌ များစွာကျင်လည်ခြင်းကြောင့် ဝနစရကဟူသော အမည်ကိုရသော မူဆိုးသည် မြို့ရွာ၌ ရံခါ ကျင်လည်သော်လည်း ဝနစရကဟူသော အမည်ကို မစွန့်သကဲ့သို့ တည်း။ ဤသို့ဒွါရဖြင့် ကံကိုမှတ်၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည် တဗ္ဗဟုလနည်းတည်း။
ဝစီကံ၏ ကမ္မပထဖြစ်ရာ ဒွါရသည်လည်း ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ နှစ်ပါးတည်း။ မနောဒွါရ၌ မဖြစ်။
ဝစီကံသည် ကာယဒွါရ၌ အနည်းငယ်သာဖြစ်၍ ဝစီဒွါရ၌သာ များစွာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝစီကံ ဟူသောအမည်ကို ရလေသည်။ တဗ္ဗဟုလနည်းပင် ယူလေ။ ဝစီဒွါရ၌ ကာယကံ ကမ္မပထ မြောက်သည်ကား နှစ်ပါးသာတည်း။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ မပါ။ အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူသော်။ သာဟတ္ထိကပယောဂ တပါးသာ ရှိသောကြောင့် တည်း။
ပြအပ်ပြီးသော ကံတို့သည် ထိုထိုဒွါရ၌ ဖြစ်၍ ကမ္မပထမမြောက်လျှင် ဒွါရ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ကာယဒုစရိုက် ဝစီဒုစရိုက် မျှသာဖြစ်သော အကုသိုလ်စေတနာ ဟူ၍မှတ်။ ထိုဒုရိုက်မျှသာဖြစ်သော အကုသိုလ်စေတနာသည် ပကတူပနိဿယ အကြောင်းဖြစ်၏။ ပကတူပနိဿယ ဆိုရာ၌။
“ရာဂါဒယော ပန ဓမ္မာ သဒ္ဓါဒယော စ သုခံဒုက္ခံ ပုဂ္ဂလော ဘောဇနံ ဥတု သေနာသနဉ္စ ယထာရဟံ အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါစ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ”
ဟု အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ၌ ပြသောကြောင့် ဥပထမ္ဘက ဥပပီဠကလည်း ရှိ၏။
“ကမ္မံ ဝိပါကာနန္တိစ ဗဟုဓာ ဟောတိ ပကတူပနိဿယော” ဟူ၍လည်း ရှိ၏။
နှိုင်းရှည့်ဆင်ခြင်၍ ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ယူရမည်။ ကမ္မပထမြောက်သော အကုသိုလ်စေတနာဖြစ်မူ ဇနကသတ္တိရှိသည် သာမှတ်။ ပဋိသန္ဓေပဝတ္တိအကျိုးကို ယထာရဟ ပေးစွမ်းနိုင်သည် ဆိုလိုသည်။ ကမ္မပထမြောက်သည် မမြောက်သည်ကို ဆိုလတ္တံ့သော သိက္ခာပုဒ်အင်္ဂါတို့ဖြင့် နှိုင်းရှည့်ဆင်ခြင်လေ။
---
ပါဏာတိပါတ (သူ့အသက်သတ်ခြင်း) အင်္ဂါငါးပါး
တဿ ပဉ္စ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ပါဏော, ပါဏသညိတာ, ဝဓကစိတ္တံ, ဥပက္ကမော, တေန မရဏန္တိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ပါဏော၊ သတ္တဝါ၎င်း။
ပါဏသညိတာ၊ သတ္တဝါဟု အမှတ်ရှိသည်၏ အဖြစ်၎င်း။
ဝဓကစိတ္တံ၊ သေစေလိုသောစိတ်၎င်း။
ဥပက္ကမော၊ ကိုယ်နှုတ်တို့ဖြင့် လုံ့လပြုခြင်း၎င်း။
တေန၊ ထိုလုံ့လဖြင့်။
မရဏံ၊ သေခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုပါဏာတိပါတ၏။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှ ပါဏာတိပါတ ကမ္မပထ မြောက်သည်။
ပယောဂ ခြောက်ပါး
၁။ ကိုယ်တိုင်သတ်သော သာဟတ္ထိကပယောဂ၊
၂။ သူတပါးကို စေခိုင်း၍ သတ်သော အာဏတ္တိကပယောဂ၊
၃။ မြှား ယန္တရား ကျောက် ခဲ စသည်တို့ကို ပစ်လွှတ်သော နိဿဂ္ဂိယပယောဂ၊
၄။ မရွေ့ဘဲ အမြဲတည်ကြောင်းဖြစ်သော တွင်းတူးခြင်း သစ်ချွန်ငြောင့် စိုက်ခြင်း ဘိပျဉ်ထောင်ခြင်း စသော ထာဝရပယောဂ၊
၅။ မန္တန်စုပ်သဖြင့် သတ်သော ဝိဇ္ဇာမယပယောဂ၊
၆။ ပိတုမင်းကဲ့သို့ ကမ္မဝိပါကဇ တန်းခိုးဖြင့် ဖြစ်သော ဣဒ္ဓိမယပယောဂ၊
ဤပယောဂ ခြောက်ပါး တို့တွင် တပါးပါးဖြင့် သတ္တဝါကို သေစေသော် ပါဏာတိပါတ ဖြစ်၏။
ဤသို့ ပြအပ်ပြီးသော ပယောဂတို့၌ ဥဒ္ဒိဿ အနုဒ္ဒိဿကိုလည်း မှတ်အပ်၏။
မည်သူ့ကိုသတ်အံ့ဟူ၍ ရည်မှတ်ပိုင်းခြား၍ သတ်လျှင် ရည်မှတ်သောသူ သေမှ ပါဏာတိပါတ ကမ္မပထ ဖြစ်သည်။ အခြားသူ သေခဲ့သော် ပါဏာတိပါတ မဖြစ်။ ဤကဲ့သို့သောအရာ၌ မည်သူ့ကိုသတ်အံ့ဟု ကြံဆဲအခါ ဝဓကစေတနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော ဒေါသသည်သာလျှင် ပဓာနဖြစ်၏။
မရည်မမှတ်ဘဲသတ်၍ အမှတ်မရှိသောသူသေရာ၌ မည်သည့် အကုသိုလ် ဖြစ်သည်ဟူ၍ ဆိုအပ်သနည်း ဆိုသော်။ ပါဏာတိပါတ ကမ္မပထအကုသိုလ်ဟူ၍ ဧကန် မုချဆိုရမည်။
အာဏတ္တိကပယောဂ၌ကား သတ်အပ်သောသူ, သတ်ရာကာလ, သတ်ရာဒေသ, သတ်ကြောင်းလက်နက်, သတ်ဆဲ ဣရိယာပုထ်, သတ်ဟန်အမူအရာ ဤ ခြောက်ပါးကိုမှတ်၍ စေခိုင်းခဲ့သော် စေခိုင်းတိုင်းသတ်လျှင် ခိုင်းသောသူလည်း ပါဏာတိပါတကမ္မပထ, သတ်သောသူလည်း ပါဏာတိပါတ ကမ္မပထ ဖြစ်၏။
မှတ်၍စေခိုင်းသော် စေသည့်အတိုင်း မသတ်ဘဲ တစုံတခု ချွတ်ယွင်းခဲ့လျှင် သတ်သောသူမှာ ပါဏာတိပါတ ဖြစ်၏။ စေခိုင်းသူမှာ ပါဏာတိပါတ မဖြစ်။ စေခိုင်းစဉ်အခါ ဝဓက စေတနာနှင့် တကွဖြစ်သော ဒေါသသည်သာလျှင် ပဓာနဖြစ်၏။
ပါဏာတိပါတ ပြီး၏။
---
အဒိန္နာဒါန် (သူ့ဥစ္စာခိုးယူခြင်း) အင်္ဂါငါးပါး
တဿ ပဉ္စသမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ ပရပရိဂ္ဂဟိတ သညိတာ, ထေယျစိတ္တံ, ဥပက္ကမော, တေန ဟရဏ,န္တိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ပရပရိဂ္ဂဟိတံ၊ သူတပါး သိမ်းဆည်း စောင့်ရှောက်အပ်သော ဥစ္စာ၎င်း။
ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိတာ၊ သူတပါး သိမ်းဆည်း စောင့်ရှောက်အပ်သော ဥစ္စာဟု အမှတ်ရှိသည်၏ အဖြစ်၎င်း။
ထေယျစိတ္တံ၊ ခိုးလိုသောစိတ်၎င်း။
ဥပက္ကမော၊ ကိုယ်နှုတ်တို့ဖြင့် လုံ့လပြုခြင်း၎င်း။
တေန၊ ထိုလုံ့လဖြင့်။
ဟရဏံ၊ ခိုးယူခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထို အဒိန္နာဒါန်၏။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤ အင်္ဂါငါးပါး ပြည့်စုံမှ အဒိန္နာဒါနကမ္မပထ မြောက်သည်။
ပယောဂ ခြောက်ပါး
၁။ မိမိကိုယ်တိုင်ခိုးခြင်းဟု ဆိုအပ်သော သာဟတ္ထိက ပယောဂ,
၂။ သူတပါးကို စေခိုင်း၍ ခိုးခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အာဏတ္တိက ပယောဂ,
၃။ ကင်းထားရာအရပ်မှ အပသို့ ကင်းခွန်ကို ပစ်လွှတ်၍ခိုးခြင်းဟု ဆိုအပ်သော နိဿဂ္ဂိယပယောဂ,
၄။ ဤမည်သော ဥစ္စာကို အမှတ်မရှိ တတ်နိုင်သောအခါ ခိုးစေသဖြင့်၎င်း, ထောပတ်အိုး ဆီအိုး စသည်တို့၌ ပုဆိုး သားရေ အနှီး အစရှိသည်ကို ထည့်ချ သဖြင့်၎င်း, ဤသို့ခိုးခြင်းဟုဆိုအပ်သော ထာဝရပယောဂ,
၅။ မန္တန်စုပ်သဖြင့် ခိုးခြင်းဟုဆိုအပ်သော ဝိဇ္ဇာမယပယောဂ,
၆။ ကိုယ်နှုတ် ဖြင့်လုံ့လပြု၍ တန်ခိုးဖြင့် ခိုးယူခြင်း တည်းဟူသော ဣဒ္ဓိမယပယောဂ
ဤပယောဂ ခြောက်ပါးတို့တွင် တပါးပါးဖြင့် ခိုးယူသော် အဒိန္နာဒါနကမ္မပထ မြောက်၏။
နာနာဘဏ္ဍပဉ္စက ငါးပါး
၁။ အာဒိယန = သက်ရှိသက်မဲ့ဥစ္စာကို တရားဆင်၍ ခိုးခြင်း,
၂။ ဟရဏ = သက်ရှိ သက်မဲ့ဥစ္စာကို ဆောင်ရွက်ထမ်းပိုးစဉ် ခိုးခြင်း,
၃။ အဝဟရဏ = သူအပ်နှံထားခဲ့သော သက်ရှိ သက်မဲ့ ဥစ္စာကို ခိုးခြင်း,
၄။ ဣရိယာပထဝိကောပန = သက်ရှိသက်မဲ့ကို ဆောင်ရွက်သူ နှင့်တကွ ဣရိယာပုထ်ကို ဖျက်ဆီး၍ ခိုးခြင်း,
၅။ ဌာနာစာဝန = သက်ရှိသက်မဲ့ ဥစ္စာကိုထားရာမှရွေ့စေ၍ ခိုးခြင်း။
ဧကဘဏ္ဍပဉ္စက ငါးပါး
၁။ အာဒိယန = သက်ရှိဥစ္စာကို တရားဆင်၍ခိုးခြင်း,
၂။ ဟရဏ = သက်ရှိဥစ္စာကို ဆောင်ရွက်ထမ်းပိုးစဉ် ခိုးခြင်း,
၃။ အဝဟရဏ = သူအပ်နှံ ထားခဲ့သော သက်ရှိဥစ္စာကို ခိုးခြင်း,
၄။ ဣရိယာပထဝိကောပန = သက်ရှိဥစ္စာကို ဆောင်ရွက်သော သူနှင့်တကွ ဣရိယာပုထ်ကို ဖျက်ဆီး၍ ခိုးခြင်း,
၅။ ဌာနာစာဝန =သက်ရှိဥစ္စာကို ထားရာမှ ရွေ့စေ၍ ခိုးခြင်း။
သာဟတ္ထိကပဉ္စက ငါးပါး
၁။ သာဟတ္ထိက = မိမိလက်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ခိုးခြင်း
၂။ အာဏတ္တိက = သူတပါးကိုစေခိုင်း၍ ခိုးခြင်း,
၃။ နိဿဂ္ဂိယ = ကင်းထားရာအရပ် မိမိကြံရာအရပ်မှ အပသို့ ပစ်၍ခိုးခြင်း,
၄။ အတ္ထသာဓက = မခိုးမယူမီကပင် အဒိန္နာဒါန် ထိုက်ခြင်း။
ဝါ၊ အကျိုးကိုပြီးစေတတ်သော ခိုးခြင်း,
၅။ ဓုရနိက္ခေပ = ဥစ္စာရှင်နှင့် ခိုးယူသူ နှစ်ဦး၏ မရပြီ မပေးပြီ ဟု ဝန်ချခြင်းဟူသော ခိုးခြင်း။
ပုဗ္ဗ ပယောဂပဉ္စက ငါးပါး
၁။ ပုဗ္ဗပယောဂ = သူတပါးတို့စေခိုင်း၍ ရှေး၌လုံ့လပြုသော ခိုးခြင်း,
၂။ သဟပယောဂ = ဥစ္စာချထားရာမှရွေ့စေခြင်း သစ်ငုတ် တံသင်း စသည်တို့ကို ပြောင်း၍ လယ်ယာ စသည်တို့ကို ယူခြင်းတို့ဖြင့် တပြိုင်နက် လုံ့လပြုသော ခိုးခြင်း
၃။ သံဝိဓာဝဟာရ = တိုင်ပင်ညီညွတ်၍ခိုးခြင်း
၄။ သင်္ကေတကမ္မ = မည်သည့်အခါခိုးလေ ဟူ၍ အချိန်းအချက်ပြု၍ ခိုးခြင်း,
၅။ နိမိတ္တကမ္မ = မျက်စိမှိတ်ခြင်း မျက်မှောင်ချခြင်း စသည်ကိုပြုသော် ခိုးလေဟူ၍ နိမိတ်ပြုသော ခိုးခြင်း။
ကုသာဝဟာရပဉ္စက ငါးပါး
၁။ ကုသာဝဟာရ = ကမ္ပည်းပြောင်း၍ ခိုးခြင်း,
၂။ ထေယျာဝဟာရ = အချိန်စဉ်းလဲ တင်းစဉ်းလဲ အသပြာစဉ်းလဲ စသည်ဖြင့် လှည့်ပတ်၍ ခိုးခြင်း
၃။ ပသယှာဝဟာရ = နိုင်ထက်မူ၍ ခိုးခြင်း,
၄။ ပရိကပ္ပါဝဟာရ = ဥစ္စာ အရပ်နှစ်ပါးကို ကြံသဖြင့် ခိုးခြင်း,
၅။ ပဋိစ္ဆန္နာဝဟာရ = ဥစ္စာကို ဖုံးလွှမ်းကွယ်ဝှက်၍ ခိုးခြင်း။
ဤသို့ ခိုးခြင်း နှစ်ဆယ့်ငါးပါး ရှိသတည်း။
အဒိန္နာဒါန်ပြီး၏။
---
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ (ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းကျင့်ခြင်း) အင်္ဂါလေးပါး
တဿ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ အဂမနီယဝတ္ထု တသ္မိံ သေဝနစိတ္တံ, သေဝနပယောဂေါ မဂ္ဂေန မဂ္ဂပဋိပတ္တိ အဓိဝါသနန္တိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။အဂမနီယဝတ္ထု၊ မလားအပ်သောဝတ္ထု၎င်း။
တသ္မိံ၊ ထိုမလားအပ်သောဝတ္ထု၌။
သေဝနစိတ္တံ၊ မှီဝဲလိုသောစိတ်၎င်း။
သေဝန ပယောဂေါ၊ မှီဝဲခြင်း၌ ပယောဂ၎င်း။
မဂ္ဂေန မဂ္ဂပဋိပတ္တိအဓိဝါသနံ၊ မဂ်ကို မဂ်ဖြင့်ကျင့်ခြင်း၌ သာယာခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုကာမေသုမိစ္ဆာစာရ၏။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤအင်္ဂါလေးပါး ပြည့်စုံမှ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ကမ္မပထမြောက်သည်။
မလားအပ်သောဝတ္ထု မည်သည်ကား ယောက်ျားတို့အား နှစ်ဆယ်သော မိန်းမ တို့သည် မလားအပ်သော ဝတ္ထု မည်ကုန်၏။
နှစ်ဆယ်သောမိန်းမ ဟူသည်ကား။
၁။ အမိစောင့်သောမိန်းမ၊
၂။ အဘ စောင့်သောမိန်းမ၊
၃။ မိဘနှစ်ပါးစောင့်သော မိန်းမ၊
၄။ မောင်စောင့်သော မိန်းမ၊
၅။ အမညီမစောင့်သော မိန်းမ၊
၆။ ဆွေမျိုးစောင့်သော မိန်းမ၊
၇။ အနွယ်စောင့်သော မိန်းမ၊
၈။ သီတင်းသုံးဘော်စောင့်သော မိန်းမ၊
၉။ လင်လျာစောင့်သော မိန်းမ၊
၁၀။ သူတပါးသွားသည်ရှိသော် ဤမျှဒဏ် ဖြစ်စေသတည်းဟု မင်းတို့သည် ဒဏ်ထားသော မိန်းမ။
၁၁။ ဥစ္စာဖြင့် ဝယ်၍နေသော မယား၊
၁၂။ အလိုတူ၍နေသော မယား၊
၁၃။ စည်းစိမ်ပေး၍နေသော မယား၊
၁၄။ ပုဆိုး အဝတ် ပေး၍နေသော မယား၊
၁၅။ ရေခွက်၌ လက်ချ၍ မိဘထိမ်းမြားသော မယား၊
၁၆။ ခေါင်းခု ချ၍နေသော မယား၊
၁၇။ ကျွန်လည်းဖြစ် မယားလည်းဖြစ်သော မယား၊
၁၈။ အလုပ်လည်းဖြစ် မယားလည်းဖြစ်သော မယား၊
၁၉။ စစ်မြေပြင်က ရသော မယား၊
၂၀။ တခဏ အခိုက်အတန့်သာနေသော မယား။
ဤ မိန်းမနှစ်ကျိပ်တည်း။
တတ္ထ အဂမနီယဋ္ဌာနာနံ နာမ ပုရိသာနံ တာ၀ မာတုရက္ခိတာ, ပိတုရက္ခိတာ, မာတာပိတုရက္ခိတာ, ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနီရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ, ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ, သာရက္ခာ, သပရိဒဏ္ဍာ, တိ ဣမာ ဒသ။ ဓနက္ကီတာ, ဆန္ဒဝါသိနီ, ဘောဂဝါသိနီ ပဋဝါသိနီ, ဩဒကပတ္တကိနီ, ဩဘတစုမ္ဗဋာ, ဒါသီစ ကမ္မကာရီစ, ဘရိယာ, ဓဇာဟတာ, မုဟုတ္တိကာ, တိ ဣမာ ဒသ ဝီသတိ ဣတ္ထိယော။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။တတ္ထ ဝစနေ၊ ထိုစကားရပ်၌။
တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။
ပုရိသာနံ၊ ယောက်ျားတို့၏။
အဂမနီယဋ္ဌာနာနံ နာမ၊ မသွားလာအပ်သော အရာမည်သည်ကား။
မာတုရက္ခိတာ၊ အမိစောင့်သောမိန်းမ၎င်း။
ပိတုရက္ခိတာ၊ အဘစောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
မာတာပိတုရက္ခိတာ၊ မိဘနှစ်ပါးစောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
ဘာတုရက္ခိတာ၊ မောင်စောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
ဘဂိနီရက္ခိတာ၊ အမညီမစောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
ဉာတိရက္ခိတာ၊ ဆွေမျိုးစောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
ဂေါတ္တရက္ခိတာ၊ အနွယ်စောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
ဓမ္မရက္ခိတာ၊ သဘောတူသောသူ စောင့်သော မိန်းမ၎င်း။
သာရက္ခာ၊ အစောင့်အရှောက်နှင့် တကွသော မိန်းမ၎င်း။
သပရိဒဏ္ဍာ၊ ဒဏ်နှင့်တကွ စောင့်ထိန်းသော မိန်းမ၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒသ၊ တကျိပ်ကုန်သော။
ဣမာ ဣတ္ထိယော၊ ဤမိန်းမတို့သည်၎င်း။
ဓနက္ကီတာ၊ ဥစ္စာဖြင့်ဝယ်သော မယား၎င်း။
ဆန္ဒဝါသိနီ၊ အလိုတူ၍နေသော မယား၎င်း။
ဘောဂဝါသိနီ၊ အသုံးအဆောင်ကြောင့်နေသော မယား၎င်း။
ပဋဝါသိနီ၊ အဝတ် ပုဆိုးပေး၍နေသော မယား၎င်း။
သြဒကပတ္တကိနီ၊ ရေခွက်၌လက် ချ၍နေသော မယား၎င်း။
ဩဘတစုမ္ဗဋာ၊ ခေါင်းခုကိုချ၍နေသော မယား၎င်း။
ဒါသီ၊ စေကျွန်ပြုသော။
ဘရိယာစ၊ မယား၎င်း။
ကမ္မကာရီ၊ အမှုလုပ် စသည်ဖြစ်သော။
ဘရိယာစ၊ မယား၎င်း။
ဓဇာဟတာ၊ စစ်မြေမှရသော သုံ့ရ မယား၎င်း။
မုဟုတ္တိကာ၊ တခဏသာ နေသော မယား၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒသ၊ တကျိပ်ကုန်သော။
ဣတ္ထိယော၊ မိန်းမတို့သည်၎င်း။
ဝီသတိ ဣတ္ထိယော၊ နှစ်ကျိပ်သော မိန်းမတို့သည်။
အဂမနီယနံနာမ၊ မသွားလာအပ်သောအရာ မည်၏။
ဤကား ယောက်ျားတို့ မသွားလာအပ်သော မိန်းမ နှစ်ကျိပ်တည်း။
မိန်းမတို့မှာကား အစ ရှစ်ယောက်ကို နုတ်၍ ကျန် တကျိပ်နှစ်ယောက်သော မိန်းမ တို့သည် မိန်းမရှိသော ယောက်ျားကိုဖြစ်စေ၊ မိန်းမ မရှိသော ယောက်ျားကိုဖြစ်စေ မသွားလာအပ်။ သွားလာမူ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ ထိုက်၏။
“ဣတ္ထီသု ဒွိန္နံ သာရက္ခ သပရိ ဒဏ္ဍာနံ ဒသန္နဉ္စ ဓနက္ကီတာ ဒီနန္တိ ဒွါဒသန္နံ ဣတ္ထီနံ အညေပုရိသာ”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာကို ထောက်။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ပြီး၏။
---
မုသာဝါဒ (လိမ်ညာပြောဆိုခြင်း) အင်္ဂါလေးပါး
တဿ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ အတထဝတ္ထု ဝိသံဝါဒနစိတ္တံ, တဇ္ဇော ဝါယာမော, ပရဿ တဒတ္ထ ဝိဇာနန,န္တိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။အတထဝတ္ထု၊ မဟုတ်မမှန်သော ဝတ္ထု၎င်း။
ဝိသံဝါဒနစိတ္တံ၊ ချွတ်ယွင်းစေလိုသော စိတ်၎င်း။
တဇ္ဇော ဝါယာမော၊ ထိုချွတ်ယွင်းခြင်း အားလျော်သော ကိုယ်နှုတ်တို့ဖြင့် လုံ့လ ပြုခြင်း၎င်း။
ပရဿ တဒတ္ထ ဝိဇာနနံ၊ သူတပါးသည် ထိုစကား၏ အနက်ကို သိခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုမုသာဝါဒ၏။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤအင်္ဂါလေးပါး ပြည့်စုံမှ မုသာဝါဒကမ္မပထမြောက်သည်။
သာဟတ္ထိကပယောဂ အာဏတ္တိကပယောဂ ထာဝရပယောဂ တို့ဖြင့် မုသာဝါဒ ကမ္မပထ မြောက်၏။
မုသာဝါဒပြီး၏။
---
ပိသုဏဝါစာ (ကုန်းတိုက်ပြောဆိုခြင်း) အင်္ဂါလေးပါး
တဿ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ဘိန္ဒိတဗ္ဗော ပရော, ဣတိ ဣမေ နာနာ ဘဝိဿန္တီတိ ဘေဒပုရေက္ခာရတာဝါ ဣတိ အဟံ ပိယော ဘဝိဿတိ ဝိဿာသိကောတိ ပိယကမျတာဝါ, တဇ္ဇောဝါယာမော တဿ တဒတ္ထ ဝိဇာနနန္တိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ဘိန္ဒိတဗ္ဗော၊ ဖျက်ဆီးအပ်သော။
ပရော၊ သူတပါး၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ဆိုသည်ရှိသော်။
ဣမေ၊ ဤသူတို့သည်။
နာနာ၊ အသီးအသီး။
ဘဝိဿန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဘေဒပုရေက္ခာရတာဝါ၊ အချစ်ပျက်ခြင်းကို ရှေ့ရှုသည်၏အဖြစ်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ဆိုသည်ရှိသော်။
အဟံ၊ ငါ့ကို။
ပိယော၊ ချစ်နှစ်သက်အပ်သည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ဝိဿသိကော၊ အကျွမ်းဝင်သည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပိယကမျတာဝါ၊ ချစ်နှစ်သက်ခြင်းကို အလိုရှိသည်၏ အဖြစ်၎င်း။
တဇ္ဇော၊ ထိုသို့အချစ်ပျက်ခြင်း မိမိကိုချစ်စေခြင်းငှါ လျောက်ပတ်သော။
ဝါယာမော၊ လုံ့လ၎င်း။
တဿ၊ ထိုဖျက်ဆီးအပ်သောသူ၏။
တဒတ္ထဝိဇာနနံ၊ ထိုသို့ဆိုသော စကား၏ အနက်အရကို သိခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုပိသုဏဝါစာ၏။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ပုရေက္ခာရတာ ပိယကမျတာ အင်္ဂါနှစ်ပါးကို တပါးယူလျှင် တပါးကိုချန်။ နှစ်ပါးကို ပေါင်း၍ တပါးသော်လည်း ရေတွက်။
အဓိပ္ပါယ်ဆိုဦးအံ့ -
၁။ အချစ်ပျက်အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သူတပါးလည်းဖြစ်စေ,
၂။ ကွဲပြားခြင်း အချစ် ပျက်ခြင်းကို ရှေ့ရှုသည်၏အဖြစ် မိမိအား ချစ်စေလိုသည်၏ အဖြစ်ရှိသည်လည်း ဖြစ်စေ,
၃။ ကွဲပြားခြင်း အချစ်ပျက်စေခြင်း မိမိအားချစ်စေလိုခြင်း အားလျော်သောလုံ့လ ရှိသည် လည်းဖြစ်စေ,
၄။ သူတပါးသည် ထိုစကား၏အနက်ကို သိသည်လည်းဖြစ်စေ,
ဤအင်္ဂါလေးပါး ပြည့်စုံသော်လည်း သူတပါး ကွဲပြားမှ ပိသုဏဝါစာကမ္မပထ မြောက်သည်။ မကွဲပြားသော် ကမ္မပထ မမြောက်။
“ပရေ ပန အဘိန္ဒေ ကမ္မပထဘေဒေါ နတ္ထိ၊ ဘိန္ဓေ ယေဝ ဟောတိ”
ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီ၌ ပြသည်ကိုရှုလေ။
ပိသုဏဝါစာပြီး၏။
---
ဖရုသဝါစာ (ကြမ်းတမ်းသောစကား) အင်္ဂါသုံးပါး
တဿ တယော သမ္ဘာရာ အက္ကောသိတဗ္ဗော ပရော, ကုပိတစိတ္တံ အက္ကောသနန္တိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။အက္ကောသိတဗ္ဗော၊ ဆဲရေးအပ်သော။
ပရော၊ သူတပါး၎င်း။
ကုပိတစိတ္တံ၊ အမျက်ထွက်သောစိတ်၎င်း။
အက္ကောသနံ၊ ဆဲရေးခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုဖရုသဝါစာ၏။
တယော၊ သုံးပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဖရုသဝါစာ ပြီး၏။
---
သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ (အကျိုးမရှိသောစကား) အင်္ဂါနှစ်ပါး
တဿ ဒွေ သမ္ဘာရာ ဘာရတ ယုဒ္ဓ သီတာ ဟရဏာဒိ နိရတ္ထကကထာ ပုရေက္ခာရတာ, တထာ ရူပကထာ ကထနဉ္စ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ဘာရတ ယုဒ္ဓ သီတာ ဟရဏာဒိ နိရတ္ထကကထာ ပုရေက္ခာရတာ၊ ဘာရတမင်းတို့၏ စစ်ထိုးခြင်း သီတာမိဖုရားကို ဆောင်ခြင်း အစရှိသော အကျိုးမရှိသော စကားကို ရှေ့ရှုသည်၏ အဖြစ်၎င်း။
တထာ ရူပကထာကထနဉ္စ၊ ထိုသို့သဘောရှိသောစကားကို ပြောဆိုခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုသမ္ဖပ္ပလာပ၏။
ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤ အင်္ဂါနှစ်ပါး ပြည့်စုံသော်လည်း အကျိုးမရှိ ပြောဆိုသော စကားကို သူတပါးယူမှ သမ္မပ္ပလာပ ကမ္မပထမြောက်သည်။ သူတပါးမယူသော် ကမ္မပထ မမြောက်။
“ပရေ ပန တံ ကတံ အဂဏှန္တေ ကမ္မပထဘေဒေါ နတ္ထိ၊ ပရေန သမ္ဖပ္ပလာပေ ဂဟိ တေယေဝ ဟောတိ”
ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီ၌ပြသည်ကိုရှု။
သမ္မပ္ပလာပဝါစာ ပြီး၏။
---
အင်္ဂါပြည့်စုံလျက်နှင့် ကမ္မပထအရာ၌ ပိသုဏဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ တို့မှာ အထူး ပြသည့်အရာများကို အမြဲသတိမူလေ။
ဤတွင် အကုသိုလ်ဝစီကံလေးပါး ပြီး၏။
---
အဘိဇ္ဈာ (သူ့စည်းစိမ်ကို တပ်မက်ခြင်း) အင်္ဂါနှစ်ပါး
သူတပါး၏စည်းစိမ်တို့၌ တပ်တတ်သော လောဘအထူးသည် အဘိဇ္ဈာ မည်၏။
ထို အဘိဇ္ဈာ အမည်ရသော လောဘစေတသိက်သည် သူတပါးတို့ ဥစ္စာကို မိမိသို့စိတ်ဖြင့် ညွတ်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။ သတ္တဝါကို၎င်း သင်္ခါရကို၎င်း အာရုံပြု၍ ဖြစ်၏။ ထိုအဘိဇ္ဈာ၏ အင်္ဂါကား နှစ်ပါးတည်း။
တဿ ဒွေ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ပရဘဏ္ဍံ, အတ္တနော ပရိဏာမနဉ္စ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ပရဘဏ္ဍဉ္စ၊ သူတပါး၏ဥစ္စာ၎င်း။
အတ္တနော၊ မိမိသို့။
ပရိဏာမနဉ္စ၊ စိတ်ဖြင့်ညွှတ်ခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုအဘိဇ္ဈာ၏။
ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤအင်္ဂါနှစ်ပါးပြည့်စုံလျှင် အဘိဇ္ဈာကမ္မပထ မြောက်၏။
ဤအရာ၌ အဘိဇ္ဈာ၏ လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန် ပဝတ္တနာကာရ ဥပမာတို့ကို ပြဦးအံ့ -
သာ ပရသမ္ပတ္တီနံ သကကရဏိစ္ဆာလက္ခဏာ၊ တေနာ ကာရေန ဧသနဘာဝရသာ၊ ပရသမ္ပတ္တိ အဘိမုခီ ဘာဝ ပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ပရသမ္ပတ္တီသု အဘိရတိပဒဋ္ဌာနာ။ ပရသမ္ပတ္တိ အဘိမုခါဧဝ ဟိ သာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တာသု စ အဘိရတိယာ သတိ ပဝတ္တတိ၊ ပရသမ္ပတ္တီသု စေတသော ဟတ္ထပသာရော ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
အဋ္ဌသာလိနီ။သာ၊ ထိုအဘိဇ္ဈာသည်။
ပရသမ္ပတ္တီနံ၊ သူတပါးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို။
သက ကရဏိစ္ဆာ လက္ခဏာ၊ မိမိစည်းစိမ်ဥစ္စာ ပြုခြင်းငှါ အလိုရှိခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
တေနာကာရေန၊ ထိုသို့သော အခြင်းအရာဖြင့်။
ဧသန ဘာဝရသာ၊ ရှာမှီးသည်၏အဖြစ်တည်း ဟူသောကိစ္စရှိ၏။
ပရ သမ္ပတ္တိ အဘိမုခီဘာဝ ပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ သူတပါးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာသို့ ရှေးရှုသည်၏ အဖြစ်လျှင် ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ပရသမ္ပတ္တီသု၊ သူတပါးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့၌။
အဘိရတိ ပဒဋ္ဌာနာ၊ အလွန်မွေ့လျော်ခြင်းလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
သာ၊ ထိုအဘိဇ္ဈာသည်။
ပရ သမ္ပတ္တိ အဘိမုခါ ဧဝ၊ သူတပါးစည်းစိမ်ကို ရှေးရှုသည်သာလျှင်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
ဥပဋ္ဌာတိ၊ ထင်၏။
တာသု စ၊ ထိုသူတပါးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့၌သာလျှင်။
အဘိရတိယာ၊ အလွန်မွေ့လျော်ခြင်းသည်။
သတိ၊ ရှိသော်။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
ပရသမ္မတ္တီသု၊သူတပါးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့၌။
ဟတ္ထပသာရောဝိယ၊ ယူအံ့သောငှါ လက်ကိုလှမ်းဆန့်သကဲ့သို့။
စေတသော၊ စိတ်၏။
ဥပ္ပါဒေါ၊ ဖြစ်ခြင်းတည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မှတ်အပ်၏။
ဤသို့ ပြ အပ် သော လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန် ပဝတ္တနာကာရ ဥပမာတို့ကို ထောက်ရှုဆင်ခြင်၍ သူတပါးတို့၏စည်းစိမ် ဥစ္စာကို မိမိဥစ္စာ ပြုခြင်းငှာ အလိုရှိသော လက္ခဏာသုံးပါး၌ ဖြစ်သော လောဘသည် အဘိဇ္ဈာကမ္မပထမြောက်၏။
“တေဟိ ပန စိတ္တေဟိ သဟဇာတာ အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော စေတနာ ပက္ခိကာ ဘဝန္တိ အဗ္ဗောဟာရိကာဝါ”
ဟု အဒိန္နာဒါန် ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ စေတနာ စသည်တို့နှင့် တကွဖြစ်ခြင်း တကွ ချုပ်ခြင်း တူသောအာရုံ တူသောမှီရာရှိသော အဘိဇ္ဈာကို စေတနာ ပက္ခိက အဗ္ဗောဟာရိကဖြစ်၍ မနောကံ မခေါ်အပ်ကြောင်းကို အဋ္ဌသာလိနီ ပြ၏။
ထိုသို့ပြသောကြောင့် ထို စေတနာပက္ခိက အဗ္ဗောဟာရိက ရှေးအဘို့၌ဖြစ်သော လောဘကို မနောကံ ခေါ်ဝေါ်အပ်ကြောင်းကို သိအပ်၏။
အတ္ထာပတ္တိနည်းယူ။
“ကာယဝစီကမ္မစိတ္တေဟိ သမ္ပယုတ္တာ အဘိဇ္ဈာဒယော မနော ကမ္မံနာမ”
ဟူ၍ မဏိသာရမဉ္ဇူ ပြသည်ကိုလည်း သတိမူ။
ကာယ ဝစီ ကမ္မစိတ္တေဟိ၊ ကာယကံ ဝစီကံစိတ်တို့နှင့်။
သမ္ပယုတ္တာ၊ ယှဉ်ကုန်သော။
အဘိဇ္ဈာဒယော၊ အဘိဇ္ဈာစသည်တို့သည်။
မနောကမ္မံ နာမ၊ မနောကံ မည်၏။
တဏှာဥပါဒါန်မျှသာဖြစ်၍ အဘိဇ္ဈာ၏ အဖြစ်သို့ မရောက်သော လောဘ၏ လက္ခဏ ရသ စသည်ကို ပြဦးအံ့ -
လောဘော အာရမ္မဏဂဟဏလက္ခဏော၊ မက္ကဋ လေပေါဝိယ၊ အဘိသင်္ဂရသော၊ တတ္ထကပါလေ နိက္ခိတ္တမံသ ပေသိ ဝိယ၊ အပရိစ္စာဂ ပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ တေလဉ္ဇနရာဂေါ ဝိယ၊ သံယောဇနိယဓမ္မေသု အဿာဒဒဿနပဒဋ္ဌာနော။
အဋ္ဌသာလိနီ။လောဘော၊ လောဘသည်။
အာရမ္မဏဂဟဏလက္ခဏော၊ အာရုံကိုယူခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း ဟူမူကား။
မက္ကဋလေပေါ ဝိယ၊ မျောက်နှဲစေး ကဲ့သို့တည်း။
အဘိသင်္ဂရသော၊ အာရုံသို့ရှေးရှုသော အဖြစ်ဖြင့် ကပ်ငြိခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း ဟူမူကား။
တတ္တကပါလေ၊ လောလောပူသော အိုးကင်း၌။
နိက္ခိတ္တမံသ ပေသိ ဝိယ၊ ချထားအပ်သော သားတစ်ကဲ့သို့တည်း။
အပရိစ္စာဂ ပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ မစွန့်သော အခြင်းအရာဖြင့်ထင်၏။
ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း ဟူမူကား။
တေလဉ္ဇနရာဂေါ ဝိယ၊ ဆီဖြင့် တပ်စွန်းသကဲ့သို့တည်း။
သံဃာဇနိယ ဓမ္မေသု၊ သံယောဇန်၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော တရားတို့၌။
အဿာဒ ဒဿနပဒဋ္ဌာနော၊ သာယာသော အားဖြင့် ရှုခြင်းလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
စကားချပ်။
အဘိဇ္ဈာပြီး၏။
---
ဗျာပါဒ (သူတပါးစီးပွားပျက်စီးအောင် ကြံခြင်း) အင်္ဂါနှစ်ပါး
မရဏာဓိပ္ပါယရှိသော ဝဓကစေတနာနှင့် တကွဖြစ်သော ဒေါသ, စီးပွါးချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ဒေါသသည် ဗျာပါဒ မည်၏။
ထိုဗျာပါဒသည် သတ္တဝါကို ပျက်စီးစေခြင်းငှါ စိတ်ဖြင့် ပြစ်မှားခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။ သတ္တဝါကိုသာလျှင် အာရုံပြု၍ ဖြစ်၏။ ထိုဗျာပါဒ၏အင်္ဂါကား နှစ်ပါးတည်း။
တဿ ဒွေ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ပရသတ္တော, တဿ ဝိနာသနစိန္တာ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ပရသတ္တော စ၊ တပါးသောသတ္တဝါ၎င်း။
တဿ၊ ထိုသတ္တဝါကို။
ဝိနာသနစိန္တာ၊ ပျက်စီးအောင်ကြံခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုဗျာပါဒ၏။
ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အင်္ဂါတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤအင်္ဂါနှစ်ပါးပြည့်စုံလျှင် ဗျာပါဒ ကမ္မပထမြောက်၏။
မရဏာဓိပ္ပါယေန ဟူရာ၌ -
“မရဏာဓိပ္ပါယေန သတိ စိတ္တ ကောပေ ဗျာပါဒေါယေဝ ဟောတိ”
သီလက္ခန်ဋီကာကိုထောက်၍ ကမ္မပထမြောက်ဟန်ကို သိအပ်၏။
မရဏာဓိပ္ပါယေန၊ သေခြင်း၌ အလိုရှိသဖြင့်။
စိတ္တကောပေ၊ စိတ်အမျက်ထွက်ခြင်းသည်။
သတိ၊ ရှိသော်။
ဗျာပါဒေါယေဝ၊ ဗျာပါဒသည်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
လောဟိတုပ္ပါဒကဂရုကံသည် ဤဗျာပါဒကမ္မပထ အရာ၌ အလွန်ထင်ရှား၏။
ဒုဋ္ဌေန စိတ္တေန တထာဂတဿ လောဟိတံ ဥပ္ပါဒေယျ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။ဒုဋ္ဌေန စိတ္တေ နာတိ ဒေါသသမ္ပယုတ္တေန ဝဓကစိတ္တေန။
၎င်းအဖွင့် သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာကို ရှုလေ။ဒုဋ္ဌေန၊ ဒေါသနှင့်ယှဉ်သော။
စိတ္တေန၊ သတ်လိုသောစိတ်ဖြင့်။
တထာဂတဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
လောဟိတံ၊ သွေးကို။
ဥပ္ပါဒေယျ၊ ဖြစ်စေငြားအံ့။
ဒုဋ္ဌေန စိတ္တေနာတိ၊ ဟူသည်ကား။
ဒေါသသမ္ပယုတ္တေန၊ ဒေါသနှင့်ယှဉ်သော။
ဝဓကစိတ္တေန၊ သတ်လိုသောစိတ်ဖြင့်။
စီးပွါးချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးကြောင်း ဖြစ်သော ဒေါသသည် ကမ္မပထ ဖြစ်ကြောင်းကို။
“ဗျာပဇ္ဇတိ ဟိတသုခံ ဧတေနာတိ ဗျာပါဒေါ”
ဟူသော အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝနီဋီကာကို ထောက်၍မှတ်။
ဧတေန ဒေါသေန၊ ထိုဒေါသဖြင့်။
ဟိတသုခံ၊ စီးပွါးချမ်းသာကို။
ဗျာပဇ္ဇတိ၊ ဖျက်ဆီးတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ ဖျက်ဆီးကြောင်း ဖြစ်သောသတ္တိကြောင့်။
သော ဒေါသော၊ ထိုဒေါသသည်။
ဗျာပါဒေါ၊ ဗျာပါဒ မည်၏။
ဗျာပါဒကမ္မပထ မြောက်သည်ကို အင်္ဂါဖြင့် ဆင်ခြင်။
ဗျာပါဒပြီး၏။
---
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (မှားသောအယူ) အင်္ဂါနှစ်ပါး
ဖောက်ပြန်သောအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ထို မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည် ဖောက်ပြန်သောအားဖြင့် မြင်ခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။ တေဘူမက သင်္ခါရကိုသာလျှင် အာရုံပြု၏။ ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၏ အင်္ဂါကား နှစ်ပါးတည်း။
တဿ ဒွေ သမ္ဘာရာ ဝတ္ထုနော စ ဂဟိတာကာရဝိပရီ တတာ, ယထာ စ တံ ဂဏှာတိ၊ တထာဘာဝေန တဿ ဥပဋ္ဌာနန္တိ။ တတ္ထ နတ္ထိကအဟေတုက အကိရိယဒိဋ္ဌီဟိ ဧဝ ကမ္မပထဘေဒေါ ဟောတိ၊ န အညဒိဋ္ဌီဟိ။
အဋ္ဌသာလိနီ။ဝတ္ထုနော၊ ဝတ္ထု၏။
ဂဟိတာကာရဝိပရီတတာ၊ ယူအပ်သော အခြင်းအရာ၏ ဘောက်ပြန်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်၎င်း။
ယထာ စ ယေန အာကာရေန၊ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။
တံ၊ ထို ဝတ္ထုကို။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
တထာဘာဝေန၊ ထိုယူအပ်သော အခြင်းအရာ၏အဖြစ်ဖြင့်။
တဿ၊ ထိုဝတ္ထု၏။
ဥပဋ္ဌာနဉ္စ၊ ထင်ခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တဿ၊ ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၏။
ဒွေ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
သမ္ဘာရာ၊ အဂါၤတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တတ္ထ၊ ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူ၌။
နတ္ထိက အဟေတုက အကိရိယ ဒိဋ္ဌီဟိဝ၊ နတ္ထိကအယူ အဟေတုကအယူ အကိရိယ အယူတို့ဖြင့်သာလျှင်။
ကမ္မပထဘေဒေါ၊ ကမ္မပထအထူးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အညဒိဋ္ဌိဟိ၊ တပါးသော ဒိဋ္ဌိတို့ကြောင့်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
မှန်သောဝတ္ထု၏ ယူအပ်သော အခြင်းအရာဖြင့် ဘောက်ပြန်ခြင်းဖြင့် ယူအပ်သည် ဖြစ်စေ၊ ဘောက်ပြန်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ယူအပ်သည်အတိုင်း ထင်သည် လည်းဖြစ်စေ၊ ဤအင်္ဂါနှစ်ပါးပြည့်စုံလျှင် မိစ္ဆာဒိကမ္မပထ မြောက်၏။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အယူသုံးပါး အထူးအကျဉ်း
အလှူ၏အကျိုးသည် မရှိ။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်၏ အကျိုးသည် မရှိ စသည်ဖြင့် ယူခြင်းသည် နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ မည်၏။
သတ္တဝါတို့၏ ဆင်းရဲခြင်း ချမ်းသာခြင်းသည် အကြောင်းမရှိ။ သတ္တဝါတို့သည် အကြောင်းမရှိဘဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ စင်ကြယ်ကုန်၏ဟု ယူခြင်းသည် အဟေတုကဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ကောင်းမှု မကောင်းမှု မရှိဟု ယူခြင်းသည် အကိရိယဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ပြအပ်ပြီးသော မနောကံသုံးပါးသည် ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ မနောဒွါရ သုံးပါးလုံး၌ပင် ကမ္မပထမြောက်သည်။ အင်္ဂါပြည့်စုံသည်သာ ပဓာန ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ မနောကံ ကမ္မပထ မြောက်သည်ရှိသော် နာနက္ခဏိက ကမ္မပစ္စည်း ဟူသည်လည်း စေတနာ၊ သင်္ခါရ ပစ္စယာဝိညာဏံ ဟူသောပုဒ်၌ သင်္ခါရ ဟူသည်လည်း စေတနာ၊ အာဟာရ လေးပါးတို့တွင် မနောသေဉ္စတနာဟာရ သည်လည်း စေတနာ၊ ဇနကကံ ဟူသည်လည်း စေတနာ၊ ဤသို့အကျိုးတရားကို ဧကန်ဖြစ်စေတတ်သော တရားသည် စေတနာသာ ဖြစ်၏။
အကုသိုလ် မနောကံ အမည်ရသော လောဘ ဒေါသ ဒိဋ္ဌိသည် ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိ အကျိုးနှစ်ပါးကို အဘယ်သို့ ဖြစ်စေတတ်သနည်းဟု သူတပါးဆိုငြားအံ့၊ ကမ္မပထ မြောက်သော အကုသိုလ် မနောကံနှင့် တကွဖြစ်သော စေတနာသည် အကျိုးကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဖြေလေ။ မနောကံနှင့်တကွဖြစ်သော စေတနာအကျိုးပေးကြောင်းကို လောဟိတုပ္ပါဒကကံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကံ စသည်ကိုထောက်သဖြင့်သိအပ်၏။
“တိဝိဓာ ဘိက္ခဝေ မနောသဉ္စေတနာ အကုသလံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒုက္ခံဝိပါကံ”
ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီ၌လာသော သာဓက ပါဠိဖြင့်လည်း အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သော စေတနာအကျိုးပေးသည့်အရာကို မှတ်။
အကုသိုလ်ကာယကံသုံးပါး အကုသိုလ်ဝစီကံလေးပါးတို့သည် အကုသိုလ် စေတနာ သာတည်း။ ထို ကာယကံ ဝစီကံ အကုသိုလ် စေတနာသည်၎င်း, မနောကံနှင့် တကွဖြစ်သော စေတနာသည်၎င်း, ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို အပါယ်လေးဘုံ၌သာ ဖြစ်စေ၍ ပဝတ္တိ အကျိုးကို ကာမဘုံ ရူပဘုံတို့၌ ထိုက်သည် အားလျော်စွာဖြစ်စေသည်။
“ဧတ္ထာကုသလကမ္မ မုဒ္ဓစ္စရဟိတံ အပါယဘူမိယံ ပဋိသန္ဓိံ ဇနေတိ။ ပဝတ္တိယံ ပန သဗ္ဗံပိ ဒွါဒသဝိဓံ သတ္တာကုသလ ပါကာနိ သဗ္ဗတ္ထာပိ ကာမလောကေ ရူပလောကေစ ယထာရဟံ ဝိပစ္စတိ”
ဟူသော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပါဌ်ကိုထောက်။
၅၂ - ဩယောဟဏဂုဏ် ကိုဆောင်သော သမုဒယသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ သိခြင်း, အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ သိခြင်း, ဧကပဋိဝေဓအာဝီဘဝနာကာရ သိခြင်း သုံးပါးတို့ကို ပြခြင်း
ဩယောဟဏဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာကို သိခြင်းသည်လည်း -
- ၁။ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း,
- ၂။ အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့်သိခြင်း,
- ၃။ ဧကပဋိဝေဓ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း
ဤသို့ သုံးပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အစနည်းနှစ်ပါးသည် ဧကပဋိဝေဓနည်းကို အစိုးမရ။ ဧကပဋိဝေဓနည်းကား အစနည်းနှစ်ပါးကို အစိုးရလျက် သိ၏။
ထင်စွာဆိုဦးအံ့။
အကြင်ယောဂီသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိလိုအံ့။ ထိုယောဂီသည် ဤသို့ သိအပ်၏။ ဤလောက၌ ယုတ်မာသော သဘောရှိသော အကြင်သူသည် သူ၏အသက်ကို သတ်လိုသည်ဖြစ်၍၎င်း, တစုံတခု ရလိုသည် ဖြစ်၍၎င်း သတ်အံ့။
ထိုအခိုက်၌ ဖြစ်သော လောဘသည် ကာမဂုဏ် ငါးပါးကို သာယာသည်ဖြစ်၍ ကာမတဏှာ မည်၏။
သတ်လိုသော အဖြစ်သည် ဘဝတဏှာ မည်၏။
ဤသတ္တဝါ သေခြင်းကို တောင့်တ၏။ ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
ထို တဏှာသုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာနှင့်သော်လည်း သူ၏အသက်ကို သတ်သည်ဖြစ်လျှင် ထိုအခိုက်၌ရှိသော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ် စေတသိက်တို့သည် တစုံတယောက်သော နတ်သိကြား မပြုဘဲလျက် ဓမ္မနိယာမသိဒ္ဓိအားဖြင့် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ်စသော ဒုက္ခသို့ မရောက်လျှင် ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟနဂုဏ် လည်း ရှိ၏။
၎င်း သူ့အသက်ကိုသတ်စဉ် အားထုတ်အပ်သော လောဘအစရှိသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်စသည်ကို သွားလော့ ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါနဂုဏ် လည်းရှိ၏။
၎င်းအသက်ကို သတ်စဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အပါယ် အစရှိသော ဒုက္ခ၌ယှဉ်စေရကား သံယောဂဂုဏ် လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ အသက်ကို သတ်စဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို မယူနှင့် ဟု တားသကဲ့သို့ဖြစ်ရကား ပလိဗောဓဂုဏ် လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် လောဘစသော တရားတို့၏ ဓမ္မနိယာမသတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ ဓမ္မ သဘာဝတို့၏ သဘောကို မတောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
သမုဒယဿ အာယူဟနဋ္ဌော နိဒါနဋ္ဌော သံယောဂဋ္ဌော ပလိဗောဓဋ္ဌော တထဋ္ဌော။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်။
သမုဒယဿ၊ သမုဒယသစ္စာ၏။
အာယူဟနဋ္ဌော၊ နောင် တဘန်ဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း သဘောသည်။
တထေဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအနက် မည်၏။
နိဒါနဋ္ဌော၊ ဝဋ်ဒုက္ခကို ဆောင်နှင်းခြင်း သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအနက် မည်၏။
သံယောဂဋ္ဌော၊ သံသရာတွင် ယှဉ်စေခြင်း သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအနက် မည်၏။
ပလိဗောဓဋ္ဌော၊ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို တားမြစ်တတ်သော သဘောသည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအနက် မည်၏။
ဤသို့လျှင် သူ့အသက်ကို သတ်ရာ၌ တဏှာသုံးပါးတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုထိုသော အာရုံကို တပ်မက်သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ရအောင် အားထုတ်ခြင်း၊ ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ဆောင်နှင်းခြင်း၊ ထိုထိုသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေခြင်း၊ ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကိုတားမြစ်ခြင်း သဘော လေးပါးကို သိရခြင်းသည် အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းမျှသာကည်း။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိ၏သဘောဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ်သဘာဝတရားတို့ကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော် မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့။
သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါးလုံး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာ အမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယ အနက် နိဒါနဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင် ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယ သံယောဂဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော စတုတ္ထ ပလိဗောဓဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသောအခြင်းအရာကို ထင်စွာ ပြသဖြင့် မိမိသဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗာဓ တို့ကို ထင်စွာ သိရခြင်းသည် အညာဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
တတြတကြာဘိနန္ဒနဝသေန ဗျာပေတွာ ဦဟနံ ရာသိကရဏံ ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တနံ အာယူဟနံ၊ သမုဒယတော အာဂစ္ဆ တီတိ ဝါ အာယံ၊ ဒုက္ခံ။ တဿ ဦဟနံ ပဝတ္တနံ အာယူဟနံ၊ သရသာဝိဘဝနာကာရော ဧသော။ နိဒဒါတိ ဒုက္ခန္တိနိဒါနံ၊ ဣဒံံ တံ ဒုက္ခန္တိ သမ္ပဋိစ္ဆာပေန္တံဝိယ သမုဋ္ဌာပေတီတိ အတ္ထော။ ဒုက္ခဒဿနေန စာယံ နိဒါနတ္ထော အာဝိဘဝတိ၊ သံယောဂပလိဗောဓဋ္ဌာ နိရောဓမဂ္ဂဒဿနေဟိ။
ဝိဘင်းမူလဋီကာပါဌ်။
တတြတကြာဘိနန္ဒနဝသေန၊ ထိုထိုသောဘဝ ထိုထိုသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်ခြင်း အစွမ်းဖြင့်။
ဗျာပေတွာ၊ ပျံနှံ့၍။
ဦဟနံ ရာသိကရဏံ၊ အစုကိုပြုခြင်းသည်။
ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တနံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို ဖြစ်စေခြင်းသည်။
အာယူဟနံ၊ အာယူဟန မည်၏။
ဝါ၊ တနည်းကား။
သမုဒယတော၊ သမုဒယသစ္စာကြောင့်။
အာဂစ္ဆတိ၊ လာတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
အာယံ၊ အာယမည်၏။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို ရ၏။
တဿ၊ ထိုအာယဟုဆိုအပ်သော ဒုက္ခသစ္စာကို။
ဦဟနံ ပဝတ္တနံ၊ ဖြစ်စေခြင်း။
အာယူဟနံ၊ အာယ ဟု ဆိုအပ်သော ဒုက္ခသစ္စာကိုဖြစ်စေခြင်း။
ဧသော၊ ဤအာယူဟနဋ္ဌသည်။
သရသာဝိဘဝနာကာရော၊ မိမိသဘောဖြင့် ထင်ရှားသော အခြင်းအရာတည်း။
ဒုက္ခ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
နိဒဒါတိ၊ ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်တတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
နိဒါနံ၊ နိဒါနမည်၏။
ဣဒံ၊ ဤသည်ကား။
တံ ဒုက္ခံ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာပင်တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သမ္ပဋိစ္ဆာပေန္တံဝိယ၊ ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ဖြစ်၍။
သမုဋ္ဌာပေတိ၊ ဖြစ်စေတတ်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်။
အတ္တော၊ အနက်တည်း။
စ၊ ဆက်၍ဆိုဦးအံ့။
အယံ နိဒါနတ္ထော၊ ဤနိဒါနအနက်သည်။ ဒုက္ခ
ဒဿနေန၊ ဒုက္ခသစ္စာကိုမြင်ခြင်းဖြင့်။
အာဝိဘဝတိ၊ ထင်ရှား၏။
သံယောဂပလိဗောဓဋ္ဌာ၊ သံယောဂဋ္ဌ ပလိဗောဓဋ္ဌ တို့သည်။
နိရောဓမဂ္ဂဒဿနေဟိ၊ နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်ခြင်းတို့ဖြင့်။
အာဝိဘဝန္တိ၊ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။
အဒိန္နာဒါန်၌ကား
ဤလောက၌ ယုတ်မာသော သဘောရှိသော အကြင်သူသည် သူ၏ဥစ္စာကို ခိုးလိုသည်ဖြစ်၍ ခိုးအံ့။ ထိုအခိုက်၌ဖြစ်သော လောဘသည် ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို သာယာသည်ဖြစ်၍ ကာမတဏှာ မည်၏။
ခိုးလိုသောအဖြစ်သည် ဘဝတဏှာ မည်၏။
ဤသတ္တဝါ ခိုး၍ပြီးခြင်းကို တောင့်တသည်ရှိသော် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
ထို တဏှာသုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာနှင့်သော်လည်း သူ၏ဥစ္စာကို ခိုးသည် ဖြစ်လျှင် ထိုအခိုက်၌ရှိသော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ်စေတ သိက်တို့သည် တစုံတယောက်သော နတ်သိကြား မပြုဘဲလျက် ဓမ္မနိယာမသိဒ္ဓိ အားဖြင့် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ်စသော ဝဋ်ဒုက္ခသို့ မရောက်လျှင်ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟနဂုဏ် လည်းရှိ၏။
၎င်းသူဥစ္စာကို ခိုးစဉ်၌ အားထုတ်အပ်သော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရား တို့သည် နင်သည် အပါယ်စသည်ကို သွားလော့ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါနဂုဏ် လည်း ရှိ၏။
၎င်းဥစ္စာကိုခိုးစဉ်၌ လောဘအစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အပါယ် အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေရကား သံယောဂဂုဏ် လည်းရှိ၏။
၎င်းသူဥစ္စာကို ခိုးစဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်အစရှိသော ဒုက္ခ၌ ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကိုမယူနှင့်ဟု တားသကဲ့သို့ဖြစ်ရကား ပလိဗောဓ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် လောဘ စသော တရားတို့၏ ဓမ္မနိယာမ သတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလေစွဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ ဓမ္မသဘာဝ တို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်း မည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့လျှင် သူ့ဥစ္စာကိုခိုးရာ၌ တဏှာသုံးပါးတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုထိုသောအာရုံကို တပ်မက်သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသောဘဝတို့ကို ရအောင်အားထုတ်ခြင်း, ထိုထိုသော ဘဝကို ဆောင်နှင်းခြင်း, ထိုထိုသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ယှဉ်စေခြင်း, ယှဉ်သမျှကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို တားမြစ်ခြင်း သဘောလေးပါးကို သိရခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းမျှသာတည်း။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိတို့၏သဘော ဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ် သဘာဝတရားကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်း ဟူမူ။ သိစေအံ့။
သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါးလုံး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာအမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယ အနက် နိဒါနဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင် ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယ သံယောဂဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထ အနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြေင့် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော စတုတ္ထပလိဗောဓဋ္ဌ ကိုဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသောအခြင်းအရာကို ထင်စွာပြသဖြင့် မိမိ၏သဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ တို့ကို ထင်စွာသိရခြင်းသည် အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိ ပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ၌ကား
ဤလောက၌ ယုတ်မာသော သဘောရှိသော အကြင်သူသည် သူ၏မယားစသည်ကို သွားလာ လိုသည်ဖြစ်၍ သွားလာအံ့။ ထိုအခိုက်၌ဖြစ်သော လောဘသည် ကာမဂုဏ် ငါးပါးကို သာယာသည်ဖြစ်၍ ကာမတဏှာ မည်၏။
သွားလာလိုသော အဖြစ်သည် ဘဝတဏှာ မည်၏။
ဤသတ္တဝါ သွားလာပြီးသည်ကို တောင့်တသည်ရှိသော် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
ထိုတဏှာသုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာနှင့်သော်လည်း သူ၏မယားစသည်ကို သွားလာသည်ဖြစ်လျှင် ထိုအခိုက်၌ ရှိသော လောဘအစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ်စေတသိက်တို့သည် တစုံတယောက်သော နတ်သိကြား မပြုဘဲလျက် ဓမ္မနိယာမသိဒ္ဓိ အားဖြင့် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ်စသော ဝဋ်ဒုက္ခသို့ မရောက် ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟနဂုဏ် လည်းရှိ၏။
၎င်း သူ့မယား စသည်ကို သွားလာစဉ်၌ အားထုတ်အပ်သော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရား တို့သည် နင်သည် အပါယ်အစရှိသည်ကို သွားလော့ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ့မယား စသည်ကို သွားလာစဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရား တို့သည် အပါယ် အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေရကား သံယောဂ ဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
၎င်းသူ့မယား စသည်ကို သွားလာစဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရား တို့သည် နင်သည် အပါယ်အစရှိသော ဒုက္ခ၌ ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို မယူနှင့်ဟု တားသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား ပလိဗေဓ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် လောဘ စသော တရား၏ ဓမ္မနိယာမသတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွ ဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ ဓမ္မသဘာဝတို့၏ သဘောကို မက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့လျှင် သူ့မယား စသည်ကို သွားလာရာ၌ တဏှာသုံးပါးတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုထိုသောအာရုံကို တပ်မက်သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ရအောင် အားထုတ်ခြင်း, ထိုထိုသော ဘဝတို့ကိုဆောင်နှင်းခြင်း, ထိုထိုသော ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေခြင်း, ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို တားမြစ်ခြင်း သဘောလေးပါးကို သိရခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းမျှသာတည်း။
အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိ၏သဘော ဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ် သဘာဝတရားတို့ကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့။
သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာအမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယ အနက် နိဒါနဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင် ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယသံယောဂဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင် အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကိုမြင်တော်မူသဖြင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော ပလိဗောဓဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော အခြင်းအရာကို ထင်စွာ ပြသဖြင့် မိမိ၏သဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံယောဂ ပလိဗောဓ တို့ကို ထင်စွာသိရခြင်းသည် အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိ ပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
မုသာဝါဒ၌ကား
ဤလောက၌ ယုတ်မာသော သဘောရှိသော အကြင်သူသည် မုသားကိုဆိုလိုသည် ဖြစ်၍ဆိုအံ့။ ထိုအခိုက်၌ဖြစ်သော လောဘသည် ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို သာယာသည် ဖြစ်၍ ကာမတဏှာ မည်၏။
မုသားဆိုလိုသော အဖြစ်သည် ဘဝတဏှာ မည်၏။
ဤသတ္တဝါ မုသားဆိုပြီးသည်ကို တောင့်တသည်ရှိသော် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
ထိုတဏှာ သုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာနှင့်သော်လည်း သူမုသားဆိုသည် ဖြစ်လျှင် ထိုအခိုက်၌ရှိသော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ် စေတသိက်တို့သည် တစုံတယောက်သော နတ် သိကြား မပြုဘဲလျက် ဓမ္မနိယာမ သိဒ္ဓိအားဖြင့် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ်စသော ဝဋ်ဒုက္ခသို့ မရောက်လျှင် ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ မုသားကိုဆိုစဉ်၌ အားထုတ်သော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်စသည်ကို သွားလော့ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ မုသားကိုဆိုစဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အပါယ် အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေရကား သံယောဂ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ မုသားကိုဆိုစဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို မယူနှင့်ဟု တားသကဲ့သို့ဖြစ်ရကား ပလိဗောဓ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ဤသို့လျှင် လောဘ စသော တရားတို့၏ ဓမ္မနိယာမသတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလေစွဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ ဓမ္မသဘာဝတို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့လျှင် မုသားကိုဆိုရာ၌ တဏှာသုံးပါးတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုထိုသောအာရုံကို တပ်မက်သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ရအောင် အားထုတ်ခြင်း, ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ဆောင်နှင်းခြင်း, ထိုထိုသော ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေခြင်း, ယှဉ်သမျှ ကာလ ပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို တားမြစ်ခြင်း သဘောလေးပါးကို သိရခြင်းသည် အတ္တဘာဝ-အာဝီဘဝနာကာရ နည်းမျှသာတည်း။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိတို့၏ သဘောဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ်သဘာဝတရားကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော် မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့။
သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါးလုံး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာအမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယအနက် နိဒါနဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင် ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယ သံယောဂဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော စတုတ္ထပလိဗောဓဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော အခြင်းအရာကို ထင်စွာပြသဖြင့် မိမိ၏သဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံဃာဂ ပလိဗောဓ တို့ကို ထင်စွာသိရခြင်းသည် အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိ ပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
သုရာမေရယ၌ကား
ဤလောက၌ ယုတ်မာသောသဘော ရှိသော အကြင်သူသည် သုရာကို သောက်လိုသည်ဖြစ်၍ သောက်အံ့။ ထိုအခိုက်၌ဖြစ်သော လောဘသည် ကာမဂုဏ် ငါးပါးကို သာယာသည်ဖြစ်၍ ကာမတဏှာမည်၏။
သောက်လိုသော အဖြစ်သည် ဘဝတဏှာမည်၏။
ဤသတ္တဝါ သောက်ပြီးသည်ကို တောင့်တသည်ရှိသော် ဝိဘဝတဏှာမည်၏။
ထိုတဏှာသုံးပါး တို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာနှင့်သော်လည်း သုရာကိုသောက် သည်ဖြစ်လျှင် ထိုအခိုက်၌ရှိသော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ် စေတသိက် တို့သည် တစုံတယောက်သော နတ်သိကြား မပြုပဲလျက် ဓမ္မနိယာမ သိဒ္ဓိအားဖြင့် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ်စသော ဒုက္ခသို့ မရောက်လျှင် ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟနံ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသုရာကို သောက်စဉ်၌ အားထုတ်အပ်သော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်စသည်ကို သွားလော့ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသုရာကို သောက်စဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အပါယ်အစရှိသော ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေရကား သံယောဂ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသုရာကို သောက်စဉ်၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နိုင်သည် အပါယ်အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်သမျှကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကိုမယူနှင့်ဟု တားသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား ပလိဗောဓ ဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ဤသို့လျှင် လောဘ စသော တရားတို့၏ ဓမ္မနိယာမသတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလေစွဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန နိဒါန, သံယောဂ ပလိဗောဓ ဓမ္မသဘာဝတို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့လျှင် သုရာကို သောက်ရာ၌ တဏှာသုံးပါးတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုထိုသော အာရုံကို တပ်မက်သည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ရအောင် အားထုတ်ခြင်း, ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ဆောင်နှင်းခြင်း, ထိုထိုသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေခြင်း, ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို တားမြစ်ခြင်း သဘောလေးပါးကို သိရခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း မျှသာတည်း။
အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိတို့၏ သဘောဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ်သဘာဝတရားကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော် မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့။
သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါးလုံး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာအမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယအနက် နိဒါနဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင် ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယ သံယောဂဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော စတုတ္ထပလိဗောဓဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော အခြင်းအရာကို ထင်စွာပြသဖြင့် မိမိ၏သဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံဃာဂ ပလိဗောဓ တို့ကို ထင်စွာသိရခြင်းသည် အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိ ပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့လျှင် ပါဏာတိပါတ အဒိန္နာဒါန ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ မုသာဝါဒ သုရာမေရယ ငါးပါးတို့၌ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ သုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာဖြင့် သမုဒယ ဖြစ်ကြောင်းကိုပြလျှင် ကြွင်းကျန်သော ပိသုဏဝါစာ, ဖရုသဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ, အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ တို့ကိုလည်း ဤနည်း နှစ်ပါးတို့ဖြင့် သိအပ်၏။
ယူဟန်ကား -
ဤလောက၌ ယုတ်မာသော သဘောရှိသော အကြင်သူသည် သူ၏အသက်ကို ပြစ်မှားလိုသည်ဖြစ်၍ သတ်အံ့။ တပါးပါးသော ဒေါသနှင့်သော်လည်း သူ၏ အသက်ကိုသတ်သည် ဖြစ်လျှင် ထိုအခိုက်၌ရှိသော ဒေါသအစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ်စေတသိက်တို့သည် တစုံတယောက်သော နတ်သိကြား မပြုပဲလျက် ဓမ္မနိယာမသိဒ္ဓိအားဖြင့် မိမိ၏ခန္ဓာအစဉ်ကို အပါယ် စသော ဝဋ်ဒုက္ခသို့ မရောက်လျှင် ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ အသက်ကို သတ်စဉ်၌ အားထုတ်သော ဒေါသ အစရှိသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်စသည်ကို သွားလော့ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်း သူ့အသက်ကို သတ်စဉ်၌ ဒေါသ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အပါယ်အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေရကား သံယောဂ ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
၎င်းသူ့အသက်ကို သတ်စဉ်၌ ဒေါသအစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နင်သည် အပါယ်အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်သမျှ ကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကိုမယူနှင့်ဟု တားသကဲ့သို့ဖြစ်ရကား ပလိဗောဓ ဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ဤသို့လျှင် ဒေါသစသော တရားတို့၏ ဓမ္မနိယာမ သတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလေစွဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်ကိုသိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်း အားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိပါတကရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့လျှင် သူ့အသက်ကိုသတ်ရာ၌ ဒေါသ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုထိုသော အာရုံကို ပြစ်မှားသည်ဖြစ်၍ ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ရအောင်အားထုတ်ခြင်း, ထိုထိုသော ဘဝတို့ကို ဆောင်နှင်းခြင်း၊ ထိုထိုသောဝဋ်ဒုက္ခ ယှဉ်စေခြင်း, ယှဉ်သမျှ ကာလ ပတ်လုံး နိဗ္ဗာန်ကို တားမြစ်ခြင်း, သဘောလေးပါးကိုသိရခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းမျှသာတည်း။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိတို့၏ သဘောဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ်သဘာဝတရားကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော် မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့။
သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါးလုံး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာအမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယအနက် နိဒါနဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင် ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယ သံယောဂဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော စတုတ္ထပလိဗောဓဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော အခြင်းအရာကို ထင်စွာပြသဖြင့် မိမိ၏သဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံဃာဂ ပလိဗောဓ တို့ကို ထင်စွာသိရခြင်းသည် အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
။ အာဂုံကို ပါဏာတိ ပါတက ရေးခဲ့ပြီ။
ဤသို့ ဒေါသကြောင့် သမုဒယ ဖြစ်ကြောင်းကိုပြလျှင် မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ အစရှိသော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ် စေတသိက်တို့ကြောင့် သမုဒယ ဖြစ်ကြောင်းကို ထင်ရှားသိအပ်၏။ ထိုသမုဒယသည်လည်း -
“အပ္ပဿ အပ္ပသာဝဇ္ဇံ၊ မဟန္တဿ မဟာသာဝဇ္ဇံ”
ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီဆရာ မိန့်မှာတော်မူရကား အနည်းငယ်သော အကုသိုလ်ကံနှင့် ယှဉ်သော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် အနည်းငယ်သော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့ကို ဖြစ်စေတတ်၏။ အားကြီးသောကံနှင့်ယှဉ်သော လောဘ စသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် အားကြီးသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ဖြစ်စေတတ်၏။ ဤကား ဩယောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာ၏ ဖြစ်ခြင်းလက္ခဏာကို သိစေရန် အကြောင်း အမြွက်မျှတည်း။
ဥယျောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာ ဟူသည်ကား
သံသရာတွင် လွန်စွာ ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော ဘုံသုံးပါး၌ရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့ကို ကောင်း၏ဟူသော အထင်ဖြင့် ရလိုသည်ဖြစ်၍ ပြုကြ ကုန်သော ကုသလကမ္မပထတရား ပုညကိရိယဝတ္ထု အစုစုတို့၌ ရှေ့နောက် အားဖြင့်၎င်း တကွအားဖြင့်၎င်း ဖြစ်စေအပ်သော လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် ဥယျောဟနဂုဏ်ကိုဆောင်သော သမုဒယသစ္စာမည်၏။ ထိုသမုဒယ သစ္စာကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိသောဉာဏ်သည် ဥယျောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာကိုသိခြင်းမည်၏။
ထိုစကားကို ထင်စွာ ဆိုဦးအံ့။
ကုသလကမ္မပထပုညကိရိယဝတ္ထု ဟူသည်ကား -
ဒသ ကုသလကမ္မပထာ၊
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ,
အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ,
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ,
မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ,
ပိသုဏာယဝါစာယ ဝေရမဏိ,
ဖရုသာယဝါစာယ ဝေရမဏိ,
သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ,
အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒေါ, သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ။
သုတ်ပါထေယျပါဠိတော်။
ပါဏာတိပါတာ၊ သူ၏အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
အဒိန္နာဒါနာ၊ အရှင်သည် ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် မပေးသော သူတပါးဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ၊ ဝတ္ထုကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းလွန်ကျူး၍ ကျင့်ခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
မုသာဝါဒ၊ ချွတ်ယွင်းသောစကားကို ဆိုခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
ပိသုဏာယ၊ ကုန်းတိုက်သော။
ဝါစာယ၊ စကားမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
ဖရုသာယ၊ ကြမ်းကြုတ်သော။
ဝါစာယ၊ စကားမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
သမ္ဖပ္ပလာပါ၊ အကျိုးမရှိသောစကားကို ဆိုခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ကြဉ်ခြင်း၎င်း။
အနဘိဇ္ဈာ၊ အနဘိဇ္ဈာ၎င်း။
အဗျာပါဒေါ၊ အဗျာပါဒ၎င်း။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒသ၊ ဆယ်ပါးကုန်သော။
ကုသလကမ္မပထာ၊ ကုသလကမ္မပထ တရားတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤကုသလကမ္မပထဆယ်ပါးကို သုစရိုက်ဆယ်ပါး ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်၏၊ ထို သုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် ပုညကိရိယဝတ္ထု ဆယ်ပါးတွင် သီလ၌ အကျုံးဝင်၏။
ပုညကိရိယဝတ္ထု ဆယ်ပါး
ပုညကိရိယဝတ္ထု ဆယ်ပါး ဟူသည်ကား။ ဒါန, သီလ, ဘာဝနာ, အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ, ပတ္တိဒါန, ပတ္တာနုမောဒန, ဓမ္မသဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ အားဖြင့် ဆယ်ပါးတည်း။
ထိုဆယ်ပါးတို့တွင် အလှူပေးခြင်းသည် ဒါန မည်၏။ ထို ဒါနသည် ဝိနည်း ဒေသနာတော်နည်းအားဖြင့် ကျောင်း, သင်္ကန်း, ဆွမ်း, ဆေး ဟူ၍ လေးပါး၊ သုတ္တန်ဒေသနာတော် နည်းအားဖြင့် အန္နံ ပါနံ ဃရံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာ ဂန္ဓံ ဝိလေပနံ သေယျာဝသထ ပဒီပေယျံ ဟူ၍ ဆယ်ပါး၊ အဘိဓမ္မာဒေသနာနည်းအားဖြင့် ရူပဒါန, သဒ္ဒဒါန, ဂန္ဓဒါန, ရသဒါန, ဖေါဋ္ဌဗ္ဗဒါန, ဓမ္မဒါန ဟူ၍ ခြောက်ပါးပြားသည်။
ကျင့်သုံးဆောက်တည်အပ်သော ငါးပါးသီလ ဆယ်ပါးသီလ စသည်ကား သီလ မည်၏။
သမထကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းခြင်းသည် ဘာဝနာမည်၏။
ရတနာ သုံးပါး ဆရာ မိဘ စသော သူတို့အား အရိုအသေ ပြုခြင်းသည် အပစာယန မည်၏။
ရတနာသုံးပါး ဆရာမိဘ စသော သူတို့၏ အမှုကြီးငယ်ကို ရွက်ဆောင်ခြင်းသည် ဝေယျာဝစ္စ မည်၏။
မိမိ ပြုသော ကုသိုလ်ကို သူတပါးတို့အား ပေးဝေခြင်းသည် ပတ္တိဒါန မည်၏။
သူတပါးပြုသော ကုသိုလ်အဘို့ကို ဝမ်းမြောက်ခြင်းသည် ပတ္တာနုမောဒန မည်၏။
တရားနာခြင်းသည် ဓမ္မသဝန မည်၏။
တရားဟောခြင်းသည် ဓမ္မဒေသနာ မည်၏။
အလှူ၏အကျိုးသည် ရှိ၏။ ပူဇော်ခြင်းအကျိုးသည်ရှိ၏ ဟု ဤသို့စသည်ဖြင့် အယူကို ဖြောင့်စွာပြုခြင်းသည် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ မည်၏။
ဤကား ကုသိုလ် အရာ၌ ရှေးဦးစွာအကျဉ်းမှတ်ရန် စကားတည်း။
ကာမာဝစရကုသိုလ်၏ အပြားများ
ကာမာဝစရကုသိုလ်သည် ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ ဟူ၍ ဒွါရ၏ အစွမ်းအားဖြင့် သုံးပါး၊ ဒါန သီလ ဘာဝနာ ၏ အစွမ်းအားဖြင့် သုံးပါး၊ စိတ္တုပ္ပါဒ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ရှစ်ပါး၊ ပုညကိရိယ ဝတ္ထု ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဆယ်ပါးပြား၏။
ဒွါရအားဖြင့် ကံကိုမှတ်ရာ၌ သုံးပါးပြားဟန်ကား။ သင်္ကန်း၌ တည်သော ရူပါရုံကို ပင်လျှင် ဝဏ္ဏဒါန ဟု နှလုံးသွင်း၍ မိမိလက်ဖြင့် လှူဆဲအခါဖြစ်သောကုသိုလ် စေတနာသည် ကာယကံ၊ သူ တပါးကိုစေခိုင်း၍ လှူဆဲအခါ၌ဖြစ်သော ကုသိုလ် စေတနာသည် ဝစီကံ၊ ထိုထင်ရှားရှိသော ဝတ္ထုကို လှူအံ့ဟု ကြံဆဲအခါဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံစေတနာသည် မနောကံ၊ ဤရူပါရုံကို ဝဏ္ဏဒါနဟု နှလုံးသွင်းရာ၌ ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ ဟူ၍ သုံးပါးအပြားရှိ၏။
ဤကဲ့သို့သော အဆင်းနှင့် ပြည့်စုံသော သင်္ကန်းကို လှူခြင်းသည် အမျိုးအနွယ်တို့၏ အလေ့အကျင့်ဟု နှလုံးသွင်း၍ မိမိ၏ လက်ဖြင့် လှူဆဲအခါဖြစ်သော ကုသိုလ် စေတနာသည် ကာယကံ၊ သူတပါးကိုစေခိုင်း၍ လှူဆဲအခါဖြစ်သော ကုသိုလ် စေတနာသည် ဝစီကံ၊ ထင်ရှားရှိသော ဝတ္ထုကို လှူအံ့ဟု ကြံဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် မနောကံ၊ ဤသို့ သီလအရာ၌လည်း ကံသုံးပါးပြား၏။
သင်္ကန်းကိုလှူပြီးလျှင် သင်္ကန်း၌ တည်သော ရူပါရုံကို လက္ခဏာရေးသို့တင်၍ စင်္ကြံသွားဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ကာယကံ၊ နှုတ်မြွက်၍ လက္ခဏာရေးသို့ တင်ဆဲအခါဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ဝစီကံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ နှုတ်အင်္ဂါ မလှုပ်မူ၍ စိတ်ဖြင့်လက္ခဏာရေးသို့ တင်ဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ် စေတနာသည် မနောကံ၊ ဤသို့ဘာဝနာ အရာ၌လည်း ကံသုံးပါး ပြား၏။
သဒ္ဒါရုံစသည်ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ကာမာဝစရ ကုသိုလ်၌လည်း ဒါန သီလ ဘာဝနာ သုံးပါးရသည်ချည်း ဟုမှတ်။ ပုညကိရိယဝတ္ထု တပါးတပါး၌လည်း ကံသုံးပါစီ ရသည်ဟု နှလုံး ထားလေ။
သုစရိုက်ဆယ်ပါး၌ ကံသုံးပါးဖြစ်ဟန်
ကာယဒုစရိုက်သုံးပါးကို နှုတ်မမြွက်ပဲ ကိုယ်အမူအရာဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သော ကာယကံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ မလှုပ်ပဲ နှုတ်မြွက်၍ ရှောင်ကြဉ်ဆဲ အခါဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော ကာယကံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါနှုတ်အင်္ဂါမလှုပ် စိတ်ဖြင့်သာလျှင် ရှောင်ကြဉ်ဆဲ အခါဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် မနောဒွါရ၌ ဖြစ်သော ကာယကံ၊ ဤသို့ ပိုင်းခြား၍မှတ်။
ဝစီဒုစရိုက်လေးပါးကိုလည်း နှုတ်မမြွက်ပဲ ကိုယ်အမူအရာဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ဆဲ အခါဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သော ဝစီကံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ မလှုပ်ပဲ နှုတ်မြွက်၍ ရှောင်ကြဉ်ဆဲ အခါဖြစ်သော ကုသိုလ်စေကနာသည် ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော ဝစီကံ၊ ကိုယ်နှုတ်အင်္ဂါမလှုပ်မူ၍ စိတ်ဖြင့်သာလျှင် ရှောင်ကြဉ်ဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော ဝစီကံ၊ ဤသို့ ပိုင်းခြား၍မှတ်။
အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပြဓာန်းသော ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် စေတီယင်ပြင်ကို တံမြက်လှည်းခြင်း နံ့သာပန်းပူဇော်ခြင်း စေတီကို ရှိခိုးခြင်း စသည်ကိုပြုအံ့၊ ထိုအခါ၌ စေတနာ မပြဓာန်းသည် ဖြစ်၍ အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပြဓာန်းသောကြောင့် ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော မနောကံ မည်၏။
အနဘိဇ္ဈာ ပြဓာန်းသော ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် သူတပါးစည်းစိမ်ကို ရှေ့ရှုသောအားဖြင့် မကြံခြင်း ကိုယ်နှုတ်မြွက်၍ ပြောဆိုဆဲ အခါ၌၎င်း။ အဗျာပါဒ ပြဓာန်းသော ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့သည် ရန်မရှိစေကုန် သတည်း။ ကြောင့်ကြ မရှိစေကုန်သတည်း။ ဆင်းရဲ မရှိစေကုန်သတည်း။ ချမ်းသာခြင်း ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ မိမိကိုယ်ကို ဆောင်နိုင်စေကုန်သတည်း။ ဤသို့နှုတ်မြွက်၍ ပြောဆိုသော အခါ၌၎င်း။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပြဓာန်းသော ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် အလှူ၏ အကျိုးသည် ရှိ၏ဟု ဤသို့ အစရှိသဖြင့် နှုတ်မြွက်၍ ပြောဆိုဆဲအခါ၌၎င်း။ စေတနာ မပြဓာန်းမူ၍ အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိသာ ပြဓာန်းသောကြောင့် ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော မနောကံ မည်၏။ ကိုယ်အင်္ဂါ နှုတ်အင်္ဂါတို့ကို မလှုပ်စေမူ၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်လျက် အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိသာ ပြဓာန်းသော ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်သော အခါ မနောဒွါရ၌ မနောကံ မည်၏။
နာနက္ခဏိကကမ္မအရာ
“တိဝိဓာ ဘိက္ခဝေ မနောသဉ္စေတနာ ကုသလံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါကံ” ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီ၌ လာသော သာဓကပါဌ်ဖြင့် အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိ နှင့် တကွဖြစ်သော စေတနာ အကျိုးပေးသည်ဟုမှတ်။ ကာယဒွါရ၌ များစွာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယကံ မည်သော ကုသိုလ်သည် ဝစီဒွါရ မနောဒွါရ၌ အနည်းငယ် ဖြစ်သော်၎င်း, ဝစီဒွါရ၌ များစွာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝစီကံ မည်သော ကုသိုလ်သည် ကာယဒွါရ မနောဒွါရ၌ အနည်းငယ်ဖြစ်သော်၎င်း, မနောဒွါရ၌ များစွာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောကံမည်သော ကုသိုလ်သည် ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ၌ အနည်းငယ် ဖြစ်သော်၎င်း မိမိတို့ အမည်ကို မစွန့်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ကျမှတ်လေ။
ပုညကိရိယဝတ္ထု ဆယ်ပါးကို သုံးပါးဖြင့် ရေတွက်ဟန်ကား ဤသို့တည်း။
- အပစာယန ဝေယျာဝစ္စ ပုညကိရိယဝတ္ထုနှစ်ပါးကို သီလ၌ သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်၍၎င်း၊
- ပတ္တိဒါန ပတ္တာနုမောဒန ပုညကိရိယဝတ္ထုနှစ်ပါးကို ဒါန၌ သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်၍၎င်း၊
- ဓမ္မသဝန ဓမ္မဒေသနာ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ပုညကိရိယဝတ္ထု သုံးပါးကို ဘာဝနာ၌ သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်၍၎င်း၊
ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟု ဝေဘန်သည်။ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ပုညကိရိယဝတ္ထုကို ဒါန သီလ ဘာဝနာ သုံးပါး၌သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်ရမည် ဟူ၍လည်း ဆရာတို့ဆိုကုန်၏။
စေတနာသုံးပါး
ပုညကိရိယဝတ္ထု ဆယ်ပါးတို့တွင် တပါးတပါး၌ ပုဗ္ဗစေတနာ၊ မုဉ္စစေတနာ၊ ပရစေတနာ ဟူ၍ သုံးပါးစီ ရသည်။
ဒါနပုညကိရိယ ဝတ္ထု၌ သုံးပါး ရဟန်ကား။ ထင်ရှားရှိသောဝတ္ထုကို အာရုံပြု၍ လှူအံ့ ဟုကြံဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ပုဗ္ဗ၊ ဒါန ဝတ္ထုကို လှူဆဲအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် မုဉ္စ၊ ဒါန ဝတ္ထုကို လှူပြီးသည်မှနောက် ဆင်ခြင်၍ ဝမ်းမြောက်သောအခါ ဖြစ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် ပရ၊ ဤသို့ ပိုင်းခြား၍မှတ်။
ဤအတူ သီလ ဘာဝနာ စသည်တို့၌လည်း သုံးပါးစီ ဝေဘန်လေ။
ကုသိုလ်အားထုတ်ရာ၌ အပြားခြောက်ပါး
မိမိ၏သဘော၏အဖြစ်ဖြင့် ပြုအပ်သော ကုသိုလ်စေတနာသည် သယံကတကုသိုလ်၊ သူတပါးပြုသည်ကိုမြင်၍ပြုအပ်သော ကုသိုလ်သည် ပရံကတကုသိုလ်၊ မိမိလက်ဖြင့် ပြုအပ်သော ကုသိုလ်သည် သာဟတ္ထိကကုသိုလ်၊ သူတပါးကို စေ၍ပြုအပ်သော ကုသိုလ်သည် အာဏတ္တိကကုသိုလ်၊ ကံကို၎င်း ကံ၏အကျိုးကို၎င်း ယုံကြည်သည် ဖြစ်၍ ပြုအပ်သောကုသိုလ်သည် သမ္ပဇာနကတကုသိုလ်၊ ကံကို၎င်း ကံ၏အကျိုး ကို၎င်း မသိသည်ဖြစ်၍ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်သည် အသမ္ပဇာနကတ ကုသိုလ်၊ ဤကုသိုလ်ကို အားထုတ်ရာ၌ ခြောက်ပါးပြားသည်ကိုလည်း နှလုံးထား။
ဒါနအရာ၌ အင်္ဂါလေးပါး
ပုညကိရိယဝတ္ထု ဆယ်ပါးတွင် ဒါနအရာ၌ အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ကုသိုလ် ပဌမဇောသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးပေး၏။ အင်္ဂါလေးပါး ဟူသည်ကား -
- ပစ္စယာနံ ဓမ္မိကတာ၊ တရားနှင့်ညီသော အားဖြင့်ဖြစ်သော ပစ္စည်းလည်း တပါး။
- စေတနာမဟတ္တံ၊ ကံကို၎င်း ကံ၏အကျိုးကို၎င်း ယုံကြည်သည်ဖြစ်၍ လှူသောအခါ စေတနာ ထက်သန်သည်လည်း တပါး။
- ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ၊ အာသဝေါကုန်လေပြီးသော ရဟန္တာလည်း တပါး။
- ဂုဏာတိရေကတာ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ် နိရောဓသမာပတ်မှ ထခိုက်ကြုံသည်လည်း တပါး၊
ပေါင်းလေးပါး။
ကာမာဝစရကုသိုလ်ကံ အဆုံးအဖြတ် အကျယ်ကို အလိုရှိမူ အဋ္ဌသာလိနီမှာယူလေ။
ပဏာမအရာ
ပဏာမအရာ၌ ခေတ္တ၊ အဇ္ဈာသယ နှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော ကုသိုလ်ပဌမဇော စေတနာသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးပေး၏။ ရတနာသုံးပါးဂုဏ်သည် ခေတ္တ မည်၏။ မြတ်သောဆန္ဒပသာဒသည် အဇ္ဈာသယမည်၏။ ဤသိုပိုင်းခြား၍မှတ်။
ကာမာဝစရ ကုသိုလ်ရှစ်ခုသည် ကာမသုဂတိ ခုနှစ်ဘုံ၌သာလျှင် ကိုးပါးသော ပဋိသန္ဓေကို ဖြစ်စေသည်။ ပဝတ္တိအခါ တဆယ့် ခြောက်ပါးသော ဝိပါက်ကို ကာမဘုံ ရူပဘုံတို့၌ ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ဖြစ်စေသည်။
“ကာမာဝစရ ကုသလံပိ ကာမသုဂတိယမေဝ ပဋိသန္ဓိံ ဇနေတိ၊ တထာ ပဝတ္တိယဉ္စ မဟာဝိပါကာနိ။ အဟေတုကဝိပါကာနိ ပန အဋ္ဌပိ သဗ္ဗတ္ထာပိ ကာမလောကေ ရူပ လောကေ စ ယထာရဟံ ဝိပစ္စတိ” ဟူသောပါဌ်ကိုထောက်။
ဤစကားသည် သာမညဖြစ်၍ ဝိသေသအထူးကို ပြဦးအံ့။
- တိဟိတ်ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ်သည် တိဟိတ်ပဋိသန္ဓေကို ပေး၏။ ပဝတ္တိအခါ တဆယ့် ခြောက်ပါးသော ဝိပါက်ကို ဖြစ်စေ၏။
- တိဟိတ် ဩမကကုသိုလ်၊ ဒွိဟိတ်ဥက္ကဋ္ဌ ကုသိုလ်သည် ဒွိဟိတ်ပဋိသန္ဓေကို ပေး၏။ ပဝတ္တိအခါ တိဟိတ်ဝိပါက်လေးခုမှတပါး တဆယ့်နှစ်ပါးသော ဝိပါက်ကို ဖြစ်စေ၏။
- ဒွိဟိတ်ဩမကကုသိုလ်သည် သုဂတိ အဟိတ် ပဋိသန္ဓေကိုပေး၏။ ပဝတ္တိအခါ အဟိတ်ကုသလဝိပါက် ရှစ်ခုကို ဖြစ်စေ၏။
“တတ္ထာပိ တိဟေတုကမုက္ကဋ္ဌံ”အစရှိသော ပါဌ်ကို ထောက်၍ သိလေ။
ရှေ့အဘို့ နောက်အဘို့၌ ကုသိုလ်ခြံရံအပ်သော စေတနာသည်၎င်း နောက်အဘို့၌ အဘန်တလဲလဲ မှီဝဲအပ်သော စေတနာသည်၎င်း ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ် မည်၏။
“ဥက္ကဋ္ဌန္တိကုသလပရိဝါရလာဘတော ပစ္ဆာအာသေဝနပဝတ္တိယာ ဝါ ဝိသိဋ္ဌံ” ဟူသော ဋီကာပါဌ်ကိုထောက်။
အကုသိုလ်ခြံရံအပ်သော ကုသိုလ်သည်၎င်း၊ ကုသိုလ်ပြုပြီးသည့် နောက်၌ နှလုံး မသာယာခြင်း ဖြစ်သော်၎င်း ဩမကကုသိုလ် မည်၏။
ကာမသုဂတိ ခုနှစ်ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေ ဘဝင် စုတိကိစ္စ တပ်သော အကျိုးတရားသည် အကြောင်းနှင့် တူသည်လည်းရှိ၏။ မတူသည် လည်းရှိ၏။ မျက်နှာလှုပ်သည်ရှိသော် ကြေးမုံပြင်၌ မျက်နှာရိပ် လှုပ်သကဲ့သို့ အသင်္ခါရိကကုသိုလ်သည် အသင်္ခါရိက ဝိပါက်ကိုသာ ဖြစ်စေသည်။ သသင်္ခါရိကဝိပါက်ကို မဖြစ်စေတတ်။ ဤသို့ စသဖြင့် အကြောင်းနှင့်မတူသော အကျိုးတရားသည် မဖြစ်ဟူ၍ ဆိုသောအယူကို အရှင် အနုရုဒ္ဓါဆရာ မနှစ်သက်သောကြောင့်။
“အသင်္ခါရံ သသင်္ခါရ၊ ဝိပါကာနိနပစ္စတိ။ သသင်္ခါရ မသင်္ခါရ၊ ဝိပါကာနီတိ ကေစန။” ဟု မိန့်အပ်ပြီ။
တခုသော စေတနာကြောင့် အကြိမ်များစွာ ပဋိသန္ဓေ မဖြစ်။ တကြိမ်သာဖြစ်သည်။ ပဝတ္တိအကျိုးသည်ကား ဘဝအရာ ဘဝ အထောင်၌လည်း ဖြစ်၏ဟုမှတ်။
ပုညကိရိယဝတ္ထု၌ တဏှာတို့နှင့် ယှဉ်ဟန်
ထိုဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ပုညကိရိယဝတ္ထု၌ တဏှာစသည်တို့နှင့် ယှဉ်ဟန်ကား။
ဒါန၌
- ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို သာယာသည်ဖြစ်၍ လှူအံ့၊ ကာမတဏှာ မည်၏။
- နတ်ပြည် စသည်တို့ကို တောင့်တ၍ လှူအံ့၊ ဘဝတဏှာမည်၏။
- ဘဝပြတ်ခြင်းကို တောင့်တ၍ လှူအံ့၊ ဝိဘဝတဏှာမည်၏။
သီလ၌
- ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို သာယာသည် ဖြစ်၍ ကျင့်အံ့၊ ကာမတဏှာ မည်၏။
- နတ်ပြည်စသည်ကို တောင့်တ၍ ကျင့်အံ့၊ ဘဝတဏှာ မည်၏။
- ဘဝပြတ်ခြင်းကို တောင့်တ၍ ကျင့်အံ့၊ ဝိဘဝတဏှာမည်၏။
ဘာဝနာ၌
- ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို သာယာသည်ဖြစ်၍ ပွါးများအံ့၊ ကာမတဏှာမည်၏။
- နတ်ပြည် စသည်ကို တောင့်တ၍ ပွါးများအံ့၊ ဘဝတဏှာမည်၏။
- ဘဝ ပြတ်ခြင်းကို တောင့်တ၍ ပွါးများအံ့၊ ဝိဘဝတဏှာမည်၏။
၎င်းနည်းတူ ကာမဂုဏ် ငါးပါးကို၎င်း ဘဝသစ်ကို၎င်း ဘဝပြတ်ခြင်းကို၎င်း တောင့်တ၍ ပြုအပ်သော အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ, ပတ္တိ ဒါန, ပတ္တာနုမောဒန, ဓမ္မသဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ တို့၌၎င်း ယထာရဟ သိအပ်၏။
၎င်းနည်းတူ ဒေါသနှင့်ပြုအပ်သော ဒါန စသည်, မောဟနှင့် ပြုအပ်သော ဒါနစသည်, မာနနှင့်ပြုအပ်သော ဒါနစသည်, ဒိဋ္ဌိနှင့် ပြုအပ်သော ဒါန စသည်တို့၌၎င်း ဥယျောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာကို သိအပ်၏။
သမုဒယသစ္စာ၏ ဂုဏ်တော်များ
ယူဟန်ကား
ဤလောက၌ ယုတ်မာသော သဘောရှိသော သူသည် ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို သာယာ သည်ဖြစ်၍၎င်း ဘဝသစ်ကို တောင့်တသည်ဖြစ်၍၎င်း ကိလေသာကုန်ခြင်းကို အားမထုတ်ပဲလျက် ဘဝပြတ်ခြင်းကို တောင့်တသည်ဖြစ်၍၎င်း လှူအံ့၊ ထိုသူ၏ တဏှာသုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးသော တဏှာစသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် တစုံတယောက်သော နတ်သိကြား မပြုပဲလျက် ဓမ္မနိယာမသိဒ္ဓိအားဖြင့် မိမိ၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို နတ်ရွာလူ ပြည်စသော ဝဋ်ဒုက္ခသို့မရောက်လျှင် ရောက်အောင် အားထုတ်ရကား အာယူဟန ဂုဏ်လည်းရှိ၏။
ထိုကဲ့သို့ လှူဒါန်းစဉ်အခါ၌ လောဘ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နင်သည် နတ်ရွာစသည်ကို သွားလော့ဟု ဆောင်နှင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား နိဒါနဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
ထိုကဲ့သို့ လှူဒါန်းစဉ်၌ လောဘအစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နတ်ရွာ စသောဝဋ်ဒုက္ခ၌ ယှဉ်စေရကား သံယောဂဂုဏ်လည်း ရှိ၏။
၎င်းလှူဒါန်းစဉ်၌ လောဘအစရှိသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နတ်ရွာစသော ဒုက္ခ၌ နေသမျှကာလပတ်လုံး နိဗ္ဗာန် ချမ်းသာကို မခံစားနှင့်ဟု တားသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား ပလိဗောဓဂုဏ် လည်းရှိ၏။
အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်း
ဤသို့လျှင် လောဘ စသော တရားတို့၏ ဓမ္မနိယာမ သတ္တိကြီးသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှစွဟု သမုဒယသစ္စာ၏ အာယူဟန, နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ တို့၏ သဘောကို မဘောက်မပြန် အမှန်သိခြင်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အားဖြင့် သိခြင်းမည်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်း
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းသော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယ သစ္စာ၏ လေးပါးသော အနက်သဘောကို ဟောတော်မူရာတွင် အာယူဟန သဘောကား မိမိတို့၏ သဘောဖြစ်၍ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ နိဒါန အစရှိသော သုံးပါးသော သဘောကို အဘယ်သဘာဝ တရားကို မြင်သောကြောင့် ဟောတော်မူ သနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့ -
- သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ရှင်ကြီးသည် ဘုံသုံးပါးလုံး၌ သမုဒယကြောင့် ဆောင်နှင်း အပ်သော ဒုက္ခသစ္စာအမျိုးမျိုးကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆောင်နှင်းတတ်သော ဒုတိယအနက် နိဒါနဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
- တတိယအနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် သံသရာတွင် မယှဉ်အပ်သော နိရောဓသစ္စာကြီးကို မြင်တော်မူသဖြင့် သံသရာတွင်ယှဉ်စေ တတ်သော တတိယသံယောဂဋ္ဌ ကို ဟောတော်မူ၏။
- စတုတ္ထ အနက်ကိုကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤသမုဒယကြောင့် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို မဆီးတား မပိတ်ပင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဆီးတားပိတ်ပင် တတ်သော စတုတ္တပလိဗောဓဋ္ဌကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော အခြင်းအရာကို ထင်စွာ ပြသဖြင့် မိမိ၏သဘောဟု ဆိုအပ်သော နိဒါန, သံယောဂ, ပလိဗောဓ တို့ကို ထင်စွာသိရခြင်းသည် အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို သိသည်မည်၏။
ဝဋ္ဋနိဿိတ ဒါန
ဤသည်ကား ဝဋ္ဋနိဿိတဒါန စသည်ကို ဆိုသည်။ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတမှာ မဂ္ဂသစ္စာနှင့် ဆိုင်သည်။ ထိုဝဋ္ဋနိဿိတကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် -
အဋ္ဌိမာ ဘိက္ခဝေ ဒါနူပပတ္တိယော။ ကတမာ အဋ္ဌ၊ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဒါနံ ဒေတိ သမဏဿ ဝါ ဗြဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓ ဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီ ပေယျံ။ သော ယံ ဒေတိ၊ တံ ပစ္စာသိသတိ။ သော ပဿတိ ခတ္တိယမဟာသာလေ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလေ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလေ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိ တေ သမင်္ဂီဘူတေ ပရိစာရယမာနေ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ အဟောဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရမ္မရဏာ ခတ္တိယ မဟာသာလာနံ ဝါ ဗြဟ္မဏမဟာသာလာနံ ဝါ ဂဟပတိ မဟာသာလာနံ ဝါ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျန္တိ၊ သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ၊ တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ၊ တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ။ တဿ တံ စိတ္တံ ဟီနေ ဝိမုတ္တံ ဥတ္တရိ အဘာဝိတံ တတြူပ ပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရမ္မရဏာ ခတ္တိယ မဟာသာလာနံ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ ဝါ ဂဟပတိ မဟာသာလာနံ ဝါ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ။ တဉ္စ ခေါ သီလဝတော ဝဒါမိ၊ နော ဒုဿီလဿ။ ဣဇ္ဈတိ ဘိက္ခဝေ သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ။ စသည်ဖြင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူသည်။
ပကတူပနိဿယော သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယ မာနံ ဇပ္ပေတိ၊ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ၊ သီလံ, သုတံ, စာဂံ ပညံ ဥပနိဿာယ မာနံ ဇပ္ပေတိ၊ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ။ သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ ပညာ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ မာနဿ ဒိဋ္ဌိယာ ပတ္တနာယ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ စသည်ဖြင့် ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူ၏။
ပကတူပနိဿယော ရာဂံ ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတိ၊ သီလံ သမာဒိယတိ၊ ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ၊ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ ဝိပဿနံ ဥပ္ပါဒေတိ။ စသည်ဖြင့် ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူ၏။
အင်္ဂုတ္တိုရ် အနက်
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒါနူပပတ္တိယော၊ ပေးလှူ ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေတို့သည်။
ဣမာ အဋ္ဌ၊ ဤရှစ်ပါးတို့တည်း။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးတို့သည်။
ကတမာ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း ဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စော၊ အချို့သောသူသည်။
သမဏဿ ဝါ၊ ရဟန်းအား၎င်း။
ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ၊ မြတ်သော အကျင့်သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်အား၎င်း။
ဒါနံ၊ အလှူကို။
ဒေတိ၊ ပေး၏။
အန္နံ၊ ဆွမ်းကို၎င်း။
ပါနံ၊ အဖျော်ကို၎င်း။
ဝတ္ထံ၊ အဝတ်ကို၎င်း။
ယာနံ၊ ယာဉ်ကို၎င်း။
မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ၊ ပန်း နံ့သာ နံ့သာပျောင်းကို၎င်း။
သေယျာဝသထပဒီပေယျံ၊ အိပ်ရာ နေရာ ကျောင်း ဆီမီးကို၎င်း။
ဒေတိ၊ ပေး၏။
သော၊ ထိုသူသည်။
ယံ၊ အကြင် ကာမဂုဏ်ငါးပါးဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဒေတိ၊ ပေး၏။
တံ၊ ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးကို။
ပစ္စာသိသတိ၊ တောင့်တ၏။
သော၊ ထိုတောင့်တသောသူသည်။
ခတ္တိယမဟာသာလေ ဝါ၊ ခတ္တိယ မဟာသာလ အမျိုးတို့ကို၎င်း။
ဗြာဟ္မဏမဟာသာလေ ဝါ၊ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလ အမျိုးတို့ကို၎င်း။
ဂဟပတိမဟာသာလေ ဝါ၊ ဂဟပတိမဟာသာလ အမျိုးတို့ကို၎င်း။
ပဉ္စဟိ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ကာမဂုဏေဟိ၊ ကာမဂုဏ်တို့နှင့်။
သမပ္ပိတေ၊ တကွဖြစ်သည်တို့ကို။
သမင်္ဂီဘူတေ၊ ပြည့်စုံသည်တို့ကို။
ပရိစာရယမာနေ၊ စမ္ပယ်မွေ့လျော်သည်တို့ကို။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
တဿ၊ ထိုပေးလှူတတ်သောသူအား။
ဧဝံ၊ ဤသို့သောအကြံသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဟံ၊ သည်။
ကာယဿ၊ ဥပဒိန္နကခန္ဓာကိုယ်၏။
ဘေဒါ၊ ပျက်စီးခြင်းကြောင့်။
မရဏာ၊ စုတိပြတ်ကြွေ သေလွန်သည်မှ။
ပရံ၊ အထက်ဖြစ်သော နောက်ကာလ၌။
ခတ္တိယမဟာသာလာနံ ဝါ၊ ခတ္တိယမဟာသာလ အမျိုးတို့၏၎င်း။
ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ ဝါ၊ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလ အမျိုးတို့၏၎င်း။
ဂဟပတိမဟာသာလာနံ ဝါ၊ ဂဟပတိမဟာသာလ တို့၏၎င်း။
သဟဗျတံ၊ အပေါင်းအဖေါ် အဖြစ်သို့။
ဥပပဇ္ဇေယျံ၊ ဖြစ်ပါမူကား။
အဟောဝတ၊ ကောင်းလေစွ။
ဣတိဧဝံ၊ ဤသို့သောအကြံသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သော၊ ထိုသူသည်။
တံ စိတ္တံ၊ ထိုခတ္တိယမဟာသာလ, အစရှိသော အမျိုး၌ဖြစ်လိုသော စိတ်ကို။
ဒဟတိ၊ ထား၏။
တံ စိတ္တံ၊ ထိုစိတ်ကို။
အဓိဋ္ဌာတိ၊ ဆောက်တည်၏။
တံ စိတ္တံ၊ ထိုစိတ်ကို။
ဘာဝေတိ၊ ပွါးစေ၏။
တဿ၊ ထိုသူ၏။
တံ စိတ္တံ၊ ထိုခတ္တိယမဟာသာလ အစရှိသော အမျိုး၌ဖြစ်လိုသော စိတ်သည်။
ဟီနေ၊ ယုတ်မာသော ကာမဂုဏ်ငါးပါး၌။
ဝိမုတ္တံ၊ ညွတ်၏။
တတော၊ ထိုကာမဂုဏ်ငါး ပါးထက်။
ဥတ္တရိ၊ အလွန်။
မဂ်ဖိုလ်အကျိုးငှါ။ (ထည့်)၊
အဘာဝိတံ၊ မပွါးစေအပ်သည်ဖြစ်၍။
တတြ၊ ထိုတောင့်တအပ်သောအမျိုး၌။
ဥပပတ္တိယာ၊ ပဋိသန္ဓေအလို့ငှါ။
သံဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
သော၊ ထိုသူသည်။
ကာယဿ၊ ၏။
ဘေဒါ၊ ကြောင့်။
မရဏာ၊ မှ။
ပရံ၊ ၌။
ခတ္တိယမဟာသာလာနံ ဝါ၊ တို့၏၎င်း။
ဗြာဟ္မဏ မဟာသာလာနံ၊ ၏၎င်း။
ဂဟပတိမဟာသာလာနံ ဝါ၊ တို့၏၎င်း။
သဟဗျတံ၊ သို့။
ဥပပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်ရ၏။
တဉ္စခေါ၊ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းကိုလည်း။
သီလဝတော၊ သီလရှိသောသူအား။
အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။
ဝဒါမိ၊ ဟောတော်မူ၏။
ဒုဿီလဿ၊ သီလမရှိပဲလျက်နှင့် လှူသောသူအား။
ဝါ၊ သီလမရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ကို လှူသောသူအား။
နော ဝဒါမိ၊ ငါဘုရားဟောတော်မမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သီလဝတော၊ သီလရှိသောသူအား။
ဝါ၊ သီလရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ကို လှူသောသူအား။
ဝိသုဒ္ဓတ္တာ၊ စင်ကြယ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
စေတောပဏိဓိ၊ စိတ်၏တောင့်တသော အတိုင်းသည်။
ဣဇ္ဈတိ၊ ပြည့်စုံရ၏။
အင်္ဂုတ္တိုရ် အနက်။
ပဋ္ဌာန်းအနက် (၁)
ပကတူပနိဿယော၊ ပကတူပနိဿယ ပစ္စည်းသည်။
သဒ္ဓံ၊ သဒ္ဓါတရားကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
မာနံ၊ မာနကို။
ဇပ္ပေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဒိဋ္ဌိံ၊ မှားသောအယူကို။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
သီလံ၊ သီလကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
မာနံ၊ မာနကို။
ဇပ္ပေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဒိဋ္ဌိံ၊ မှားသောအယူကို။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
သုတံ၊ အကြားအမြင်ကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
မာနံ၊ မာနကို။
ဇပ္ပေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဒိဋ္ဌိံ၊ မှားသောအယူကို။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
စာဂံ၊ စွန့်ကြဲခြင်းကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
မာနံ၊ မာနကို။
ဇပ္ပေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဒိဋ္ဌိံ၊ မှားသောအယူကို။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
ပညံ၊ ပညာကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
မာနံ၊ မာနကို။
ဇပ္ပေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဒိဋ္ဌိံ၊ မှားသောအယူကို။
ဂဏှာတိ၊ ယူ၏။
သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါသည်။
သီလံ၊ သီလသည်။
သုတံ၊ သုတသည်။
စာဂေါ၊ စာဂသည်။
ပညာ၊ ပညာသည်။
ရာဂဿ၊ ရာဂအား။
ဒေါသဿ၊ ဒေါသအား။
မောဟဿ၊ မောဟအား။
မာနဿ၊ မာနအား။
ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဒိဋ္ဌိအား။
ပတ္ထနာယ၊ ပတ္ထနာအား။
ဥပနိဿယပစ္စယေန၊ ဥပနိဿယပစ္စည်းဖြင့်။
ပစ္စယော ဥပကာရကော၊ကျေးဇူးပြုတတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပဋ္ဌာန်းအနက် (၂)
ပကတူပနိဿယော၊ ပကတူပနိဿယသည်။
ရာဂံ၊ ရာဂကို။
ဥပနိဿာယ၊ မှီ၍။
ဒါနံ၊ အလှူကို။
ဒေတိ၊ ပေး၏။
သီလံ၊ သီလကို။
သမာဒိယတိ၊ ဆောက်တည်၏။
ဥပေါသထကမ္မံ၊ ဥပုသ်စောင့်သော အမှုကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ဈာနံ၊ ဈာန်ကို။
ဥပ္ပါဒေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဝိပဿနံ၊ ဝိပဿနာကို။
ဥပ္ပါဒေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ပဋ္ဌာန်းအနက်။
ဤသို့လျှင် သမုဒယသစ္စာ၏ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ တို့ဖြင့် ဥယျောဟနဂုဏ်ကို ဆောင်သော သမုဒယသစ္စာ၏ အဖြစ်ကိုပြလျှင် ကြွင်းကျန် သော ဒေါသ မောဟ အစရှိသော ကိလေသာတို့၌၎င်း, အာသဝ သြဃ ယောဂ စသော အကုသလ ရာသီတို့၌၎င်း, ကုသလကမ္မပထ တို့နှင့်ယှဉ်သော အကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ် စေတသိက် တို့၌၎င်း, သမုဒယသစ္စာ၏ဖြစ်ကြောင်းကို အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝကာရနည်း အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းတို့ဖြင့် ဝေဘန်၍ သိအပ်၏။
ဤသို့သိခြင်း အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်း နှစ်ပါးတို့ဖြင့် သိခြင်းမျှသာတည်း။
ထိုသိုသိခြင်းသည် အနုမာန အနုဗောဓ သိခြင်းမျှသာရှိသေးသည်။ သံသရာမှ ထွက်မြောက်နိုင်သေးသည် မဟုတ်။
သံသရာမှ ထွက်မြောက်အောင် သိခြင်း
စင်စစ်သော်ကား သံသရာမှ ထွက်မြောက်အောင် သိခြင်းဟူသည် -
- အာရမ္မဏပဋိဝေဓ - အသမ္မောဟ ပဋိဝေဓ,
- အာရမ္မဏပဋိဝေဓ - ကိစ္စပဋိဝေဓ အားဖြင့် နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ထွက်မြောက်သောသူတို့၏ သိခြင်းမှာ သစ္စာလေးပါးကို တပြိုင်နက်သိသည်။ (တနည်း)။ နိရောဓသစ္စာကို အာရမ္မဏဋိဝေဓ၊ ကျန်သော သစ္စာသုံးပါးကို အသမ္မောဟပဋိဝေဓ တို့ဖြင့် တပြိုင်နက်သိသည်။ သင်္ခတတရားကိုလည်း အာရုံ မပြု။ ယခုသစ္စာမှာမူ သမုဒယသစ္စာကို အာရုံပြုရသေးသည်ဖြစ်၍ သံသရာမှ မထွက်မြောက်နိုင်။
ဤသမုဒယသစ္စာသည် ထွက်မြောက်သောသူတို့၏ အခိုက်၌ အသမ္ဗောဟ ပဋိဝေဓ မျှသာ ရအပ်၏။ ထိုကြောင့် ဧကပဋိဝေဓ - အာဝီဘဝနာကာရ အားဖြင့် သံသရာမှ ထွက်မြောက်ထိုက်သော သူတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက် ပြုသည်နှင့် တပြိုင်နက် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း နှစ်ပါး တို့ကို အစိုးရလျက် ကျန်သော ပရိညေယျ ပဟာတဗ္ဗ ဘာဝေတဗ္ဗ ထိုက်သော သစ္စာသုံးပါးကို တပြိုင်နက် ကိစ္စပြီးအောင် ဖဿသစ္ဆိကိရိယဖြင့် ဆောင်ရွက်တော် မူနိုင်သည်။
တဉ္စနိရောဓသစ္စံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန အဘိသမာနေန္တန ဝိသယတော ကိစ္စတော အာရမ္မဏတော စ အာရမ္မဏပဋိဝေဓဝသေန စ ပဋိဝိဒ္ဓံ။ ယထာ ပရိညာဘိ သမယဝသေန ဒုက္ခသစ္စံ, ဘာဝနာဘိ သမယဝသေန မဂ္ဂသစ္စဉ္စ, အသမ္မောဟတော ပဋိဝိဒ္ဓံ ဟောတိ။ ဧဝံ ပဟာနာဘိသမယဝသေန အသမ္မောဟတော စ ပဋိဝိဒ္ဓါ တဏှာဟောတိ။
ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ။
တဉ္စနိရောဓသစ္စံ၊ ထိုနိရောဓသစ္စာကိုလည်း။
သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဝသေန၊ မျက်မှောက်ပြုခြင်း သိသည်ဖြစ်၍ ထိုးထွင်းသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
အဘိသမာနေန္တန၊ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိသောသူသည်။
ဝိသယတော စ၊ အာရုံအားဖြင့်၎င်း။
ကိစ္စတော စ၊ ကိစ္စအားဖြင့်၎င်း။
အာရမ္မဏတော စ၊ အာရုံအားဖြင့်၎င်း။
အာရမ္မဏပဋိဝေဓဝသေန၊ အာရမ္မဏပဋိဝေဓ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
ပဋိဝိဒ္ဓ္ဓံ၊ ထိုးထွင်း၍သိအပ်၏။
ဒုက္ခသစ္စံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
ပရိညာဘိသမယဝသေန၊ ပရိညာဘိသမယ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
မဂ္ဂသစ္စဉ္စ၊ မဂ္ဂသစ္စာကိုလည်း။
ဘာဝနာဘိသမယဝသေန၊ ဘာဝနာဘိသမယ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
အသမ္မောဟတော၊ မတွေမဝေပဲ။
ပဋိဝိဒ္ဓံ၊ ထိုးထွင်း၍ သိသည်။
ဟောတိယထာ၊ ဖြစ်၏သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
တဏှာ၊ သမုဒယသစ္စာကို။
ပဟာနာဘိသမယဝသေန စ၊ ပဟာနာဘိသမယ၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်း။
အသမ္မောဟတော၊ မတွေမဝေပဲ။
ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ထိုးထွင်း၍သိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧကပဋိဝေဓကား မဂ္ဂသစ္စာ၌ ထင်စွာဖြစ်လတ္တံ့။
ဤသို့ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော စကား အစဉ်ဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းသို့တိုင်အောင် ဆရာကောင်းတို့၏ အထံ၌ ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ အာယတန စသော သဘောတရားတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာတည်း။ တဏှာစသော သဘောတရားတို့သည် သမုဒယသစ္စာတည်း။
ဤသို့ အကျဉ်းအားဖြင့်၎င်း အကျယ်အားဖြင့်၎င်း သင်ကြား၍ အဘန်တလဲလဲ သမုဒယသစ္စာထိုက်သော သဘောတရားအပေါင်းကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ လက္ခဏာရေး သုံးပါးတို့ဖြင့် ထင်အောင် မြင်အောင် အားထုတ်ရာ၏။ လက္ခဏာရေးတင်ဟန်ကို မဂ္ဂသစ္စာ၌တွေ့လတ္တံ့။
ပုရိမာနိ ဟိ ဒွေ သစ္စာနိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ တဏှာ သမုဒယောတိ ဧဝံ သင်္ခေပေနစ, ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ အာဒိနာ နယေန ဝိတ္ထာရေနစ, အာစရိယဿ သန္တိကေ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဝါစာယ ပုနပ္ပုနံ ပရိဝတ္ထေန္တော ယောဂါဝစရော ကမ္မံ ကရောတိ။
သမ္မော။
ဟိ တဒေဝ သစ္စံ၊ ထိုစကားသည်မှန်၏။
ပုရိမာနိ၊ ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။
ဒွေ သစ္စာနိ၊ နှစ်ပါးသော သစ္စာတို့ကို။
ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ တဏှာ သမုဒယောတိ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဒုက္ခံ တဏှာ သမုဒယော ဟူ၍။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
သင်္ခေပေန စ၊ အကျဉ်းအားဖြင့်၎င်း။
ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ တိ အာဒိနာ၊ ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဤသို့ အစရှိသော။
နယေန၊ နည်းဖြင့်။
ဝိတ္ထာရေနစ၊ အကျယ်အားဖြင့်၎င်း။
အာစရိယဿ၊ ဆရာ၏။
သန္တိကေ၊ အထံ၌။
ဥဂ္ဂဏှိတွာ၊ သင်၍။
ဝါစာယ၊ နှုတ်ဖြင့်။
ပုနပ္ပုနံ၊ အဘန်တလဲလဲ။
ပရိဝတ္ထေန္တော၊ တပြောင်းပြန်ပြန်။
ယောဂါဝစရော၊ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ကမ္မံ၊ စီးဖြန်းသောအမှုကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ဤသို့လျှင် အကျဉ်းအားဖြင့်သိအပ်၏။ အကျယ်ဆိုလျှင် ပြီးဆုံးနိုင်တော့မည်မဟုတ်။
သမုဒယသစ္စကဏ္ဍော ဒုတိယော နိဋ္ဌိတော။
၅၃ - နိရောဓသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် အမေးကို ပြခြင်း
(၁) အဘယ်ကြောင့် နိရောဓ မည်သနည်း။
(၂) အဘယ်ကြောင့် သစ္စာ မည်သနည်း။
(၃) အဘယ်ကြောင့် နိရောဓသစ္စာ မည်သနည်း။
(၄) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည် အဘယ်နည်း။
(၅) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း။
(၆) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း။
(၇) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း။
(၈) ထိုနိရောဓ သစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွှတ်သနည်း။ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း -
ဟူ၍ ပုစ္ဆာ (၈) ချက် တို့ဖြင့် မေးအပ်၏။
၅၄ - အဘယ်ကြောင့် နိရောဓမည်သနည်း ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
ထိုသို့ မေးအပ်သော ပုစ္ဆာ (၈)ချက် တို့တွင် ရှေးဦးစွာသော (၁) အဘယ်ကြောင့် နိရောဓမည်သနည်း ဟူသော ပုစ္ဆာ၌ အဖြေ ဝိသဇ္ဇနာကား ဤသို့တည်း။
“နိရုဇ္ဈတိ ဧတ္ထာတိ နိရောဓော”။
ဧတ္ထ၊ ဤအင်္ခတဓာတ်၌။
နိရုဇ္ဈတိ၊ ချုပ်တတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ချုပ်ရာ ဖြစ်သော သတ္တိကြောင့်။
နိရောဓော၊ နိရောဓ မည်၏။
နိရုဇ္ဈတိဧတ္ထာတိကား အဓိကရဏသာဓန ကိတ်ဝိဂြိုဟ်။ နိရောဓကား အဓိ ကရဏ သာဓန ကိတ်ပုဒ်။ ရုဓဓာတ်၊ အပစ္စည်း။ ရုဓဓာတ်အရ ကတွတ္ထ ကြိယာကား ဝေနေယျတို့၏ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို မုချအားဖြင့် ရ၏။
အဓိကရဏတ္ထ ကြိယာကား ထို မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ဌာနူပစာအားဖြင့် ရ၏။ အပစ္စည်း၏ အရကား ထိုမုချဌာနူပစာတို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော နိဗ္ဗာန် ရ၏။
ဤနိရောဓ ဟူသောပုဒ်၌ ရုဓဓာတ်၏ သဘောဖြစ်သော နိရောဓ သဒ္ဒါသည် ဝဋ်သုံးပါး၏ ချုပ်ကြောင်းဖြစ်သည် ဟုပြသော အဖြစ်ကို၎င်း ဝဋ်သုံးပါးတို့၌ မဖြစ်ခြင်း သဘာဝတို့၏ သဘောကို၎င်း ပြ၏။ ထိုကြောင့်။
“ဒုက္ခဿ ဝါ အနုပ္ပါဒ နိရောဓပေစ္စယတ္တာ” ဟူသော ဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ၌ ချုပ်ခြင်း နိရောဓ ဟူသည် ရုပ်နာမ် ခန္ဓာတို့၏ ဘင်ခဏ မဟုတ်။ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စုတိခန္ဓာ ဘင်္ဂက္ခဏ၏ အခြားမဲ့ ကာလဝယ် ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်တို့၏ ပဋိသန္ဓေကိစ္စအားဖြင့် မဖြစ်။ အနုပ္ပါဒနိရောဓ၌ အနုပ္ပါဒသဒ္ဒါ နိရောဓသဒ္ဒါတို့ကို တုလျာဓိကရဏ ကမ္မဓာရည်းသမာသ် ပြုအပ်ကြောင်းကိုပြသော။
“အနုပ္ပါဒေါဧဝ နိရောဓာ အနုပ္ပါဒ နိရောဓော။ အာယတိံ ဘဝါဒီသု အနုပ္ပတ္တိ၊ န ပန ဘင်္ဂေါ”
ဟူသော စကားကို ထောက်သဖြင့်လည်း တဘန်အသစ်မဖြစ်ကောင်း သောအားဖြင့် မဖြစ်ခြင်း ဟူသည်နှင့် ချုပ်ခြင်းဟူသည် အတူတူပင် ဟူ၍ မှတ်အပ်၏။
အနုပ္ပါဒေါဧဝ၊ တဘန်အသစ် မဖြစ်ခြင်းသည်ပင်လျှင်။
နိရောဓော၊ ချုပ်ခြင်းတည်း။
အနုပ္ပါဒနိရောဓော၊ တဘန်အသစ် မဖြစ်ခြင်းသည်ပင်လျှင် ချုပ်ခြင်း။
အာယတိံ၊ စုတိကျပြီးသည်မှ နောက်ကာလ၌။
ဘဝါဒီသု၊ ဘဝ အစရှိသည်တို့၌။
အနုပ္ပတ္တိ၊ မဖြစ်ခြင်းပင်တည်း။
ဝါ၊ မဖြစ်ခြင်း အဘာဝကို ရ၏။
န ပန ဘင်္ဂေါ၊ ဘင်ခဏမဟုတ်။
ဝါ၊ ဘင်ခဏကိုမရ။
တနည်း -
“အဘာဝေါ ဧတ္ထ ရောဓဿာတိ နိရောဓော”။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ရောဓဿ၊ သံသရာတွင် ကျင်လည်တတ်သော သဘောတရား၏။
အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းတည်း။
ဣတိတသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
နိရောဓော၊ နိရောဓ မည်၏။
“အဘာဝေါ ဧတသ္မိံ ရောဓဿာဘိ နိရောဓော”ဟူ၍လည်းပြုလေ။
ဤဝိဂြိုဟ်တို့၌ နိသဒ္ဒါသည် မရှိခြင်းအနက်၊ ရောဓသဒ္ဒါသည် နှောင်ချိုင့်ဟူသော အနက် ကျင်လည်ခြင်းအနက်တို့ကို ဟော၏။
တတိယသစ္စံ ပန ယသ္မာ နိသဒ္ဒေါ အဘာဝံ၊ ရောဓ သဒ္ဒေါစ စာရကံ ဒီပေတိ၊ တသ္မာ အဘာဝေါ ဧတ္ထ သံသာရစာရက သင်္ခါတဿ ဒုက္ခရောဓဿ သဗ္ဗဂတိသုညတ္တာ။ သမဓိဂတေ ဝါ တသ္မိံ သံသာရစာရကင်္ခါတဿ ဒုက္ခရောဓဿ ဟောတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
တတိယသစ္စံ၊ တတိယသစ္စာကို။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
နိသဒ္ဒေါ၊ နိသဒ္ဒါသည်။
အဘာဝံ၊ မရှိခြင်းကို။
ဒီပေတိ၊ ပြ၏။
ရောဓသဒ္ဒေါစ၊ ရောဓ သဒ္ဒါသည်။
စာရကံ၊ သံသရာနှောင်ချိုင့်ဟူသော အနက်ကို။
ဒီပေတိ၊ ပြ၏။
တသ္မာ၊ ထိုသို့ နိသဒ္ဒါ၏ အဘာဝ, ရောဓသဒ္ဒါ၏ စာရကအနက်ကို ပြတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဧတ္ထ၊ ဤ အသင်္ခတဓာတ်၌။
သံသာရစာရကသင်္ခါတဿ၊ သံသရာနှောင်ချိုင့်ဟု ဆိုအပ်သော။
ဒုက္ခရောဓဿ၊ ဒုက္ခ ဟူသောနှောင်ချိုင့်၏။
အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူကား။
သဗ္ဗဂတိသုညတ္တာ၊ အလုံးစုံသော ဂတိငါးပါးမှ ဆိတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဝါ၊ ကား။
တသ္မိံ အသင်္ခတေ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
သမဓိဂတေ၊ အသင့်အားဖြင့် ရအပ်သိအပ်သည်ရှိသော်။
တဒဓိဂတဿ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ်ကို ရခြင်းရှိသော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်အား။
သံသာရစာရကသင်္ခါတဿ၊ သံသရာ နှောင်ချိုင့်ဟုဆိုအပ်သော။
ဒုက္ခရောဓဿ၊ ဒုက္ခဟူသော နှောင်ချိုင့်၏။
အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤသိုလျှင် နိရောဓ ဟူသော ပုဒ်ကို သိလေ။
ပဋ္ဌမပုစ္ဆာ ပြီး၏။
ဒုတိယပုစ္ဆာ တတိယပုစ္ဆာတို့ကိုကား ဒုက္ခသစ္စာ၌ နည်းကိုမှီး၍ သိအပ်၏။
ဒုတိယပုစ္ဆာ တတိယပုစ္ဆာ ပြီး၏။
၅၅ - ထို နိရောဓသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်ကား အဘယ်နည်းဟူသော စတုတ္ထ ပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၄) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ လက္ခဏာ စသည်ကား အဘယ်နည်း။
ထိုနိဗ္ဗာန်သည် ကိလေသာမီး ခန္ဓာတို့ ငြိမ်းခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။ မရွေ့ခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။ တနည်း - သံသရာမှ ငြီးငွေ့သောသူအား သက်သာရာကို ပြုခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။ ခန္ဓာငါးပါးဟု ဆိုအပ်သော သင်္ခါရနိမိတ်မရှိခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။ တနည်း - သံသရာ ဒုက္ခ အစမဆုံးနိုင်သော ချဲ့တတ်သော တဏှာ မာန ဒိဋ္ဌိ ဟူသော ပပဉ္စကင်းခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိ၏။
တယိဒံ သန္တိလက္ခဏံ၊ အစ္စုတိရသံ၊ အဿာသကရဏရသံ ဝါ၊ အနိမိတ္တပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ နိပ္ပပဉ္စပစ္စုပဋ္ဌာနံ ဝါ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
တယိဒံ တံ ဣဒံ နိဗ္ဗာနံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်သည်။
သန္တိလက္ခဏံ၊ ကိလေသာဒုက္ခ ခန္ဓာဒုက္ခတို့မှ ငြိမ်းဧခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
အစ္စုတိရသံ၊ မရွေ့ရှားခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
ဝါ၊ တနည်းကား။
အဿာသကရဏရသံ၊ သံသရာဒုက္ခမှ ငြီးငွေ့သော သူအား သက်သာရာကို ပြုခြင်း ကိစ္စ ရှိ၏။
အနိမိတ္တပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ခန္ဓာငါးပါးဟူသော နိမိတ်မှ ဆိတ်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်အထည် ဟူသော ဒြဗ် မရကောင်းဟု ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိ၏။
ဝါ၊ တနည်းကား။
နိပ္ပပဉ္စပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ သံသရာဒုက္ခ အစမဆုံးနိုင်အောင် ချဲ့တတ်သော တဏှာ မာန ဒိဋ္ဌိ ဟူသော ပပဉ္စကင်းသည် အဖြစ်ကို ဖြစ်စေတတ်၏။
နိဗ္ဗာန်မှာ ပဒဋ္ဌာန်မရှိ။
စတုတ္ထပုစ္ဆာ ပြီး၏။
၅၆ - ထို နိရောဓသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်းဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၅) နိရောဓသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း ဟူရာ၌ ထို နိရောဓသစ္စာ သည် တဏှာသုံးပါးတို့၏ အကြွင်းမဲ့ကင်းခြင်း ချုပ်ခြင်း စွန့်ခြင်း ကင်းစွာ စွန့်လွှတ်ခြင်း အခါခပ်သိမ်း လွတ်ခြင်း အာလယမရှိခြင်း ဤသို့သော ချုပ်ငြိမ်းခြင်း တို့သည် အနက်အားဖြင့် အသင်္ခတ တခုတည်းသာရှိ၏။ ထိုကြောင့် အာကာရ အားဖြင့် တပါးသာ ရအပ်၏။
ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယောတိ ဧဝံ နိရောဓနိဒ္ဒေသေ အတ္ထတော ဧကမေဝ နိဗ္ဗာနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ယော တဿာယေဝ။ပ။ အနာလယောတိ၊ အနာလယော ဟူ၍။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
နိရောဓနိဒ္ဒေသ၊ နိရောဓနိဒ္ဒေသ၌။
ဝုတ္တံ၊ မိန့်ဆိုအပ်သော။
အတ္တတော၊ တရားကိုယ်အားဖြင့်။
ဧကမေဝ နိဗ္ဗာနံ၊ တပါးတည်းသာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည်၎င်း။
ဤနိဗ္ဗာန် ဟူသော စကား၌ စောဒနာနှင့် သောဓနာကို အတံငယ် ပြဦးအံ့။
နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ထင်ရှားမရှိ။ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာပျောက် ချုပ်၍သွားသော လုံးလုံးကြီး အသစ်မဖြစ်လာသော အဘာဝမျှကို နိဗ္ဗာန်ဆိုသည် မဟုတ်လောဟု စောဒက ဆရာက ဆိုလာမူ။
ယင်းစကားကိုမဆိုသင့်။ အကယ်၍ဆိုခဲ့လျှင် နိဗ္ဗာန်ရခြင်းငှါ အားထုတ်ရသော ဒါန သီလ စသော ကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးမရှိ နိရတ္ထက မြုံ၍သွားလေသော အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်တည်းဟု ပရိဟာရဆရာက ဖြေဆိုရာ၏။
ယင်းသို့ အဘာဝ အဖြစ်သို့ ရောက်ရခြင်းသည်ပင် ထိုဒါနသီလ စသော ပါရမီ ကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးမဟုတ်ပါလော စောဒက တက်ပြန်ရာဝယ် အကယ်၍ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာမရှိခြင်း အဘာဝသည် နိဗ္ဗာန် မည်ငြားအံ့။ အတီတခန္ဓာ အနာဂတခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှား မရှိခြင်း အဘာဝသည်လည်း နိဗ္ဗာန် မည်သည်ပင် ဖြစ်ခဲ့ရာ၏။
ယင်းသို့ဖြစ်လျှင် ဟိုရှေးကြီးအခါကပင် သတ္တဝါဟူသမျှ နိဗ္ဗာန်ရကြသည်ချည်း ဖြစ်ခဲ့ရာ၏။ ထို့ကြောင့် အဘာဝမျှကို နိဗ္ဗာန်ဆိုသည်ဟု မဆိုသင့်ကြောင်းနှင့် ပရိဟာရဆရာ ဖြေဆိုရာ၏။
ယင်းသို့ အတိတ် အနာဂတ် တရားတို့ ထင်ရှားမရှိသော အဘာဝကို နိဗ္ဗာန်မည်၏ဟု မဆိုလို။ ဖြစ်ပေါ်လာဆဲသော ဝတ္တ မာနတရားတို့၏ မဖြစ်လာခြင်း ပျောက်၍ သွားခြင်း အဘာဝကိုသာ နိဗ္ဗာန်ဆိုပါသည်ဟူ၍ စောဒကဆရာ ဆိုလာပြန်ရာဝယ် ယင်းသို့ ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ခန္ဓာတို့၏ ချုပ်ပျောက်၍သွားခြင်း အဘာဝကို နိဗ္ဗာန် ဆိုခဲ့ငြားအံ့၊ ထိုဖြစ်ဆဲဖြစ်သော မဂ်စိတ္တုပ္ပါဒ် ခန္ဓာမချုပ်ပျောက်မီက ကိလေသာ ကုန်ခြင်း ဟူသော သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ထင်ရှားမဖြစ်သေးဟု ဆိုရာ ရောက်ခဲ့ရာ၏။ ဖြစ်လည်း ဖြစ်သည်သာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဖြစ်သော် ဝတ္တမာနက္ခန္ဓာ တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်း၊ အသစ် မရောက်လာခြင်း အဘာဝကို နိဗ္ဗာန်မဆိုသင့်ဟု ပရိဟာရဆရာ ဆိုပြန်ရာ၏။
ထိုစိတ္တုပ္ပဒ်ဖြစ်ဆဲအခါ ကိလေသာတို့ မရှိသဖြင့် ထိုမရှိခြင်းကိုပင် သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဖြစ်လာပြီ မဆိုသင့်ပါလောဟု စောဒက တက်ပြန်ရာတွင် ယင်းသို့ ကိလေသာ တို့ ဖြစ်ဆဲဥပါဒ်ဆဲ မဟုတ်သမျှကို သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဆိုခဲ့ပြန်လျှင် ကိလေသာ တို့ကို ပယ်ခြင်းငှါ မဂ်လေးပါးဖြစ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်း အရိယာမဂ်ဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးမရှိခဲ့ရာ။
ထိုကြောင့် ကိလေသာတို့မဖြစ်ရုံ မဥပါဒ်လာရုံမျှကို သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်သော ခန္ဓာတို့၏ ချုပ်ခြင်းမရှိခြင်း အဘာဝကို အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုလိုစရာ ဆိုနိုင်စရာ အဘယ်ဟာတခု အကြောင်းမရှိ အကြောင်းမထင် ဆိုခြင်းကို မောင်မဆိုပါနှင့်ဟု ပရိဟာရဆရာက နာနာကြီး ပိတ်ဆီး နှိပ်ဆိုပြန်ရာ၏။
“ယော ခေါ အာဝုသော ရာဂက္ခယော။ပ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာနံ”
ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ မထေရ်သည်ပင် မိန့်ဆိုတော်မူသောကြောင့် ကိလေသာ တို့၏ အကြွင်းမဲ့ကုန်ပျောက် အသစ် မရောက်ခြင်း ဟူသော ကိလေသက္ခယသည်ပင် အသင်္ခတဓာတ် ဟူသော နိဗ္ဗာန်မည်သည် မဆိုသင့်ပါလောဟု တဘန် လော၍ စောဒက တက်ပြန်သည်အခါ ယင်းသို့ဖြစ်လျှင် “ရာဂက္ခယော။ပ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ အရဟတ္တံ”ဟူ၍လည်း အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပင် မိန့်တော်မူသောကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ် ဟူသည်လည်း အခြားမဟုတ် ကိလေသာတို့၏ ကုန်ခြင်းခယကိုပင် ဆိုသည်ဟု ဆိုရာမရောက်ခဲ့ပြီလောဟု ပရိဟာရဆရာ မိန့်ဆို၏။
ထို စောဒကဆရာ ဆိုရာမဲ့သီး ကျီးကြည့် ကြောင်ကြည့် ဣန္ဒြေမရ အမှုမလှ ဝန်လည်းမချ၍ နေသည့်အခါ ယင်း စောဒကကို နိုင်သည်ထက်နိုင်အောင် ကိဉ္စဘိယျော တက်၍ကြောလိုသော ပရိဟာရဆရာက ယင်းသို့ ကိလေသာတို့၏ ကုန်ခြင်း ချုပ်ခြင်း ခယ ဟူသော အဘာဝကို နိဗ္ဗာန်ဆိုလျှင် ထိုကိလေသာကုန်ခြင်း ခယ ဟူက ဘင်ခဏမျှသာဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်ဟူသည် မရှည်မကြာ တိုသော ခဏသာ ဖြစ်ခဲ့ရာ၏။
ထိုခဏ၏လည်း သင်္ခတမျိုးဖြစ်၍ သင်္ခတ နယ်ဝင်ပင် ဖြစ်ခဲ့ရာ၏။ သင်္ခတနယ်ဝင် ဖြစ်က ဒုက္ခအိုးကြီးသာဖြစ် ခဲ့ရာ၏။ ယင်းသို့ နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ဒုက္ခမရှိ ငြိမ်းရမည် ဖြစ်ပါလျက် ခယမျှကို နိဗ္ဗာန်ဆိုလိုသော အသင် စောဒက အလိုအားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ဟူက ဒုက္ခအိုးကြီးကြီး ရဲရဲ လောင်ရဦးတော့မည် အဓိပ္ပါယ် ရောက်ခဲ့ရာ၏ဟု ပရိဟာရ ဆရာ ဆိုပြန်ရာ၏။
ကိလေသာကုန်ခြင်း ခယဖြစ်သည်နောက် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော့ကာနီး ဖြစ်သဖြင့် ဒုက္ခများများကြီး ခံနေစရာ မရှိသောကြောင့် ယင်းသို့ ကိလေသက္ခယကို နိဗ္ဗာန် ဆိုသော်လည်း အပြစ်မရှိလှပါသေးဟု ဆိုပြန်သည့်အခါ ထိုသို့ ဒုက္ခအိုးကြီး အပြီး ငြိမ်းစေနိုင်သော ခယ၏ မရှိခြင်းကြောင့် အကယ်၍ ရှိခဲ့လျှင်လည်း ဒုက္ခအိုးပင် ဖြစ်ရာသောကြောင့် မဂ်သည်လည်း ကိလေသာကို ကုန်စေတတ်သည်ဖြစ်၍ ခယ မည်ထိုက်သဖြင့် မဂ်သည်ပင် နိဗ္ဗာန်မည်ခဲ့ရာ သောကြောင့် ယင်းသို့ ကိလေသက္ခယကို နိဗ္ဗာန်မဆိုသင့်။
ရုပ်နာမ် တဘန်မဖြစ်ခြင်း ဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ ခယ၏ မှီရာ အကြောင်း ဖြစ်သော ပရိနိဗ္ဗန္တပုဂ္ဂိုလ် ခန္ဓာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ငြိမ်းဧခြင်း သီတိဘာဝ နိဗ္ဗာယန သဘောရှိသော အသင်္ခတဓာတ်၏ ခယဟူသောအမည်ကို ထိုနိဗ္ဗာန်ကြောင့် ကိလေသာဘို့ ကုန်ပျောက်ရသော ခယ၌ တင်စား၍ ထို ကိလေသက္ခယ ကိုပင် ဥပစာရ အားဖြင့် ခယ ဆိုသည်မှတ်လေဟု ဖြေပေ၏။
ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့သော် ထိုနိဗ္ဗာန်၏သဘောသည် အဘယ်သို့ ရှိသနည်းဟုမေးမူ အလွန် နူးညံ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အဆင်းအားဖြင့်၎င်း သဏ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း မပြဆိုနိုင်။ သဘာဝမျှသာရှိ၏ဟု ဖြေ။
ထိုကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် ဤနိဗ္ဗာန်၏ သဘောကို ဟောခြင်း၌ အပ္ပေါဿုက နေလိုခြင်းကြောင့်၎င်း ထိုနိဗ္ဗာန်ကို အရိယစက္ခုမှ တပါးသောစက္ခုတို့ မမြင်နိုင်သည် အဖြစ်ကြောင့်၎င်း, အလွန်နူးညံလှပေ၏ဟု ဖြေ။
နတ္ထေ၀ နိဗ္ဗာနံ သသဝိသာဏံ ဝိယ။ အနုပလဗ္ဘနီယ တောတိစေ။ န၊ ဥပါယေန ဥပလဗ္ဘနီယ။ ဥပလဗ္ဘတိ ဟိ တံ တဒနု ရူပပဋိပတ္တိသင်္ခါတေန ဥပါယေန စေတော ပရိယဉာဏေန ပရေသံ လောကုတ္တရစိတ္တံ ဝိယ၊ တသ္မာ အနုပလဗ္ဘနီယတော နတ္ထီတိ နဝတ္တဗ္ဗံ။ န ဟိ ယံ ဗာလ ပုထုဇ္ဇနာ န ဥပလဘန္တိ၊ တံ နတ္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
နတ္ထေဝ၊ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
သသဝိသာဏံ၊ ယုန်ချိုသည်။
နတ္ထိဝိယ၊ မရှိသကဲ့သို့တည်း။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့် နည်းဟူမူကား။
အနုပလဗ္ဘနီယတော၊ မရအပ် မသိအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စောဒကော၊ စောဒက ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
စေ ဝဒေယျ၊ အကယ်၍ဆိုငြားအံ့။
နိဗ္ဗာနံ၊ သည်။
နတ္ထေဝ၊ မရှိသည်ကား။
န၊ မဟုတ်။
အတ္ထိဧဝ၊ ရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ကသ္မာ၊ ကား။
ဥပါယေန၊ သမ္မာပဋိပတ်ဟူသော သင့်သော အကြောင်းဖြင့်။
အရိယေဟိ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
ဥပလဗ္ဘနီယတော၊ သိအပ် ရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ဝါ၊ ဟိ ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
တံ နိဗ္ဗာနံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
တဒနု ရူပပဋိပတ္တိသင်္ခါတေန၊ ထိုနိဗ္ဗာန်အားလျော်သော ပဋိပတ်ဟု ဆိုအပ်သော။
ဥပါယေန၊ သမ္မာပဋိပတ် ဟူသော သင့်သော အကြောင်းဖြင့်။
ဥပလဗ္ဘတိ၊ သိအပ် ရအပ်၏။
ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း ဟူမူကား။
စေတောပရိယဉာဏေန၊ စေတောပရိယဉာဏ်ဖြင့်။
ပရေသံ၊ သူတပါးတို့၏။
လောကုတ္တရစိတ္တံ၊ လောကုတ္တရာစိတ်ကို။
ဥပလဗ္ဘတိဝိယ၊ သိအပ်၏သို့တည်း။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
အနုပလဗ္ဘနီယတော နတ္ထီတိ၊ အနုပလဗ္ဗနီယတော နတ္ထိ ဟူ၍။
တယာ၊ သင်သည်။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုသင့်။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ယံ နိဗ္ဗာနံ၊ အကြင် နိဗ္ဗာန်ကို။
ဗာလပုထုဇ္ဇနာ၊ ပုထုဇ္ဇန်မိုက်တို့သည်။
န ဥပလဘန္တိ နပဋိဝိဇ္ဈန္တိ၊ ထိုးထွင်း၍ မသိနိုင်ကုန်။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
နတ္ထီတိ၊ မရှိဘူးဟူ၍။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။
အပိစ နိဗ္ဗာနံ နတ္ထီတိ နဝတ္တဗ္ဗံ။ ကသ္မာ၊ ပဋိပတ္တိယာ ဝဉ္ဈတာဝါပဇ္ဇနတော။ အသတိ ဟိ နိဗ္ဗာနေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုရေဇဝါယ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟာယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဝဉ္ဈဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ။ န စာယံ ဝဉ္ဈာ နိဗ္ဗာန ပါပနတောတိ။
အပိစ၊ တကြောင်းလည်း။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
နတ္ထီတိ၊ မရှိဘူး ဟူ၍။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်ကား။
ပဋိပတ္တိယာ၊ နိဗ္ဗာန်ရောက်စ သမ္မာပဋိပတ်၏။
ဝဉ္ဈတာဝါပဇ္ဇနတော၊ မြဲသည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်တည်း။
ဟိ၊ ထင်စေအံ့။
ဝါ၊ မှန်၏။
နိဗ္ဗာနေ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
အသတိ၊ မရှိသော်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုရေဇဝါယ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမဖြစ်သော။
သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟာယ၊ သီလစသော ခန္တတ္တယဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်အပ်သော။
သမ္မာပဋိပတ္တိယာ၊ သမ္မာပဋိပတ်၏။
ဝဉ္ဈဘာဝေါ၊ မြဲသည်၏အဖြစ်သည်။
အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်ခဲ့ရာ၏။
စ၊ ဆက်၍ဆိုဦးအံ့။
အယံ သမ္မာပဋိပတ္တိ၊ ဤသမ္မာပဋိပတ်သည်။
န ဝဉ္ဈာ၊ မမြုံ။
နိဗ္ဗာနပါပနတော၊ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်စေသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
နိဗ္ဗာနံ နတ္ထီတိ၊ နိဗ္ဗာနံ နတ္တိ ဟူ၍။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။
န ပဋိပတ္တိယာ ဝဉ္ဈာဘာဝါပတ္တိ အဘာဝပါပကတ္တာ တိ စေ။ န၊ အတီတာနာဂတာ-ဘာဝေပိ နိဗ္ဗာနပတ္တိ အဘာဝတော။
အဘာဝပါပကတ္တာ၊ သမ္မာပဋိပတ်ဖြင့် ကိလေသာကို ဖြတ်ခြင်းကို မုခပြုသဖြင့် ခန္ဓာတို့၏ အဘာဝသို့ ရောက်စေသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပဋိပတ္တိယာ၊ ပဋိပတ်၏။
ဝဉ္ဈာဘာဝါပတ္တိ၊ မြုံသည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တွံ၊ သင်စောဒကသည်။
စေ ဝဒေယျံ၊ အံ့။
အဘာဝပါပကတ္တာတိ၊ အဘာဝပါပကတ္တာ ဟူ၍။
ဝဒန္တေန၊ ဆိုသည်ဖြစ်၍။
တယာ၊ သင်သည်။
ခန္ဓာနံ အဘာဝေါ နိဗ္ဗာနန္တိ ၊ ခန္ဓာနံ အဘာဝေါ နိဗ္ဗာနံ ဟူ၍။
ယံ ပဋိညာတံ၊ အကြင်ဝန်ခံအပ်ပြီ။
တံ၊ ထိုပဋိညာဏ်ကို။
န ကတ္တဗ္ဗံ၊ မပြုအပ်။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်နည်း။
အတီတာနာဂတာဘာဝေပိ၊ အတိတ်အနာဂတ် ခန္ဓာတို့၏ မရှိခြင်း အဘာဝ၌လည်း။
နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ၊ နိဗ္ဗာန်သိုရောက်ခြင်း၏။
အဘာဝတော၊ မရှိခြင်းကြောင့်တည်း။
ဝတ္တမာနာနမ္ပိ အဘာဝေါ နိဗ္ဗာနန္တိစေ။ န၊ တေသံ အဘာဝသမ္ဘဝတော။ အဘာဝေစ အဝတ္တ မာန ဘာဝါ ပဇ္ဇနတော။ ဝတ္တ မာနက္ခန္ဓ နိဿိတ မဂ္ဂက္ခဏေစ သော ပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုပတ္တိယာ အဘာဝဒေါသတော။
အတီတာနာဂတာနမေဝ ကေဝလံ၊ အတိတ် အနာဂတ် သက်သက်တို့၏ သာလျှင်။
န၊ မဟုတ်။
အထခေါ၊ စင်စစ်သော်ကား။
ဝတ္တမာနာနမ္ပိ၊ ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာတို့၏လည်း။
အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းသည်။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တွံ၊ သင်စောဒကသည်။
စေ ဝဒေယျာသိ၊ အံ့။
တံ ဝစနံ၊ ထိုစကားကို။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်ကား။
တေသံ၊ ထိုဝတ္တမာန်ခန္ဓာတို့၏။
အဘာဝသမ္ဘဝတော၊ အဘာဝ၏ မဖြစ်သင့်သောကြောင့်တည်း။
အဘာဝေစ၊ မရှိသော်လည်း။
အဝတ္တမာနဘာဝါပဇ္ဇနတော၊ ဝတ္တမာန် မဟုတ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်သောကြောင့် တည်း။
ဝတ္တမာနက္ခန္ဓနိဿိတမဂ္ဂက္ခဏေ၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာကို မှီသော မဂ်ခဏ၌။
သောပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတုပတ္တိယာ၊ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန ဓာတ်သို့ရောက်ခြင်း၏။
အဘာဝဒေါသတော၊ မရှိဟူသောအပြစ်ရှိသောကြောင့်။
န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုအပ်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
၅၇ - နိဗ္ဗာန်ကို အဆင်းအားဖြင့်၎င်း, သဏ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း, အလွန်နူးညံ့သောကြောင့် ပြနိုင်ရန် ခဲခက်ခြင်းအကြောင်း
ထိုနိဗ္ဗာန်ကို အဆင်းအားဖြင့်၎င်း သဏ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း အလွန်နူးညံ့သောကြောင့် မပြဆိုနိုင်ခြင်း၊ ရှင်တော်ဘုရားသည် အပ္ပေါဿုက နေလိုခြင်း, အရိယစက္ခုမှ မြင်ခြင်း ရှိခဲ့သည်ရှိသော် ထိုနိဗ္ဗာန်သည် အမှန်ရှိပေ၏လောဟူမူ။ အမှန်ရှိ၏။ ရှိကြောင်းကို ရှင်တော်ဘုရားသည် -
အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ၊ နောစေတံ ဘိက္ခဝေ အဘဝိဿ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ၊ နယိဓ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယေထ။ ယသ္မာ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ အတ္ထိ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ၊ တသ္မာ ဇာတဿ ဘူတဿ ကတဿ သင်္ခတဿ နိဿရဏံ ပညာယတိ။
ဥဒါန်းပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အဇာတံ၊ အကြောင်းနီး အကြောင်းဝေး များစွာတို့ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းကြောင့် စ၍ မဖြစ်တတ်သော။
အဘူတံ၊ အကြောင်းကင်း၍ မိမိဘာသာလည်း စ၍ မဖြစ်တတ်သော။
အကတံ၊ အကြောင်းတစုံတခုသည် မပြုအပ်သော။
အသင်္ခတံ၊ အကြောင်းတရားများစွာတို့ ပေါင်းဆုံညီညွှတ်၍ မပြုပြင်အပ်သော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်တရားသည်။
အတ္ထိ၊ အခါခပ်သိမ်း အမြဲထင်ရှားရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အဇာတံ၊ အကြောင်းနီး အကြောင်းဝေး များစွာတို့ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းကြောင့် စ၍ မဖြစ်တတ်သော။
အဘူတံ၊ အကြောင်းကင်း၍ မိမိဘာသာလည်း စ၍ မဖြစ်တတ်သော။
အကတံ၊ အကြောင်းတစုံတခုသည် မပြုအပ်သော။
အသင်္ခတံ၊ အကြောင်းတရားများစွာတို့ ပေါင်းဆုံညီညွှတ်၍ မပြုပြင်အပ်သော။
ဧတံ နိဗ္ဗာနံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်သည်။
နော စေ အဘဝိဿ၊ အကယ်၍အခါခပ်သိမ်း အမြဲထင်ရှားရှိသည် မဖြစ်ငြားအံ့။
ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ အခါခပ်သိမ်း အမြဲထင်ရှားရှိသည် မဖြစ်ခဲ့သော်။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဇာတဿ၊ အကြောင်းနီး အကြောင်းဝေးများစွာတို့ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းကြောင့် စ၍ဖြစ်တတ်သော။
ဘူတဿ၊ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် စ၍ ဖြစ်တတ်သော။
ကတဿ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် ပြုလုပ်အပ်သော။
သင်္ခတဿ၊ အကြေင်းတရား များစွာတို့သည် ညီညွှတ်ပေါင်းဆုံ၍ ပြု ပြင်အပ်သော ရုပ်နာမ် တရား၏။
နိဿရဏံ၊ ထွက်မြောက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည်။
န ပညာယေထ၊ မဖြစ်ရာ။
ဘိက္ခဝေ၊ရဟန်းတို့။
ယသ္မာ စ ခေါ၊ အကြင်ကြောင့်ကား။
အဇာတံ၊ အကြောင်းနီး အကြောင်းဝေး များစွာတို့ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းကြောင့် စ၍ မဖြစ်တတ်သော။
အဘူတံ၊ အကြောင်းကင်း၍ မိမိဘာသာလည်း စ၍ မဖြစ်တတ်သော။
အကတံ၊ အကြောင်းတစုံတခုသည် မပြုအပ်သော။
အသင်္ခတံ၊ အကြောင်းတရားများစွာတို့ ပေါင်းဆုံညီညွှတ်၍ မပြုပြင်အပ်သော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
အတ္ထိ၊ အခါခပ်သိမ်း အမြဲထင်ရှားရှိ၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဇာတဿ၊ အကြောင်းနီး အကြောင်းဝေး များစွာတို့ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းကြောင့် စ၍ ဖြစ်တတ်သော။
ဘူတဿ၊ မိမိဘာသာလည်း စ၍ ဖြစ်တတ်သော။
ကတဿ၊ အကြောင်းတစုံတခုသည် ပြုအပ်သော။
သင်္ခတဿ၊ အကြောင်းတရားများစွာတို့ ပေါင်းဆုံညီညွှတ်၍ ပြုပြင်အပ်သော ရုပ်နာမ်တရား၏။
နိဿရဏ၊ ထွက်မြောက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည်။
ပညာယတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော ဒေသနာဝယ် အဓိပ္ပါယ်ကား -
အဇာတ, အဘူတ, အကတ, အသင်္ခတ ဤပုဒ်လေးပါးတို့သည် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်၏ ပရိယာယ်ချည်းတည်း။
တနည်းကား - အဇာတ ဟူသည် ဝေဒနာ အစရှိသော သဘောတရား အပေါင်းသည် အဝိဇ္ဇာ, တဏှာ, ကံ, ဖဿ ဟူသော အကြောင်း, ဟေတုပစ္စယ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့ ဤနိဗ္ဗာန်သည် တစုံ တခုသော ကုသိုလ် အကြောင်း အကုသိုလ် အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည် မဟုတ်။
စင်စစ် နိယာမအားဖြင့် အစအဆုံးမရှိသော ကမ္ဘာတို့တိုင်တိုင် ကာလပတ်လုံး အမြဲ တည်သောတရားဖြစ်၍ အကြောင်းကြောင့် မဖြစ်။ သူ့သဘောအတိုင်း တည်သောကြောင့် အဇာတ မည်၏။
အဘူတ ဟူသည် ထိုအဝိဇ္ဇာ အစရှိသောအကြောင်း, ဟေတုပစ္စယ အစရှိသော အကြောင်းတို့သည် မဖြစ်စေအပ်ကုန်သည် ဟူသော် အကြောင်းကင်းသဖြင့် မိမိ အလိုလိုဖြစ်ပေါ်လာသော တရားလောဟူမူ။ အကြောင်းကင်း၍ မိမိ အလိုလိုလည်း အသစ် ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားလည်းမဟုတ်၊ ကမ္ဘာစဉ်ဆက် မပျက်မစီး အမြဲ တည်၍ ဖြစ်သောကြောင့် အလိုလို အသစ်မဖြစ်တတ်သော သဘောလည်းရှိ၏။ မြဲသော သဘောလည်းရှိ၏။ ထိုကြောင့် အဘူတလည်း မည်၏။
ဤသို့ နည်းသောအကြောင်း ဝေးသောအကြောင်း နောက်လည်းမဖြစ် မိမိ အလိုလို အသစ်လည်း မဖြစ်လျှင် ရှိပါစေဦး။ တစုံတခုတည်းသော အကြောင်းကလေးကြောင့် ဖြစ်လေသလော ဟူမူ။ ထိုသို့ တစုံတခုသော အကြောင်းကလေးကြောင့် ဖြစ်သည် မဟုတ် ပြုသည်မဟုတ်သောကြောင့် အကတလည်း မည်၏။
အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော တရားမျိုးသည် ဇာတ မည်၏။ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်စေ အလိုလိုဖြစ်စေ ဖြစ်တတ်သောတရားမျိုးသည် ဘူတ မည်၏။ ထို ဇာတဘူတ ဖြစ်သော တရားမျိုးသည် ရုပ်နာမ် မည်၏။ ထိုရုပ်နာမ် ဖြစ်သော တရားမျိုးသည် သင်္ခတ မည်၏။
သိစေအံ့။ ထိုအသင်္ခတဓာတ် ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးအား သင်္ခတတရား ဟူသမျှသည် ပရမာဏုမြူခန့်မျှ ရှိလည်းမရှိ။ ရှိဆဲလည်းမဟုတ်။ ရှိလတ္တံ့လည်း မဟုတ်။ ထိုကြောင့် တစုံတခုပြုပြင်အပ်သော သဘောမျိုးတို့သည် အခါခပ်သိမ်း ကင်းရကား။ ဝါ၊ ကင်းသောကြောင့် အသင်္ခတလည်း မည်၏။
တတ္ထ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတန္တိ သဗ္ဗာနိ ပဒါနိ အညမညဝစနာနိ။ အထ ဝါ ဝေဒနာဒယော ဝိယ ဟေတုပစ္စယသမဝါယသင်္ခါတာယ ကာရဏသာမဂ္ဂိ ယာ န ဇာတံန နိဗ္ဗတ္တန္တိ အဇာတံ၊ ကရဏေန ဝိနာ သယမေဝ န ဘူတံ န ပါတုဘူတံ န ဥပ္ပန္နန္တိ အဘူတံ။ ဧဝံ အဇာတတ္တာ စ အဘူတတ္တာ စ ယေန ကေနစိ ကာရဏေန န ကတန္တိ အကတံ၊ ဇာတ ဘူတဘာဝေါ စ နာမ နာမရူပါနံ သင်္ခတဓမ္မာနံ ဟောတိ၊ န အသင်္ခတသဘာဝဿ နိဗ္ဗာနဿာတိ ဒဿနတ္ထံ အသင်္ခတန္တိ ဝုတ္တံ။
ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာ၊ ၎င်းဣတိဝုတ်။
တတ္ထ၊ ထိုလေးပါးသော ပုဒ်တို့တွင်။
သဗ္ဗာနိ၊ အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတန္တိ ပဒါနိ၊ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတံ ဟူသော ပုဒ်အပေါင်းတို့သည်။
အညမညဝစနာနိ၊ အချင်းချင်း သဘောတူသော ဝေဝုစ်တို့တည်း။
အထ ဝါ၊ တနည်းသော်ကား။
ဝေဒနာ ဒယောဝိယ၊ ဝေဒနာ အစရှိသော သဘောတရားတို့ကဲ့သို့။
ဟေတုပစ္စယသမဝါယသင်္ခါတာယ ကာရဏသာမဂ္ဂိယာ၊ ဟေတုပစ္စယ အစရှိသော နီးသောအကြောင်း ဝေးသော အကြောင်းတို့သည် ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်သဖြင့် ပြုခြင်းကြောင့်။
ဝါ၊ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်သည်ဖြစ်၍။
န ဇာတံ၊ ဥပါဒ်မျှလည်း မဖြစ်။
န နိဗ္ဗတ္ထံ၊ မြဲစွာလည်း မဖြစ်။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကြီးသည်။
အဇာတံ၊ အဇာတလည်း မည်၏။
ကာရဏေန၊ နီးသောအကြောင်း ဝေးသောအကြောင်းနှင့်။
ဝိနာ၊ ကင်း၍။
သယမေဝ၊ မိမိအလိုလိုသာလျှင်။
န ဘူတံ၊ ဖြစ်လည်းမဖြစ်။
န ပါတုဘူတံ၊ ထင်စွာလည်းမဖြစ်။
န ဥပ္ပန္နံ၊ မြဲစွာလည်းမဖြစ်။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကြီးသည်။
အဘူတံ၊ အဘူတလည်း မည်၏။
စ၊ အကြောင်းထူးတခုကို ဆိုဦးအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
အဇာတတ္တာ စ၊ အကြောင်းကြောင့်လည်း မဖြစ်သောကြောင့်။
အဘူတတ္တာ စ၊ အလိုလိုလည်း မဖြစ်သောကြောင့်ကား။
ယေန ကေနစိ ကာရဏေန၊ တစုံတခုသော အကြောင်းတစိတ်ကလေးသည်။
န ကတံ၊ ပြုလည်းမပြုအပ်။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကြီးသည်။
အကတံ၊ အကတ လည်းမည်၏။
ဇာတဘူတဘာဝေါ စ နာမ၊ ဇာတဘူတတို့ဖြစ်ခြင်း မည်သည်ကား။
နာမရူပါနံ၊ နာမ်ရုပ်ဟုဆိုအပ်ကုန်သော။
သင်္ခတ ဓမ္မာနံ၊ သင်္ခတတရားတို့အား။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အသင်္ခတသဘာဝဿ၊ အသင်္ခတသဘောရှိသော။
နိဗ္ဗာနဿ၊ နိဗ္ဗာန်အား။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဣတိ ဣမံ အတ္ထိ၊ ဤသို့သောအနက်ကို။
ဒဿနတ္ထံ၊ ပြတော်မူခြင်း အကျိုးငှါ။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားအရှင်သည်။
အသင်္ခတန္တိ၊ အသင်္ခတံ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
ဤသုတ်နှင့်အတူ များစွာသော သုတ်တို့သည် ရှိသေး၏။ ကျယ်လွန်းအံ့စိုး၍ မထည့်လိုက်ပြီ။
ပဉ္စမပုစ္ဆာ ပြီး၏။
၅၈ - ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်းဟူသော ဆဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း။
(၆) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း ဟူရာ၌ ထိုနိဗ္ဗာန်သည် အသင်္ခတ သဘောအားဖြင့် တပါးတည်းပင် ရှိသော်လည်း သဘောအားဖြင့် -
- သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်
- အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်
ဟူ၍ သိစေတတ်သော အကြောင်း၏ အမြွက်အားဖြင့် နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။ ထိုမှတပါး သုညတနိဗ္ဗာန် အနိမိတ္တနိဗ္ဗာန် အပ္ပဏိဟိတနိဗ္ဗာန်ဟူ၍ အခြင်းအရာတို့၏ အပြား အားဖြင့် သုံးပါးအပြားရှိ၏။
တဒေတံ သဘာဝတော ဧကဝိဓံပိ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန ဓာတု အနုပါဒိသေသ-နိဗ္ဗာနဓာတု စေတိ ဒုဝိဓံ ဟောတိ ကာရဏပရိယာယေန၊ တထာ သုညတံ အနိမိတ္တံ အပ္ပဏိဟိတဉ္စေတိ တိဝိဓံ ဟောတိ အာကာရဘေဒေန။
သင်္ဂြိုဟ်။
သဘာဝတော၊ သဘောအားဖြင့်။
ဝါ၊ မိမိ၏ ကိစ္စ လက္ခဏာအားဖြင့်။
ဧကဝိဓံပိ၊ တခုသောအဘို့ ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
တဒေတံ တံ ဧတံ နိဗ္ဗာနံ၊ ထို နိဗ္ဗာန်သည်။
သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန ဓာတု စ၊ ခန္ဓာငါးပါးသာလျှင် ကိလေသာဟိုမှ ကြွင်းသည်နှင့် တကွဖြစ်သော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတ်၎င်း။
အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာနဓာတု စ၊ ခန္ဓာငါးပါးသာလျှင် ကိလေသာတို့မှ အကြွင်း မရှိသော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်၎င်း။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှကြွင်းသော ခန္ဓာငါးပါးမရှိသော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ကာရဏပရိယာယေန၊ သိစေတတ်သော အကြောင်း၏ အမြွက်ဖြင့်။
ဒုဝိဓံ၊ နှစ်ပါးအပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တထာ၊ ထိုမှတပါး။
သုညတဉ္စ၊ ရာဂ ဒေါသ မောဟတို့မှ ဆိတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် သုညတ အမည် ရှိသော နိဗ္ဗာန်၎င်း။
အနိမိတ္တဉ္စ၊ ရာဂ ဒေါသ မောဟ တည်းဟူသော အကြောင်းကင်းသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အနိမိတ္တအမည်ရှိသော နိဗ္ဗာန်၎င်း။
အပ္ပဏိဟိတဉ္စ၊ ရာဂ ဒေါသ မောဟ တည်းဟူသော တောင့်တခြင်း ကင်းသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အပ္ပဏိဟိတ အမည်ရှိသော နိဗ္ဗာန်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာကာရဘေဒေန၊ အခြင်းအရာတို့၏ အပြားဖြင့်။
တိဝိဓံ၊ သုံးပါး အပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ထိုနိဗ္ဗာန်တို့တွင် သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် ဟူသည်ကား -
ဤသာသနာတော်၌ သပ္ပုရိသသံသေဝ စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော အကျင့်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ လေးပါးသော အာသဝေါတရားတို့ကို ကုန်စေသည်ဖြစ်၍ ရဟန္တာသည် ဖြစ်၏။
ထိုရဟန္တာအား ငါးပါးသော ဣန္ဒြေတို့သည် အဆုံးစွန်သော ဘဝကို ဖြစ်စေ တတ်သော ဇနကကံကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်နာမ် တရားတို့သည် တသက်လျာ တည်သမျှ ကာလပတ်လုံး တည်ကုန်သည်သာတည်း။ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌ သုခ ဒုက္ခ တို့ကိုလည်း ဣန္ဒြေ္ဒရှိသေးသည် အဖြစ်ကြောင့် ခံစားရုံမတ္တဖြင့် ခံစားသေးသည် သာတည်း။ ထိုရဟန္တာအား ရာဂ ဒေါသ မောဟ တို့သည် ကုန်ခဲ့၏။
ဤသို့ ကိလေသာမှ ကြွင်းသော ခန္ဓာ ငါးပါးဟူသော ဥပါဒိရှိသေးသော ရဟန္တာ၏ အရဟတ္တမဂ်သည် အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖျက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရာဂ စသည်တို့၏ ဧကန်စင်စစ် တဖန်မဖြစ်ခြင်း ကုန်ခြင်းကို သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်မည်၏ ဟု ဆိုအပ်၏။
ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အရဟာ ဟောတိ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တ သဒတ္ထော ပရိက္ခီဏ ဘဝ သံယော ဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော၊ တဿ တိဋ္ဌန္တေ ဝ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ယေသံ ဘာဝိတတ္တာ မနာပါမနာပံ ပစ္စနုဘောတိ သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေ ဒယတိ၊ တဿ ယော ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သဥပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု။
ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
ခီဏာသဝေါ၊ ကုန်ပြီးသော အာသဝေါ ရှိသည်ဖြစ်၍။
ဝုသိတဝါ၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော အရိယမဂ်ဟူသော အကျင့်ရှိသည် ဖြစ်၍။
ကတကရဏီယော၊ ပြုအပ်ပြီးသော တဆယ့်ခြောက်ချက်သော မဂ်ကိစ္စရှိသည် ဖြစ်၍။
ဩဟိတဘာရော၊ သွန်ချစွန့်ပစ်အပ်ပြီးသော ကိလေသာ ဟူသော ဝန်ရှိသည်ဖြစ်၍။
အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော၊ မဂ်လေးပါး အစဉ်အားဖြင့် ရောက်အပ်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ် ရှိသည်ဖြစ်၍။
ပရိက္ခီဏဘဝ သံယောဇနော၊ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ကုန်ခန်းစေအပ်ပြီးသော သတ္တဝါတို့ကို ဘဝမှ မကင်းမကျွတ် မလွတ်နိုင်အောင် ဘွဲ့နှောင်တတ်သော သံယောဇန် ရှိသည်ဖြစ်၍။
သမ္မဒညာဝိမုတ္တော၊ မဘောက်မပြန် အမှန်သိမြင်သဖြင့် ကိလေသာတို့မှ လွတ်ပြီးသည်ဖြစ်၍။
အရဟာ၊ လူနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ ပူဇော်အထူးကို ခံထိုက်သော ရဟန္တာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တဿ၊ ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား။
ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ စက္ခု အစရှိကုန်သော ပသာဒိန္ဒြေငါးပါးတို့သည်။
တိဋ္ဌန္တေဝ၊ အဆုံးစွန်သောဘဝကို ဖြစ်စေတတ် ထိုပစ္ဆိမဘဝ၏ ဇနကအကြောင်း ဖြစ်သော ကံ၏ အစွမ်းသတ္တိအဟုန် မကုန်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး တည်ကုန် သေးသည် သာလျှင်တည်း။
ယေသံ၊ အကြင်ငါးပါးသော ပသာဒိန္ဒြေတို့၏။
ဘာဝိတတ္တာ၊ ထင်ရှားဖြစ်သေး ရှိသေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
မနာပါမနာပံ၊ စိတ်နှလုံးကို ပွါစေတတ်သော ဣဋ္ဌာရုံ စိတ်နှလုံးကို မပွါစေတတ်သော အနိဋ္ဌာရုံဟူသော ရူပါရုံအစရှိသော အာရုံ ငါးပါးကို။
ပစ္စနုဘောတိ၊ ခံစား၏။
သုခဒုက္ခံ၊ ဝိပါက်ဖြစ်သော သုခဝေဒနာ ဒုက္ခဝေဒနာကို။
ပဋိသံဝေဒယတိ၊ ခံစား၏။
တဿ၊ ထိုတဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် အာရုံပြုသောအားဖြင့် ပြင်းစွာ စွဲလမ်းအပ်သည် ဖြစ်၍ ဥပဒိမည်သော ခန္ဓာငါးပါး အကြွင်းရှိသေးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား။
ယော ရာဂက္ခယော၊ အရိယမဂ်သည် အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖျက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရာဂ၏ တဖန် အသစ်မဖြစ်နိုင်ခြင်း ဟူသော အကြင်ရာဂ၏ ကုန်ခြင်းသည်။
ဝါ၊ အကြင် ရာဂ၏ ကုန်ခြင်းဟူသော မရှိခြင်းသည်။
ယော ဒေါသက္ခယော၊ အကြင်ဒေါသ၏ ကုန်ခြင်းဟူသော မရှိခြင်းသည်။
ယော မောဟက္ခယော၊ အကြင် မောဟ၏ ကုန်ခြင်းဟူသော မရှိ ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤကိလေသာမှ ကြွင်းသော ခန္ဓာငါးပါး ဟူသော ဥပါဒိရှိသေးသော ရဟန္တာ၏ အရဟတ္တမဂ်သည် အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖျက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရာဂ ဒေါသ မောဟ တို့၏ ကုန်ခြင်းကို။
သဥပါဒိသေသာ၊ တဏှာ ဒိဋ္ဌိ ဟူသော ဥပါဒါန်တို့သည် အာရုံပြုသောအားဖြင့် စွဲယူအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးဟူသော ကိလေသာတို့မှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဥပဒိနှင့် တကွ ဖြစ်သော။
ဝါ၊ ဥပါဒိရှိသော။
နိဗ္ဗာနဓာတု၊ နိဗ္ဗာနဓာတ်ဟူ၍။
ဝါ၊ ရာဂ ဒေါသ မောဟ ကိလေသာတို့၏ ငြိမ်းခြင်း သဘောဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
တနည်း -
ကာမုပဓိ, ခန္ဓုပဓိ, ကိလေသုပဓိ, အဘိသင်္ခါရုပဓိ ဟုဆိုအပ်သော ဥပဓိ လေးပါး တို့တွင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမုပဓိ, ကိလေသုပ, အဘိသင်္ခါရုပဓိ ဟူသော ဥပဓိသုံးပါးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်အပ်ပြီးသည်မှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ခန္ဓုပဓိသာ ရှိရာ တော့သည်။
ထိုရဟန္တာအား ရာဂ ဒေါသ မောဟ တို့၏ကုန်ခြင်း ဧကန်စင်စစ် တဖန်မဖြစ်ခြင်း ရှိသော ကိလေသာဘာဝကို သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဟူ၍ မှတ်အပ်၏။
တတ္ထ တဿာတိ ဥပါဒိသေသဿ သတော အရဟတော။ ယော ရာဂက္ခယာတိ ရာဂဿ ခယော ခီဏာကာရော အဘာဝေါ အစ္စန္တမနုပ္ပါဒေါ။ ဧသ နယော သေသေ သုပိ။ ဧတ္တာဝတာ ရာဂါဒိခယော သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန ဓာတူတိ။
ဣတိဝုတ်အဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ထို တဿ ယော အစရှိသော စကား၌။
တဿာတိ၊ တဿ ဟူသည်ကား။
ဥပါဒိသေသဿ၊ အရဟတ္တမဂ်သည် အကြွင်းမဲ့ ပယ်အပ်ပြီးသော ကိလေသာမှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ဥပါဒိသည်။
သတော၊ ထင်ရှားရှိသေးသော။
ဝါ၊ ထင်ရှားဖြစ်သော။
တဿ အရဟတော၊ ထို ရဟန္တာအား။
ယော ရာဂက္ခယောတိ၊ ယော ရာဂက္ခယော ဟူသည်ကား။
ရာဂဿ၊ ရာဂ၏။
ခယော၊ ကုန်ခြင်းတည်း။
ခိဏာကာရော၊ ကုန်သောအခြင်းအရာတည်း။
အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းတည်း။
အစ္စန္တမနုပ္ပါဒေါ၊ အရဟတ္တမဂ်သည် အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖျက်အပ်သည် ဖြစ်၍ ဧကန် စင်စစ် တဘန်မဖြစ်ကောင်းသော မဖြစ်ခြင်းတည်း။
သေသေသုပိ၊ ကြွင်းသော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော ဟူသော ပုဒ်တို့၌လည်း။
ဧသနယော၊ ဤနည်းကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော စကားအစဉ်ဖြင့်။
ရာဂါဒိခယော၊ အရဟတ္တမဂ်သည် အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖျက်အပ်သည် ဖြစ်၍ ရာဂ အစရှိသည်တို့၏ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သန္တာန်ဝယ် တဘန် အသစ် မဖြစ်နိုင်ခြင်းတည်း ဟူသော ကုန်ခြင်း အဘာဝကို။
သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတူတိ၊ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတ် ဟူ၍။
ဒဿိတံ၊ ပြတော်မူအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ထိုအရဟတ္တမဂ်ကို ထောက်၍လည်း နေယျတ္ထအားဖြင့် အောက်အောက်ဖြစ်သော သောတာပတ္တိမဂ် သကဒါဂါမိမဂ် အနာဂါမိမဂ် တို့ကိုလည်း သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန ဓာတ်ဟူ၍ ယူအပ်ပေ၏။
ဤကား သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သတည်း။
၅၉ - အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကို ပြခြင်း
ဤသာသနာတော်၌ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန္တာသည် ဤပစ္စက္ခ၌ပင်လျှင် အလုံးစုံသော ဝေဒနာတို့သည် (ဝါ) ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် တဏှာ မာန တို့၏ အစွမ်းဖြင့် မစွဲလမ်းသည်ဖြစ်၍ ပူပန်ခြင်းမရှိ ငြိမ်းဧကုန်လတ္တံ့။
ပဋိသန္ဓေကိစ္စတပ်၍ မဖြစ်နိုင်ခြင်း ဟူသော ချုပ်ခြင်းဖြင့် စုတိစိတ်၏ ဘင်ခဏချုပ်ပြီး သည်၏ အခြားမဲ့ဝယ် ဖြစ်လတ္တံ့သော အလုံးစုံသော ဝေဒယိတ တရားတို့၏ သင်္ခါရဟူသော ပူပန်ခြင်းမှ (ဝါ) ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော ပူပန်ခြင်း (ဝါ) သံသရာတွင် အစဉ်မပြတ် စပ်၍စပ်၍ဖြစ်ခြင်းတည်းဟူသော ပူပန်ခြင်းမှ ငြိမ်းခြင်းကို (ဝါ) အပူ ဟူသမျှ လက်စဖြတ် ဇာတ်သိမ်း ငြိမ်းခြင်းတကာတို့ထက် အလွန်ငြိမ်းဧ သိဝ မည်သော ငြိမ်းဧခြင်းကို အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတ် မည်၏ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အရဟာ ဟောတိ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တ သဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော။ တဿ ဣမေဝ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီ ဘဝိဿန္တိ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ အနုပါဒိသေသာ နိဗ္ဗာနဓာတု။
ဣတိဝုတ်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
ခီဏာသဝေါ၊ ကုန်ပြီးသော အာသဝေါ ရှိသည်ဖြစ်၍။
ဝုသိတဝါ၊ ကျင့်သုံးအပ်ပြီးသော အရိယမဂ်ဟူသော အကျင့်ရှိသည်ဖြစ်၍။
ကတကရဏီယော ၊ ပြုအပ်ပြီးသော တဆယ့် ခြောက်ချက်သော မဂ်ကိစ္စ ရှိသည် ဖြစ်၍။
ဩဟိတဘာရော၊ သွန်ချ စွန့်ပစ်အပ်ပြီးသော ကိလေသာဝန် ရှိသည်ဖြစ်၍။
အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော၊ မဂ်လေးပါးအစဉ်အားဖြင့် ရောက်အပ်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ် ရှိသည်ဖြစ်၍။
ပရိက္ခီဏ ဘဝသံယောဇနော၊ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ကုန်ခန်းစေအပ်ပြီးသော သတ္တဝါတို့ကို ဘဝမှ မကင်းမကျွတ် မလွတ်နိုင်အောင် ဘွဲ့နှောင်တတ်သော သံယောဇန် ရှိသည်ဖြစ်၍။
သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော၊ မဘောက်မပြန် အမှန်သိမြင်သဖြင့် ကိလေသာတို့မှ လွှတ်ပြီးသည်ဖြစ်၍။
အရဟာ၊ ရဟန္တာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
တဿ၊ ထိုရဟန္တာဖြစ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်အား။
ဣဓေဝ၊ ဤပစ္စက္ခဘဝ၌ပင်လျှင်။
သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ၊ သုခအစရှိကုန်သော အလုံးစုံသော အဗျာကတဝေဒနာတို့သည်။
ဝါ၊ ဝေဒနာကို အဦးထား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော အလုံးစုံသော ခန္ဓာငါးပါး တို့သည်။
အနဘိနန္ဒိတာနိ၊ တဏှာစသည်တို့ဖြင့် မစွဲလမ်းမစုံမက် မနှစ်သက်မချစ်ခင် အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍။
သီတီ၊ စင်စစ်ဧကန် အမှန်ငြိမ်းသောအားဖြင့် သင်္ခါရဟူသောပူပန်ခြင်းမှ ငြိမ်းဧသဖြင့် ငြိမ်းခြင်းရှိကုန်သည်။
ဘဝိဿန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤပဋိသန္ဓေကိစ္စတပ်၍ မဖြစ်နိုင်ခြင်း ဟူသော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်လတ္တံ့သည် ဟုဆိုအပ်သော စုတိဘင်္ဂက္ခဏ၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော အလုံးစုံသော ဝေဒယိတ တရားတို့၏ သင်္ခါရဟူသော ပူပန်ခြင်းမှ ငြိမ်းခြင်းဟူသော ငြိမ်းဧခြင်းကို။
အနုပါဒိသေသာ၊ အနုပါဒိသေသမည်သော။
ဝါ၊ ဥပါဒါန်တရားတို့သည် အာရုံပြုသောအားဖြင့် စွဲလမ်းအပ်သော ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ခန္ဓာငါးပါး အကြွင်းမရှိသော။
နိဗ္ဗာနဓာတု၊ နိဗ္ဗာနဓာတ် ဟူ၍။
ဝါ၊ ဥပဒိမည်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ပဋိသန္ဓေကိစ္စ တပ်သောအားဖြင့် ဧကန်စင်စစ် တဘန် အသစ် မဖြစ်ခြင်းဟူသော ဧငြိမ်းခြင်းသဘောဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် ကိလေသာ ဟူသော ဒုက္ခမျိုးတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကြီးပေတည်း။ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် ကိလေသာ ဟူသော ဝဋ်ဒုက္ခ, ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ခန္ဓာငါးပါး တည်းဟူသော ဝဋ်ဒုက္ခ ဤဒုက္ခကြီး နှစ်မျိုးတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကြီးပေတည်း။ ထိုကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် ထိုထိုသော ဒေသနာတော်၌ -
“ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ”ဟူ၍ ဟောတော်မူသည်။
ကေဝလဿ၊ အလုံးစုံသော။
ဝါ၊ သုခ စသည်တို့နှင့် ရောယှက်ခြင်းမရှိ သက်သက်သာ။
ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ကိလေသဒုက္ခ, ခန္ဓဒုက္ခ အစု၏။
နိရောဓော၊ ချုပ်ခြင်းသည်။
ဝါ၊ မဖြစ်ရာသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ထိုပါဠိတော်၏အနက်ကို ပြက်ပြက်ထင်ထင် သိမြင်အောင် ပြတော်မူခြင်းငှါ ၎င်း အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်၏ သဘောကို နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာရှင်သည် -
“တတ္ထ ကေဝလဿာတိ သကလဿ သုဒ္ဓဿ ဝါ၊ သတ္တဝိရဟိတဿာတိ အတ္ထော။ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿာတိ ဒုက္ခရာသိဿ၊ နိရောဓော ဟောတီတိ အနုပ္ပါဒေါ ဟောတိ”
ဟူ၍ ဖွင့်တော်မူ၏။
တတ္ထ၊ ထို ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ ဟူသော ပါဌ်၌။
ကေဝလဿာတိ ပဒဿ၊ ကေဝလဿ ဟူသောပုဒ်၏။
သကလဿ၊ အလုံးစုံသော။
သုဒ္ဓဿ၊ သတ္တဇီဝ စသည်တို့နှင့် ရောခြင်းမရှိ သက်သက်သော။
သတ္တဝိရဟိတဿ၊ သတ္တဝါကြဉ်သော ဆင်းရဲအစု၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော ၊ အနက်တည်း။
ဒုက္ခက္ခန္ဓဿာတိ ပဒဿ၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ ဟူသော ပုဒ်၏။
ဒုက္ခရာသိဿ၊ ဆင်းရဲအစု၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော ၊ အနက်တည်း။
နိရောဓော ဟောတီတိ ပဒဿ၊ နိရောဓောဟောတိ ဟူသောပုဒ်၏။
အနုပ္ပါဒေါ၊ မဖြစ်ရာသဘောသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်လျှင်။
အတ္ထော ၊ အနက်တည်း။
၎င်း အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကို ခိုလှုံစံမြန်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ယူရာ၌ လွန်စွာနေရာ ကျအောင် ယူနိုင်ခဲသည်။
ထင်စေအံ့။ နိဗ္ဗာန်စံဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် နိဗ္ဗာန်စံဝင်သော စုတိစိတ်၏ ဘင်္ဂက္ခဏ၏ အခြားမဲ့၌ မြဲ၏ မပျက်မစီး အိုခြင်း နာခြင်း သေခြင်းမရှိဟု ယူခဲ့အံ့။ သဿတဒိဋ္ဌိ အယူကို ယူသောသူ မည်ပေ၏။
ထိုနိဗ္ဗာန် စံဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် နိဗ္ဗာန်စံဝင်သော စုတိစိတ်၏ ဘင်္ဂက္ခဏ၏ အခြားမဲ့၌ ပြတ်၏ ချုပ်ငြိမ်း၏ ဘာမျှမရှိဟု ယူခဲ့အံ့။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိအယူကို ယူသော သူမည်ပေ၏။
ထိုစကားမှန်၏။ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ငါ သူတပါး ယောက်ျား မိန်းမ စသည်တို့သည် ပညတ်မျှသာတည်း။ ၎င်းပညတ်သည် ပင်ကိုယ်ကပင်လျှင် အလျှင်းမရှိရကား နိဗ္ဗာန်စံယူဘွယ် မရှိ။ နိဗ္ဗာန်မစံယူရကား အရှည်စွဲ၍ မြဲမြံစွာ အဘယ်မှာ တည်ခြင်း အဘယ်မှာ ပြတ်ခြင်း ရှိနိုင်တော့အံ့နည်း။ မရှိသည် ဧကန်သာတည်း။
ပရိနိဗ္ဗုတော ပုဂ္ဂလော သဿတောတိ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။ ပရိနိဗ္ဗုတော ပုဂ္ဂလော ဥစ္ဆိန္နောတိ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။
ကထာဝတ္ထု။
ပရိနိဗ္ဗုဘော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ပြီးသော။
ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
သဿတောတိ၊ အရှည်စွဲ၍ မြဲလေသလော။
ဧဝံ၊ ဤသို့ အရှည်စွဲ၍ မြဲလေသည်ဟူ၍။
န ဟိ ဝတ္တဗ္ဗေ၊ မဆိုအပ်။
ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ပြီးသော။
ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဥစ္ဆိန္နောတိ၊ ပြတ်လေသလော။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ပြတ်လေသည်ဟူ၍။
န ဟိ ဝတ္တဗ္ဗေ၊ မဆိုအပ်။
ဤသို့ သကအမေး ပရအ၊ ပရအမေး သကအဖြေ ထုတ်ရကား သဿတအယူ ဥစ္ဆေဒအယူသို့ သက်ဝင်တတ်သည်ဖြစ်၍ ၎င်းအယူနှစ်ပါးတို့မှ ကင်းလွတ်သော သမ္မာအယူသို့ သက်ဝင်အောင် ဤသို့ယူအပ်၏။
ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပေသော ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်အရှင်မြတ်၏ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်ဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာငါးပါး သင်္ခါရတရားတို့သည် ပရိနိဗ္ဗာန်မယူမီ အစဉ်မပြတ် စပ်၍ဖြစ်လည်းဖြစ်ကုန်၏။ ချုပ်လည်းချုပ်ကုန်၏။ ၎င်း အစဉ်မပြတ် စပ်၍ဖြစ်တတ် ချုပ်တတ်ကုန်သော ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရ တရားအပေါင်းသည်လျှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်သောအခါ၌။ ဝါ၊ စုတိစိတ်တော်၏ ဘင်္ဂက္ခဏ မှစ၍ မဖြစ်သည် ချုပ်ငြိမ်းသည် ဖြစ်၏။ ဤသို့ယူသည်ရှိသော် သာသနာတော်ဝယ် သင့်လျော် လျောက်ပတ်သော ရှင်တော်ဘုရား၏ အယူတော်နှင့် ညီမျှသော သမ္မာအယူ ဖြစ်ပေ၏ဟု ယူအပ်၏။ ယူကြလေ။
တတိယေ ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ သစေ ဟိဿ ဧဝံဘဝေယျ သင်္ခါရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိစေဝ နိရုဇ္ဈန္တိစ, သင်္ခါရပဝတ္တမေဝ အပဝတ္တံ ဟောတီတိ၊ ဒိဋ္ဌိဂတံနာမ န ဘဝေယျ၊ သာသနာဝစာရိကံ၊ ဉာဏံ ဘဝေယျ။ ယသ္မာ ပနဿ သတ္တော ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတီတိ အဟောသိ၊ တသ္မာ ဒိဋ္ဌိဂတံနာမ ဇာတံ။
ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
တတိယ၊ တတိယသုတ်၌။
ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ ၊ ဒိဋ္ဌိဂတံဟူသည်ကား။
ဟိ၊ ချဲ့အံ့။
သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရတရားတို့သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိစေဝ၊ ဖြစ်လည်း ဖြစ်ကုန်၏။
နိရုဇ္ဈန္တိစ၊ ချုပ်လည်း ချုပ်ကုန်၏။
သင်္ခါရပဝတ္တမေဝ၊ အစဉ်မပြတ် ဖြစ်တတ်သော သင်္ခါရတရားတို့သည်သာလျှင်။
အပဝတ္တံ၊ မဖြစ်သည် ပြတ်သည် ချုပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့သောအယူသည်။
အဿ၊ ထိုယမကထေရ်အား။
သစေဘဝေယျ၊ အကယ်၍ဖြစ်ငြားအံ့။
ဒိဋ္ဌိဂတံနာမ၊ မိစ္ဆာအယူမည်သည်။
နဘဝေယျ၊ မဖြစ်ရာ။
သာသနာဝစာရိကံ၊ သာသနာတော်၌ သက်ဝင်သော။
ဉာဏံ၊ သမ္မာဉာဏ်သည်။
ဘဝေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ယသ္မာ ပနဿ၊ အကြင်ကြောင့်ကား။
သတ္တော၊ ရဟန္တာမြတ်ဖြစ်သော သတ္တဝါသည်။
ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ သေသည်မှနောက်၌ ပြတ်၏။
ဝိနဿတိ၊ ပျောက်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့သောအယူသည်။
အဿ၊ ထိုယမကမထေရ်အား။
အဟောသိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဒိဋ္ဌိဂတံနာမ၊ မိစ္ဆာအယူ မည်သည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်၏။
ဤသို့ အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ကို ခိုလှုံစံမြန်းတော်မူသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့သည် တဘန်ဖြစ်ခြင်းမရှိ ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည် ရှိသော် ခံစားတတ်သော ဝေဒနာ စေတသိက်တို့သည် အလျှင်းမဲ့ကုန်ခဲ့ရကား ထို အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်၌ အဘယ်သို့သောသဘောကို နိဗ္ဗာနသုခဟူ၍ ယူရမည်နည်း။
၎င်းအနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ကို ခိုလှုံ စံမြန်းတော်မူနိုင်ပြီးသော ရဟန္တာအား စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ သုံးပါး။ပ။ မနောသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာသုံးပါး အကျဉ်းအားဖြင့် တဆယ့်ရှစ်ပါး၊ အကျယ်အားဖြင့် ရှစ်ဆယ့်ကိုးပါး၊ အာရုံ ကာလ သန္တာန ကိစ္စတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် အနေကပဘေဒ ရှိသော ဝေဒနာတို့သည် ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ စုတိစိတ်ဘင်္ဂက္ခဏ၌ တခါတည်း ချုပ်ငြိမ်း ရကား ထိုနိဗ္ဗာန်၌ အကြင်ခံစားသော အခြင်းအရာဖြင့် ဝေဒနာတို့သည် အလျှင်း မရှိကုန်။ ဤနိဗ္ဗာန်၌ ထိုခံစားသော အခြင်းအရာဖြင့် ဖြစ်သော ဝေဒနာ၏ မရှိခြင်း သည်ပင်လျှင် ဧကန်မုချ အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သော နိဗ္ဗာန်တော်၏ -
လောကီကာမသုခ (၁)
မိဠသုခ (၂)
အနရိယသုခ (၃)
နေက္ခမ္မ သုခ (၄)
ပဝိဝေကသုခ (၅) တို့ထက် ကဲလွန်သော သမ္ဗောဓသုခကြောင့် ရောက်အပ် ရအပ်သော ဥပသမသုခ ကြီးပေတည်း။
ကိံပနေတ္ထ အာဝုသော သာရိပုတ္တ သုခံ။ ယဒေတ္ထ နတ္ထိ ဝေဒယိတန္တိ။ ဧတဒေ၀ ခေါတ္ထ အာဝုသော သုခံ၊ ယဒတ္ထ နတ္တိ ဝေဒယိတံ။
နဝင်္ဂုတ္တရပါဠိတော်။
အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ငါ့ရှင်သာရိပုတ္တရာ။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ယံဝေဒယိတံ၊ အကြင်ခံစားသော အခြင်းအရာဖြင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
သုခံ၊ ချမ်းသာသည်။
ကိံပန၊ အဘယ်နည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ၊ အရှင်ကာလုဒါယိက မေးလျှောက်၏။
အာဝုသော ကာလုဒါယိ၊ ရှင်ကာလုဒါယီ။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ယံ ဝေဒယိတံ၊ အကြင်ခံစားသော အခြင်းအရာဖြင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ဧတဒေဝ၊ ထိုခံစားသော အခြင်းအရာဖြင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ၏ မရှိခြင်းသည်ပင်လျှင်။
သုခံ၊ ချမ်းသာကြီးမည်ပေ၏။
ခေါကားနိပါတ်။
ဤသို့ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်တို့ကို သိအပ်၏။
၆၀ - သုညတ အနိမိတ္တ အပ္ပဏိဟိတ နိဗ္ဗာန်တို့ကို ပြခြင်း
သုညတ, အနိမိတ္တ, အပ္ပဏိဟိတ, နိဗ္ဗာန်တို့ကိုကား အနတ္တလက္ခဏာ အနိစ္စလက္ခဏာ ဒုက္ခလက္ခဏာ သုံးပါးတို့ကို အစွဲပြု၍ ထိုအမည်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
ထိုစကားသင့်စွ။
အကြင်ယောဂီသည် အနိစ္စကို အမှီပြု၍ ထမြောက်သည်ဖြစ်အံ့။ ၎င်းဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် အနိမိတ္တဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာဉာဏ်မည်၏(၁)။
ထို အနိမိတ္တဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာကြောင့် ဖြစ်သော မဂ်သည်လည်း အနိမိတ္တမဂ် မည်၏ (၂)။
၎င်းမဂ်၏ဖိုလ်သည်လည်း အနိမိတ္တဖိုလ် မည်၏ (၃)။
ဖလသမာပတ်သည်လည်း အနိမိတ္တဖလသမာပတ်မည်၏ (၄)။
၎င်းနည်းတူ -
ဒုက္ခလက္ခဏာဖြင့် ထမြောက်ခြင်းစသော ယောဂီသည်
အပ္ပဏိဟိတဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ (၁)။
အပပ္ပဏိဟိတမဂ် (၂)။
အပ္ပဏိဟိတဖိုလ် (၃)။
အပ္ပဏိဟိတဖလသမာပတ် (၄) တို့ကို ရအပ်၏။
အနတ္တလက္ခဏာဖြင့် ထမြောက်ခြင်း စသော ယောဂီသည် -
သုညတဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ (၁)။
သုညတမဂ် (၂)။
သုညတဖိုလ် (၃)။
သုညတဖလသမာပတ်(၄) တို့ကို ရအပ်၏။
တတ္ထ ယော ဘိက္ခု သင်္ခါရေ အနိစ္စတော ပရိဂ္ဂဟေတွာ အနိစ္စတော ဒိသွာ အနိစ္စတော ဝုဋ္ဌာတိ၊ တဿ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ အနိမိတ္တာနာမ ဟောတိ၊ ယော ဒုက္ခတော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒုက္ခတော ဒိသွာ ဒုက္ခတော ဝုဋ္ဌာတိ၊ တဿ အပ္ပဏိဟိတာနာမ။ ယော အနတ္တတော ပရိဂ္ဂဟေတွာ အနတ္တတော ဒိသွာ အနတ္တတော ဝုဋ္ဌာတိ၊ တဿ သုညတာ နာမ။ တတ္ထအနိမိတ္တ ဝိပဿနာယ မဂ္ဂေါ အနိမိတ္တောနာမ၊ အနိမိတ္တမဂ္ဂဿ ဖလံ အနိမိတ္တံနာမ၊ အနိမိတ္တ ဖလသမာပတ္တိ သဟဇာတေ ဖဿေ ဖုသန္တေ အနိမိတ္တော ဖဿော ဖုသတီတိ ဝုစ္စတိ၊ အပ္ပဏိဟိတသုညတေသုပိ ဧသေဝ နယော။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တတ္ထဝစနေ၊ ထိုစကား၌။
ယောဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
သင်္ခါရေ၊ ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတို့ကို။
အနိစ္စတော၊ အနိစ္စအားဖြင့်။
ပရိဂ္ဂဟေတွာ၊ သိမ်းဆည်း၍။
အနိစ္စတော၊ အနိစ္စအားဖြင့်။
ဒိသွာ၊ မြင်၍။
အနိစ္စတော၊ အနိစ္စအားဖြင့်။
ဝုဋ္ဌာတိ၊ ထမြောက်၏။
တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။
ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿန၊ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဖြစ်သော ပဋိသင်္ခါဉာဏ် သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်သည်။
အနိမိတ္တာနာမ၊ အနိမိတ္တမည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယောဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
ဒုက္ခတော၊ ဒုက္ခအားဖြင့်။
ပရိဂ္ဂဟေတွာ၊ သိမ်းဆည်း၍။
ဒုက္ခတော၊ ဒုက္ခအားဖြင့်။
ဒိသွာ၊ မြင်၍။
ဒုက္ခတော၊ ဒုက္ခအားဖြင့်။
ဝုဋ္ဌာတိ၊ ထမြောက်၏။
တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။
ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ၊ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာသည်။
အပ္ပဏိဟိတနာမ၊ အပ္ပဏိဟိတ မည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
အနတ္တတော၊ အနတ္တအားဖြင့်။
ပရိဂ္ဂဟေတွာ၊ သိမ်းဆည်း၍။
အနတ္တတော၊ အနတ္တအားဖြင့်။
ဒိသွာ၊ မြင်၍။
အနတ္တတော၊ အနတ္တအားဖြင့်။
ဝုဋ္ဌာတိ၊ ထမြောက်၏။
တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။
ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာ၊ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာသည်။
သုညတာနာမ၊ သုညတ မည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုသုံးပါးတို့တွင်။
အနိမိတ္တဝိပဿနာယ၊ အနိမိတ္တဝိပဿနာကြောင့်။
ပဝတ္ထော၊ ဖြစ်သော။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်။
အနိမိတ္တာနာမ၊ အနိမိတ္တမဂ်မည်၏။
အနိမိတ္တမဂ္ဂဿ၊ အနိမိတ္တမဂ်၏။
ဖလံ၊ ဖိုလ်သည်။
အနိမိတ္တံနာမ၊ အနိမိတ္တဖိုလ်မည်၏။
အနိမိတ္တဖလသမာပတ္တိ သဟဇာတေ၊ အနိမိတ္တဖလသမာပတ်နှင့် တကွဖြစ်သော။
ဖဿေ၊ နာမကာယဖဿကို။
ဖုသန္တေ၊ တွေ့ထိအပ်သည် ရှိသော်။
အနိမိတ္တော၊ အနိမိတ္တအမည်ရှိသော။
ဖဿော၊ ဖဿကို။
ဖုသတီတိ၊ တွေ့ထိ၏ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
အပ္ပဏိဟိတသုညတေသု၊ အပ္ပဏိဟိတသုညတတို့၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ ဤနည်းလျှင်နည်း ရှိ၏။
ထိုသုညတ အနိမိတ္တ အပ္ပဏိဟိတ သုံးပါးအပေါင်းတို့ကို -
၁။ သင်္ခတ တရားအခိုက်၌ ယူခြင်း
၂။ အသင်္ခတတရား အခိုက်၌ ယူခြင်း အားဖြင့် နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် သင်္ခတအခိုက်၌ ယူဟန်ကား -
အကြင်ယောဂီသည် အနတ္တလက္ခဏာကို မှီ၍ မဂ်သို့တိုင်အောင် အားထုတ်စဉ်၌ တိတ္ထိတို့သည် ကြံဆအပ်သော သတ္တ ပုဂ္ဂလ စသည်တို့မှ သုဉ်းရကား သတ္တ သုညတ မည်၏။ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့ကိုသာ မြင်ရှာတော့သည်၊ သတ္တဝါကို မမြင်။ အသင်္ခတဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ကား သတ္တဝါကို ထားဘိဦး။ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ် ဟုဆိုအပ်သော သင်္ခါရတရားတို့မှာ အခါခပ်သိမ်း သုဉ်းရကား သင်္ခါရသုညတ မည်၏။ အနိမိတ္တ အပ္ပဏိဟိတ တို့၌လည်း ဤနည်း အတိုင်းယူလေ။ သင်္ခတနယ်အတွင်း၌ကား သတ္တအနိမိတ္တ၊ အသင်္ခတနယ်အတွင်း၌ကား သင်္ခါရအနိမိတ္တ၊ သင်္ခတနယ်အတွင်း၌ကား သတ္တအပ္ပဏိဟိတ၊ အသင်္ခတနယ် အတွင်း၌ကား သင်္ခါရအပ္ပဏိဟိတ မျှသာထူးသည်။
တတ္ထ ဒွေ သုညတာ သတ္တသုညတာ စ သင်္ခါရသုညတာ စ။ သတ္တသုညတာ နာမ ဒိဋ္ဌိယာ ပရိကပ္ပိတေန သတ္တေန သုညာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ။ သင်္ခါရသုညတာနာမ သဗ္ဗသခ်ါရေဟိ သုညံ ဝိဝိတ္တံ နိဿဋံ နိဗ္ဗာနံ။ အနိမိတ္တာပဏိဟိတေသုပိ ဧသေဝ နယော။ သတ္တနိမိတ္တာဘာဝတော ဟိ ခန္ဓာ အနိမိတ္တာ၊ သင်္ခါရနိမိတ္တာဘာဝတော နိဗ္ဗာနံ၊ ဧကဓမ္မသ္မိံ အနရောပေတွာ ထပေတဗ္ဗသင်္ခါတေန စ ပဏိဒဟိတဗ္ဗဋ္ဌော ပဏိဓီတိ သင်္ချံဂတေန သတ္တပဏိဓိနာ စ အပ္ပဏိဟိတာ ခန္ဓာ၊ တဏှာပဏိဓိနာ တဏှာယ ဝါ အာရမ္မဏဘူတေန သဗ္ဗသင်္ခါရပဏိဓိနာ အပ္ပဏိဟိတံ နိဗ္ဗာနံ။
ပဉ္စမကြိုဏ်။
တတ္ထ၊ ထိုသုညတာရမ္မဏာ အစရှိသော စကား၌။
သုညတာ၊ သုညတ တရားတို့သည်။
ဝါ၊ ဆိတ်သည်၏အဖြစ်ရှိသည်။
သတ္တသုညတာ စ၊ သတ္တမှဆိတ်တရား၎င်း။
ဝါ၊ သတ္ထမှဆိတ်သည်၏အဖြစ်၎င်း။
သင်္ခါရသုညတာ စ၊ သင်္ခါရတို့မှဆိတ်သောတရား၎င်း။
ဝါ၊ သင်္ခါရတို့မှ ဆိတ်သည်၏အဖြစ်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒွေ၊ နှစ်ပါးတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တတ္ထ၊ တို့တွင်။
သတ္တသုညတာ နာမ၊ သတ္တမှဆိတ်သောတရား မည်သည်ကား။
ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဘောက်ပြန်သော အယူအားဖြင့်။
ပရိကပ္ပိတေန၊ ကြံဆအပ်သော။
သတ္တေန၊ သတ္တသဘောမှ။
သုညာ၊ ဆိတ်ကုန်သော။
ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ ငါးပါးကုန်သော ခန္ဓာတို့တည်း။
သင်္ခါရသုညတာနာမ၊ သင်္ခါရတို့မှ ဆိတ်သောတရား မည်သည်ကား။
သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ၊ ခပ်သိမ်းသော သင်္ခါရတို့မှ။
သုညံ၊ ဆိတ်သော။
ဝါ၊ ဆိတ်ရာဖြစ်သော။
ဝိဝိတ္တံ၊ ဆိတ်သော။
ဝါ၊ ဆိတ်ရာဖြစ်သော။
နိဿဋံ၊ လွတ်သော။
ဝါ၊ လွတ်ရာ ဖြစ်သော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်တည်း။
အနိမိတ္တာ ပဏိဟိတေသု၊ အနိမိတ္တဖြစ်သောတရား အပ္ပဏိဟိတဖြစ်သော တရား တို့၌လည်း။
ဧသေဝ၊ ဤသုညတတရား၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်သည်သာလျှင်။
နယော၊ နည်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဟိ တံ ပါကဋံ ကရောမိ၊ အံ့။
ခန္ဓာ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့သည်။
သတ္တနိမိတ္တာဘာဝတော၊ သတ္တဟူသော နိမိတ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
အနိမိတ္တာ၊ အနိမိတ္တ မည်ကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
သင်္ခါရနိမိတ္တာဘာဝတော၊ သင်္ခါရဟူသော နိမိတ်၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
အနိမိတ္တံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ခန္ဓာ၊ ခန္ဓာတို့သည်။
ဧကဓမ္မသ္မိံ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တပါးသော ခန္ဓာဟူသော တရား၌လည်း။
အနရောပေတွာ၊ ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသော ဣတ္ထိ ပုရိသ အစရှိသော အခြင်းအရာကိုသော်၎င်း။
ဝါ၊ သတ္တဝါဟူသော အခြင်းအရာကိုသော်၎င်း စွဲလမ်းရာဖြစ်သော ရူပက္ခန္ဓာစသည်၌ တင်၍။
ထပေတဗ္ဗသင်္ခါတေန၊ ထားအပ်သည်၏ အဖြစ်ဟူ၍ ဆိုအပ်သော။
ပဏိဒဟိတဗ္ဗဋ္ဌေန၊ ထားအပ် သိုမှီးအပ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောဖြင့်။
ပဏိဓီတိ သင်္ချံဂတေန၊ ပဏိဓိဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့ ရောက်သော။
သတ္တပဏိဓိနာ၊ သတ္တဝါတည်းဟူသော ပဏိဓိဖြင့်။
အပ္ပဏိဟိတာ၊ အပ္ပဏိဟိတ မည်ကုန်သည်။
ဝါ၊ ကင်းသော ပဏိဓိရှိသည် မည်ကြကုန်သည်။
ဟောန္တိ ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
တဏှာပဏိဓိနာ၊ တဏှာဟူသော ပဏိဓိဖြင့်၎င်း။
တဏှာယ၊ ၏။
အာရမ္မဏဘူတေန၊ အာရုံဖြစ်၍ပြုသော။
သဗ္ဗသင်္ခါရပဏိဓိနာ၊ ခပ်သိမ်းသော သင်္ခါရဟူသော ပဏိဓိ ဖြင့်၎င်း။
အပ္ပဏိဟိတံ၊ အပ္ပဏိဟိတ မည်သည်။
ဝါ၊ ကင်းသောပဏိဓိရှိသည် မည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤသို့ သဘာဝအားဖြင့် အသင်္ခတတခုတည်းပင် ရှိသော်လည်း ဥပစာရအားဖြင့် သဥပါဒိသေသ, အနုပါဒိသေသ အားဖြင့်နှစ်ပါး၊ သုညတ, အနိမိတ္တ, အပ္ပဏိဟိတ အားဖြင့်သုံးပါး တို့ကိုရအပ်ကုန်၏။
ဤနည်းအတူ မုချပရိယာယ်ဝေဝုစ်တို့၏ အပြားဖြင့်ကား အဘိဓာန်၌ (၄၆)ပါး အဘိမ္မာဝတောရ၌ (၃၆)ပါး သဠာယတနသံယုတ်၌ (၃၂)ပါးတို့ကို သိအပ်ကုန်၏။
၆၁ - နိဗ္ဗာန်၏ ပရိယာယ်ပုဒ်တို့ကို ပြ ခြင်း
အဘိဓာန်၌ (၄၆) ပါးဟူသော်ကား -
မောက္ခာ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ၊
ဒီပေါ တဏှာက္ခယော ပရံ။
တာဏံ လေဏမရူပဉ္စ၊
သန္တံ သစ္စမနာလယံ။
မောက္ခာ၊ ရာဂ အစရှိသော ကိလေသာမှ လွတ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်။
နိရောဓော၊ ချုပ်ရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
နိဗ္ဗာနံ၊ ဝါနဟု ဆိုအပ်သော တဏှာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်။
ဒီပေါ၊ မှီခိုရာ ကိုင်းကျွန်းသဘွယ် ဆီမီးသဘွယ် ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်။
တဏှာက္ခယော၊ တဏှာကုန်ကြောင်း ဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
ပရံ၊ မြတ်သောနိဗ္ဗာန်။
တာဏံ၊ သံသရာဘေးမှ ကယ်ပေတတ်သောနိဗ္ဗာန်။
လေဏံ၊ ပုန်းအောင်းရာ ဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
အရူပံ၊ အနိမ့် အမြင့် စသော အဆင်းသဏ္ဌာန်မှ ကင်းသောနိဗ္ဗာန်။
သန္တံ ၊ ငြိမ်းရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
သစ္စ၊ မှန်သောနိဗ္ဗာန်။
အနာလယံ၊ အာလယဟု ဆိုအပ်သော တဏှာ၏ကင်းရာကင်းကြောင်း ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်။
အသင်္ခတံ သိဝမမတံ သုဒုဒ္ဒသံ၊
ပရာယဏံ သရဏမနီတိကံ တထာ။
အနာသဝံ ဓုဝမနိဒဿနာကတံ၊
ပလောကိတံ နိပုဏမနန္တမက္ခရံ။
အသင်္ခတံ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုပြင်အပ်သောနိဗ္ဗာန်။
သိဝံ၊ ဘေးမရှိခြင်းကိုပြုတတ်သောနိဗ္ဗာန်။
အမတံ၊ သေခြင်းကင်းသောနိဗ္ဗာန်။
သုဒုဒ္ဒသံ၊ မြင်နိုင်ခဲသောနိဗ္ဗာန်။
ပရာယဏံ၊ လည်းလျောင်းရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
သရဏံ၊ ကိလေသာကို ညှဉ်းဆဲတတ်သောနိဗ္ဗာန်။
အနီတိကံ၊ ဥပဒ္ဒဝေါကင်းရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
တထာ၊ ထိုမှတပါး။
အနာသဝံ၊ အာသဝ၏ ကင်းရာနိဗ္ဗာန်။
ဓုဝံ၊ မြဲသောနိဗ္ဗာန်။
အနိဒဿနံ၊ မြင်အပ်သော သဘော မရှိသော နိဗ္ဗာန်။
အကတံ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုအပ်သော နိဗ္ဗာန်။
အပလောကိတံ၊ လောကသဘောအားဖြင့် မသိအပ်သောနိဗ္ဗာန်။
နိပုဏံ၊ သိမ်မွေ့သော နိဗ္ဗာန်။
အနန္တံ၊ ပျက်ခြင်းမရှိသော နိဗ္ဗာန်။
အက္ခရံ၊ ကုန်ခြင်းမရှိသော နိဗ္ဗာန်။
ဒုက္ခက္ခယော ဗျာပဇ္ဇဉ္စ၊
ဝိဝဋ္ဋံ ခေမံ ကေဝလံ။
အပဝဂ္ဂေါ ဝိရာဂေါ စ၊
ပဏီတံ အစ္စုတံ ပဒံ။
ဒုက္ခက္ခယော၊ ဒုက္ခ၏ကုန်ရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
အဗျာပဇ္ဇံ၊ ကြောင့်ကြမရှိသောနိဗ္ဗာန်။
ဝိဝဋ္ဋံ၊ ဝဋ်ကင်းရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
ခေမံ၊ ရာဂ၏ကုန်ရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
ကေဝလံ၊ သင်္ခါရတို့နှင့် မရောသောနိဗ္ဗာန်။
အပဝဂ္ဂေါ၊ သင်္ခါရတို့၏ကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်။
ဝိရာဂေါ၊ ရာဂ၏ ကင်းရာနိဗ္ဗာန်။
ပဏီတံ၊ မြတ်သော နိဗ္ဗာန်။
အစ္စုတံ၊ မရွေ့သောနိဗ္ဗာန်။
ပဒံ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ ရောက်အပ်သောနိဗ္ဗာန်။
ယောဂက္ခေမော ပါရမပိ၊
မုတ္တိ သန္တိ ဝိသုဒ္ဓိယော။
ဝိမုတျာသင်္ခတဓာတု၊
သုဒ္ဓိ နိဗ္ဗုတိယော သိယုံ။
ယောဂက္ခေမော၊ ယောဂ၏ ကုန်ရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
ပါရံ၊ ပူပန်ခြင်းကို ငြိမ်းစေခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သောနိဗ္ဗာန်။
မုတ္တိ၊ ကိလေသာမှ လွတ်တတ်သောနိဗ္ဗာန်။
သန္တိ၊ ငြိမ်းစေတတ်သောနိဗ္ဗာန်။
ဝိသုဒ္ဓိယော၊ စင်ကြယ်ရာဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်။
ဝိမုတ္တိ၊ ခပ်သိမ်းသော သင်္ခါရမှလွတ်သောနိဗ္ဗာန်။
အသင်္ခတဓာတု၊ အသင်္ခတဓာတ်ဟု ဆိုအပ်သောနိဗ္ဗာန်။
သုဒ္ဓိ၊ ကိလေသာတည်းဟူသော အညစ်အကြေးမှ စင်သောနိဗ္ဗာန်။
နိဗ္ဗုတိယော၊ ဝုတိမည်သောတဏှာမှ ထွက်မြောက်တတ်သောနိဗ္ဗာန်။
ဣမေ၊ ဤသည်ကိုကား။ (ထည့်)။
နိဗ္ဗာနာဘိဓာနာ၊ နိဗ္ဗာန်၏အမည်ရှိသည်။
သိယုံ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
အဘိဓာန်။
အကျဉ်းသရုပ်ကြား, အနက်ကြားရာတို့၌ ဆရာမြတ်တို့သည် ဝိဘတ်ကို ပဓာနာ မပြုကုန်။ ထိုကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိယော နိဗ္ဗုတိယော ပုဒ်တို့ကို ဝိဘတ်ပဓာနမပြုမူ၍ ပုဒ်အနက်ကြားရုံမျှ သမ္ဗန်သတည်း။
အဘိဓမ္မာဝတာရ၌ကား -
အစ္စန္တ မနန္တံ သန္တံ၊
အမတံ အပလောကိတံ။
ပဏီတံ သရဏံ ခေမံ၊
တာဏံ လေဏံ ပရာယဏံ။
သိဝဉ္စ နိပုဏံ သစ္စံ၊
ဒုက္ခက္ခယ မနာသဝံ။
သုဒုဒ္ဒသံ ပရံ ပါရံ၊
နိဗ္ဗာန မနိဒဿနံ။
တဏှာယက္ခယံ ဓုဝံ ဒီပံ၊
အဗျာပဇ္ဇ မနီတိကံ။
အနာလယ မရူပဉ္စ၊
ပဒ မစ္စုတ မက္ခရံ။
ဝိရာဂဉ္စ နိရောဓဉ္စ၊
ဝိမုတ္တိ မောက္ခမေဝ စ။
ဣမေဟိ ပန နာမေဟိ၊
နိဗ္ဗာနန္တု ကထီယတိ။
အဘိဓမ္မာဝတာရအဋ္ဌကထာ။
၎င်းပါဠိ၏ အနက်ကိုကား ပြလတ္တံ့သော အသင်္ခတသံယုတ်၏ အနက်ကိုမှီး၍ သိအပ်၏။
အသင်္ခတသံယုတ်၌ကား -
အသင်္ခတံ အနတံ အနာသဝံ၊
သစ္စဉ္စ ပါရံ နိပုဏံ သုဒုဒ္ဒသံ။
အဇဇ္ဇရန္တံ ဓုဝံ အပလောကိနံ၊
အနိဒဿနံ နိပ္ပပဉ္စံ သန္တံ။
အသင်္ခတံ၊ မူလရင်းက သင်္ခတပင် ဖြစ်သော်လည်း အလွန်သိမ်မွေ့လှသဖြင့် သင်္ခတဟု သိကြောင်း မှတ်ကြောင်း လက္ခဏာမှ ကင်း၍ နေထသော။
[န သင်္ခတံ သင်္ခတလက္ခဏေဟိ အပဂတန္တိ အသင်္ခတံ, ဟူသော သဠာယတန သံယုတ်အဋ္ဌကထာနှင့် အညီတည်း]။
အနတံ၊ ဒုက္ခစိုက်ပျိုး တဏှာမျိုးကို မတိုးမညှပ် မလာနိုင်ရာလည်း ဖြစ်သော။
အနာသဝံ၊ ငရဲပြိတ္တာ ဘေးဧးရာကို ခါခါ ဖြစ်စေတတ်သည်ဖြစ်၍ ကြောက်အပ်လှစွာ တဏှာ ဒိဋ္ဌိ စသော အာသဝေါ ညစ်ဆိုး တရားမျိုးကို မတိုက်ချိုးနိုင်ရာ ဖြစ်ထသော။
သစ္စဉ္စ၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော အမည်နာမ စကားမျှသာမဟုတ် နိဗ္ဗာန် ဟူသော အမည် ရှိသည်အားလျော်စွာ ငြိမ်းဧခြင်းပရမတ္ထ သဘောအားဖြင့် တကယ်မှန်ကြီး မှန်သည် လည်း ဖြစ်ထသော။
ပါရံ၊ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုး ဒုက္ခအိုး၏ ပြင်ဘက် ဆင်းရဲရေအယဉ်မှ ထွက်မြောက်ရာ ကမ်းဝ ကမ်းထိပ်ကြီးလည်း ဖြစ်ထသော။
နိပုဏံ၊ အထည်ဒြဗ် ဥပါဒ်မထင်သည်ဖြစ်၍ အလွန် သိမ်မွေ့စွာထသော။
သုဒုဒ္ဒသံ၊ ပညာဉာဏ်ဖြင့်သော်လည်း နှိုင်းချင့်ထောက်ဆ သိမြင်ရနိုင်စရာ လွန်စွာ ခဲယဉ်းထသော။
အဇဇ္ဇရန္တံ၊ ဘယ်လောက်ပင် ကြာသော်လည်း ဘယ်သည်ကာလမှ ရင့်အိုပျက်စီးခြင်း လည်း မရှိနိုင်ထသော။
[ဇဇ္ဇရသဒ္ဒါ -ဆွေးမြေ့ရင့်အိုခြင်းအနက်, အန္တသဒ္ဒါ- ပျက်စီးခြင်းအနက်ဟု ခွဲ၍မှတ်။]
တနည်း၊ ကမ္ဘာပျက်မီး ကမ္ဘာပျက်လေကြီး ကမ္ဘာပျက်ရေကြီး တို့ဖြင့်သော်လည်း ဖေါက်ပြန် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိ ပကတိမြဲမြံစွာ တည်နေထသော။
[အန္တပုဒ် မှာ တဗ္ဘာဝတ္ထ]။
အပလောကိနံ၊ ဘယ်သည့်ကာလမှ အဘယ် တခုတခုကြောင့် ပျက်စီးခြင်း မရှိထသော။
အနိဒဿနံ၊ နတ်မျက်စိ ဖြင့်သော်လည်း စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မမြင်စကောင်းထသော။
နိပ္ပပဉ္စံ၊ အိုပြန်-နာရ သေရ-ဆင်းရဲ ဖေါက်လဲခါခါ သံသရာကို ချဲ့ထွင်တတ်သူ တဏှာ မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ မပြုမလာနိုင်ရာ ဖြစ်ထသော။
သန္တံ ၊ တဆယ့်တသီး မီးငြိမ်းရာလည်း ဖြစ်ထသော။
အမတံ ပဏီတံ သိဝဉ္စခေမံ၊
တဏှာက္ခယောအစ္ဆရိယံစ အဗ္ဘူတံ။
အနီတိကံ အနီတိကဓမ္မံ၊
နိဗ္ဗာနမေတံ သုဂတေန ဒေသိတံ။
အမတံ၊ မိမိထံ တည်ရောက်လာသူ နိဗ္ဗုတပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ မအို မသေ အမြဲတည်စံ နေရာ ဖြစ်ထသော။
ပဏီတံ၊ မြင်ရ ရောက်ရသူကို မရောင့်ရဲနိုင်ဘွယ် တကယ် လွန်မြတ်တော်မူထသော။
သိဝဉ္စ၊ ကြီးမြတ်သော ဂုဏ်ကျက်သရေ ရှိတော်မူထသော။
ခေမံ၊ ဘေးခပ်သိမ်း ကုန်ငြိမ်း ကင်းဝေးရာလည်းဖြစ်ထသော။
တဏှာက္ခယော၊ ဘေးကိုပြုတတ် ကြောက်အပ်လှစွာ ခြောက်တဏှာတို့၏ ကုန်ရာ ကုန်ကြောင်းလည်း ဖြစ်ထသော။
အစ္ဆရိယံ၊ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့်ဖြစ်ပုံ သင်္ခတနိမိတ် အရိပ်မထွက် ယင်းသင်္ခတ ပုံဟန်နှင့် အလွန်ဝေးကွာ လွန်စွာ ထူးမြတ်သည်ဖြစ်၍ အလွန် အံ့ဘွယ်သရဲ အံ့အဲစလောက် ဖြစ်တော်မူထသော။
အဗ္ဘူတံ၊ အကြောင်းကင်း၍ မိမိအလိုလိုလည်း မဖြစ်ထသော။
အနီတိကံ၊ အလုံးစုံဆင်းရဲ ဘေးဒဏ်ဟူသမျှ ဘယ်ဟာတခုမျှ မရှိထသော။
အနီတိကဓမ္မံ၊ ဆင်းရဲရှိသော သဘောမျိုးမှ ဆန့်ကျင်ဘက်ကြီးဖြစ်၍ နေထသော။
ဧတံ ဧတာဒိသံ၊ ဤသိုသော တရားထူး တရားမြတ်ကို။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ဟူ၍။
သုဂတေန၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဒေသိတံ၊ ဟောကြားတော် မူအပ်ပြီ။
အဗျာပဇ္ဇံ ဝိရာဂေါစ၊
သုဒ္ဓိ မုတ္တိ အနာလယော။
ဒီပံ လေဏဉ္စ တာနဉ္စ၊
သရဏဉ္စ ပရာယဏန္တိ။
သောဓမ္မာ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်တရားသည်။
အဗျာပဇ္ဇံစ၊ ဘေးရန်တွက်တာ ဘယ်ဟာတခု ကြောင့်ကြစရာ မရှိသည်လည်း ဖြစ်၏။
ဝိရာဂေါစ၊ ဘေးရန်ဖြစ်ကြောင်း ရာဂအပေါင်းမှ ကောင်းကောင်းကြီး ကင်းရာလည်း ဖြစ်၏။
သုဒ္ဓိ စ၊ ဘေးရန်လာဘွယ် အသွယ်သွယ်သော အညစ်အကြေးမှ ကင်းဝေး စင်ကြယ် သည်လည်း ဖြစ်၏။
မုတ္တိစ၊ ဘေးရန်ထူထပ် ဘုံသုံးရပ်ရှိမှ လှလှကြီး လွတ်ရာလည်း ဖြစ်၏။
အနာလယော၊ အလိုလို၀ အလုံးစုံလှသဖြင့် ဘယ်ဟာတခုမှ မတောင့်တရာလည်း ဖြစ်၏။
ဒီပံ၊ ပုန်းအောင်းရာ တည်ရာ ကျွန်းကြီးသဘွယ်လည်းဖြစ်၏။
လေဏံ၊ ဘေးမှလွတ်ကြောင်း ပုန်းအောင်းရာ နေရာလည်းမှန်၏။
တာဏံ၊ ဘေးမလာရအောင် တကယ်စောင့်ရှောက်နိုင်သည်လည်း ဖြစ်၏။
သရဏဉ္စ၊ ဘေးမဆိုက် ရအောင် ဘေးတကာကို ကောင်းစွာ ဖျက်ဆီးတတ်သည် လည်း ဖြစ်၏။
ပရာယဏံ၊ အလွန်အကဲတည်နေရာ လည်းလျောင်းရာ လည်းဖြစ်၏။
ဝါ၊ ဘေးကို ကြောက်သူတို့၏ တကယ်ဘေးမှ လွတ်ကြောင်း ကောင်းကောင်းကြီး လည်းလျောင်း တည်နေရာလည်း စင်စစ်မှန်၏။
သံယုတ်ပါဠိတော်။
အနတန္တိအာဒီသု တဏှာနတိယာ အဘာဝေန အန တံ။ စတုန္နံ အာသဝါနံ အဘာဝေန အနာသဝံ။ ပရမတ္ထ သစ္စတာယ သစ္စံ။ ဝဋ္ဋဿ ပရဘာဂဋ္ဌေန ပါရံ။ သဏှဋ္ဌေန နိပုဏံ။ သုဋ္ဌု ဒုဒ္ဒသတာယ သုဒုဒ္ဒသံ။ ဇရာယ အဇရိ တတ္တာအဇဇ္ဇရံ။ ဓိရဋ္ဌေန ဓုဝံ။ အပလုဇ္ဇနတာယ အပလော ကိနံ။ စက္ခုဝိညာဏေန အပဿိတဗ္ဗတ္တာ အနိဒဿနံ။ တဏှာမာနပပဉ္စာနံ အဘာဝေန နိပ္ပပဉ္စံ။ သန္တဘာဝဋ္ဌေန သန္တံ။ မရဏာဘာဝေန အမတံ။ ဥတ္တမဋ္ဌေန ပဏီတံ။ သသိရိကဋ္ဌေနသိဝံ။ နိရုပဒ္ဒဝတာယ ခေမံ။ တဏှက္ခယဿ ပစ္စယတ္တာတဏှာက္ခယော။ ဝိမှာပနိယဋ္ဌေန အစ္ဆရာယိ တဗ္ဗယုတ္တန္တိ အစ္ဆရိယံ။ အဘူတမေဝ ဘူတံ ဇာတံ ဟုတွာ အတ္ထီတိအဗ္ဘူတံ။ နိဒုက္ခတ္တာ အနီတိကံ။ နိဒုက္ခသဘာဝတ္တာ အနီတိကဓမ္မံ။ ဝါနာဘာဝေန နိဗ္ဗာနံ။ ဗျာပဇ္ဇာဘာဝေန အဗျာပဇ္ဇံ။ ဝိရာဂဂါမိကဿ ပစ္စယတ္တာ ဝိရာဂေါ။ ပရမတ္ထသုဒ္ဓိတာယ သုဒ္ဓိ။ တီဟိဘဝေဟိ ဝိမုတ္တိတာယ မုတ္တိ။ အာလယာနံ အဘာဝေန အနာလယော။ ပတိဋ္ဌ ဋ္ဌေန ဒီပံ။ အလ္လိယိတဗ္ဗဋ္ဌေနေ လေဏံ။ တာယနဋ္ဌေန တာဏံ။ ဘယသရဏဋ္ဌေန သရဏံ။ ဘယနာသနန္တိ အတ္ထော။ ပရံ အယနံ ဂတိ ပတိဋ္ဌာတိ ပရာယဏံ။
သဠာယတနသံယုတ်အဋ္ဌကထာ အသင်္ခတသံယုတ်ဖွင့်။
ဤသို့သော နိဗ္ဗာန်၏ ပရိယာယ် အပြားကို သိအပ်၏။
ဤမှတပါးလည်း များစွာသော ပရိယာယ်တို့ဖြင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် ဟောတော်မူ သေး၏။ ထိုသို့ဟောသော်လည်း ပြဆိုခဲ့အပ်ပြီးသော နိဗ္ဗာန်တို့၏အတွင်း၌သာလျှင် ပါဝင်ရကုန်၏။ စင်စစ်သော်ကား နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် တို့ကိုစွဲ၍တပ်မက်တတ်သော တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ တို့သည် မရှိသဖြင့် ထို ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် ဟု ဆိုအပ်သော သင်္ခတတရားမျိုးမှ လွတ်၍ ဘောက်ပြန် ပျက်စီးခြင်းမရှိ အစလည်းမရှိ အဆုံးလည်းမရှိသော အမြဲထာဝရ တည်နေသော သဘောတရားကြီးတခုပေတည်း။
ဥပမာကား -
လောင်စာတို့ကိုစွဲ၍ တောက်လောင်အပ်သောမီးသည် အကြင်အခါ လောင်စာ ကုန်သည်ဖြစ်၍ ငြိမ်းခဲ့၏။ ထိုသူငြိမ်းလျှင် ဧသောသဘာဝကြီးသည် အဘယ် နံရောအခါမှ ပျက်စီးခြင်း မရှိသကဲ့သို့တည်း။ ထို ဧသော သဘာဝကြီးသည် အဘယ်အခါ စ၍လည်းဖြစ်သည် မဆိုသာ။ အဘယ်အခါ ဆုံးအံ့ဟူ၍လည်း မဆိုသာသကဲ့သို့ -
နိဗ္ဗာန်၌လည်း ရုပ် ဝေဒနာ သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် တို့မှ အရိယာတို့သည် ပစ္စက္ခအားဖြင့် လွတ်တော်မူခြင်းကြောင့် သင်္ခတ တရားမျိုးတို့မှ အခါခပ်သိမ်းနိဗ္ဗာန်၌
ကင်းလွတ်ရာကား ဖြစ်၏ ဟူ၍လည်း မဆိုသာ,
မဖြစ် ဟူ၍လည်း မဆိုသာ,
ဖြစ်လည်းဖြစ်၏ ဖြစ်လည်း မဖြစ်ဟု မဆိုသာ,
ဖြစ်သည်လည်းမဟုတ် မဖြစ်သည်လည်းမဟုတ် ဟူ၍လည်း မဆိုသာ,
အလွန်နက်နဲ၏။
ရှစ်သောင်း လေးထောင် နက်သော မဟာသမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ဉာဏ်နည်းသော သူတို့သည် အလွန်ထောက်ဆ၍ ယူနိုင်ခဲသည်။ ခက်ခဲလေစွ။
ဧဝမေ၀ ခေါ ဝစ္ဆ ယေန ရူပေန တထာဂတံ ပညာ ပယမာနော ပညာပေယျ၊ တံ ရူပံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ။ ရူပသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ ဝစ္ဆ တထာ ဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျာ ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။ နေ၀ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။
ဝစ္ဆ၊ ဝစ္ဆ။
ဧဝမေဝ ခေါ၊ ငြိမ်းဧပြီးသော ဆီမီးအတူသာလျှင်။
ယေန ရူပေန၊ အကြင်ရုပ်ဖြင့်။
တထာဂတံ၊ သတ္တဝါကို။
ရူပီတိ၊ ရုပ်ရှိ၏ဟူ၍။
ပညာပယမာနော၊ ပညတ်သောသူသည်။
ပညာပေယျ၊ ပညတ်ရာ၏။
တံ ရူပံ၊ ထိုရုပ်ကို။
တထာဂတဿ၊ ငါဘုရားသည်။
ပဟီနံ၊ ပယ်အပ်ပြီ။
ဥစ္ဆိန္နမူလံံ၊ အမြစ်အရင်းကို ဖြတ်အပ်ပြီ။
တာလာဝတ္ထုကတံ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီ။
အနဘာဝံကတံ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းကို ပြုအပ်ပြီ။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
အနုပ္ပါဒဓမ္မံ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းသဘောရှိ၏။
ဝစ္ဆ၊ ဝစ္ဆ။
ခေါ၊ စင်စစ်။
ရူပသင်္ခယဝိမုတ္တော၊ ရူပက္ခန္ဓာ၏ ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ အာရုံပြုသောအားဖြင့် လွတ်သော။
တထာဂတော၊ ငါဘုရားသည်။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာအဘယ်ကဲ့သို့နည်း။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာသည်။
ဂမ္ဘီရော ယထာ၊ နက်နဲသကဲ့သို့ လည်းကောင်း။
အပ္ပမေယျော ယထာ၊ ပမာဏကိုယူခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းသကဲ့သို့၎င်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ယထာ၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲသကဲ့သို့၎င်း။
တထာ၊ ထိုအတူ။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတဘ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်၏ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် မဖြစ်ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်လည်းဖြစ်၏ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်လည်းမဖြစ် ဟူသောစကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်သည်မဟုတ် ပဋိသန္ဓေ အားဖြင့် မဖြစ်သည် မဟုတ် ဟူသောစကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ယာယ ဝေဒနာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ၊ သော ဝေဒနာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္န မူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ ဝေဒနာသင်္ခယ ဝိမုတ္တော ခေါ ဝစ္ဆ တထာ ဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျာ ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။
ယာယဝေဒနာယ၊ အကြင်ဝေဒနာဖြင့်။
တထာဂတံ၊ သတ္တဝါကို။
ဝေဒနိကောတိ၊ ဝေဒနာရှိ၏ဟူ၍။
ပညာပယမာနော၊ ပညတ်သောသူသည်။
ပညာပေယျ၊ ပညတ်ရာ၏။
သာဝေဒနာ၊ ထို ဝေဒနာကို။
တထာဂတဿ၊ ငါဘုရားသည်။
ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီ။
ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ အမြစ်အရင်းကို ဖြတ်အပ်ပြီ။
တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီ။
အနဘာဝံကတာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းကို ပြုအပ်ပြီ။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းသဘောရှိ၏။
ဝစ္ဆ၊ ဝစ္ဆ။
ခေါ၊ စင်စစ်။
ဝေဒနာသင်္ခယဝိမုတ္တာ၊ ဝေဒနာ၏ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ အာရုံပြုသောအားဖြင့် လွတ်တော်မူသော။
တထာဂတော၊ ငါဘုရားသည်။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာအဘယ်ကဲ့သို့နည်း။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာသည်။
ဂမ္ဘီရော ယထာ၊ နက်နဲသကဲ့သို့ လည်းကောင်း။
အပ္ပမေယျော ယထာ၊ ပမာဏကိုယူခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းသကဲ့သို့၎င်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ယထာ၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲသကဲ့သို့၎င်း။
တထာ၊ ထိုအတူ။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတဘ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်၏ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် မဖြစ်ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်လည်းဖြစ်၏ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်လည်းမဖြစ် ဟူသောစကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်သည်မဟုတ် ပဋိသန္ဓေ အားဖြင့် မဖြစ်သည် မဟုတ် ဟူသောစကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ယာယ သညာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ၊ သော သညာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္န မူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော။ သညာသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ ဝစ္ဆ တထာ ဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ။ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ နေ၀ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။
ယာယ သညာယ၊ အကြင်သညာဖြင့်။
တထာဂတံ၊ သတ္တဝါကို။
သညိကောတိ၊ သညာရှိ၏ ဟူ၍။
ပညာပယမာနော၊ ပညတ်သောသူသည်။
ပညာပေယျ၊ ပညတ်ရာ၏။
သာသညာ၊ ထိုသညာကို။
တထာဂတဿ၊ ငါဘုရားသည်။
ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီ။
ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ အမြစ်အရင်းကို ဖြတ်အပ်ပြီ။
တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီ။
အနဘာဝံကတာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းကို ပြုအပ်ပြီ။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းသဘောရှိ၏။
ဝစ္ဆ၊ ဝစ္ဆ။
ခေါ၊ စင်စစ်။
သညာသင်္ခယဝိမုတ္တာ၊ သညာ၏ ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ အာရုံပြုသောအားဖြင့် လွတ်တော်မူသော။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာအဘယ်ကဲ့သို့နည်း။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာသည်။
ဂမ္ဘီရော ယထာ၊ နက်နဲသကဲ့သို့ လည်းကောင်း။
အပ္ပမေယျော ယထာ၊ ပမာဏကိုယူခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းသကဲ့သို့၎င်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ယထာ၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲသကဲ့သို့၎င်း။
တထာ၊ ထိုအတူ။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတဘ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်၏ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် မဖြစ်ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ၊ တေ သင်္ခါရာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္န မူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ သင်္ခါရသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ ဝစ္ဆ တထာ ဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ။ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။ နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။
ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ၊ အကြင်သင်္ခါရတို့ဖြင့်။
တထာဂတံ၊ သတ္တဝါကို။
သင်္ခါရိကာတိ သင်္ခါရ ရှိ၏ဟူ၍။
ပညာပယမာနော၊ ပညတ်သောသူသည်။
ပညာပေယျ၊ပညတ်ရာ၏။
တေ သင်္ခါရာ၊ ထိုသင်္ခါရတို့ကို။
တထာဂတဿ၊ငါဘုရားသည်။
ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီ။
ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ အမြစ်အရင်းကို ဖြတ်အပ်ပြီ။
တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီ။
အနဘာဝံကတာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းကို ပြုအပ်ပြီ။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းသဘောရှိ၏။
ဝစ္ဆ၊ ဝစ္ဆ။
ခေါ၊ စင်စစ်။
သင်္ခါရသင်္ခယဝိမုတ္တော၊ သင်္ခါရတို့၏ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ အာရုံပြုသောအားဖြင့် လွတ်တော်မူသော။
တထာဂတော၊ ငါဘုရားသည်။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာအဘယ်ကဲ့သို့နည်း။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာသည်။
ဂမ္ဘီရော ယထာ၊ နက်နဲသကဲ့သို့ လည်းကောင်း။
အပ္ပမေယျော ယထာ၊ ပမာဏကိုယူခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းသကဲ့သို့၎င်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ယထာ၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲသကဲ့သို့၎င်း။
တထာ၊ ထိုအတူ။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတဘ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်၏ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် မဖြစ်ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ယေန ဝိညာဏေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ၊ တံ ဝိညာဏံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ။ ဝိညာဏသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ ဝစ္ဆ တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ။ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ၊ နေ ဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ။
မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော်။
ယေန ဝိညာဏေန၊ အကြင်ဝိညာဏ်ဖြင့်။
တထာဂတံ၊ သတ္တဝါကို။
ဝိညာဏိကောတိ၊ ဝိညာဏ်ရှိ၏ဟူ၍။
ပညာပယမာနော၊ ပညတ်သောသူသည်။
ပညာပေယျ၊ ပညတ်ရာ၏။
တံ ဝိညာဏံ၊ ထိုဝိညာဏ်ကို။
တထာဂတဿ၊ ငါဘုရားသည်။
ပဟီနာ၊ ပယ်အပ်ပြီ။
ဥစ္ဆိန္နမူလာ၊ အမြစ်အရင်းကို ဖြတ်အပ်ပြီ။
တာလာဝတ္ထုကတာ၊ ထန်းပင်ငုတ်ကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီ။
အနဘာဝံကတာ၊၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းကို ပြုအပ်ပြီ။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းသဘောရှိ၏။
ဝစ္ဆ၊ ဝစ္ဆ။
ခေါ၊ စင်စစ်။
ဝိညာဏသင်္ခယဝိမုတ္တော၊ ဝိညာဏ်၏ ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ အာရုံပြုသော အားဖြင့် လွတ်တော်မူသော။
တထာဂတော၊ ငါဘုရားသည်။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာအဘယ်ကဲ့သို့နည်း။
မဟာသမုဒ္ဒေါ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာသည်။
ဂမ္ဘီရော ယထာ၊ နက်နဲသကဲ့သို့ လည်းကောင်း။
အပ္ပမေယျော ယထာ၊ ပမာဏကိုယူခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းသကဲ့သို့၎င်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ယထာ၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲသကဲ့သို့၎င်း။
တထာ၊ ထိုအတူ။
ဂမ္ဘီရော၊ ဂုဏ်အားဖြင့် နက်နဲ၏။
အပ္ပမေယျော၊ ပမာဏအားဖြင့် ယူခြင်းငှါ မတဘ်ကောင်း။
ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော၊ သက်ဝင်နိုင်ခဲ၏။
ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်၏ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
န ဥပပဇ္ဇတီတိ၊ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် မဖြစ်ဟူသော စကားသည်။
န ဥပေတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။
ဆဋ္ဌပုစ္ဆာပြီး၏။
၆၂ - ထိုနိရောဓသစ္စာ၏နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်းဟူသော သတ္တမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၇) ထိုနိရောဓသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်း ဟူရာ၌ -
ဤနိဗ္ဗာန်၏ နယ်ဟူသည် အသီးအခြား မြို့ပြခရိုင် နိုင်ငံတို့၏ နယ်ပယ်တို့ကဲ့သို့ မဟုတ်။ သဘာဝမျှသာ ရှိသည်ဖြစ်၍ ၎င်းနိဗ္ဗာန်သည် သံသရာခရီးကြောင်းတို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အညာသို့ ဆန်တက်သော သဘောလည်း ရှိ၏။ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော သဘောလည်း ရှိ၏။ အသေးဆုံးဖြစ်သော ပမာဏအားဖြင့် ပရမာဏုမြူခန့်မျှလောက် မရှိသည်ဖြစ်၍ ကျဉ်းသော အတိုင်းအရှည် အားဖြင့် နှိုင်းရှည့်စရာ မရှိ။ ထို့ကြောင့်။
“ဝိညာဏဿ နိရောဓေန ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ”
ဟူ၍၎င်း။
။ ဒီဃနိကာယ်။
ဝိညာဏဿ၊ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်၏။
နိရောဓေန၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့်။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ဧတံ နာမရူပံ၊ ထိုရုပ်နာမ်နှစ်ပါး အပေါင်းသည်။
အသေသံ၊ အကြွင်းမဲ့။ (ထည့်)။
ဥပရုဇ္ဈတိ၊ ချုပ်ရာ၏။
ပဋိသောတဂါမိံ နိပုဏံ၊
ဂမ္ဘီရံ ဒုဒ္ဒသံ အဏုံ။
ရာဂရတ္တာ န ဒက္ခန္တိ ၊
တမောခန္ဓေ န အာဝုဋာ။
ဟူ၍၎င်း ဟောတော်မူသည်။
။ မဟာဝါပါဠိ။
ပဋိသောတဂါမိံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သော။
နိပုဏံ၊ သိမ်မွေ့ထသော။
ဂမ္ဘီရံ၊ နက်နဲထသော။
ဒုဒ္ဒသံ၊ မြင်နိုင်ခဲထသော။
အဏုံ၊ ပရမာဏုမြူ အလားရှိသော တရားကို။
ရာဂရတ္တာ၊ ရာဂဖြင့် တပ်အပ်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်။
တမောခန္ဓေန၊ အဝိဇ္ဇာ တည်းဟူသော မောဟအစုဖြင့်။
အာဂုဋာ၊ လွှမ်းမိုးအပ်ကုန်သည် ဖြစ်၍။
နက္ခန္တိ၊ မမြင်ကုန်လတ္တံ့။
ကျယ်နယ်အားဖြင့်ကား ဤ မဟာပထဝီမြေကြီးသည် ဇာတိခေတ် အာဏာခေတ် ဝိသယခေတ်တိုင်တိုင် ရှည်သကဲ့သို့ လျားသကဲ့သို့ ထူသကဲ့သို့ ပြန့်သကဲ့သို့ ကျယ်သကဲ့သို့ ပြောသကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သကဲ့သို့ ကြီးသကဲ့သို့ ဤ အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည်လည်း ဇာတိ အာဏာ ဝိသယခေတ် တိုင်တိုင် ရှည်လည်း ရှည်၏၊ လျားလည်းလျား၏၊ ထူလည်းထူ၏၊ ပြန့်လည်းပြန့်၏။ ကျယ်လည်းကျယ်၏၊ ပြောလည်းပြော၏။ ကျယ်ပြန့်လည်း ကျယ်ပြန့်၏၊ ကြီးလည်းကြီး၏။ ထိုကြောင့် ငြိမ်းဧခြင်း လက္ခဏာ ရှိသော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီးသည် အဘယ်မျှလောက် ကျယ်၏ဟူ၍ မဆိုနိုင်။
ယထာ ဝါ ပန မဟာရာဇ မဟာပထဝီ ဒီဃာ အာယတာ ပုထုလာ ဝိတ္ထတာ ဝိသာလာ ဝိတ္ထိဏ္ဏာ ဝိပုလာ မဟန္တာ၊ အပိနုခေါ ဧတံ မဟာရာဇ မဟာပထဝိံ သက္ကာ ပရိတ္တကေန ဥဒကဗိန္ဒုကေန တေမေတွာ ဥဒကစိက္ခလ္လံ ကာတုန္တိ။ န ဟိ ဘန္တေတိ။ ကေန ကာရဏေန မဟာရာဇာတိ။ ပရိတ္တတ္တာ ဘန္တေ ဥဒကဗိန္ဒုဿ မဟန္တတ္တာ မဟာပထဝိယာတိ။ ဧဝမေဝခေါ မဟာရာဇ ဦနကသတ္တ ဝဿိကဿ စိတ္တံ အဗလံ ဒုဗ္ဗလံ ပရိတ္တံ အပ္ပံ ထောကံ မန္ဒံ အဝိဘူတံ၊ အသင်္ခတာ နိဗ္ဗာနဓာတု ဒီဃာ အာယတာ ပုထုလာ ဝိတ္ထတာ ဝိသာလာ ဝိတ္ထိဏ္ဏာ ဝိပုလာ မဟန္တာ။
မိလိန္ဒပဥှာ။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ယထာ ဝါ ပန၊ ဥပမာတနည်ကား။
အယံ မဟာပထဝီ၊ ဤမြေကြီးသည်။
ဒီဃာ၊ ရှည်၏။
အာယတာ၊ လျား၏။
ပုထုလာ၊ ထူ၏။
ဝိတ္ထတာ၊ ပြန့်၏။
ဝိသာလာ၊ ကျယ်၏။
ဝိတ္ထိဏ္ဏာ၊ ပြော၏။
ဝိပုလာ၊ ကျယ်ပြန့်၏။
မဟန္တာ၊ ကြီး၏။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ဧတံ မဟာပထဝိံ၊ ဤမြေကြီးကို။
ပရိတ္ထကေန၊ နည်းသော။
ဥဒဗိန္ဒုကေန၊ ရေပေါက်ဖြင့်။
တေမေတွာ၊ ဆွတ်၍။
ဥဒကစိက္ခလ္လံ၊ ညွှန်အိုင်ကို။
ကာတုံ၊ ပြုခြင်းငှါ။
သက္ကာ အပိနုခေါ၊ စွမ်းနိုင်အံ့လော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပုစ္ဆိ၊ မေးတော်မူ၏။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
န ဟိ သက္ကာ၊ မစွမ်းနိုင်ပါ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ၊ လျှောက်၏။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ကေနကာရဏေန၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်။
န ဟိ သက္ကာ၊ မစွမ်းနိုင်ပါသနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပုစ္ဆိ၊ မေးတော်မူ၏။
ဘန္တေ ၊ အရှင်ဘုရား။
ဥဒကဗိန္ဒုဿ၊ ရေပေါက်၏။
ပရိတ္တတ္တာ၊ နည်းသည်အဖြစ်ကြောင့်။
မဟာပထဝီယာ၊ မဟာပထဝီမြေ၏။
မဟန္တတ္တာ၊ များသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
နဟိ သက္ကာ၊ မစွမ်းနိုင်ပါ။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ၊ လျှောက်၏။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ဧဝမေ၀ ခေါ၊ ဤမြေကြီးအတူသာလျှင်။
ဦနကသတ္တဝဿိကဿ၊ ခုနစ်နှစ်အောက် ယုတ်သောသူ၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
အဗလံ၊ အားမရှိ။
ဒုဗ္ဗလံ၊ အားသေး၏။
ပရိတ္တံ၊ ယုတ်ညံ့၏။
အပ္ပံ၊ ပါး၏။
ထောကံ၊ နည်း၏။
မန္ဒံ၊ နုန့်၏။
အဝိဘူတံ၊ ထင်ရှားမဖြစ်သေး။
အသင်္ခတာ၊ ပြုပြင်ခြင်းကင်းသော။
နိဗ္ဗာနဓာတု၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
ဒီဃာ၊ ရှည်၏။
အာယတာ၊ လျား၏။
ပုထုလာ၊ ထူ၏။
ဝိတ္ထတာ၊ ပြန့်၏။
ဝိသာလာ၊ ကျယ်၏။
ဝိတ္ထိဏ္ဏာ၊ ပြော၏။
ဝိပုလာ၊ ကျယ်ပြန့်၏။
မဟန္တာ၊ ကြီး၏။
ဤနိဗ္ဗာန်သည် အဘယ်ကြောင့် ဝိသယခေတ်တိုင်အောင် ရှည်ခြင်း စသည်တို့ ရှိပါသနည်း။ ထင်စေအံ့။ ထိုနိဗ္ဗာန်သည် ဂုဏ်အားဖြင့် အလွန်မြတ်၏၊ အလွန် ပြန့်ပြော၏၊ အလွန်ရှည်လျား၏။ သင်္ခတ တရားမျိုးတို့ကဲ့သို့ မဟုတ်။ မနောဝိညာဏ် ဖြင့်သာ သိအပ်၏။ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မမြင်ကောင်း။
ဥပါဒ်, ဌီ, ဘင် လည်းမရှိ။ အလွန်တောက်ပသော မီးရောင် ကြယ်ရောင် လရောင် နေရောင် ဗြဟ္မာမင်းတို့၏ ကိုယ်ရောင် စသည်တို့ထက် ဆထက်ထောင်ရာ ကဲလွန် သာသော ဂုဏ်ရောင်လည်း ရှိ၏။ ပထဝီအစရှိသော ရုပ်တရားတို့လည်း မရှိ။ ဖဿ ဝေဒနာ အစရှိသော နာမ်တရားလည်း မရှိ။
ဤသို့အစရှိသော ဂုဏ်တို့ကြောင့် သန္တိ သဘာဝအားဖြင့် အလွန် ကျယ်ပြောသော ဂုဏ်တော်ကြီးသည် ရှိပေ၏။ အံ့သြဘွယ် ရှိပေစွတကား။ ထိုသန္တိသဘာဝကြီးကို ရှင်ပင်ဘုရား စသည်တို့၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် သိရ၏။ ရ-ရခြင်း ရောက်-ရခြင်း ရှိသောသူတို့သည် လူ့အဖြစ်ကို ရခြင်းတော်ပေစွတကား။
ဝိညာဏံ အနိဒဿနံ၊
အနန္တံ သဗ္ဗတောပဘံ။
ဧတ္ထ အာပေါစ ပထဝီ၊
တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ။
ယံ နိဗ္ဗာနံ၊ အကြင်နိဗ္ဗာန်ကို။
ဝိညာဏံ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြင့် သိအပ်၏။
အနိဒဿနံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မမြင်အပ်။
ယံ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
အနန္တံ၊ ဥပါဒ်, ဌီ, ဘင် အပိုင်းအခြားမရှိ။
သဗ္ဗတောပဘံ၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ အခါခပ်သိမ်း အရောင်အဆင်း ထွန်းလင်း တောက်ပ၏။
ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
အာပေါစ၊ အာပေါသည်၎င်း။
ပထဝီစ၊ ပထဝီသည်၎င်း။
တေဇောစ၊ တေဇောသည်၎င်း။
ဝါယော၊ ဝါယောသည်၎င်း၊
န ဂါမတိ၊ မတည်။
ဧတ္ထ ဒီဃဉ္စ ရဿဉ္စ၊
အာဏုံ ထူလံ သုဘာသုဘံ။
ဧတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ၊
အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ။
ဝိညာဏဿ နိရောဓေန၊
ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ။
ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ဒီဃဉ္စ၊ ရှည်သောရုပ်သည်၎င်း။
ရဿဉ္စ၊ တိုသောရုပ်သည်၎င်း။
အာဏုဉ္စ၊ ငယ်သောရုပ်သည်၎င်း။
ထူလဉ္စ၊ ကြီးသော ရုပ်သည်၎င်း။
သုဘဉ္စ၊ တင့်တယ်သောရုပ်သည်၎င်း။
အသုဘဉ္စ၊ မတင့်တယ်သော ရုပ်သည်၎င်း။
န ဂါဓတိ၊ မတည်။
ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
နာမဉ္စ၊ နာမ်သည်၎င်း။
ရူပဉ္စ၊ ရုပ်သည်၎င်း။
အသေသံ၊ အကြွင်းမဲ့။
ဥပရုဇ္ဈတိ၊ ချုပ်၏။
ဝိညာဏဿ၊ အဆုံးစွန်ဖြစ်သော ဝိညာဏ်၏။
နိရောဓေန၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့်။
ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
ဧတံ နာမရူပံ၊ ထိုနာမ်ရုပ်သည်။
ဥပရုဇ္ဈတိ၊ အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏။
ကေဝဋ္ဋသုတ်။
သတ္တမပုစ္ဆာ၏။
၆၃ - ထို နိရောဓသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှလွတ်သနည်း ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(ဂ) ထိုနိရောဓသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့ သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း ဟူရာ၌ –
ဤနိရောဓသစ္စာဟူသော နိဗ္ဗာန်ကြီးကို မျက်မှောက်မပြုရမီ ဆရာကောင်းတို့၌ နာခံ မှတ်သား ကြားနာရသဖြင့် ဤနိဗ္ဗာန်ဟူသည်ကို အလိုရှိအပ်ပေ၏ နှစ်လိုအပ်ပေ၏ မြတ်နိုးအပ်ပေ၏ဟု
အနုမာန သိခြင်းအားဖြင့် သိအပ်၏။
တနည်း - အကြင်သူသည် နိဗ္ဗာန်ကိုကား မျက်မှောက်မပြုသေး၊ ထိုသို့ မပြုသေး ပါရငြားသော် ဤနိဗ္ဗာန်ဟူသည် သန္တိလက္ခဏာရှိ၏ စသည်တို့ဖြင့် ချမ်းသာသော သဘောကို သိ၏။
ဥပမာကား -
အကြင်သူတို့အား လက်ခြေကိုကား ရန်သူတို့သည် မဖြတ်ကုန်။ ထိုသို့ မဖြတ်ကုန်သော်လည်း အဖြတ်ခံရသောသူတို့၏ ဆင်းရဲကို ကြားရသဖြင့် ဤ လက်ခြေဖြတ်ခြင်း ဟူသည် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ၏ဟု ဒုက္ခဝေဒနာကို သိသကဲ့သို့
ထို့အတူ အကြင်သူတို့အား နိဗ္ဗာန်ကို မြင်၏။ ထိုမြင်သောသူတို့၏ အသံကို ကြားရ၍ သြော် … နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ချမ်းသာကြီး စင်စစ်ပေတည်းဟု သိရ၏။
ဣတရေသု ပန ဒွီသု သစ္စေသု နိရောဓသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ၊ မဂ္ဂသစ္စံ ဣဋ္ဌံ မနာပန္တိ ဧဝံ သဝနေနေဝ ကမ္မံ ကရောတိ။
သမ္မော။
ဣတရေသု၊ ဤမှတပါးကုန်သော။
ဒွီသု၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
သစ္စေသု ပန၊ သစ္စာတို့၌ကား။
နိရောဓသစ္စံ၊ နိရောဓသစ္စာကို။
ဣဋ္ဌံ၊ ရှာမှီးအပ်၏။
ကန္တံ၊ အလိုရှိအပ်၏။
မနာပံ၊ နှလုံးကို ပွါးစေတတ်၏။
မဂ္ဂသစ္စံ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို။
ဣဋ္ဌံ၊ ရှာမှီးအပ်၏။
ကန္တံ၊ အလိုရှိအပ်၏။
ပနာပံ၊ နှလုံးကို ပွါးစေတတ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
သဝနေနေဝ၊ နာသဖြင့်သာလျှင်။
ကမ္မံ၊ အမှုကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ရာဇာ အာဟ ဘန္တေ နာဂသေန ယော န လဘတိ နိဗ္ဗာနံ၊ ဇာနာတိ သော သုခံ နိဗ္ဗာနန္တိ။ အာမ မဟာရာဇ ယော နလဘတိ နိဗ္ဗာနံ၊ ဇာနာတိ သော သုခံ နိဗ္ဗာနန္တိ။ ကထံ ဘန္တေ နာဂတေန အလဘန္တော ဇာနာတိ သုခံ နိဗ္ဗာနန္တိ။ တံ ကိံ မညသိ မဟာရာဇ၊ ယေသံ န ဆိန္နဟတ္ထ ပါဒါ၊ ဇာနေယျုံ တေ မဟာရာဇ ဒုက္ခံ ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒနန္တိ၊ အာမဘန္တေ ဇာနေယျုန္တိ၊ ကထံ ဇာနေယျုန္တိ။ အညေသံ ဘန္တေ ဆိန္နဟတ္ထပါဒါနံ ပရိဒေဝိတသဒ္ဓံ သုတွာ ဇာနန္တိ ဒုက္ခံ ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒနန္တိ။ ဧဝမေဝ ခေါ မဟာရာဇ ယေသံ ဒိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ၊ တေသံ သဒ္ဒံ သုတွာ ဇာနာတိ သုခံ နိဗ္ဗာနန္တိ။ ကလ္လောသိ အနာဂသေနာတိ။
မိလိန္ဒပဥှာ။
ရာဇာ၊ မင်းကြီးသည်။
အာဟ၊ ဆို၏။
ဘန္တေ နာဂသေန၊ အရှင်ဘုရား နာဂသိန်။
ယော၊ အကြင်သူသည်။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
န လဘတိ၊ မရ။
သော၊ ထိုသူသည်။
သုခံ၊ ချမ်းသာသော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
ဇာနာတိ၊ သိပါ၏လော။
ဣတိ၊ ဤသို့မေး၏။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ယော၊ အကြင်သူသည်။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
န လဘတိ၊ မရသေး။
သော၊ ထိုသူသည်။
သုခံ၊ ချမ်းသာသော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
အာမဇာနာတိ၊ ဪ သိနိုင်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ဖြေ၏။
ဘန္တေ နာဂသေန၊ အရှင်ဘုရား နာဂသိန်။
အလဘန္တော၊ မရသောသူသည်။
သုခံ၊ ချမ်းသာသော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
ကထံ ဇာနာတိ၊ အသို့သိနိုင်အံ့နည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ မေးလျှောက်၏။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
တံ၊ ထိုငါမေးလတ္တံ့သော အကြောင်းကို။
ကိံ မညသိ၊ အသို့အောက်မေ့သနည်း။
ယေသံ၊ အကြင်သူတို့အား။
န ဆိန္နဟတ္ထပါဒါ၊ လက်ခြေမပြတ်ကုန်။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
တေ၊ ထိုသူတို့သည်။
ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒနံ၊ လက်ခြေပြတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲကို။
ဇာနေယျုံ၊ သိကုန်အံ့လော့။
ဣတိ၊ ဤသို့ မေးတော်မူ၏။
ဘန္တေ၊ ဘုရား။
အာမ ဇာနေယျုံ၊ ဪ သိကုန်ရာ၏။
ကထံ ဇာနေယျုံ၊ အဘယ်ကြောင့် သိရသနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့မေး၏။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
အညေသံ၊ တပါးကုန်သော။
ဆိန္နဟတ္ထပါဒါနံ၊ ပြတ်သောလက်ခြေရှိကုန်သော သူတို့၏။
ပရိဒေဝိတသဒ္ဓံ၊ ငိုကြွေးသောအသံကို။
သုတွာ၊ ကြား၍။
ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒနံ၊ခြေလက်ပြတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော။
ဒုက္ခံ၊ ဆင်းရဲကို။
ဇာနန္တိ၊ သိရကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့လျှောက်၏။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ဧဝမေ၀ ခေါ၊ ဤအတူသာလျှင်။
ယေသံ၊ အကြင်သူတို့အား။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
ဒိဋ္ဌံ၊ မြင်ဘူး၏။
တေသံ၊ ထိုသူတို့၏။
သဒ္ဒံ၊ အသံကို။
သုတွာ၊ ကြားနာရ၍။
သုခံ၊ ချမ်းသာသော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
ဇာနာတိ၊ သိရ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့သိတော်မူ၏။
ဘန္တေနာဂသေန၊ အရှင်ဘုရား နာဂသိန်။
တေ၊ အရှင်ဘုရား၏။
ဝိသဇ္ဇနံ၊ ဖြေဆိုခြင်းသည်။
ကလ္လော၊ လျောက်ပတ်သည်။
အသိ၊ ဖြစ်ပေ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ ဝန်ခံလေ၏။
ဤကား သာမညနည်းတည်း။
ဝိသေသအားဖြင့်သော်ကား -
ဤနိဗ္ဗာန်ကိုသိခြင်းသည် -
၁။ အနုမာနသိခြင်း,
၂။ ပစ္စက္ခသိခြင်း,
၃။ အနုဗောဓအားဖြင့်သိခြင်း,
၄။ ပဋိဝေဓအားဖြင့်သိခြင်း အားဖြင့် လေးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အကြင်သူသည် ဆရာကောင်းတို့၏အထံ၌ ဟုတ်မှန်သောတရားကို နာခံ မှတ်သားရသဖြင့် ဤနိဗ္ဗာန်ဟူသည် သန္တိလက္ခဏာ, အစ္စုတိရသာ, အနိမိတ္တ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိ၏ဟု နောက်ကပြခဲ့သော အတိုင်း ယထာဘူတ အမှန်ကို သိ၏။ လွန်စွာ မြတ်နိုး၏။ စိတ်၌တည်၏။ ဓမ္မ သဘာဝတို့၏ ဓာတ်လေးပါးတို့သည် စွဲကုန်၏။
အကြင်သူတို့ကား နိဗ္ဗာန်၏သဘောကို ကြားနာရပါသော်လည်း ယထာဘူတ အမှန် ကိုလည်း မသိ။ စိတ်၌ မကြည်ညို။ စိတ်၌လည်း မတည်။ ထိုသူတို့သည် ဓာတ်လေးပါးကိုလည်း မစွဲကုန်။
ထင်စေအံ့။ ဘုရားရှင်တို့၏ တရားတော် ဟူသမျှတို့ကို ကြားနာရကုန်သော သတ္တဝါ ဝေနေယျတို့တွင် ကျွတ်ထိုက် ကျွတ်လတ္တံ့သော သူတို့အား သာမုက္ကံသိက ဝိမုတ္တိရသ ဓမ္မဓာတ်တော်ကြီးသည် လေးပါးအပြား ရှိ၏။ လေးပါးဟူသော်ကား -
၁။ ပက္ခန္ဒနဓာတ်,
၂။ ပသီဒိဓာတ်,
၃။ သန္တိဋ္ဌတိဓာတ်,
၄။ အဓိမုစ္စဓာတ်ဟူ၍ လေးပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အကြင်သူတော်ကောင်းသည် နိဗ္ဗာန်၏ သဘာဝကို ကြားနာရသည်နှင့် တပြိုင်နက် တော၏အတွင်းသို့ သက်ဝင်သော ဆင်ပြောင်ကြီး ကဲ့သို့၎င်း မန္ဒာကိနီ နတ်မြစ်မှကျသော ရေအယဉ်ကဲ့သို့၎င်း ထိုနိဗ္ဗာန်ကို ရလိုခြင်း ရောက်လိုခြင်း ဖြစ်သောစိတ်သည် နောက်သို့ဆုတ်နစ်ခြင်းမရှိ။ ပြေးဝင်သော ထိုသူ၏စိတ်သည် ပက္ခန္ဒနဓာတ် မည်၏။
ထိုသို့စီးဝင်သော စိတ်ရှိသောသူသည် စကြာမင်း၏ ပတ္တမြားရတနာကို နောက်ကျုသောရေ၌ ချလိုက်သည်ရှိသော် ကြည်လင်ရသကဲ့သို့ ထိုတရားတော်ကို ကြားသော အခါမှစ၍ မိမိ၏စိတ်၌ ရာဂ စသော ညွှန်ပျောင်းတို့သည် မရှိဘဲ ကြည်လင်စေ၏။ ယုံကြည်၏။ ထိုသူ၏စိတ်သည် ပသီဒိဓာတ်မည်၏။
ကြင်လင်ခြင်း ယုံကြည်ခြင်း ရှိသောသူသည် အသူတရာနက်သော ကမ်းပါးပြတ်၏ ထိပ်၌ ရပ်သောသူသည် မကျအောင် လွန်စွာ စောင့်ရှောက်၍ မိမိကိုယ်ကို တည်စေသကဲ့သို့ ရာဂစသော အညစ်အကြေး မရှိသော မိမိ၏ ဝိသုဒ္ဓိစိတ်ကို တည်စေ၏။ ထိုသူ၏စိတ်သည် သန္တိဋ္ဌတိဓာတ် မည်၏။
ထိုသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော ပန္ဒနဓာတ်, ပသီဓာတ်, သန္တိဋ္ဌတိဓာတ် သုံးပါးရှိသောသူသည်
ကောင်းကင်ကို လွှတ်အပ်သော ငှက်ကဲ့သို၎င်း, ကောင်းကင်ကို လွှတ်အပ်သော အခိုးကို၎င်း, ကောင်းကင်ကို လှမ်းအပ်သော လက်ကဲ့သို၎င်း, တစုံတခု ငြိတွယ်ခြင်း မရှိ မိမိ၏ ဝိသုဒ္ဓိစိတ်ဖြင့် ဝိသုဒ္ဓိဖြစ်သောနိဗ္ဗာန်ကို အာရုံလည်းပြု၏။ တေဘူမက တရားမှ လွတ်အောင်လည်း လွှတ်၏။ ထိုသူသည် တွန့်ခြင်း မရှိသည်ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော တရားတော်မြတ်ကို သိသောသူမည်ပေ၏။
အကြင်သူသည် ထိုဓာတ်လေးပါးသို့ မသက်စေမူ၍ မိမိစိတ်ကို မစင်ကြယ်စေ။ ထိုသူတို့သည် တေဘူမက တရား၌သာလျှင် ပျော်မြူးအပ်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏စိတ်ကို နိဗ္ဗာန်သို့မလွှတ်ပဲ တွန့်စေသောသူ မည်၏။ ထိုသူ၏ နိဗ္ဗာန်သိခြင်းသည် ကြားနာရ ပါသော်လည်း သိသည်မမည်။ ယုံကြည်သည် မမည်။
ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဩလီယန္တိ ဧကေ။ ဘဝါရာမာ ဘိက္ခဝေ ဒေဝမနုဿာ ဘဝရတာ ဘဝသမ္မုဒိတာ၊ တေသံ ဘဝနိရောဓာယ ဓမ္မေ ဒေသီယမာနေ စိတ္တံ နပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ နသန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ။ ဧဝံ မေ ဘိက္ခဝေ ဩလီယန္တိ ဧကေ။
သံယုတ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့လျှင်။
ဧကေ၊ အချို့ကုန်သောသူတို့သည်။
ဩလီယန္တိ၊ ဘဝ၌ အလွန်မွေ့လျော်သည် ဖြစ်၍ ဘဝနိရောဓမှ တွန့်ခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဘဝါရာမာ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိအားဖြင့် လွန်စွာမွေ့လျော်အပ်သော ကာမဘဝစသော ဘဝ ရှိကုန်သော။
ဘဝရတာ၊ ကာမစသော ဘဝ၌ မွေ့လျော်ကုန်သော။
ဘဝသမ္မုဒိတာ၊ ကာမစသောဘဂ၌ ဝမ်းမြောက်ကြကုန်သော။
ဒေဝမနုဿာ၊ နတ်လူတို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
တေသံ ဒေဝမနုဿာနံ၊ ထိုနတ်လူတို့အား။
ဘဝနိရောဓာယ၊ ဘဝချုပ်ခြင်းငှါ။
ဓမ္မေ၊ တရားတော်ကို။
ဒေသီယမာနေ၊ ဟောအပ်သည်ရှိသော်။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
နပက္ခန္ဒတိ န အနုပဝိသတိ၊ ဘဝ၌ သာယာ မက်မောခြင်းကြောင့် ဘဝနိရောဓကို
ဆောင်တတ်သော တရားတော်၌ မသက်ဝင်နိုင်။
နပ္ပသီဒတိ၊ မယုံကြည်နိုင်။
နသန္တိဋ္ဌတိ၊ မတည်တံ့နိုင်။
နာဓိမုစ္စတိ၊ နှလုံးမသွင်းနိုင်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဧဝံမေ၊ ဤသို့လျှင်။
ဧကေ၊ အချို့ကုန်သောသူတို့သည်။
ဩလီယန္တိ၊ ဘဝ၌ အလွန်မွေ့လျော်သည် ဖြစ်၍ ဘဝနိရောဓမှ တွန့်ခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။
အကြင်သူသည် ဤသိုဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဓာတ်လေးပါးသို့ သက်နိုင်အောင်၎င်း, မသက်သေးသော်လည်း သက်လုနီးနီး ဖြစ်အောင်၎င်း, မိမိစိတ်ကို ကြားသောအစွမ်း, မြဲသောအစွမ်း, ပရိယတ္တိ၏အစွမ်း, အပြားအားဖြင့်သိသောအစွမ်းအားဖြင့် ဤနိဗ္ဗာန် ဟူသည် ရာဂအစရှိသော ကိလေသဒုက္ခ, ရုပ်နာမ်ဟုဆိုအပ်သော ခန္ဓဒုက္ခ ဤ ဘေးကြီးနှစ်ပါး အပေါင်းတို့သည် အလျှင်းမရှိရကား အလွန်ငြိမ်သက်ပေ၏ဟု နိဗ္ဗာန်၌ မိမိဝိပဿနာစိတ်ကို ရှေ့ရှုဆောင်သည် မည်ပေ၏။
ဥပသံဟရတီတိ ဝိပဿနာစိတ္တံ တာဝ သဝနဝသေန ထုတိဝသေန ပရိယတ္တိဝသေန ပညတ္တိဝသေန ဧတံ သန္တံ နိဗ္ဗာနန္တိ ဧဝံ အသင်္ခတာယ အမတာယ ဓာတုယာ ဥပသံဟရတိ။
မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
ဥပသံဟရတီတိ၊ ဥပသံဟရတိ ဟူသည်ကား။
ဝိပဿနာစိတ္တံ၊ ဝိပဿနာစိတ်သည်။
ယာဝ၊ အကြင်ရွေ့လောက်။
သဝနဝသေန၊ ကြားသော အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ထုတိဝသေန၊ မြဲသောအစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ပရိယတ္တိဝသေန၊ ထက်ဝန်းကျင်ရောက်သော အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ပညတ္တိဝသေန၊ အပြားအားဖြင့်သိသော အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ဟရတိ၊ ဆောင်နိုင်၏။
တာဝ၊ ထိုရွေ့လောက်။
ဧတံ နိဗ္ဗာနံ၊ ဤနိဗ္ဗာန်ကြီးသည်။
သန္တံ၊ ဘေးခပ်သိမ်းတို့ငြိမ်းသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ငြိမ်သက်လှပေ၏။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
အသင်္ခတာယ၊ အသင်္ခတ ဟု ဆိုအပ်သော။
အမတာယ ဓာတုယာ၊ နိဗ္ဗာနဓာတ်၌သာလျှင်။
ဥပသံဟရတိ၊ ရှေ့ရှုဆောင်၏။
ထိုရှေ့ရှုဆောင်အောင် မိမိ၏စိတ်ကို နိဗ္ဗာန်၌ သက်ဝင်ယုံ ကြည်ခြင်းရှိအောင် ထားနိုင်သောသူသည် ဥပသမာနုဿတိဂုဏ် ကိုလည်း နှလုံးသွင်းသောသူ မည်၏။ နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း သိသောသူ မည်၏။ ထိုသို့သိသော အခါ၌ မိမိသန္တန်ဝယ် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ တို့သည် လုယက်အပ်သော သဘော မရှိ။ ဖြောင့်မတ်သောစိတ် ရှိ၏။ ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်ဖြင့် နီဝရဏတို့ကိုခွါ၍ နိဗ္ဗာန်၌သာလျှင် ညွတ်သော ဝိတက် ဝိစာရတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုသို့ဖြစ်သည်ရှိသော် ပီတိ, ပဿဒ္ဓိ, သုခ, ဧကဂ္ဂတာ တို့သည် ဈာန်အင်္ဂါကို ဆောင်၍ယူနိုင်ကုန်၏။
တဿေဝံ မဒနိမ္မဒနတာဒိဂုဏဝသေန ဥပသမံ အနုဿရတော နေ၀ တသ္မိံ သမယေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ၊ နဒေါသ၊ နမောဟပရိယုဋ္ဌိတံ စိတ္တံ ဟောတိ၊ ဥဇုဂတ မေဝဿ တသ္မိံ သမယေ စိတ္တံဟောတိ ဥပသမမာရဗ္ဘ၊ ဣစ္စဿ ဧဝံ ရာဂါဒိ ပရိယုဋ္ဌာနာဘာဝေန ဝိက္ခမ္ဘိတနီဝရဏဿ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခတာယ ဥဇုဂတစိတ္တဿ ဥပသမ ဂုဏပေါဏာ ဝိတက္ကဝိစာရာ ပဝတ္တန္တိ၊ ဥပသမဂုဏေ အနုဝိတက္ကယတော အနုဝိစာရယတော ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပီတိမနဿ ပီတိပဒဋ္ဌာနာယ ပဿဒ္ဓိယာ ကာယစိတ္တ ဒရထာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ၊ ပဿဒ္ဓဒရထဿ ကာယိကမ္ပိ စေတသိကမ္ပိ သုခံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သုခိနော ဥပသမဂုဏာရမ္မဏံ ဟုတွာ စိတ္တံ သမာဓိယတီတိ အနုက္ကမေန ဧကက္ခဏေ ဈာနင်္ဂါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဧဝံ ယထာဝုတ္တနယေန၊ ဤ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းရှိသော။
မဒနိမ္မဒနတာဒိဂုဏဝသေန၊ ယစ်ခြင်း၏ကင်းခြင်း အစရှိသော ဂုဏ်၏ အစွမ်း အားဖြင့်။
ဥပသမံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
အနုဿရတော၊ အလီလီ အောက်မေ့ဆင်ခြင်သော။
တဿ၊ ထိုဥပသမာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာနိကယောဂီအား။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် အလီလီ အောက်မေ့ ဆင်ခြင်ရာကာလ၌။
ရာဂပရိယုဋ္ဌိတံ၊ ရာဂသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ပြွမ်းပြွမ်းထရာဖြစ်သော။
ဝါ၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ ပြွမ်းပြွမ်းထသော ရာဂရှိသော။
ဝါ၊ ထက်ဝန်းကျင်မှပေါ်သော ရာဂရှိသော။
ဝါ၊ ရာဂကြောင့် ထက်ဝန်းကျင်ထသော။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
နေဝဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဒေါသ ပရိယုဋ္ဌိတံ၊ ဒေါသသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ပြွမ်းပြွမ်းထရာဖြစ်သော။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
မောဟပရိယုဋ္ဌိတံ၊ မောဟသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ပြွမ်းပြွမ်းထရာဖြစ်သော။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို အကြိမ်ကြိမ်အလီလီ အောက်မေ့ ဆင်ခြင်ရာကာလ၌။
အဿ၊ ထိုဥပသမာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာနိကယောဂီအား။
ဥပသမံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို။
အာရဗ္ဘအာရမ္မဏံကတွာ၊ အာရုံပြု၍။
ဥဇုဂတမေဝ၊ ဖြောင့်သည်သာလျှင်ဖြစ်သော။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့သောနည်းဖြင့်။
ရာဂါဒိပရိယုဋ္ဌာနာဘာဝေန၊ ရာဂပရိယုဋ္ဌာန၏မရှိခြင်းကြောင့်။
ဝိက္ခမ္ဘိတနီဝရဏဿ၊ ခွါအပ်ပြီးသော နီဝရဏရှိသော။
ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခတာယ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ရှေ့ရှုသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဥဇုဂတစိတ္တဿ၊ ဖြောင့်တန်းသော စိတ်ရှိသော။
အဿ၊ ထိုယောဂီအား။
ဣတိ ဝုတ္တပကာရေန၊ ဤသို့ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ပကာရဖြင့်။
ဥပသမ ဂုဏပေါဏာ၊ ငြိမ်းဧခြင်းဂုဏ်သို့ ညွှတ်ကုန်သော။
ဝိတက္ကဝိစာရာ၊ ဝိတက်ဝိစာရတို့သည်။
ပဝတ္တန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
ဥပသမဂုဏေ၊ ငြိမ်းဧခြင်းဂုဏ်တို့ကို။
အနုဝိတက္ကယတော၊ တလုံလဲလဲ ကြံသော။
အနုဝိစာရယတော၊ တလုံလဲလဲ သုံးသပ်ဆင်ခြင်သော။
အဿ၊ ထိုယောဂီအား။
ပီတိ၊ ဘာဝနာ၏အစွမ်းဖြင့် ဥပစာရဈာန်ကို ပြီးစေတတ်သော ပီတိသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ပီတိမနဿ၊ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အပြားရှိသော ပီတိနှင့်တကွ စိတ်ရှိသောသူအား။
ပီတိပဒဋ္ဌာနာယ၊ ပီတိလျှင်နီးသော အကြောင်းရှိသော။
ပဿဒ္ဓိယာ၊ ငြိမ်းခြင်းဖြင့်။
ကာယစိတ္တဒရထာ၊ ကာယပဿဒ္ဓိ စိတ္တပဿဒ္ဓိ၏ ပဋိပက္ခဖြစ်ကုန်သော သုခုမာ ဝတ္တဥဒ္ဓစ္စနှင့် တကွဖြစ်သော ကိလေသာတို့သည်။
ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ သန္နိသီဒန္တိ၊ ငြိမ်သက်စွာနေကုန်၏။
ဝါ၊ မလှုပ်မရှား စုကုန်၏။
ပဿဒ္ဓဒရထဿ၊ ငြိမ်းပြီးသော ကိလေသာဟူသော ပူပန်ခြင်းရှိသောသူအား။
ကာယိကမ္ပိ၊ ကိုယ်၌လည်း ဖြစ်သော။
စေတသိကမ္ပိ၊ စိတ်၌လည်းဖြစ်သော။
သုခံ၊ ချမ်းသာသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
သုခိနော၊ သုခရှိသောသူအား။
ဥပသမဂုဏာရမ္မဏံ၊ ငြိမ်းဧသောဂုဏ်လျှင် အာရုံရှိသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
သမာဓိယတိ၊ တည်ကြည်၏။
ဣတိ အနုက္ကမေန၊ ဤသို့သောအစဉ်ဖြင့်။
ဧကက္ခဏေ၊ တပြိုင်နက်တည်းသောခဏ၌။
ဈာနင်္ဂါနိ၊ ဈာန်အင်္ဂါတို့သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
၆၄ - နိရောဓသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း, အညဘာဝ အာဝီဘဝနာ-ကာရနည်း တို့ကို ပြခြင်း
ဤသို့ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နိရောဓသစ္စာဟု ဆိုအပ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးကို …
ကောင်းစွာ ပြေးဝင်သော စိတ်ဖြင့် ယုံကြည်ခြင်း၊
ယုံကြည်သည်ဖြစ်၍ တည်ခြင်း၊
တည်သည် ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြုနိုင်ခြင်း၊
အာရုံပြုနိုင်သည်ဖြစ်၍ မိမိစိတ်ကိုနိဗ္ဗာန်သို့ ရှေ့ရှုဆောင်နိုင်ခြင်း၊
ရှေ့ရှုဆောင်လျက် တည်စေသည်ဖြစ်၍ ရာဂပရိယုဋ္ဌာန ဒေါသပရိယုဋ္ဌာန မောဟပရိယုဋ္ဌာန စသည်တို့မှ လွတ်အောင်မြင်သော ဉာဏ်သည် နိဗ္ဗာန်ကိုသိသော ဉာဏ်မည်၏။
ထိုနိဗ္ဗာန်ကို သိခြင်းသည်လည်း …
၁။ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်းအားဖြင့် သိခြင်း,
၂။ အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်းအားဖြင့် သိခြင်း,
၃။ ဧကပဋိဝေဓ အာဝီဘဝနာကာရနည်းအားဖြင့် သိခြင်း
အားဖြင့် သုံးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အစနည်း နှစ်ပါးသည် ဧကပဋိဝေဓနည်းကို အစိုးမရ။ ဧကပဋိဝေဓနည်းသည် အစနည်းနှစ်ပါးကို အစိုးရ၏။
ထင်စွာဆိုဦးအံ့ -
အကြင်ယောဂီသည် ထိုနည်းသုံးပါးတို့တွင် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်းဖြင့် နိရောဓသစ္စာကို သိလိုအံ့။ ထိုနိရောဓသစ္စာထိုက်သော သဘာဝတရားကို ရှေးဦးစွာ လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန်တို့နှင့်တကွ သဘာဝလက္ခဏာကို သိအောင် ဆရာကောင်းတို့ထံ၌ သင်ကြားရာ၏။
ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော ပုဗ္ဗေ ပရိဂ္ဂဟတော နိရောဓံ သစ္ဆိကရောတိ။
သမ္မော။
ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော၊ ဤရဟန်းအားကား။
ပုဗ္ဗေ၊ မဂ်သို့မရောက်မီ ရှေးအဘို့၌။
ပရိဂ္ဂဟတော၊ ဆရာကောင်းတို့ထံ၌ သင်ကြားသော အခါကာလမှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
နိရောဓ၊ နိရောဓသစ္စာကို။
သစ္ဆိကရောတိ၊ မျက်မှောက်ပြု၏။
ဤသို သင်ကြားပြီး၍ ထိုနိရောဓသစ္စာ၌ သိထိုက်သော ဉာဏ်အားဖြင့် …
လက္ခဏ ရသ စသော သဘော,
အဇာတ - အဘူတ စသော သဘော,
အသင်္ခတ အမတ စသော သဘော
အမျိုးမျိုးတို့ကို ဤသို့သိအပ်၏ -
ဤနိဗ္ဗာန်ဟူသည်။ “သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ ဝူပသမတ္တာ သန္တိ” ဟူသော ပရိဘာသာနှင့် အညီ အလုံးစုံသော ကိလေသဒုက္ခ ခန္ဓဒုက္ခ ဘေးအပေါင်းတို့၏ လွန်စွာငြိမ်းခြင်း လက္ခဏာရှိ၏ဟု ပက္ခန္ဒန အစရှိသောဓာတ်သို့ ပြေးဝင်အောင် တကယ်သိသော ဉာဏ်ရှင်သည် တဒင်္ဂနိဿရဏ, ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏ, သမုစ္ဆေဒနိဿရဏ, ပဋိပ္ပဿနိဿရဏ, သင်္ခါရနိဿရဏ တရားအပေါင်းတို့တွင် သင်္ခါရနိဿရဏသို့ ညွတ်သော တဒင်္ဂအစရှိသော နိဿရဏသို့ သက်ဝင်ရကား ထိုနိဗ္ဗာန်၏ နိဿရဏ ကိုလည်း သိသည်မည်၏။ လောကီဉာဏ်ဖြင့်လည်း မျက်မှောက်ပြုသည် မည်၏။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ။ အလုံးစုံသော ကာမုပဓိ ခန္ဓုပဓိ ကိလေသုပဓိ အဘိသင်္ခါရုပဓိ စသည်တို့မှ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ရသောကြောင့် တည်း။ ထွက်ကြောင်းဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ကာယဝိဝေက စိတ္တဝိဝေက ဥပဓိဝိဝေကတို့မှ ဆိတ်ရကား ဝိဝေကလည်း မည်၏။
ဤ ဝိဝေကဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် အသင်္ခတဓာတ် အစစ်ဖြစ်သော သဘာဝ တရားကြီးကို ထားဘိဦး။ ထိုအသင်္ခတ သဘောကို ဧကန် မျက်မှောက် ပြုတော်မူကြသော ကျေးဇူးတော်ရှင်ကြီးတို့၏ သန္တာန်၌သော်လည်း အသစ်တဘန် ဖြစ်အောင် ပုညာဘိသင်္ခါရ စသည်ကိုပြုခြင်း, ကာယသင်္ခါရစသည် ကိုပြုခြင်း, သင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခါရဏသင်္ခါရ, ပယောဂဘိသင်္ခါရ စသည်တို့တွင် ယထာရဟဖြစ်သော သင်္ခါရတရားမျိုးတို့ဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းမရှိ။
ဥပဓိလေးပါးတို့မှ ဆိတ်သော အသင်္ခတ အစစ်ဖြစ်သော သဘောကြီးမှာမူကား ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရ တည်းဟူသော သင်္ခတအကြောင်း, အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အကြောင်း, ဟေတုအစရှိသော ပစ္စယအကြောင်း, ဤအကြောင်းမျိုး တို့သည် အလျှင်းမဲ့ကင်းရကား အသင်္ခတလည်းမည်၏။
ပြုပြင်ကြောင်း မရှိသည်ဖြစ်၍ အသင်္ခတ မည်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ပြုပြင် တတ်သောတရား မရှိရကား တစုံတခု ဇာတိအားဖြင့် ဖြစ်ဘွယ်လည်းမရှိ။ ဇာတိ မရှိသည် ရှိသော် ဇရာလည်းဖြစ်ဘွယ်မရှိ။ ဇရာမရှိသည်ရှိသော် သေတတ်သော အဘယ် တရားရှိတော့အံ့နည်း။ စင်စစ် မရှိတော့သည် သာလျှင်တည်း။
ထိုမသေတတ်သော သဘာဝတရားသည် အမတ မည်၏။ ဤသို့ နိဗ္ဗာန်၏ နိဿရဏ, ဝိဝေက, အသင်္ခတ, အမတ ဟူသော သဘောလေးပါးကို ဟုတ်မှန်သော သဘော အတိုင်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ်သည် အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။
နိရောဓဿ နိဿရဏဋ္ဌော ဝိဝေကဋ္ဌော အသင်္ခတဋ္ဌော အမတဋ္ဌော တထဋ္ဌော။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်။
နိရောဓဿ၊ နိရောဓသစ္စာ၏။
နိဿရဏဋ္ဌော၊သံသရာမှ ထွက်မြောက်သော အနက်သည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအနက် မည်၏။
ဝိဝေကဋ္ဌော၊ ဥပဓိလေးပါးတို့မှ ဆိတ်သော အနက်သည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သောအနက်မည်၏။
အသင်္ခတဋ္ဌော၊ ပြုပြင်ခြင်းမရှိသော အနက်သည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အနက်မည်၏။
အမတ၊သေခြင်းမရှိသော အနက်သည်။
တထဋ္ဌော၊ မဘောက်မပြန် မှန်သော အနက်မည်၏။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့်သော်ကား။ ရှင်တော်ဘုရားသည် ရှေးဦး စွာသော နိဿရဏဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအတိုင်း အားဖြင့် ဟုတ်သည်ဖြစ်၍ မှန်ပေ၏။ ဒုတိယစသော ပုဒ်တို့၏အနက်ကို အဘယ် သဘောတို့ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်းဟူမူ၊ သိစေအံ့ -
ဇာတိ ဇရာ ဗျာဓိ မရဏ စသည်တို့ဖြင့် ညီးညီး ပြောင်ပြောင် တောက်လောင် အပ်သော တေဘူမက တရားသည် အလွန်ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ၏။ ထို ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှသော တေဘူမက တရားကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ လောဘ အစရှိသော သမုဒယကြောင့်ဖြစ်၏။
နိဿရဏဟု ဆိုအပ်သော ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤလောဘ အစရှိသော အကြောင်းတရား ဆိတ်သည်ဖြစ်၍ အကျိုးတရားလည်း ဆိတ်၏။ ထိုကြောင့် ဆိတ်စေအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်။ ဝါ၊ သမုဒယ သစ္စာကုန်ခြင်းကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆိတ်စေတတ်သော ဒုတိယ ဝိဝေကကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ဘုံသုံးပါး၌ ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း သမုဒယသစ္စာကို အဘယ် တရားဖြင့် ပယ်အံ့နည်းဟူမူ။ မဂ္ဂသစ္စဖြင့် ပယ်အပ်၏ဟု သူစိလောမ ဘီလူးအား ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် သမုဒယသစ္စာကို ပယ်နိုင်သော တေဘူမကတရားကို မပြုပြင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသောကြောင့်။ ဝါ၊ အကြောင်းမရှိသည်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် မပြုမပြင်တတ်သော တတိယ အသင်္ခတအနက်ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား သမုဒယသစ္စာကို မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် မပယ်ခဲ့သည်ရှိသော် တေဘူမကတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရပြန်၏။ ထိုတေဘူမကတရား ဖြစ်ပေါ်ပြန်လျှင် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်းသဘောတရား တို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာရပြန်၏။ ဤ အသင်္ခတဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကြီး၌ ဤသို့မဟုတ်။ ထိုကြောင့် သေတတ်သော ဒုက္ခသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့် မသေတတ်သော နိရောဓသစ္စာ၏ စတုတ္ထအနက် အမတကိုဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသောသဘောကို မြင်သဖြင့် မိမိ၏ သဘောအား ထင်စွာပြုခြင်းကို ကောင်းစွာမြင်သောဉာဏ်သည် နိရောဓသစ္စာ၌ အညဘာဝ အဝီဘဝနာကာရနည်း အားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။
နိဿရန္တိ ဧတ္ထ သတ္ထာ သယမေဝ ဝါ နိဿဋံ ဝိသံ ယုတ္တံ သဗ္ဗသင်္ခတေဟိ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂဘာဝတောတိ နိဿရဏံ၊ အယမဿ သဘာဝေန အာဝိဘဝနာကာရော၊ ဝိဝေကာသင်္ခတာမတဋ္ဌာ သမုဒယ မဂ္ဂ ဒုက္ခဒဿနာ ဝိဘဝနာကာရာ၊ သမုဒယက္ခယအပ္ပစ္စယအဝိနာသိတာ ဝါ။
ဝိဘင်းမူလဋီကာ။
ဧတ္ထ၊ ဤနိဗ္ဗာန်၌။
သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။
နိဿရန္တိ၊ ဝဋ်မှထွက်မြောက် တတ်ကုန်၏။
ဝါ၊ တနည်းကား။
သယမေဝ၊ မိမိသည်ပင်လျှင်။
သဗ္ဗသင်္ခတေဟိ၊ အလုံးစုံသော သင်္ခတတရားတို့မှ။
နိဿဋံ ဝိသံယုတ္တံ၊ ကင်းသည်တည်း။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူကား။
သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂဘာဝတော၊ အလုံးစုံသော ခန္ဓုပဓိ အစရှိသည်တို့၏ စွန့်လွှတ် ရာ၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
နိဿရဏံ၊ နိဿရဏ မည်၏။
အယံ၊ ဤနိဿရဏဋ္ဌသည်။
အဿ၊ ထိုနိရောဓသစ္စာ၏။
သဘာဝေန၊ မိမိသဘောဖြင့်။
အာဝိဘဝနာကာရော၊ ထင်ရှားသော အခြင်းအရာတည်း။
ဝိဝေကာသင်္ခတာမတဋ္ဌာ၊ ဝိဝေကဋ္ဌ အသင်္ခတဋ္ဌ အမတဋ္ဌ တို့သည်။
သမုဒယမဂ္ဂဒုက္ခဒဿနာဝိဘဝနာကာရာ၊ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ ဒုက္ခသစ္စာကို မြင်ခြင်းတို့ဖြင့် ထင်ရှားသော အခြင်းအရာ ရှိကုန်၏။
ဝါ၊ တနည်းကား။
သမုဒယက္ခယ အပ္ပစ္စယ အဝိနာသိတာ၊ သမုဒယသစ္စာ၏ ကုန်ရာကုန်ကြောင်း၏ အဖြစ် အကြောင်းကင်းသည်၏အဖြစ် မပျက်စီးအပ်သည်၏အဖြစ်သည်။
ဝိဝေကာ သင်္ခတာမတဋ္ဌာ၊ ဝိဝေကဋ္ဌ အသင်္ခတဋ္ဌ အမတဋ္ဌ မည်ကုန်၏။
ဤကား အသင်္ခတဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌ တိုက်ရိုက်ပြအပ်သော နည်းနှစ်ပါးကိုပေတည်း။ ပရိယာယ်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် တို့၌လည်း ဤနှစ်ပါးအတိုင်းပင် ယူအပ်၏။
အထူးမှာ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရာ၌ အသင်္ခတ နိဗ္ဗာန်ကိုစွဲ၍ အကြောင်းဖြစ်သော အသင်္ခတနိဗ္ဗာန် အမည်ကို ကိလေသာတို့ ကုန်ခြင်းအကျိုးရှိသော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်၌၎င်း၊ ခန္ဓာငါးပါး ကုန်ခြင်းအကျိုး ရှိသော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်၌၎င်း တင်စား၍ ဖလူပစာရအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ကြောင့် သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အမည်ကို ရ၏။
ဧတသ္မိံ အတ္ထေ ကာရဏေ ဖလောပစာရံ ကတွာ နိရောဓပစ္စယော နိရောဓောတိ ဝုတ္တော။
ဝိဘင်းမူလဋီကာ။
ဧတသ္မိံ အတ္ထေ၊ ဤတတိယဝိကပ်၌။
ကာရဏေ၊ အကြောင်းဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်၌။
ဖလောပစာရံ၊ အကျိုးဖြစ်သော တဘန်မဖြစ်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ချုပ်ခြင်း၌ တင်စားခြင်းကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
နိရောဓပစ္စယော၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်း ဟုဆိုအပ်သော ချုပ်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၍ ဖြစ်သော သဘောကို။
နိရောဓောတိ၊ နိရောဓ ဟူ၍။
ဝုတ္တော၊ ဟောအပ်၏။
ထိုကြောင့် သဥပါဒိသေနိဗ္ဗာန် ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာ၌လည်း နိဿရဏ ဝိဝေက အသင်္ခတ အမတ ဟု ဆိုအပ်သော အနက်လေးပါးတို့၏ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း နှစ်ပါးတို့ကို သိအပ် ကုန်၏။
ထင်စေအံ့ -
ဤနိဗ္ဗာန်ဟူသည်“သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ ဝူပသမတ္တာ သန္တိ” ဟူသော ပရိဘာသာ နှင့်အညီ အလုံးစုံသော ကိလေသဒုက္ခ ခန္ဓဒုက္ခ ဘေးအပေါင်းတို့၏ လွန်စွာ ငြိမ်းဧခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏ဟု ပက္ခန္ဒန အစရှိသောဓာတ်သို့ ပြေးဝင်အောင် တကယ် သိသော ဉာဏ်ရှင်သည် တဒင်္ဂနိဿရဏ, ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏ, သမုစ္ဆေဒနိဿရဏ, ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိနိဿရဏ, သင်္ခါရနိဿရဏတရား အပေါင်းတို့တွင် သင်္ခါရနိဿရဏသို့ ညွတ်သော တဒင်္ဂအစရှိသော နိဿရဏသို့ သက်ဝင်ရကား ထိုနိဗ္ဗာန်၏ နိဿရဏ ကိုလည်း သိသည်မည်၏။ လောကီဉာဏ်ဖြင့်လည်း မျက်မှောက်ပြုသည် မည်၏။
အဘယ်ကြောင့် နည်းဟူမူ။ အလုံးစုံသော ကာမုပဓိ, ခန္ဓုပဓိ, ကိလေသုပဓိ, အဘိသင်္ခါရုပဓိ စသည်တို့မှ တွက်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ရသောကြောင့် တည်း။ ထွက်ကြောင်းဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ကာမုပဓိ, ခန္ဓုပဓိ, ကိလေသုပဓိ, အဘိသင်္ခါရုပဓိ တို့မှဆိတ်ရကား ဝိဝေကလည်း မည်၏။
ဤဝိဝေကဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် အသင်္ခတဓာတ် အစစ်ဖြစ်သော သဘာဝ တရားကြီးကို ထားဘိဦး။ ထို အသင်္ခတသဘောကို ဧကန်မျက်မှောက်ပြုတော်မူ ကြသော ကျေးဇူးတော်ရှင်ကြီးတို့၏ သန္တာန်၌သော်လည်း အသစ်တဘန်ဖြစ်အောင် ပုညာဘိသင်္ခါရ စသည်ကိုပြုခြင်း၊ ကာယသင်္ခါရ စသည်ကိုပြုခြင်း, သင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခရဏသင်္ခါရ, ပယောဂါဘိသင်္ခါရ စသည်တို့တွင် ယထာရဟ ဖြစ်သော သင်္ခါရမျိုးတို့ဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းမရှိ၊ ဥပမိလေးပါးတို့မှ ဆိတ်သော အသင်္ခတအစစ် ဖြစ်တော်မူသော သဘောကြီးမှာမူကား ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ တည်းဟူသော သင်္ခတအကြောင်း, အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အကြောင်း ဟေတုအစရှိသော ပစ္စယအကြောင်း ဤအကြောင်းမျိုးတို့သည် အလျှင်းကင်းရကား အသင်္ခတလည်းမည်၏။
ပြုပြင်ကြောင်း မရှိသည်ဖြစ်၍ အသင်္ခတ မည်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ပြုပြင်တတ်သောတရား မရှိရကား တစုံတခု ဇာတိအားဖြင့် ဖြစ်ဘွယ်လည်းမရှိ။ ဇာတိမရှိသည် ရှိသော် ဇရာလည်း ဖြစ်ဘွယ်မရှိ။ ဇရာ မရှိသည်ရှိသော် သေတတ်သော အဘယ်တရား ရှိတော့အံ့နည်း။ စင်စစ် မရှိတော့သည်သာလျှင် တည်း။
ထိုမသေတတ်သော သဘာဝဘရားသည် အမတမည်၏။ ဤသို့ နိဿရဏ, ဝိဝေကမှ အသင်္ခတ, အမတ ဟူသော သဘောလေးပါးကို ဟုတ်မှန်သော သဘောအတိုင်း အားဖြင့် သိသောဉာဏ်သည် အတ္တဘာဝဘဝနာကာရနည်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။
။ အာဂုံကို အထက်ကရေးခဲ့ပြီ။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရနည်းဖြင့်သော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ နိဿရဏဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအတိုင်းအားဖြင့် ဟုတ်သည်ဖြစ်၍ မှန်ပေ၏။ ဒုတိယ စသောပုဒ်တို့၏ အနက်ကို အဘယ်သဘောတို့ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့ -
ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏ စသည်တို့ဖြင့် ညီးညီး ပြောင်ပြောင် တောက်လောင် အပ်သော တေဘူမက တရားသည်ကား အလွန် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ၏။ ထိုကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှသော တေဘူမက တရားကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ လောဘအစရှိသော သမုဒယကြောင့်ဖြစ်၏။
နိဿရဏဟု ဆိုအပ်သော ထွက်မြောက်ရာ ဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤ လောဘအစရှိသော အကြောင်းတရား ဆိတ်သည်ဖြစ်၍ အကျိုးတရားလည်း ဆိတ်၏။ ထို့ကြောင့် ဆိတ်စေအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်၊ ဝါ၊ သမုဒယသစ္စာကုန်ခြင်းကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆိတ်စေတတ်သော ဒုတိယ ဝိဝေကကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ဘုံသုံးပါး၌ ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း သမုဒယသစ္စာကို အဘယ် တရားဖြင့် ပယ်ရအံ့နည်းဟူမူ။ မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် ပယ်အပ်၏ဟု သူစိလောမဘီလူးအား ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် သမုဒယသစ္စာကို ပယ်နိုင်သော တေဘူမကတရားကို မပြုပြင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသောကြောင့်။ ဝါ ၊ အကြောင်းမရှိသည်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် မပြုမပြင်တတ်သော တတိယ အသင်္ခတအနက်ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား သမုဒယသစ္စာကို မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် မပယ်ခဲ့သည်ရှိသော် တေဘူမကတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရပြန်၏။ ထိုတေဘူမကတရား ဖြစ်ပေါ်ပြန်လျှင် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်း သဘောတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရ ပြန်၏။ ဤအသင်္ခတဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤသို့မဟုတ်။ ထိုကြောင့် သေတတ်သော ဒုက္ခသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်။ မသေတတ်သော နိရောဓသစ္စာ၏ စတုတ္ထအနက် အမတကို ဟောတော်မူ၏။ ဝါ၊ အဝိနာသိတ အနက်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော သဘောကိုမြင်သဖြင့် မိမိ၏ သဘောအား ထင်စွာပြခြင်းကို ကောင်းစွာမြင်သော ဉာဏ်သည် အညဘာဝအာဝိဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။
။ အာဂုံကို အထက်ကပြခဲ့ပြီ။
၎င်းနည်းတူ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာ၌လည်း နိဿရဏ, ဝိဝေက, အသင်္ခတ, အမတ ဟုဆိုအပ်သော အနက်လေးပါးတို့၏ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အညဘာ၀ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းနှစ်ပါးတို့ကို သိအပ်၏။
ဤ နိဗ္ဗာန်ဟူသည်။ “သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ ဝူပသမတ္တာ သန္တိ” ဟူသော ပရိဘာသာနှင့် အညီ အလုံးစုံသော ကိလေသဒုက္ခ ခန္ဓဒုက္ခ ဘေးအပေါင်းတို့၏ လွန်စွာငြိမ်းဧခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။ ပက္ခန္ဒန အစရှိသော ဓာတ်သို့ ပြေးဝင်အောင် တကယ်သိသော ဉာဏ်ရှင်သည် တဒင်္ဂနိဿရဏ, ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏ, သမုစ္ဆေဒနိဿရဏ, ပဋိပဿနိဿရဏ, သင်္ခါရနိဿရဏ တရားအပေါင်းတို့တွင် သင်္ခါရနိဿရဏ သို့ညွတ်သော တဒင်္ဂအစရှိသော နိဿရဏသို့ သက်ဝင်ရကား ထိုနိဗ္ဗာန်၏ နိဿရဏကိုလည်း သိသည်မည်၏။ လောကီဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုသည်လည်း မည်၏။
အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူ။ အလုံးစုံသော ကာမုပဓိ ခန္ဓုပဓိ ကိလေသုပဓိ အဘိသင်္ခါရုပဓိ စသည်တို့မှ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ရသောကြောင့် တည်း။ ထွက်ကြောင်းဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ကာမုပဓိ ခန္ဓုပဓိ ကိလေသုပဓိ အဘိသင်္ခါရုပဓိ မှ ဆိတ်ရကား ဝိဝေကလည်းမည်၏။
ဤဝိဝေကဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် အသင်္ခတဓာတ် အစစ်ဖြစ်သော သဘာဝ တရားကြီးကို ထားဘိဦး။ ထိုအသင်္ခတသဘောကို ဧကန်မျက်မှောက် ပြုတော် မူကြသော ကျေးဇူးတော်ရှင်ကြီးတို့၏ သန္တာန်၌သော်လည်း အသစ်တဘန် ဖြစ်အောင် ပုညာဘိသင်္ခါရ စသည်ကိုပြုခြင်း, ကာယသင်္ခါရ စသည်ကိုပြုခြင်း, သင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခါရဏသင်္ခါရ, ပယောဂါဘိသင်္ခါရ စသည်တို့တွင် ယထာရဟဖြစ်သော သင်္ခါရမျိုးတို့ဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းမရှိ။
ဥပမိလေးပါးတို့မှ ဆိတ်သော အသင်္ခတအစစ် ဖြစ်သော သဘောကြီးမှာမူကား ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ တည်းဟူသော သင်္ခတ အကြောင်း, အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အကြောင်း, ဟေတုအစရှိသော ပစ္စယအကြောင်း, ဤအကြောင်းမျိုး တို့သည် အလျှင်းကင်းရကား အသင်္ခတလည်းမည်၏။
ပြုပြင်ကြောင်း မရှိသည်ဖြစ်၍ အသင်္ခတ မည်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ပြုပြင် တတ်သော တရားမရှိရကား တစုံတခု ဇာတိအားဖြင့် ဖြစ်ဘွယ်လည်း မရှိ။ ဇာတိမရှိသည်ရှိသော် ဇရာလည်းဖြစ်ဘွယ်မရှိ။ ဇရာမရှိသည်ရှိသော် သေတတ်သော အဘယ်တရား ရှိတော့အံ့နည်း။ စင်စစ် မရှိတော့သည် သာလျှင်တည်း။
ထို မသေတတ်သော သဘာဝတရားသည် အမတမည်၏။ ဤသို့ နိဗ္ဗာန်၏ နိဿရဏ, ဝိဝေက, အသင်္ခတ, အမတ ဟူသော သဘောလေးပါးကို ဟုတ်မှန်သော သဘော အတိုင်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ်သည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။
။ အာဂုံကို အထက်က ပြခဲ့ပြီ။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရနည်းဖြင့်သော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ နိဿရဏဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအတိုင်းအားဖြင့် ဟုတ်သည်ဖြစ်၍ မှန်ပေ၏။ ဒုတိယ စသောပုဒ်တို့၏ အနက်ကို အဘယ်သဘောတို့ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့ -
ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏ စသည်တို့ဖြင့် ညီးညီး ပြောင်ပြောင် တောက်လောင် အပ်သော တေဘူမက တရားသည်ကား အလွန် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ၏။ ထိုကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှသော တေဘူမက တရားကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ လောဘအစရှိသော သမုဒယကြောင့်ဖြစ်၏။
နိဿရဏဟု ဆိုအပ်သော ထွက်မြောက်ရာ ဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤ လောဘအစရှိသော အကြောင်းတရား ဆိတ်သည်ဖြစ်၍ အကျိုးတရားလည်း ဆိတ်၏။ ထို့ကြောင့် ဆိတ်စေအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်၊ ဝါ၊ သမုဒယသစ္စာကုန်ခြင်းကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆိတ်စေတတ်သော ဒုတိယ ဝိဝေကကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ဘုံသုံးပါး၌ ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း သမုဒယသစ္စာကို အဘယ် တရားဖြင့် ပယ်ရအံ့နည်းဟူမူ။ မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် ပယ်အပ်၏ဟု သူစိလောမဘီလူးအား ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် သမုဒယသစ္စာကို ပယ်နိုင်သော တေဘူမကတရားကို မပြုပြင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသောကြောင့်။ ဝါ ၊ အကြောင်းမရှိသည်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် မပြုမပြင်တတ်သော တတိယ အသင်္ခတအနက်ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား သမုဒယသစ္စာကို မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် မပယ်ခဲ့သည်ရှိသော် တေဘူမကတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရပြန်၏။ ထိုတေဘူမကတရား ဖြစ်ပေါ်ပြန်လျှင် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်း သဘောတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရ ပြန်၏။ ဤအသင်္ခတဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤသို့မဟုတ်။ ထိုကြောင့် သေတတ်သော ဒုက္ခသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်။ မသေတတ်သော နိရောဓသစ္စာ၏ စတုတ္ထအနက် အမတကို ဟောတော်မူ၏။ ဝါ၊ အဝိနာသိတ အနက်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော သဘောကိုမြင်သဖြင့် မိမိ၏ သဘောအား ထင်စွာပြခြင်းကို ကောင်းစွာမြင်သော ဉာဏ်သည် အညဘာဝအာဝိဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။
။ အာဂုံကို အထက်ကပြခဲ့ပြီ။
၎င်းနည်းတူ သုညတနိဗ္ဗာန်, အနိမိတ္တနိဗ္ဗာန်, အပ္ပဏိဟိတနိဗ္ဗာန် တို့၌၎င်း အဇာတံ အဘူတံ အကတံ စသော မုချပရိယာယ် အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော နိဗ္ဗာန်တို့၌၎င်း ဤအတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းနှစ်ပါးတို့ကို အစဉ်အတိုင်း ယှက်ခါယှက်ခါ သွင်း၍ မြင်တော်မူကြစေကုန် သတည်း။
ဟောတော်မူသောအတိုင်း နည်းနှစ်ပါးတို့ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ပရိယာယ် ဟူသမျှတို့၌ ပြရပါမူ။ အဘယ်နံရောအခါ ဆုံးနိုင်တော့အံ့နည်း။ ဤနည်းနှစ်ပါးတို့ဖြင့် နိဗ္ဗာန်၏သဘောကို သိရခြင်းသည် အနုမာနသိခြင်းလည်း မည်၏။ အနုဗောဓသိခြင်း လည်းမည်၏။ သံသရာမှမလွတ်နိုင်သေး။
ထိုသို့မလွတ်နိုင်သေး ပါသော်လည်း လွတ်ကြောင်း ဥပနိဿယကြီးကိုကား ဧကန်ရ သည်ဖြစ်၍ စင်စစ် ယောနိသောမနသိကာရ အားဖြင့် အမြဲနိစ္စ သိအောင် အားထုတ် ကုန်ရာသည်။ အားထုတ်တော်မူကြပါကုန်။
ယခုရေးလတ္တံ့သော သံသရာမှ ထွက်မြောက်နိုင်သော ဧကပဋိဝေဓနည်းကြီး ကိုကား မဂ္ဂသစ္စာ၏ မဂ်ဉာဏ်၏အဖွင့်နှင့် စပ်ယှက်၍ ယူတော်မူကြပါ။ ယခု နိရောဓသစ္စာကား မြင်အပ်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ ထိုကြောင့် မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အပ်သော နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ယခုဧကပဋိဝေဓနည်းကစ၍ မှတ်တော်မူကြပါ။ ပြန်၍ ကြည့်တော်မူကြပါ။
(ဤကား အမှာတည်း။)
၆၅ - နိရောဓသစ္စာ၌ ဧကပဋိဝေဓနည်းကို ပြခြင်း
သံသရာမှ ဧကန် ထွက်မြောက်စေတတ်သော ဧကပဋိဝေဓနည်း ဟူသော်ကား အကြင် ယောဂီသည် အစဉ်အတိုင်းအားဖြင့် လောကီဝိသုဒ္ဓိ ခုနစ်ပါးတို့တွင် သီလဝိသုဒ္ဓိ, စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ နှစ်ပါးကို အရင်းထား၍ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ စသော ဝိသုဒ္ဓိငါးပါးကို ကိုယ်ပြုလျက် ဝိပဿနာဘူမိဖြစ်သော ဒုက္ခသစ္စာ၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ စသော သဘောတရားတို့၌ နှုတ်သို့ တက်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်း တည်းဟူသော ဥဂ္ဂဟ, သံသယ ကင်းပျောက်အောင် မေးမြန်းခြင်း တည်းဟူသော ပရိပုစ္ဆာတို့ အစွမ်းအားဖြင့် ဉာဏ်ကိုရင့်စေ၍ ကိုယ်ဖြစ်သော အထက် ဝိသုဒ္ဓိငါးပါးတို့ကို ပြည့်စုံစေလျက် ပွားများရာ၏။
ကထံ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ပန ယသ္မာ ဣမာယ ပညာယ ခန္ဓာယတန ဓာတုဣန္ဒြိယသစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပါဒါဒိ ဘေဒါ ဓမ္မာ ဘူမိ၊ သီလဝိသုဒ္ဓိ စေဝ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ စာတိ ဣမာ ဒွေ ဝိသုဒ္ဓိ ယော မူလံ၊ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ဉာဏဒဿနဝိသုဒီတိ ဣမာ ပဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိယော သရီရံ၊ တသ္မာ တေသု ဘူမိဘူတေသု ဓမ္မေသု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝသေန ဉာဏပရိစယံ ကတွာ မူလဘူတာ ဒွေ ဝိသုဒ္ဓိယော သမ္ပာ ဒေတွာ သရီရဘူတာ ပဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိယော သမ္ပာဒေန္တေန ဘာဝေတဗ္ဗာ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ပန၊ အဘို့တပါးကို ဆိုဦးအံ့။
ကထံ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ၊ ကထံ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဟူသော ပြဿနာ၌။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဣမာယ ပညယ၊ ဤဝိပဿနာပညာ၏။
ခန္ဓာယတနဓာတုဣန္ဒြိယသစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပါဒါဒိဘေဒါ၊ ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ် ဣန္ဒြေ သစ္စာ ပဋ္ဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စသည်အပြား ရှိကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ သဘောတရားတို့သည်။
ဘူမိ၊ ဖြစ်ရာဘုံမည်၏။
သလက္ခဏာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန၊ မိမိတို့ လက္ခဏာ စသည်ကို မှတ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ပဝတ္တိဌာန ဘာဝတော၊ ဖြစ်ရာဌာန၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
သီလဝိသုဒ္ဓိ စေဝ၊ သီလ ဝိသုဒ္ဓိ ၎င်း။
စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ စ၊ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ၎င်း။
ဣတိ ဣမာ ဒွေ ဝိသုဒ္ဓိယော၊ ဤ သီလဝိသုဒ္ဓိ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ နှစ်ပါးတို့သည်။
မူလံ၊ အမြစ်အခြေမည်၏။
ပတိဋ္ဌာဘာဝတော၊ တည်ရာ၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ၊ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ၎င်း။
ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ၊ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ၎င်း။
မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ၎င်း။
ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ၎င်း။
ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ၎င်း။
ဣတိ ဣမာ ပဉ္စဝိသုဒ္ဓိယော၊ ဤငါးပါးသော ဝိသုဒ္ဓိတို့သည်။
သရီရံ၊ ကိုယ်မည်၏။
ပရိဗြူဟေတဗ္ဗဏှာ၊ ပွားစေအပ်သည်၏ အ ဖြစ် ကြောင့် တည်း။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဘူမိဘူတေသု၊ ဘူမိဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။
တေသုဓမ္မေသု၊ ထိုခန္ဓာစသော တရားတို့၌။
ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝသေန၊ ပါဠိသင်ခြင်း အဋ္ဌကထာသင်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဝါ၊ သင်ခြင်း မေးမြန်းခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဉာဏပရိစယံ၊ ဉာဏ်ဖြင့်လေ့ကျက်ခြင်းကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
မူလဘူတာ၊ အမြစ်အခြေဖြစ်ကုန်သော။
ဒွေ ဝိသုဒ္ဓိယော၊ နှစ်ပါးသော ဝိသုဒ္ဓိတို့ကို။
သမ္ပာဒေတွာ၊ ပြည့်စုံစေ၍။
သရီရဘူတာ၊ ကိုယ်ဖြစ်၍ဖြစ်ကုန်သော။
ပဉ္စဝိသုဒ္ဓိယော၊ ငါးပါးသော ဝိသုဒ္ဓိတို့ကို။
သမ္ပာဒေန္တေန၊ ပြည့်စုံစေ၍။
ဘာဝေတဗ္ဗာ၊ ပွားအပ်၏။
ဤသို့ ဝိသုဒ္ဓိ ခုနစ်ပါးတို့၏ အစဉ်အတိုင်း ပွားဟန်ကို မဂ္ဂသစ္စာ၌ တွေ့လတ္တံ့။ ထိုစကားသင့်စွ။ ထိုစကားကို ထင်စွာဆိုဦးအံ့။
“နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂတိ ဂဝေသတီတိ မဂ္ဂေါ၊ ကိလေသေ ဝါ မာရေန္တော ဂစ္ဆတီတိ မဂ္ဂေါ”
ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့်အညီ နိဗ္ဗာန်ကို ရှာမှီးခြင်း ကိလေသာကိုသတ်လျက် နိဗ္ဗာန်ကို သွားခြင်းရောက်ခြင်း ဟူသောအနက်ကြောင့် မဂ်မည်၏။ ထိုမဂ်သည်လည်း သောတာပတ္တိမဂ် သကဒါဂါမိမဂ် အနာဂါမိမဂ် အရဟတ္တမဂ် အားဖြင့် လေးပါး, အာဝတ္တန အားဖြင့်တပါး, ဟူသော ဇာတိဘေဒကို ရအပ်၏။
ထို လောကုတ္တရာမဂ်သည် လောကီအကုသိုလ် ကုသိုလ် မဂ်တို့ကဲ့သို့ ဇနက အကြောင်းမဟုတ်။ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကြောင်းဖြစ်၍ သမ္မာပက အကြောင်းသာဖြစ်၏။ နိဗ္ဗာန်သည် အရိယာမဂ်သည် အာရုံပြုသောအားဖြင့် ရောက်အပ်သော အကျိုးမည်၏။
“ဧတ္ထ စ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထဗ္ဗော အတ္ထော၊ မဂ္ဂေါ သမ္ပာပကော ဟေတု”။
ဧတ္ထစ၊ ဤအတ္ထငါးပါး တို့တွင်လည်း။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
ပတ္ထဗ္ဗော၊ အရိယာမဂ်သည် အာရုံပြုသောအားဖြင့် ရောက်အပ်သော။
အတ္ထော၊ အကျိုးဖြစ်သော အနက်မည်၏။
မဂ္ဂေါ၊ အရိယာမဂ်သည်။
သမ္ပာပကော၊ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်စေတတ်သော။
ဟေတု၊ အကြောင်းမည်၏။
အဘိဓမ္မတ္ထဝိကာသနီဋီကာ။
“ပတ္တဗ္ဗမေဝ ဟိ တံ မဂ္ဂန၊ န ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗံ” ။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်သည်။
မဂ္ဂေန၊ အရိယာမဂ်သည်။
ပတ္တဗ္ဗမေဝ၊ ရောက်အပ်သော အကျိုးတရားသည်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗံ၊ အရိယာမဂ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဇညနိဗ္ဗတ္တေတဗ္ဗ အကျိုးတရားသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ထိုသမ္ပာပကအကြောင်းဖြစ်သော အရိယာမဂ်သည် စင်စစ် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်း အမှန်ဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာမည်၏။
။ မဂ္ဂသစ္စာ။
ဤသို့ သစ္စာလေးပါးတို့၏ သဘောကို သိအပ်၏။ ကိစ္စအားဖြင့်ကား ၎င်းသစ္စာ လေးပါးကိုမြင်ရာ၌ လောကီဝိပဿနာဖြင့် မြင်ခြင်း(၁)၊ လောကုတ္တရာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ခြင်း(၂) ဟူ၍ မြင်ခြင်း နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် နာမ်ရုပ်ကို ပိုင်းခြား၍သိခြင်းဖြင့် ဒုက္ခသစ္စာကို မြင်ခြင်း, ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ်ဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို ပယ်ခြင်း၊ အနိစ္စ အစရှိသော လောကီ မဂ္ဂသစ္စာကို ပွားခြင်းမှ ဒုက္ခသစ္စာ၏ ဖြစ်ခြင်းကို မြင်သဖြင့် မဖြစ်ခြင်းရှိသော နိဗ္ဗာန်ကို မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ဘုရား အစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့ ပြောဟောသံကို အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ သဖြင့် သိမ်းဆည်းလျက် လောကီပစ္စက္ခ လောကုတ္တရာဉာဏ် အနုမာနအားဖြင့် မြင်ခြင်းသည် လောကီ ဝိပဿနာဉာဏ်တို့၏ မြင်ခြင်းမည်၏။
ကထံ ပန အာဒိကမ္မိကော နိရောဓ မဂ္ဂ သစ္စာနိ၊ ပရိဂ္ဂဏှာတီတိ။ အနုဿဝါဒီသိဒ္ဓ မာကာရံ ပရိဂ္ဂဏှာတိ။
သုတ်မဟာဝါဋီကာ။
ကထံ ပန၊ အဘယ်သို့လျှင်။
အာဒိကမ္မိကော၊ မဂ်ဖိုလ်ကို မရသေးသော အာဒိကမ္မိကပုဂ္ဂိုလ်သည်။
နိရောဓမဂ္ဂသစ္စာနိ၊ နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ တို့ကို။
ပရိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာရုံပြု၍ သိမ်းဆည်းနိုင်သနည်း။
ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။
အနုဿဝါဒိသိဒ္ဓံ၊ အဆင့်ကြားခြင်း အစရှိသည်ဖြင့် ပြီးသော။
အာကာရံ၊ နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ အခြင်းအရာ အရိပ်အရောင် အတုမျှကို။
ပရိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာရုံပြု၍ သိမ်းဆည်းနိုင်၏။
လောကုတ္တရာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ရာ၌ကား လောကုတ္တရာဉာဏ် ပစ္စက္ခလောကီ-ဝိပဿနာဉာဏ် အဝုတ္တသိဒ္ဓိအားဖြင့် မြင်ပေ၏။
“အဝုတ္တသိဒ္ဓေါ ဟိ တဿ ဘာဝနာပဋိဝေဓော။
သုတ်မဟာဝါဋီကာ။
ဟိ၊ သင့်စွ။
တဿ၊ ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏။
ဘာဝနာပဋိဝေဓော၊ ဘာဝနာဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိခြင်းသည်။
အဝုတ္တသိဒ္ဓေါ၊ မဆိုသဖြင့်ပြီး၏။
ဤသို့ မဂ္ဂသစ္စာသည် နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ မြင်လိုက်သဖြင့် ကြွင်းသော သစ္စာ တို့သည် အလိုလိုမြင်ခြင်းတို့သည် ပြီးရတော့သည်သာတည်း။ ကာလတပါး၌ခြား၍ မြင်ခြင်းကို မယူအပ်။ တပြိုင်နက် တချက်တည်းသော မြင်ခြင်းဖြင့် မြင်သည်ကို သစ္စာလေးပါး၌ မြင်သောဉာဏ် ဟူ၍ဆိုအပ်၏။
န စေတံ ကာလန္တရဒဿနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အထခေါ ဧကပဋိဝေဓမေဝါတိ ဒဿေန္တေန မဂ္ဂသမင်္ဂိဿ ဉာဏံ ဒုက္ခပေတံ ဉာဏန္တိ အာဒိနာ အပရံ သုတ္တပဒံ အာနီတံ။
မဟာဋီကာ။
ဧတံ ဒဿနံ၊ ဤသို့ သစ္စာတပါးကိုမြင်က သစ္စာသုံးပါး၌ ပြီးသော မြင်ခြင်းကို။
ကာလန္တရဒဿနံ၊ ကာလတပါး၌မြင်ခြင်းကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်၍။
န စ ဝုတ္တံ၊ ဆိုလည်းမဆိုအပ်။
အထခေါ၊ စင်စစ်သော်ကား။
ဧကပဋိဝေဓမေဝါတိ၊ ဧကပဋိဝေဓမေဝ ဟူ၍။
ဒဿေန္တေန၊ ပြခြင်းကြောင့်။
မဂ္ဂသမင်္ဂိဿ၊ မဂ်နှင့်ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။
ဧတံ ဉာဏံ၊ ဤမဂ်ဉာဏ်သည်။
ဒုက္ခေပိ၊ ဒုက္ခသစ္စာ၌လည်း။
ဉာဏံ၊ သိသောဉာဏ်မည်၏။
(ပိသဒ္ဒါဖြင့် ကျန်သစ္စာကိုဆည်း)
ဣတိအာဒိနာ၊ ဤသို့အစရှိသဖြင့်။
အပရံ သုတ္တပဒံ၊ တပါးသောသုတ်ပုဒ်ကို။
အာနီတံ၊ ဆောင်အပ်၏။
အဘယ်သိုဆောင်အပ်သနည်းဟူမူ -
“ယော ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ သော ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓမ္ပိ ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒမ္ပိ ပဿတိ(၁)။
ယော ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ သော ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓမ္ပိ ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒမ္ပိ ပဿတိ (၂)။
ယော ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ သော ပဿတိ၊ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒမ္ပိ ပဿတိ (၃)။
ယော ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒံ ပဿတိ၊ ဒုက္ခမ္ပိ သော ပဿတိ၊ ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ ပဿတိ၊ ဒုက္ခနိရောဓမ္ပိ ပဿတိ”(၄)။
ဤသို့ ရှင်ပင်ဘုရား ဟောတော်မူသည်ကို ဆောင်အပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ချစ်သားရဟန်းတို့။
ယော၊ အကြင်သူသည်။
ဒုက္ခံ၊ တေဘူမက ဝဋ်ဒုက္ခကြီးကို။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
သော၊ ထိုသူသည်။
ဒုက္ခသမုဒယမ္ပိ၊ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
ဒုက္ခနိရောဓမ္မိ၊ ဒုက္ခ၏ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒမ္ပိ၊ ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာ ချုပ်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းဟု ဆိုအပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကိုလည်း။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
အနက်လွယ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော စတုက္ကသုတ လေးပါးတို့တွင် တတိယ စတုတ္ထ စတုက္ကနှစ်ပါးတို့သည် ဤ ဧကပဋိဝေဓ ရအပ်၏။
ထိုကြောင့် လောကုတ္တရာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မြင်လိုက်သောအခါ ပရိညေယျကိစ္စ ပဟာတဗ္ဗကိစ္စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗကိစ္စ ဘာဝေတဗ္ဗကိစ္စ ဤကိစ္စလေးပါးတို့ကို မဂ်ဉာဏ် သည် နိဗ္ဗာန်ကို အာရမ္မဏ ပဋိဝေဓ၊ ကြွင်းသော သစ္စာသုံးပါးကို အသမ္မောဟ ပဋိဝေဓတို့ဖြင့် မရှေးမနှောင်း တပြိုင်နက် တချက်တည်း ကိစ္စပြီးအောင် ပြုတော် မူနိုင်၏။
ဥပမာကား - မီးသိသော သာမဏေငယ်သည် မီးကို သိသည်နှင့် တပြိုင်နက် မီးစာကိုလည်း လောင်စေ၏။ အမိုက်ကိုလည်း ပျောက်စေ၏၊ အလင်းကိုလည်း ရောက်စေ၏၊ ဆီကိုလည်း ခန်းစေ၏။
ဤသို့ လေးပါးသောကိစ္စကို တပြိုင်နက် တချည်တည်း ပြုသကဲ့သို့ မဂ်ဉာဏ်သည် နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ သစ္စာလေးပါး၌ ပြသင့်ပြုထိုက်သော လေးပါးသော ကိစ္စကို တပြိုင်နက် တချက်တည်း ပြုတော်မူ၏။
ဝုတ္တေဥှတံ ပေါရာဏေဟိ ယထာ ပဒီပေါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကက္ခဏေန စတ္တာရိ ကိစ္စာနီ ကရောတိ၊ ဝဋ္ဋိံ ဈာပေတိ၊ အန္ဓကာရံ ဝိဓမတိ၊ အာလောကံ ပရိဝိဒံသေတိ၊ သိနေဟံ ပရိယာဒိယတိ။ ဧဝမေဝ မဂ္ဂဉာဏံ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကက္ခဏေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ အဘိသမေတိ၊ ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ၊ သမုဒယံ ပဟာနာဘိ သမယေန အဘိသမေတိ၊ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ၊ နိရောဓံ သစ္ဆိကရိယာဘိသမယေန အဘိသမေတိ။ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကရိတွာ စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ ပါပုဏာတိ၊ ပဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ပေါရာဏေဟိ၊ ရှေးအဋ္ဌကထာဆရာတို့သည်။
ယထာ ပဒီပေါ။ပ။ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ၊ ဟူသော။
ဧတံ ဝစနံ၊ ဤစကားကို။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ပဒီပေါ၊ ဆီမီးသည်။
အပုဗ္ဗံ၊ မရှေး။
အစရိမံ၊ မနှောင်း။
အပုဗ္ဗံ အစရိမံ၊ မရှေးမနှောင်း။
ဧကက္ခဏေန၊ တခုသောခဏ၌။
စတ္တာရိ ကိစ္စာနီ၊ လေးပါးသော ကိစ္စတို့ကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ဝဋ္ဋိံ၊ ဆီမီးစာကို။
ဈာပေတိ၊ လောင်စေ၏။
အန္ဓကာရံ၊ မှောင်မိုက်ကို။
ဝိဓမတိ၊ ဖျက်ဆီး၏။
အာလောကံ၊ အရောင်အလင်းကို။
ပရိဝိဒံသေတိ၊ ပြ၏။
သိနေဟံ၊ ဆီဟူသော အစေးကို။
ပရိယာဒိယတိ ယထာ၊ ကုန်စေသကဲ့သို့။
ဧဝမေဝ၊ ဤဆီမီးအတူသာလျှင်။
မဂ္ဂဉာဏံ၊ မဂ်ဉာဏ်သည်။
အပုဗ္ဗံ အစရိမံ၊ မရှေးမနှောင်း။
ဧကက္ခဏေန၊ တခုသောခဏ၌။
စတ္တာရိသစ္စာနီ၊ လေးပါးသောသစ္စာတို့ကို။
အဘိသမေတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
ပရိညာဘိသမယေန၊ အကြွင်းမဲ့ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ သမ္မောဟကို ပယ်သောအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိ၏။
သမုဒယံ၊ သမုဒယသစ္စာကို။
ပဟာနာဘိသမယေန၊ သမုစ္ဆေဒပဟာန် ဟုဆိုအပ်သော ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ သမ္မောဟကို ပယ်သောအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိ၏။
မဂ္ဂံ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ စသော ကြွင်းသော သတ္တင်္ဂမဂ်ကို။
ဘာဝနာဘိသမယေန၊ သဟဇာတစသော ပစ္စည်း၏အစွမ်းဟု ဆိုအပ်သော ပွါးစေခြင်း အဘိသမယဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ ပုဗ္ဗဘာဂိယဘာဝနာကြောင့် ဖြစ်သော အရိယမဂ္ဂ ဘာဝနာဟု ဆိုအပ်သော ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်သိ၏။
မဂ္ဂံ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ကို။
အသမ္မောဟတော၊ မတွေမဝေသာအားဖြင့်သာ။
ဝါ၊ မောဟကို ဖျက်ဆီးသောအားဖြင့်သာ။
အဘိသမေတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
နိရောဓံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန၊ မျက်မှောက်ပြုခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
ကိံ၊ အဘယ်သို့သော အနက်သဘောသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
နိရောဓံ၊ နိရောဓသစ္စာကို။
အာရမ္မဏံ ကရိတွာ၊ အာရုံပြု၍။
စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ၊ လေးပါးသောသစ္စာတို့ကိုလည်း။
ပါပုဏာတိ အဓိဂစ္ဆတိ၊ ရ၏။
ဝါ၊ သိ၏။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍ သိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤစကားရပ်၌ -
“နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကရိတွာ စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ ပါပုဏာတိ ပဿတိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ”
ဟူ၍ အဋ္ဌကထာရှင် မိန့်ရကား မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မြင်လိုက်ရာ၌ နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကရိတွာ ဟု သာမညသဒ္ဒဖြင့် ဟောခဲ့၏။
ထိုသို့ဟောရာ၌။ နိရောဓသဒ္ဒါသည် ကိလေသနိဗ္ဗာန်ကိုလည်း ရအပ်၏။ ခန္ဓနိဗ္ဗာန် ကိုလည်း ရအပ်၏။ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် ကိုလည်း ရအပ်၏။ အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း ရအပ်၏။ ဤမှတပါးသော အနိမိတ္တ အပ္ပဏိဟိတ သုညတ စသော နိဗ္ဗာန်တို့ကိုလည်း ရအပ်၏။ အသင်္ခတနိဗ္ဗာန်ကိုလည်း ရအပ်၏။
ထိုသို့ ရအပ်သောကြောင့် ၎င်းမဂ်ဉာဏ်ရှင်ကြီးသည် မုချပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော ဤကိလေသနိဗ္ဗာန် စသည်တို့တွင် အဘယ်နိဗ္ဗာန်ကို မြင်တော်မူသနည်းဟုမေး။ ၎င်းမဂ်ဉာဏ်ရှင်ကြီးသည် ဧကန်အားဖြင့် အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သောနိဗ္ဗာန်ကိုသာလျှင် မြင်တော်မူ၏ဟုဖြေ။
တနည်း -ထိုအသင်္ခတနိဗ္ဗာန်ကို မြင်တော်မူလျှင် ကိလေသနိဗ္ဗာန် ခန္ဓနိဗ္ဗာန် ကိုလည်း မြင်သည်မည်၏။ သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကိုလည်း မြင်သည် မည်၏။ ဤမှတပါးသော မုချပရိယာယ်တို့ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော နိဗ္ဗာန်တို့ကိုလည်း မြင်သည်မည်၏။
ထိုစကားသင့်စွ။ ၎င်းမဂ်ဉာဏ်ရှင်သည် အသင်္ခတနိဗ္ဗာန်ကို ဧကန်မြင်တော်မူပါလျှင် ကိလေသာ တို့ကိုလည်း ကုန်စေ၏။ ဖြစ်ထိုက်သော ခန္ဓာကိုလည်း ကုန်စေ၏။ ထိုကြောင့် လေးပါးသော ကိစ္စကို တချက်တည်း ပြုတော်မူသည်ဖြစ်၍ မြင်တော် မူပေ၏။
တတ္ထ ကတမာ အသင်္ခတာ ဓာတု၊ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော၊ အယံ ဝုစ္စတိ အသင်္ခတာဓာတု။
အာယတနဝိဘင်းပါဠိတော်။
ဤသို့ ဟောတော်မူသော ဒေသနာတော်လည်း အများပင် ရှိတော်မူသည်။
တတ္ထ၊ ထိုဓမ္မာယတနအပေါင်းတို့တွင်။
အသင်္ခတာ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုပြင်အပ်သော။
ဓာတု၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာနဓာတ်သည်။
ကတမာ၊ အဘယ်နည်း။
ယော ရာဂက္ခယော၊ အကြင်ရာဂ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာသည်။
ယော ဒေါသက္ခယော၊ အကြင်ဒေသ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာသည်။
ယော မောဟက္ခယော၊ အကြင်မောဟ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
အယံ၊ ဤ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော တရားတော်မြတ်ကို။
အသင်္ခတာ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုပြင် မစီမံအပ်သော။
ဓာတု၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာနဓာတ်ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
အသင်္ခတာ ဓာတူတိ အသင်္ခတသဘာဝံ နိဗ္ဗာနံ၊ ယသ္မာ ပနေတံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီယန္တိ၊ တသ္မာ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ ဝုတ္တံ။
ဟူ၍ မိန့်အပ်၏။
အသင်္ခတာ ဓာတူတိ၊ အသင်္ခတဓာတ် ဟူသည်ကား။
အသင်္ခတ သဘာဝံ၊ အကြောင်းတရားတို့သည် မပြုပြင်အပ်သောသဘောဖြစ်သော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်တည်း။
ပန၊ ဆက်၍ဆိုဦးအံ့။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဧတံ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ကို။
အာဂမ္မ၊ အာရုံပြု၍။
ရာဂါဒယော၊ ရာဂစသည်တို့သည်။
ခီယန္တိ၊ ကုန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းကုန်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဧတံ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ကို။
ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောတိ၊ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယောဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူ၏။
အာဂမ္မာတိ သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ နိဗ္ဗိန္နဿ ဝိသင်္ခါရနိန္နဿ ဂေါတြဘုနာ ဝိဝဋ္ဋမာနသဿ မဂ္ဂေန သစ္ဆိကရဏေနာတိ အတ္ထော။ သစ္ဆိကိရိယမာနဥှိ တံ အဓိဂာန္တွာ အာရမ္မဏ ပစ္စယဘူတဉ္စ ပဋိစ္စ အဓိပတိပစ္စယဘူတေ စ တမှိ ပရမဿာ သဘာဝေန ဝိနိမုတ္တသင်္ခါရဿ စ ဂတိဘာဝေန ပတိဋ္ဌာန ဘူတေ ပတိဋ္ဌာယ ခယသင်္ခါတော မဂ္ဂေါ ခေပေတီတိ တံသစ္ဆိကရဏာဘာဝေ ရာဂါဒီနံ အနုပ္ပတ္တိနိရောဓဂမနာ ဘာဝါ တံ အာဂမ္မ ရာဂါဒယော ခီယန္တီတိ ဝုတ္တံ။
မူလဋီကာ။
အာဂမ္မာတိ၊ အာဂမ္မ ဟူသည်ကား။
သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ၊ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့မှ။
နိဗ္ဗိန္နဿ၊ ငြီးငွေ့သည်ဖြစ်၍။
ဝိသင်္ခါရနိန္နဿ၊ သင်္ခါရတရားတို့မှကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ညွှတ်သော။
ဂေါတြဘုနာ၊ ဂေါတြဘူဉာဏ်ဖြင့်။
ဝိဝဋ္ဋမာနသဿ၊ သံသရာမှ ဆုတ်နစ်သောစိတ်ရှိသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏။
မဂ္ဂေန၊ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏေန၊ မျက်မှောက်ပြုခြင်းဖြင့်။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ဟိ သစ္စံ၊ ထိုစကားသည်မှန်၏။
သစ္ဆိကိရိယမာနံ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သော။
တံ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်မြတ်ကို။
အဓိဂာန္တွာ၊ ရ၍။
ဝါ၊ သိ၍။
ဝါ၊ မျက်မှောက်ပြု၍။
အာရမ္မဏပစ္စယဘူတဉ္စ၊ အာရမ္မဏပစ္စည်း ဖြစ်၍ဖြစ်သည်ကို။
ပဋိစ္စ၊ စွဲ၍။
အဓိပတိပစ္စယဘူတေ စ၊ အဓိပတိပစ္စည်းဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
တမှိ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်၌။
ပရမဿာသဘာဝေန စ၊ လွန်စွာသက်သာရာကို ရသည်အဖြစ်ဖြင့်၎င်း။
ဝိနိမုတ္တသင်္ခါရဿ၊ သင်္ခါရတရား တို့မှလွတ်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏။
ဂတိဘာဝေန စ၊ လားရာ၏ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း။
ပတိဋ္ဌာနဘူတေ၊ တည်ရာဖြစ်၍ဖြစ်သော။
တမှိ စ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်မြတ်၌လည်း။
ပတိဋ္ဌာယ၊ တည်၍။
ခယသင်္ခါတော၊ ကိလေသာကို ကုန်စေတတ်သောကြောင့် ခယ ဟူ၍ ဆိုအပ်သော။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်။
ရာဂါဒယော၊ ရာဂစသည်တို့ကို။
ခေပေတိ၊ ကုန်စေတတ်၏။
တံသစ္ဆိကရဏာဘာဝေ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းမရှိသည်။
သတိ၊ ရှိသော်။
ရာဂါဒီနံ၊ ရာဂစသည်တို့၏။
ဣတိ တသ္မာ အနုပ္ပတ္တိနိရောဓ ဂမနာဘာဝါ၊ ထိုသို့တဘန် မဖြစ်သောအားဖြင့် ချုပ်ခြင်းမရှိခြင်းကြောင့်။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
အာဂမ္မ၊ စွဲ၍။
ရာဂါဒယော၊ ရာဂစသည်တို့သည်။
ခီယန္တိ၊ ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာစရိယေန၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။
ဝုတ္တံ၊ မိန့်ဆိုအပ်၏။
၆၆ - အသင်္ခတဓာတ် မြတ်နိဗ္ဗာန်ကို အမှတ်မရှိသော အရပ်ကနေ၍ သီလဝိသုဒ္ဓိနှင့် ပြည့်စုံသော သူတို့သည် မြင်နိုင်ခြင်း
ထို အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ကိုသာလျှင် မြင်ရာ၏ ဟုဆိုသော် အဘယ်အရပ်၌ မြင်ရအံ့နည်းဟူမူ။ နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်ရာ၌ လူ့ပြည်၌ဖြစ်စေ, နတ်ပြည်၌ဖြစ်စေ ဗြဟ္မာပြည်၌ဖြစ်စေ, အမှတ်မရှိ တပါးပါးသောအရပ်၌ မျက်စိအမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ထိုထိုအရပ်တို့၌နေ၍ ကောင်းကင်ကို မြင်ရသကဲ့သို့ ထိုအတူ အကြင် အမှတ်မရှိ တပါးပါးသော အရပ်၌ သီလဝိသုဒ္ဓိ စသည်တို့၌ တည်သောသူသည် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်၏။
ယထာ မဟာရာဇ ယော ကောစိ စက္ခုမာ ပုရိသော သက္ကဘဝနေပိ စိနဝိလာတေပိ အလသန္ဓေပိ နိဂုမ္ဗေပိ ကာသိကောသလေပိ ကသ္မီရေပိ ဂန္ဓာရေပိ နာဂမုဒ္ဓိနိပိ ဗြဟ္မလောကေပိ ယတ္ထ ကတ္ထစိပိ ဌိတော အာကာသံ ပဿတိ၊ ဧဝမေ၀ ခေါ မဟာရာဇ သီလေ ပတိဋ္ဌိတော ယောနိသော မနသိကရောန္တော သက္ကဘဝနေပိ။ပ။ ယတ္ထ ကတ္ထ စိပိ ဌိတော သမ္မာ ပဋိပန္နော နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရောတိ။
မိလိန္ဒပဥှာ။
မဟာရာဇ၊ မင်းမြတ်။
ယထာ၊ ဥပမာမည်သည်ကား။
ယောစိ၊ အမှတ်မရှိ တယောက်ယောက်သော။
စက္ခုမာ၊ မျက်စိအမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော။
ပုရိသော၊ ယောက်ျားသည်။
သက္ကဘဝနေပိ၊ သိကြားပြည်၌သော်၎င်း။
စိနဝိလာတေပိ၊ စိနဝိလာတ အရပ်၌သော်၎င်း။
အလသန္ဓေပိ၊ အလသန္ဓကျွန်း၌သော်၎င်း။
နိဂုမ္ဗေပိ၊ နိဂုမ္ဗအရပ်၌သော်၎င်း။
ကာသိကောသလေပိ၊ ကာသိတိုင်း ကောသလတိုင်း၌သော်၎င်း။
ကသ္မီရေပိ၊ ကသ္မီရတိုင်း၌သော်၎င်း။
ဂန္ဓာရေပိ၊ ဂန္ဓာရတိုင်း၌သော်၎င်း။
နာဂမုဒ္ဓိနိပိ၊ နာဂမုဒ္ဓိအရပ်၌သော်၎င်း။
ဗြဟ္မလောကေပိ၊ ဗြဟ္မာပြည်၌သော်၎င်း။
ယတ္ထကတ္ထစိပိ၊ အကြင် အမှတ်မရှိ တပါးပါးသော အရပ်၌လည်း။
ဌိတာ၊ တည်လျက်။
အာကာသံ၊ ကောင်းကင်ကို။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
မဟာရဇာ၊ မင်းမြတ်။
ဧဝမေ၀ ခေါ၊ ဤအတူသာလျှင်။
သီလေ၊ သီလ၌။
ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်သော။
ယောနိသော၊ အသင့်အားဖြင့်။
မနသိကရောန္တော၊ နှလုံးသွင်းသောသူသည်။
သက္ကဘဝနေပိ၊ သိကြားပြည်၌သော်၎င်း။
ယတ္ထကတ္ထစိပိ၊ အကြင်အမှတ်မရှိ တပါးပါးသော အရပ်၌လည်း။
ဌိတော၊ တည်လျက်။
သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။
ပဋိပန္နော၊ ကျင့်သောသူသည်။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
သစ္ဆိကရောတိ၊ မျက်မှောက်ပြုနိုင်၏။
အမှတ်မရှိ တပါးပါးသောအရပ်၌ တည်သောသူသည် ကောင်းကင်ကို မြင်သကဲ့သို့ မြင်၏ဟူသော် ဟူးဟူး ငြားငြားသော သူတိုင်းပင် မြင်လေသလော ဟူမူ။ မြင်လိုသူတိုင်း မြင်သည်မဟုတ်။ စင်စစ်သော်ကား ပညာတည်းဟူသော အရိယစက္ခု ရှိမှသာလျှင် ထို နိဗ္ဗာန်ကို မြင်နိုင်၏။
ထင်စေအံ့ -
အကြင်သူသည် ယခုဘဝ၌ တိဟိတ်ပဋ္ဋိသန္ဓေလည်း နေခဲ့၏။ ဝိပဿနာပညာလည်း ရှိထိုက်၏။ ပါရိဟာရိယပညာလည်း ရှိထိုက်၏။ ထိုသူသည် တနေ့ခြင်းဖြင့်သာလျှင် ပိဋကတ်သုံးပုံတို့ကို ဆောင်နိုင်ပါသော်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ကိုမမြင်ထိုက်။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ - ထိုနိဗ္ဗာန်ကိုမြင်ခြင်းဟူသည် တဘဝတည်းပညာရှိရုံ မျှနှင့်လည်း မမြင်နိုင်။ အနှစ်တရာတိုင်တိုင် အားထုတ်နိုင်သော ဝီရိယရှိရုံမျှနှင့်လည်း မမြင်နိုင်။ စွမ်းအားဗလသတ္တိ ရှိရုံမျှနှင့်လည်း မမြင်နိုင်။
ဧကန်သော်ကား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် ခုနစ်ရက် ခုနှစ်လ, ခုနစ်နှစ်, တဘဝ စသည် တို့ဖြင့် ကျင့်ဘူးသော အရိယစက္ခရှင် တို့သည်သာလျှင် မြင်လိုက်ပေသော တရားထူးကြီး တခုပေတည်း။
တတ္ထ ဒုဒ္ဒသန္တိ သဘာဝဂမ္ဘီရတ္ထာ အတိသုခုမသဏှ သဘာဝတ္တာ စ အနုပစိတဉာဏသမ္ဘာရေဟိ ပဿိတုံ န သက္ကာတိ ဒုဒ္ဒသံ။
ဥဒါန်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။
တတ္ထ၊ ၌။
ဒုဒ္ဒသန္တိ၊ ဒုဒ္ဒသံ ဟူသည်ကား။
သဘာဝဂမ္ဘီရတ္တာ စ၊ သဘောအားဖြင့် နက်သည်အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
အတိသုခုမသဏှ သဘာဝတ္တာ စ၊ အလွန်နူးညံ့ သိမ်မွေ့သော သဘောရှိသည် အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
အနုပစိတဉာဏသမ္ဘာရေဟိ၊ မဆည်းပူးအပ်သော ဝိဝဋ ပုညသမ္ဘာရ တို့ကြောင့် ဖြစ်သော ဉာဏသမ္ဘာရ ရှိသောသူတို့သည်။
ပဿိတုံ၊ မြင်ခြင်းငှါ။
နသက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဒုဒ္ဒသံ၊ ဒုဒ္ဒသမည်၏။
ဒုဒ္ဒသံ၊ အလွန်မြင်နိုင်ခဲသော နိဗ္ဗာန်မည်၏။
ဤနိဗ္ဗာန်ကို ဉာဏ်ဝီရိယဗလ ကောင်းရုံမျှနှင့် မမြင်နိုင်။
အမှန်သော်ကား ရှေးရှေးသော ဘဝတို့၌ ဆည်းပူးခဲ့အပ်သော ဝိဝဋ္ဋ နိဿိတ ဖြစ်သော ဒါန, သီလ ဘာဝနာတို့ကြောင့် ရအပ်သော ကမ္မနိယာမသတ္တိကြီးဖြစ်ပေ၍ ဆည်းပူးခဲ့အပ်သော ဉာဏသမ္ဘာရ ရှိသော သူတို့သည်သာလျှင် မြင်လိုက်သော တရားထူးကြီး တခုပေတည်း။
ယော ဟိ ကောစိ ဘိက္ခဝေ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေယျ သတ္တဝဿာနိ၊ တဿဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ ဒိဋ္ဌေဝဓမ္မေ အညာ သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ။
သတိပဋ္ဌာန်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ယော ဟိ ကောစိ၊ အကြင် အမှတ်မရှိသော ရဟန်းယောက်ျား, ရဟန်းမိန်းမ, သီတင်းသည်ယောက်ျား, သီတင်းသည်မိန်းမ ဖြစ်သောသူသည်။
သတ္တဝဿာနိ၊ ခုနစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး။
ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ၊ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါး တို့ကို။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ဟောတော်မူတိုင်း။
ဘာဝေယျ၊ ပွားငြားအံ့။
တဿ၊ ထို ရဟန်းယောက်ျား, ရဟန်းမိန်းမ, သီတင်းသည် ယောက်ျား, သီတင်းသည်မိန်းမအား။
ဒိဋ္ဌေဝဓမ္မေ၊ မျက်မှောက်သော ကိုယ်၏အဖြစ်၌လျှင်။
အညာ ဝါ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သည်မူလည်း။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ဥပါဒိသေသေ၊ ဥပါဒါန်တရား အကြွင်းသည်။
သတိ၊ ရှိသော်။
အနာဂါမိတာ ဝါ၊ အနာဂါမ်၏ အဖြစ်သည်မူလည်း။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒွိန္နံ၊ နှစ်ပါးကုန်သော။
ဖလာနံ၊ ဖိုလ်တို့တွင်။
အညတရံ၊ တပါးပါးသော။
ဖလံ၊ ဖိုလ်ကို။
ပါဋိကင်္ခံ၊ အလိုရှိအပ်၏။
ဉာဏသမ္ဘာရဖြစ်အောင် ဆည်းပူးခြင်းသည်လည်း ခုနစ်ရက်, ခုနစ်လ, ခုနစ်နှစ်, တဘဝ, နှစ်ဘဝ, စသည်တို့ဖြင့် ဝိဝဋ္ဋနိဿိတ ဖြစ်အောင် ဆည်းပူးခဲ့ဘူးပါမှ ဒုတိယ စသော ဘဝတို့၌ ဧကန် မဂ်ဖိုလ်ကိုရခြင်း အကြောင်းရှိ၏။ ဖားနတ်သား လင်းနို့သား ငါးရာ စသည်တို့ကဲ့သို့တည်း။
ဤစကား၌ ခုနစ်ရက် စသည်တို့ဟူသည် ...
အတုအပဖြစ်သော သီလ၊
အတုအပ ဖြစ်သော သမာဓိ၊
အတုအပ ဖြစ်သော ပညာတို့ကို ပြုရုံမျှနှင့် မရနိုင်။
စင်စစ်သော်ကား သီလစစ်စစ်, သမာဓိစစ်စစ်, ပညာစစ်စစ် ဆည်းပူးခဲ့ဘူးပါမှ မြင်နိုင် သောတရားထူးကြီးပေတည်း။(ခဲလှလေစွ)
ကမ္ဘာ ရာထောင်, သောင်း, သိန်း, တသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်း, နှစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာ တသိန်း, လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်း ဖြည့်ဆည်းပူးတော်မူကြကုန်သော အလောင်းတော်ရှင်ကြီး တို့မှာကား အဘယ်ဆိုဘွယ်ရာ ရှိတော့အံ့နည်း၊ မြင်ထိုက်တော်မူကြပေကုန်၏။
ဘဂဝါ ပန တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ အနုသာသနိပ္ပဒါနေန သတ္တာယေဝ။ တေ ပိ ဟိ ဘဂဝတော ဓမ္မသဝနေန ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံပတွာ တာယ ဧဝ ဥပနိဿယ-သမ္ပတ္တိယာ ဒုတိယေ ဝါ တတိယေ ဝါ အတ္တဘာဝေ မဂ္ဂဖလဘာဂိ နော ဟောန္တိ၊ မဏ္ဍူကဒေဝပုတ္တာဒယော စေတ္ထ နိဒဿနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ဣတိ ခဏဿ ဒုလ္လဘတ္တာ သုဋ္ဌုတရံ ခဏာယတ္တံ လောကုတ္တရဓမ္မာနံ ဥပကာရဘူတံ ကုသလံ ဒုလ္လဘမေဝ။
အဋ္ဌသာလိနီ။
ပန၊ စင်စစ်သော်ကား။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
တိရစ္ဆာနဂတာနမ္ပိ၊ တိရစ္ဆာန်တို့အားလည်း။
အနုသာသနိပ္ပဒါနေန၊ အဆုံးအမကို ပေးတော်မူသဖြင့်။
သတ္တာယေဝ၊ ဆုံးမတတ်သော ဆရာမည်သည် သာလျှင်တည်း။
ဟိ ဝိတ္တာရေမိ၊ အမှန်ကိုချဲ့ဦးအံ့။
တေ၊ ထိုတိစ္ဆာန်တို့သည်လည်း။
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ဓမ္မသဝနေန၊ တရားတော်ကိုနာခံသဖြင့်။
ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ၊ တိဟေတုက ပဋိသန္ဓေ အစရှိသော မဂ္ဂဖလာဓိဂမ၏ ဗလဝကာရဏသို့။
ပတွာ၊ ရောက်၍။
တာယ ဧဝ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိယာ၊ ထို တိဟေတုက ပဋိသန္ဓေအစရှိသော မဂ်ဖိုလ် ရခြင်း၏ အားကြီးသော အကြောင်းကြောင့်သာလျှင်။
ဒုတိယေ ဝါ အတ္တဘာဝေ၊ နှစ်ခုမြောက်သော အတ္တဘော၌၎င်း။
ဝါ၊ ဒုတိယဘဝ၌၎င်း။
တတိယေ ဝ အတ္တဘာဝေ၊ သုံးခုမြောက်သော အတ္တဘော၌၎င်း။
ဝါ၊ တတိယဘဝ၌၎င်း။
မဂ္ဂဖလဘာဂိနော၊ မဂ်ဖိုလ်ဟုဆိုအပ်သော အဘို့ရှိကုန်သည်။
ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
စ သစ္စံ၊ မှန်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤတိရစ္ဆာန်တို့၏ ဓမ္မသဝနဖြင့် ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိသို့ ရောက်ရာ၌။
မဏ္ဍူကဒေဝပုတ္တာဒယော၊ ဖားနတ်သား စသည်တို့သည်။
နိဒဿနံ၊ ညွှန်ပြကြောင်း သက်သေပေတည်း။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အနက်။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုမနုဿတ္တ စသည်တို့၏ ခဏအစိတ်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ခဏဿ၊ အပေါင်းပြစ်သော နဝမခဏ စတုစက္ကသမ္ပတ္တိ ခဏ၏။
ဒုလ္လဘ၊ ရခဲသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
သုဋ္ဌုတရံ၊ ရခဲသော ခဏထက်လွန်။
ခဏယတ္တံ၊ ခဏနှင့်စပ်သော။
လောကုတ္တရဓမ္မာနံ၊ လောကုတ္တရာတရားတို့အား။
ဥပကာရဘူတံ၊ကျေးဇူးပြုတတ်သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
ကုသလံ၊ ကုသိုလ်သည်။
ဒုလ္လဘ မေဝ၊ ရခဲသည်လျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဋ္ဌသာလိနီအနက်။
၆၇ - နိဗ္ဗာန်ကို အကြောင်းလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှ မြင်နိုင်ခြင်း
ဆည်းပူးခဲ့အပ်သော ဉာဏသမ္ဘာရ ရှိသော သူတော်ကောင်း တို့သည်လည်း တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနေ၍ ပဓာနလမ်းရိုးကို လွန်စွာ အားထုတ်ပါလျှင် -
၁။ သပ္ပုရိသသံသေဝ,
၂။ သဒ္ဓမ္မသဝန,
၃။ ယောနိသောမနသိကာရ,
၄။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ -
ဤအင်္ဂါလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံပါက ဥမင်ခရီးဖြင့် သွားသော ယောက်ျားသည် ဥမင်မှထွက်၍ ဟင်းလင်းကြီး ပွင့်သကဲ့သို့ မိမိ၏ဉာဏ်အစဉ်၌ ဖုံးလွှမ်း မြှေးယှက် စေတတ်သော သစ္စပဋိစ္ဆာဒက ကိလေသာတို့သည် ကင်းခဲ့သည်ရှိသော် ဂေါတြဘူ ဉာဏ်သည် ကျေးဇူးပြုအပ်သော လွန်စွာ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်း တောက်ပ သော အသင်္ခတဓာတ်ကြီးကို မြင်တော်မူနိုင်၏၊ ကောင်းလိုက်လေစွ။
သတဉ္စ ဝိဝဋံ ဟောတိ၊
အာလောကော ပဿတာမိဝ။
သန္တိကေ န ဝိဇာနန္တိ၊
မဂါ ဓမ္မဿ အကောဝိဒါ။
သဠာယတနသံယုတ်။
ဝိဂတေ သစ္စပဋိစ္ဆာဒကေ တမေ ဂေါတြဘူ ဉာဏဿ သုဝိသုဒ္ဓနိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏကရဏံ။
အဋ္ဌသာလိနီ။
တံ ဓမ္မံ၊ ထိုအသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော တရားမြတ်သည်။
သတဉ္စ သတံ ပန၊ ဘုရားအစရှိကုန်သော အရိယာ ပညာရှိတို့အားကား။
ဝိဝဋံ၊ အပိတ်အပင်မရှိ ဟင်းလင်းပွင့်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အာလောကော၊ အရောင်အလင်းကို။
ပဿတာ ဣဝ၊ အရောင်ထင်ထင် မြင်သောသူကဲ့သို့။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ပဿတိ၊ အရောင်ထင်ထင် မြင်အပ်၏။
မဂါ-မဂဘူတာ၊ တောထဲနေငြား သမင်သားနှင့် အလားတူဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သော။
ဓမ္မဿ၊ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရား၌။
အကောဝိဒါ၊ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ ပညာမရှိကုန်သော သူတို့သည်။
သန္တိကေ သန္တိကေဝ၊ ကာယာနုပဿနာ စသော တရားတို့ကို အားထုတ်လျှင် မြင်နိုင်လောက်သား နိဗ္ဗာန်နား၌ နေလျက်။
န ဝိဇာနန္တိ၊ နားရွက်နှင့်မျက်စိ ကြည့်တိုင်းဝေးလှ မမြင်ရသူ ကြည့်လိုက်တိုင်းသာ လွန်ဝေးကွာ၍ ကောင်းစွာမသိ မမြင်နိုင်ကြကုန်။
သံယုတ်အနက်။
သစ္စပဋိစ္ဆာဒကေ၊ သစ္စာလေးပါး တရားကို ဖုံးလွှမ်းတတ်သော။
တမေ၊ အမိုက်သည်။
ဝိဂတေ၊ ကင်းသည်ရှိသော်။
ဂေါတြဘူ ဉာဏဿ၊ ဂေါတြဘူဉာဏ်၏။
သုဝိသုဒ္ဓနိဗ္ဗာနံ၊ အလွန်စင်ကြယ်သောနိဗ္ဗာန်ကို။
အာရမ္မဏကရဏံ၊ အာရုံပြုခြင်းကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မှတ်အပ်၏။
ထိုကြောင့်ရှင်တော်ဘုရားသည် -
ဝိညာဏံ အနိဒဿနံ၊ အနန္တံ သဗ္ဗတောပဘံ။
မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော်။
သဗ္ဗတောပဘန္တိ သဗ္ဗသော ပဘာသမ္ပန္နံ။ နိဗ္ဗာနတော ဟိ အညော ဓမ္မော သုပ္ပဘဝန္တတရော ဝါ သုဇောတိဝန္တ တရော ဝါ ပရိသုဒ္ဓတရော ဝါ ပဏ္ဍရတရော ဝါ နတ္ထိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
ဝိညာဏံ၊ မနောဝိညာဏ်ဖြင့်သိအပ်၏။
[ဝိညာဏန္တိ ဝိဇာနိတဗ္ဗံ။ ၎င်းအဋ္ဌကထာ။]
အနိဒဿနံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်၏ မကပ်မရောက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မမြင်အပ်။
[အနိဒဿနန္တိ စက္ခုဝိညာဏဿ အနုပဂမနတော အနိဒဿနံ နာမ။ ၎င်းအဋ္ဌကထာ]။
အနန္တံ၊ ဥပါဒ်ဘင် ဟူသော အစွန်းမရှိ။
[အနန္တန္တိ တယိဒံ ဥပ္ပါဒဝယအန္တရဟိတတ္တာ အနန္တံနာမ။ ၎င်းအဋ္ဌကထာ]။
သဗ္ဗတောပဘံ၊ အချင်းခပ်သိမ်း အရောင်အဆင်း ထွန်းလင်း တောက်ပခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏။
ပါဠိတော်အနက်။
သဗ္ဗတောပဘန္တိ၊ သဗ္ဗတောပဘံ ဟူသည်ကား၊
သဗ္ဗသော၊ အချင်းခပ်သိမ်း။
ပဘာသမ္ပန္နံ၊ အရောင်အဆင်း ထွန်းလင်းတောက်ပခြင်းနှင့်ပြည့်စုံ၏။
ဟိ တဒေဝ သစ္စံ၊ နိဗ္ဗာန်သည် အချင်းခပ်သိမ်း အရောင်အဆင်း ထွန်းလင်း တောက်ပခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏ဟု ငါဆိုသော ထိုစကားသည်လျှင်မှန်၏။
နိဗ္ဗာနတော၊ နိဗ္ဗာန်အာရုံထက်။
သုပ္ပဘဝန္တတရော ဝါ၊ အလွန်အရောင်အဆင်း ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
သုဇောတိဝန္တတရော ဝါ၊ အလွန်ထွန်းလင်း တောက်ပခြင်း ရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ပရိသုဒ္ဓတရော ဝါ၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသည်သည်း ဖြစ်သော။
ပဏ္ဍရတရော ဝါ၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသည်လည်း ဖြစ်သော။
အညော၊ တပါးသော။
ဓမ္မော၊ တရားမည်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
“ဧဝမေ၀ မဟာရာဇ အတ္ထိ ဓမ္မဿ နိဗ္ဗာနဿ န သက္ကာ ရူပံ ဝါ သဏ္ဌာနံ ဝါ ဝယံ ဝါ ပမာဏံ ဝါ သြပမ္မေန ဝါ ကာရဏေန ဝါ ဟေတုနာ ဝါ နယေန ဝါ ဥပဒဿယိတုန္တိ”
ဟူ၍ မိလိန္ဒပဥှာ၌ အရှင်နာဂသိန်သည် ဟောတော်မူရကား နိဗ္ဗာန်၌ အဆင်းကို၎င်း, သဏ္ဌာန်ကို၎င်း, အရွယ်ကို၎င်း, ပမာဏကို၎င်း, ဥပမာအားဖြင့်၎င်း, အကြောင်း အားဖြင့်၎င်း ယုတ္တိအားဖြင့်၎င်း၊ နည်းအားဖြင့်၎င်း, ဆောင်၍ပြခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း ဟု ဟောတော်မူပါလျက် -
ဆရာ၏စကားမှာ (လွန်စွာ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်းတောက်ပသော နိဗ္ဗာန်) ဟု ဆိုခြင်းသည် ရူပက္ခန္ဓာ ရူပါယတန ရူပဓာတ်ထိုက်သော သင်္ခတ အရိပ် မထွက်ပါလော ဟူမူ။
ကောင်းသောမျက်နှာရှိသော ရှင်စောဒက။ နာဦးလော့။ အရှင်နာဂသိန် ဟောတော်မူ အပ်သော“နသက္ကာ ရူပံ ဝါ သဏ္ဌာနံ ဝါ” အစရှိသော ဤစကားတော်သည် ရူပက္ခန္ဓာ ရူပါယတန ရူပဓာတ် ထိုက်သော သင်္ခတတရားမျိုး သက်သက်ကိုသာလျှင် ရည်၍ ဟောတော်မူသည်။ အသင်္ခတဖြစ်သောတရားမျိုးကို ရည်၍ ဟောတော် မူသည်မဟုတ်။
ထင်စေအံ့။ လွန်စွာစင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်း တောက်ပသော နိဗ္ဗာန်ဟူသည် လောကဓာတ်၌ ထွန်းလင်း တောက်ပကြသော မီးရောင်, နေရောင်, လရောင် တို့ကဲ့သို့မဟုတ်။ အကြောင်းမူ ထို မီးရောင်, နေရောင် လရောင်တို့သည် စကြဝဠာ တောင်, မြင်းမိုရ် စသည်တို့ကို ဘောက်ထွင်း၍ မထွန်းနိုင်။ ထို အရောင်မျိုးတို့သည် မြဲသောသဘောလည်းမရှိ။
နိဗ္ဗာန်၏ အရောင်တော်မှာမူကား စကြဝဠာ မြင်းမိုရ်တောင် စသည်တို့သည် ဆီး တားပိတ်ပင်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်။ စကြဝဠာတခုကို ထားဘိဦး။ အနန္တစကြဝဠာ အနန္တရေ အနန္တမြေ တို့သည်လည်း ဆီးတား ပိတ်ပင်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်။
ထိုနိဗ္ဗာန်၏ အရောင်တော်ကြီးသည် အဘယ် ကမ္ဘာကစ၍ ဖြစ်၏ ဟူ၍လည်းမရှိ။ အဘယ်ကမ္ဘာ၌ ဆုံးအံ့ဟူ၍လည်း မရှိရကား မြဲသောအရောင်လည်း ရှိ၏။ အကြောင်းရင်းမှာမူ ထိုနိဗ္ဗာန်၏ အရောင်တော်ကြီး၏ အတွင်း၌ ကိလေသာဟူဟူ သမျှသော အညစ်အကြေး သင်္ခတတရား ပညတ်တရားထိုက်သော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ် သစ္စာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်, ဣန္ဒြေ္ဒ ပစ္စည်း, ပစ္စယုပ္ပန် သဘာဝ ဤသို့သော အညစ်အကြေး ဟူဟူသမျှတို့သည် ပရမာဏုမြူခန့်မျှ မရှိရကား ထက်ဝန်းကျင် အခါခပ်သိမ်း လွန်စွာ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်းတောက်ပသော သဘောရှိ၏။
မီးရောင်, နေရောင် စသော အရောင်မျိုးတို့မှာ ရုပ်စသော ဒြဗ်တို့၏ ဂုဏေရောင် သာတည်း။ အသင်္ခတဓာတ်ကြီးမှာ ဝိရာဂ ဝိသုဒ္ဓ နိမ္ဗလ စသော ဂုဏ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည် ဖြစ်၍ “သဗ္ဗတောပဘံ”ဟု ဆိုအပ်သော ဂုဏ်ရောင်ကြီး ပေတည်း။
ထိုကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် “သဗ္ဗတောပဘံ”စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူသည်။ ထိုရှင်တော်ဘုရား၏ အာဘော်ကို သိတော်မူသော ၎င်း အဋ္ဌကထာရှင်ကြီး တို့သည်လည်း “နိဗ္ဗာနတော ဟိ”အစရှိသဖြင့် ဘွင့်ပြတော်မူသည်။
ထို ရှင်တော်ဘုရား အဋ္ဌကထာရှင်တို့၏ အာဘော်ကို သိတော်မူသော ဋီကာရှင်ကြီး တို့သည်လည်း -
အပဘဿရဘာဝဟေတူနံ သဗ္ဗသော အဘာဝါ သဗ္ဗတော ပဘာတိ သဗ္ဗတောပဘံ၊ တေနာဟ နိဗ္ဗာနတော ဟီတိ အာဒိ၊ တထာ ဟိ ဝုတ္တံ တမော တတ္ထ န ဝိဇ္ဇတီတိ။
မူလပဏ္ဏာသဋီကာ။
သဗ္ဗတောပဘန္တိ ကိလေသန္ဓကာရာဘာဝတော သမန္တတော ပဘဿရံ။
ဥပရိပဏ္ဏာသဋီကာ။
အပဘဿရဘာဝဟေတူနံ၊ အရောင်အဆင်းကို မဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်း တို့၏။
သဗ္ဗသော၊ အချင်းခပ်သိမ်း။
အဘာဝါ၊ မရှိသည်အဖြစ်ကြောင့်။
သဗ္ဗတော၊ အခါခပ်သိမ်း။
ပဘာ၊ တောက်ပတော်မူ၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
သဗ္ဗတောပဘံ၊ သဗ္ဗတောပဘံ မည်၏။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။
အာဟ၊ အဋ္ဌကထာရှင် မိန့်တော်မူ၏။
နိဗ္ဗာနတောဟီတိအာဒိ၊ နိဗ္ဗာနတောဟိ အစရှိသည်တည်း။
မယာ၊ ငါဋီကာရှင်သည်။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။
သာဓကံ၊ သက်သေဖြစ်သော။
တထာ တံဝစနံ၊ ထိုစကားကို။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဟိ ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူဘူးပါသနည်း ဟူမူကား။
တမော တတ္ထ န ဝိဇ္ဇတီတိ၊ တမော တတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောဘူးပေ၏။
မူလပဏ္ဏာသဋီကာအနက်။
သဗ္ဗတောပဘန္တိ၊ ဟူသည်ကား။
ကိလေသန္ဓကာရာဘာဝတော၊ ကိလေသာအမိုက်တိုက် မတွယ်မဝင်လာနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သမန္တတော၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ။
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်သည်။
ပဘဿရံ၊ အရောင်တလက်လက် ပြိုးပြက်ထိန်လင်း ဝင်းဝင်းကြီး နေပေ၏။
ဥပရိပဏ္ဏာသဋီကာအနက်။
၆၈ - နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်းအကြောင်း
လွန်စွာစင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်းတောက်ပသော နိဗ္ဗာန်ကြီးကိုမြင်၏ ဟူရာ၌ “နိဗ္ဗာနံသစ္ဆိကရောတိ” အစရှိသော ပုဒ်မျိုးတို့ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြု၍ မျက်မှောက် ပြုသည် မည်၏။
သိစေအံ့ - အာရမ္မဏသည် ဩလုမ္ဗအာရမ္မဏ ပစ္စယအာလမ္ဗဏဟူ၍ နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။ ထိုတွင် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့အခိုက်၌ သင်္ခတ တရားတို့ကိုသာ အာရုံပြုသည်ဖြစ်၍ ဩလုမ္ဗအာရမ္မဏ မည်၏။ ၎င်းအခိုက် ရာဂစသော ကိလေသာ တို့ ကင်းခြင်းကား နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုသည်ဖြစ်၍ ပစ္စယအာလမ္ဗဏ မည်၏။ အာရမ္ဗဏနှစ်ပါး မစုံညီခဲ့၊ အကြင်အခါကို မြင်ခိုက်၌ကား မဂ်ဉာဏ်သည် အသင်္ခတ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုသည်ဖြစ်၍ ဩလုမ္ဗအာရမ္မဏလည်း မည်၏။ ရာဂစသော ကိလေသာတို့ ကင်းခြင်းကြောင့် နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြုရကား ပစ္စယအာရမ္မဏလည်း မည်၏။
ဤသို့ အာရမ္မဏ နှစ်ပါးတို့သည် စုံညီစေလျက် မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၏။ ထို မျက်မှောက်ပြုခြင်း သည်လည်း -
၁။ ဖဿဟုဆိုအပ်သော ကာယသစ္ဆိကိရိယ,
၂။ အဘိညာဏ်ဟုဆိုအပ်သော သတိသစ္ဆိကိရိယ,
၃။ စက္ခုသစ္ဆိကိရိယ,
၄။ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ဟုဆိုအပ်သော ပညာသစ္ဆိကိရိယ
ဟူ၍ လေးပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အာရဒ္ဓဝီရိယသုတ်၌ “ဖုဋ္ဌုံသမ္ဗောဓိ မုတ္တမံ” ဟူ၍ ဟောတော်မူ သောကြောင့် အသင်္ခတဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကို နာမကာယ တည်းဟူသော ဖဿဖြင့် မျက်မှောက်ပြုရကား ကာယသစ္ဆိကိရိယ မည်၏။ ဖဿသစ္ဆိကိရိယလည်း မည်၏ (၁)။
အဘိညာဏ်ရသောသူသည် ရှေးရှေးသော ဘဝအစဉ်ကို အောက်မေ့နိုင်ရာ၌ သတိသစ္ဆိကိရိယ မည်၏ (၂)။
အဘိညာဏ်ရသောသူသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုဖြင့် ရူပါရုံကို မြင်ရာ၌ စက္ခုသစ္ဆိကိရိယမည်၏ (၃)။
ဝိပဿနာပညာ ဖိုလ်ပညာ ပစ္စဝေက္ခဏာပညာတို့သည် ပညာသစ္ဆိကိရိယ မည်၏ (၄)။
ထိုလေးပါးသော သစ္ဆိကိရိယတို့တွင် ဤနိဗ္ဗာန်ကိုမြင်ရာ၌ ကာယသစ္ဆိကိရိယ ဖဿသစ္ဆိကိရိယတို့ကိုသာလျှင် ရ၏။
စတ္တာရောမေ ဘိက္ခဝေ သစ္ဆိကရဏီယာ ဓမ္မာ။ ကတမေ စတ္တာရော။
အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ၊
အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယာ၊
အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယာ၊
အတ္ထိ တိက္ခဝေ ဓမ္မာ ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယာ။
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ၊
အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ ဘိက္ခဝေ ကာယေန သစ္ဆိကရဏီယာ၊
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယာ၊
ပုဗ္ဗေနိဝါသော ဘိက္ခဝေ သတိယာ သစ္ဆိကရဏီယော။
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယာ၊
သတ္တာနံ စုတူပပါတော ဘိက္ခဝေ စက္ခုနာ သစ္ဆိကရဏီယော။
ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယာ၊
အာသဝါနံ ခယော ဘိက္ခဝေ ပညာယ သစ္ဆိကရဏီယော။
ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ စတ္တာရော သစ္ဆိကရဏီယာ ဓမ္မာတိ။
စတုကင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက် ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ဣမေ စတ္တာရော၊ ဤလေးပါးတို့တည်း။
စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော တရားတို့သည်။
ကတမေ၊ အဘယ်သည်တို့ပါနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကာယေန၊ နာမကာယဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အတ္ထိသန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သတိယာ၊ ရှေး၌နေဘူးသော ခန္ဓာကိုယ်ကို အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်သော သတိဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အတ္ထိသန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
စက္ခုနာ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဏ်ဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အတ္ထိသန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာ ဖိုလ်ပညာ ပစ္စဝေက္ခဏာပညာဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
အတ္ထိသန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ကာယေန၊ နာမကာယဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ကတမေ စ၊ အဘယ်သည်တို့နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အဋ္ဌ၊ ရှစ်ပါးကုန်သော။
ဝိမောက္ခ၊ ဝိမောက္ခတို့ကို။
ကာယေန၊ ကာယဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သတိယာ၊ ရှေးရှေး၌နေဘူးသော ခန္ဓာကိုယ်ကို အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ နိုင်သော သတိဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သော။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ကတမေ စ၊ အဘယ်သည်တို့နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပုဗ္ဗေနိဝါသော ၊ရှေး၌နေဘူးသော ခန္ဓာကိုယ်ကို။
သတိယာ၊ အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်သော သတိဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယော၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
စက္ခုနာ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဏ်ဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ကတမေ စ၊ အဘယ်သည်တို့နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သတ္တာနံ၊ သတ္တဝါတို့၏။
စုတူပပါတော၊ စုတိပဋိသန္ဓေကို။
စက္ခုနာ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဏ်ဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယော၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာ ဖိုလ်ပညာ ပစ္စဝေက္ခဏာပညာဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ကတမေ စ၊ အဘယ်သည်တို့နည်းဟူမူကား။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အာသဝါနံ၊ အာသဝေါတရားတို့၏။
ခယော၊ ကုန်ရာဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို။
ပညာယ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာပညာဖြင့်။
သစ္ဆိကရဏီယော၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သစ္ဆိကရဏီယာ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်သာ။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ဣမေ ခေါ စတ္တာရော၊ ဤလေးပါးတို့တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူ၏။
ဝိမောက္ခရှစ်ပါး ဟူသော်ကား။
သုညတဝိမောက္ခ, အနိမိတ္တဝိမောက္ခ, အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခ, အဇ္ဈတ္တဝုဋ္ဌာန-ဝိမောက္ခ။ ၎င်းနည်းတူ သုညတစသည်သုံးပါး၊ ဗဟိဒ္ဓဝုဋ္ဌာနဝိမောက္ခ။ ဤရှစ်ပါး တို့တည်း။
ဤ ဖဿသစ္ဆိကိရိယဖြင့် အသင်္ခတဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း မည်သည် အလွန် ရခဲ၏။ ကမ္မနိယာမတို့တည်း။ ထို ဖဿသစ္ဆိကိရိယကို ဧကန် မျက်မှောက်ပြုရလျှင် ပြုပြင်ခြင်းမရှိ အသင်္ခတဓာတ်ကို ဩလုမ္ဗအာရမ္မဏဖြင့် အာရုံပြု၍ မိမိဟု ဆိုအပ်သော အာရမ္မဏိက သန္တာန်၌ ရာဂ စသော အကြောင်းမျိုးသည် ကုန်ငြိမ်း ရသည်ဖြစ်၍ ပစ္စယအာလမ္ဗဏလည်း မည်၏။ ဤသို့ အာရုံပြုသောအခါမှစ၍ ထို သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် အသင်္ခတဓာတ်၏ သဘာဝကြီးသည် အခါခပ်သိမ်း စိုစွတ်၍နေတော်မူရ၏။ အဘယ်နံရောအခါမှ ခြေက်သွေ့ရခြင်းမရှိ။
အသင်္ခတော ပန အတ္တနော စိတ္တေန ဥပနယနံ အရဟတီတိ သြပနယိကော၊ သစ္ဆိကိရိယာဝသေန အလ္လီယနံ အရဟတီတိ အတ္ထော။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
ပန၊ အသင့်ကိုဆိုအံ့။
အသင်္ခတော၊ မပြုပြင်အပ်သော။
လောကုတ္တရဓမ္မော၊ လောကုတ္တရာတရားသည်။
အတ္တနော၊ မိမိ၏။
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
ဥပနယနံ၊ အာရုံပြုခြင်း ဟုဆိုအပ်သော ဆောင်ခြင်းကို။
အရဟတိ၊ ထိုက်၏။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
သြပနယိကော၊ ဩပနယိကမည်၏။
သစ္ဆိကိရိယာဝသေန၊ မျက်မှောက်ပြုခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
အလ္လီယနံံ ဖုသနံ၊ တွေ့ခြင်းကို။
အရဟတိ၊ ထိုက်၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ထိုဖဿသစ္ဆိကိရိယဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းမရှိသော အကြောင်းတရားတို့၏ ကုန်ငြိမ်းခြင်းဟု ဆိုအပ်သော နိဗ္ဗာန်ကို တွေ့သည်နှင့် တပြိုင်နက် အသင်္ခတကို သိသည်လည်း မည်၏၊ မျက်မှောက်ပြုသည်လည်း မည်၏၊ ထိုးထွင်း၍ သိသည်လည်း မည်၏။
ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ၊
အာတာပိနော ဈာယတော ဗြဟ္မဏဿ။
အထဿ ကင်္ခါ ဝပယန္တိ သဗ္ဗာ၊
ယတော ခယံ ပစ္စယာနံ အဝေဒီတိ။
အာတာပိနော၊ ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လရှိထသော။
ဈာယတော၊ မကောင်းမှုကို ဖုတ်ကြည်းပြီးထသော။
ဗြာဟ္မဏဿ၊ မကောင်းမှုကို အပပြုပြီးထသော။
ခီဏာသဝဿ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား။
ယဒါ၊ အကြင်အခါ၌။
ဟဝေ၊ စင်စစ်။
ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။
ပါတုဘဝန္တိ၊ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။
အထ၊ ထိုအခါ၌။
ယတော ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ပစ္စယာနံ၊ အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတို့၏။
ခယံ၊ ကုန်ရာကုန်ကြောင်းဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို။
အဝေဒိ၊ သိတော်မူပြီ။
ဝိနည်းမဟာဝါ။
ယသ္မာ ပစ္စယာနံ ခယသင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနံ အဝေဒိ အညာသိ ပဋိဝိဇ္ဈိ။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ပစ္စယာနံ၊ အကြောင်းတို့၏။
ခယသင်္ခါတံ၊ ကုန်ခြင်းဟုဆိုအပ်သော။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
အဝေဒိ၊ သိ၏။
အညာသိ၊ သိ၏။
ပဋိဝိဇ္ဈိ၊ ထိုးထွင်း၍မြင်၏။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ထိုသို့သိသည်နှင့် တပြိုင်နက်
မျက်မှောက်ပြုသည်နှင့် တပြိုင်နက်
ထိုးထွင်း၍ သိသည်နှင့် တပြိုင်နက်
ကိလေသာလည်းကုန်၏။
နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း မျက်မှောက်ပြုရ၏။
နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်ခြင်း, ကိလေသာကုန်ခြင်း ဤနှစ်ပါးတို့သည် တပြိုင်နက်တချက်တည်း။
“တက္ကစ္စ ဒဏ္ဍော ပတတိ”ဟူသော သမာနကြိယာမျိုးတို့ကဲ့သို့ မရှေးမနှောင်း လှံတံသည် မြေသို့လည်းအကျ ကျက်ကျက်လည်း မည်သည်နှင့်အတူ အကြင်အခါ အကြောင်းကုန်သော နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း မြင်၏။ ထိုအခါ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်မြတ် ကြီးလည်း အရှိန်တလင်းလင်း ဝင်းဝင်းကြီး တောက်ရ၏။
ကြုံကြိုက်ခဲလေစ္စ ပညာရှင်ကြီးတို့။
ယံပရိယောဒပိတံ အယံ နိရောဓောတိ ယဒိပိ အသင်္ခတဓာတု ကေနစိ သံကိလေသေန န ကိလိဿတိ၊ အဓိဂစ္ဆန္တဿ ပန ပုဂ္ဂလဿ ဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ။ တဿ ဟိ ယာဝ သံကိလေသာ နဝိဂစ္ဆန္တိ၊ တာ၀ အသင်္ခတဓာတု အပရိယောဒပိတာတိ ဝုစ္စတိ။
နေတ္တိအဋ္ဌကထာ။
ယံ ပရိယောဒပိတံ အယံ နိရောဓောတိ၊ ဟူသည်ကား။
ယဒိပိ၊ အကယ်၍လည်း။
အသင်္ခတဓာတု၊ အသင်္ခတဓာတ်သည်။
ကေနစိ၊ တစုံတခုသော။
သံကိလေသေန၊ ညစ်နွမ်းကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာကြောင့်။
န ကိလိဿတိ၊ မညစ်နွမ်း။
ပန၊ စင်စစ်သော်ကား။
အဓိဂစ္ဆန္တဿ၊ ရအပ်ရောက်အပ်သော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ၏။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ဧဝံ၊ ပရိယောဒပိတံ-ဟူသော ဤစကားကို။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
ဟိ၊ ငါဆိုသောစကားသင့်စွ။
တဿ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသော သူအား။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုမျက်မှောက်ပြုသောသူသည်။
ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်။
သံကိလေသာ၊ ညစ်နွမ်းကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာတို့သည်။
နဝိဂစ္ဆန္တိ ၊ မကင်းကုန်သေး။
ဝါ၊ မကုန်သေးကုန်။
တာဝ၊ ထိုမျှလောက်။
အသင်္ခတဓာတု၊ အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သော နိဗ္ဗာန်ကို။
အပရိယောဒပိတာတိ၊ မတွန်းလင်း မတောက်ပသေးဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ကိလေသာ ကုန်ခဲ့သော် အသင်္ခတလည်း တောက်ပ၏။ အသင်္ခတ တောက်ပခဲ့သော် ကိလေသာလည်းကုန်၏ဟု ဗျတိရိက် ပြန်လေ။
ထိုသို့ လွန်စွာစင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်းတောက်ပသော နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သောသူ မှန်ပေလျှင် -
“အာရကာ ကိလေသေ ကရိဿတီတိ အရိယာ၊ အနယေ န ဣရိယတီတိ အရိယာ၊ အယေ ဣရိယတီတိ အရိယာ၊ သဒေဝကေန လောကေန အရီယတီတိ အရိယာ”
ဟူသော ဝစနတ္ထတို့ကြောင့် အရိယာမည်တော်မူပေ၏။
ထိုအရိယာပုဂ္ဂိုလ်သည် နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်ပါလျှင် -
“နိဗ္ဗာနံ ဟိ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော အရိယမဂ္ဂ ဓမ္မာ အနဝသေသတော ကိလေသေ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ”
ဟူ၍ ဣတိဝုတ် အဋ္ဌကထာဆရာ မိန့်မှာတော်မူရကား သမ္မာဒိဋ္ဌိအစရှိသော မဂ္ဂင် ရှစ်ပါးတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြု၍ အကြွင်းမရှိသော ကိလေသာတို့ကို ဖြတ်ကုန်၏ ဟုဆိုခဲ့၏။ ဤသို့အတိုင်းအားဖြင့် ဖြတ်ကုန်သည်ရှိသော် အောက်မဂ်သုံးပါးတို့သည် အကြွင်းမဲ့ဖြတ်နိုင်ပါကုန်၏လော ဟူမူ။ ဤအဋ္ဌကထာ၏ စကာ ကား ဥက္ကနည်းကို သာလျှင် ရည်၍ ဖွင့်တော်မူသည်။ ထိုကြောင့် ရှင်တော်ဘုရားသည် -
“ဣဓ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဧဝံ ပဋိပန္နော ဟောတိ။ပ။ သော ဘဝေ န ရဇ္ဇတိ၊ သမ္ဘဝေ န ရဇ္ဇတိ၊ အထုတ္တရိ ပဒံ သန္တံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ၊ တဉ္စ ခွဿ ပဒံ န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ ဟောတိ”
ဟူ၍ ဟောတော်မူသည်။ ။ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဣဓ၊ ဤငါဘုရား၏ သာသနာတော်၌။
ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ပဋိပန္နော၊ ကျင့်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ပ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဘဝေ၊ အတိတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်း၌။
န ရဇ္ဇတိ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ပြင်းစွာမတပ်။
သမ္ဘဝေ၊ အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်း၌။
န ရဇ္ဇတိ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ပြင်းစွာမတပ်။
အထ၊ ထိုသို့အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်း၌ ပြင်းစွာမတပ်သည်မှ။
ဥတ္တရိ၊ လွန်မြတ်သော။
သန္တံ၊ ငြိမ်းချမ်းသော။
ပဒံ ၊ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကို။
ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာ အနာဂါမိမဂ်ပညာဖြင့်။
သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
အဿ၊ ထိုကောင်းစွာ မြင်ပြီးသော အနာဂါမ်ရဟန်းသည်။
သဗ္ဗေန၊ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော။
တဉ္စ ပဒံ၊ ထိုအမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း။
သစ္ဆိကတံ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
“န သဗ္ဗေန သဗ္ဗန္တိ ဧကစ္စာနံ ကိလေသာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ သစ္စပဋိစ္ဆာဒကတမဿ သဗ္ဗသော အဝိဒ္ဓံသိတတ္တာ န သဗ္ဗာကာရေ န သဗ္ဗံ”
ဟူ၍ဖွင့်တော်မူသည်။ ။ ၎င်းအဋ္ဌကထာ။
န သဗ္ဗေန သဗ္ဗန္တိ၊ ဟူသည်ကား။
ဧကစ္စာနံ၊ အချို့ ကုန်သော။
ကိလေသာနံ၊ မာန ဘဝရာဂ အဝိဇ္ဇာ အနုသယ ကိလေသာတို့ကို။
အပ္ပဟီနတ္တာ၊ မပယ်နိုင်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သစ္စပဋိစ္ဆာဒကတမဿ၊ သစ္စာကိုဖုံးလွှမ်းတတ်သော အမိုက်မှောင်ကို။
သဗ္ဗသော သဗ္ဗာကာရေန၊ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
အဝိဒ္ဓံသိတတ္တာ၊ မဖျက်ဆီးနိုင်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော။
တဉ္စ ပဒံ၊ ထိုအမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း။
သစ္ဆိကတံ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
(ဤသို့ပါဠိတော်မှာ လှမ်း၍စပ်လေ)။
၆၉ - ဝိဇ္ဇူပမမဂ်, ဝဇိရူပမမဂ် တို့ကို ပြခြင်း
ဤသို့သော နည်းနှင့်အတူ ရှင်တော်ဘုရားသည် ဝိဇ္ဇူပမ ဓမ္မာ, ဝဇိရူပမ ဓမ္မာ, ဟူသော ဒုက်ကို ဟောတော်မူသည်။
ထိုစကားကို ထင်စေအံ့ -
မဂ်တို့သည် ဝိဇ္ဇူပမမဂ်, ဝဇိရူပမမဂ် ဟူ၍ နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။ ထိုတွင် အောက်မဂ် သုံးပါးသည် ဝိဇ္ဇူပမမဂ် မည်၏။ အရဟတ္တမဂ်သည် ဝဇိရူပမမဂ် မည်၏။
အကြောင်း ဥပမာကား ...
မျက်စိအမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောက်ျားသည် မိုဃ်းမှောင်ကျသော တောအုပ်၌ ညဉ့် အခါ ခရီးသွား၏။ ထိုသူအား မှောင်မိုက်သည် အဖြစ်ကြောင့် ခရီးကို၎င်း, ကြမ်းကြုတ်သော ဆူးငြောင့် စသည်ကို၎င်း မမြင်ခဲ့။ ထိုအခိုက်၌ မိုယ်းလုံးကျွတ် လင်းသောလျှပ်စစ်သည် ပြက်ခဲ့၏။ ထိုအခါ၌ ခရီးသွားသော ယောက်ျားသည် အမိုက်ပျောက်သည်ဖြစ်၍ ခရီးစသည် ထင်ရှားလာ၏။
ဤစကားရပ်၌ -
မျက်စိအမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောက်ျားသည် ခရီးသွားသည်နှင့် သောတာပတ္တိမဂ် ကိုရအောင် အားထုတ်သောသူနှင့် တူ၏။
မှောင်အတွင်း၌ ခရီးစသည်ကို မထင်ခြင်းနှင့် သစ္စာလေးပါးကို ဖုံးလွှမ်းတတ်သော ကိလေသာကို မမြင်သည်နှင့်တူ၏။
လမ်းခရီးဆူးငြောင့် စသည်မြင်၍ သွားသောသူသည် မဂ္ဂသမင်္ဂီပုဂ္ဂိုလ်နှင့်တူ၏။
အရောင်အလင်းကြီးကား နိဗ္ဗာန်နှင့် တူ၏။
ဤဥပမာဥပမေယျ၌ ညဉ့် မှောင်အတွင်း၌ ခရီးသွားသော ယောက်ျားအား မိုယ်းလုံးကျွတ် ပြက်သော လျှပ်စစ်ကြီးသည် ရှိရှိသမျှသော လမ်းခရီး ကြမ်းကြုတ် သော ဆူးငြောင့် အလယ်အလတ်ဖြစ်သောဆူးငြောင့် နူးညံ့သောဆူးငြောင့် စသည် တို့ကို တချက်တည်းပြ၍ ပြက်လိုက်၏။
သို့ပါသော်လည်း ထိုယောက်ျားသည် တကြိမ်တခါတည်း ကြည့်လိုက်ရသဖြင့် အကုန်အစင် မမြင်နိုင်။ ထို့အတူ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်သည် နိဗ္ဗာန်ကို တကြိမ် တခါတည်းသာ မျက်မှောက်ပြုလိုက်ရသဖြင့် အကုန်အစင် မပယ်နိုင်။
တဘန် ထိုယောက်ျားသွားစဉ် အမိုက်ဖြစ်ခြင်းမှ လျှပ်စစ်ပျက်ခြင်း, ခရီးစသည် ထင်ခြင်းတို့သည် ဖြစ်ပြန်၏။ ထိုအတူ သကဒါဂါမိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း သောတာပတ္တိမဂ်က ရုန့်ရင်းသော လမ်းခရီး ဆူးငြောင့်စသည်ကို မြင်ရကား အလယ် အလတ်ဖြစ်သော လမ်းခရီးဆူးငြောင့် စသည်ကို သတိပညာရင့်သည်ဖြစ်၍ ပယ်နိုင် ပြန်၏။
ဥပမာ ဥပမေယျဟပ်ခြင်းမှာ သောတာပတ္တိမဂ်နှင့်တူ၏။
တဘန် ထိုယောက်ျား၏ ရှေ့သို့တက်၍သွားခြင်း, မှောင်မိုက်ခြင်း, လျှပ်စစ်ပြက်ခြင်း စသည်တို့သည် ဖြစ်ပြန်၏။ ထိုသူအား သတိပညာတို့သည် ရှေးကထက်သာ၍ ရင့်ပြန်သောကြောင့် လျှပ်စစ်ပြက်သော အခါ၌ နူးညံ့သော လမ်းခရီးဆူးငြောင့် စသည်ကို သာ၍ထင်ပြန်သကဲ့သို့ အနာဂါမိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်သည် နူးညံ့သော သစ္စပဋိစ္ဆာဒက ကိလေသာတို့ကို ဣန္ဒြေ ရင့်သဖြင့် သာ၍ပယ်နိုင်ပြန်၏။
ထိုယောက်ျားသည် ခရီးသွားစဉ် နေအရုဏ်တက်သည်ဖြစ်၍ လင်းခဲ့၏။ ထိုသူအား အမိုက်ဟူသောအညစ်အကြေး ရုန့်ရင်းသော အလယ်အလတ်ဖြစ်သော နူးညံ့သော အလွန်နူးညံ့သော သစ္စပဋိစ္ဆာဒက ကိလေသာတို့ကို ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အကုန်ပင် ပယ်နိုင်၏။
ထို့ကြောင့် ထိုအရဟတ္တမဂ်၌ ဝဇီရစိန်စက်သွား၏ ဥပမာကို၎င်း နေလုလင် တက်သောဥပမာကို၎င်း ထား၍ ရှင်တော်ဘုရား ဟောတော်မူအပ်သည်၊ ထို့ကြောင့်။
“အနဝသေသတော ကိလေသေ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ”
ဟူသောပါဌ်ကို ဣတိဝုတ်အဋ္ဌကထာဆရာ ဘွင့်လှစ်တော်မူသည်။
တတ္ထ စက္ခုမတော ပုရိသဿ အန္ဓကာရေ မဂ္ဂပဋိပဇ္ဇနံ ဝိယ အရိယသာဝကဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ထာယ ဝိပဿနာရမ္ဘော၊ အစရှိသဖြင့် အဋ္ဌသာလိနီ၌ ဘွင့်တော်မူသည်။
တတ္ထ ပုရိသဿ အန္ဓကာရေ မဂ္ဂပဋိပဇ္ဇနာဒီသု၊ ထို ယောက်ျား၏ အန္ဓကာရ၌ ခရီးသွားခြင်း စသည်တို့၌။
စက္ခုမတော၊ မျက်စိအမြင်နှင့်ပြည့်စုံသော။
ပုရိသဿ၊ ယောက်ျား၏။
အန္ဓကာရေ၊ အမိုက်မှောင်၌။
မဂ္ဂပဋိပဇ္ဇနံ ဝိယ၊ ခရီးသွားခြင်းကဲ့သို့။
အရိယသာဝကဿ၊ အရိယသာဝက၏။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ထာယ၊ သောတာပတ္တိမဂ်ကို ရခြင်းအကျိုးငှါ။
ဝိပဿနာရမ္ဘော၊ ဝိပဿနာကို အားထုတ်ခြင်းကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
အန္ဓကာရေ၊ အမိုက်မှောင်၌။
မဂ္ဂဿ၊ ခရီး၏။
အပညာယနကာလောဝိယ၊ မထင်ရှားသကဲ့သို့။
သစ္စစ္ဆာဒကတမံ၊ သစ္စာလေးပါးကို ဖုံးလွှမ်းမြှေးယှက်တတ်သော မောဟကို။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။
ဝိဇ္ဇုယာ၊ လျှပ်စစ်သည်။
နိစ္ဆရိတွာ၊ ပြက်၍။
အန္ဓကာရဿ၊ အမိုက်မှောင်ကို။
ဝိဒ္ဓံ သိတကာလော ဝိယ၊ ဖျက်ဆီးအပ်သော ကာလကဲ့သို့။
သောတာပတ္တိ မဂ္ဂေါဘာသေန၊ သောတာပတ္တိမဂ်ရောင်သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်လာ၍။
သစ္စစ္ဆာဒကတမဿ၊ သစ္စာလေးပါးကို ဖုံးလွှမ်း မြှေးယှက်တတ်သော မောဟကို။
ဝိနောဒိတကာလော၊ ပယ်ဖျောက်အပ်သော ကာလကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
အန္ဓကာရေ၊ အမိုက်မှောင်သည်။
ဝိဂတေ၊ ကင်းသည်ရှိသော်။
မဂ္ဂဿ၊ လမ်းခရီး၏။
ပါကဋကာလော ဝိယ၊ ထင်ရှားသောအခါကဲ့သို့။
သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ၊ သောတာပတ္တိမဂ်အား။
စတုန္နံ သစ္စာနံ၊ သစ္စာလေးပါးတို့၏။
ပါကဋကာလော၊ ထင်ရှားဖြစ်ရာကာလကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
ပန၊ ဆက်၍ဆိုအံ့။
မဂ္ဂဿ၊ သောတာပတ္တိမဂ်အား။
ပါကဋံ၊ ထင်ရှားသော စတုသစ္စာသည်။
မဂ္ဂသမင်္ဂိနော၊ မဂ်နှင့်ပြည့်စုံသော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်အား။
ပါကဋမေဝ၊ ထင်ရှားသည်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ထိုဝိဇ္ဇူပမမဂ် - ဝဇိရူပမမဂ်တို့တွင် ရှေးဦးစွာသော သောတာ၏ပတ္တိမဂ်သည် သဒ္ဓါ အစရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးသို့ ရောက်ရုံသာ ရှိသေးသည်။ ကောင်းစွာ မလိမ္မာသေး။ သဂဒါဂါမိမဂ်သည် ဣန္ဒြေလည်း ရှိ၏။ လိမ္မာခြင်းသို့လည်း ရောက်၏။ အနာဂါမိမဂ်သည် ဣန္ဒြေလည်းရှိ၏။ အထူးသဖြင့်လည်း လိမ္မာ၏။ အရဟတ္တမဂ်မှာမူ ကား ဣန္ဒြေငါးပါးလည်း ရှိ၏။ အထူးသဖြင့် အလွန်လည်း လိမ္မာ၏။ ထိုကြောင့် ဝဇိရူပမာဖြင့် ဟောတော်မူသည်။
တဉ္စ နေသံ တသာ ပဟာနံ မဂ္ဂဓမ္မေသု ဣန္ဒြိယာနံ အပါဋဝ ပါဋဝ ပါဋဝတရ ပါဋဝတမ ဘာဝေန ဟောတီတိ ယော ဝဇိရူပမဓမ္မေသု မတ္ထကပတ္တာနံ အဂ္ဂမဂ္ဂဓမ္မာနံ ပဋုတမဘာဝေါ၊ အယံ ဣဓ မဂ္ဂဿ တိက္ခတာတိ အဓိပ္ပေတာ။
နေတ္တိအဋ္ဌကထာ။
တထာ၊ ထိုအပိုင်းအခြားအားဖြင့်။
တဉ္စ ပဟာနံ၊ ထိုကိလေသာကို ပယ်ခြင်းသည်လည်း။
မဂ္ဂဓမ္မေသု၊ မဂ်လေးပါးတို့၌။
နေသံ ဣန္ဒြိယာနံံ၊ ထို ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏။
အပါဋဝ ပါဋဝ ပါဋဝတရ ပါဋဝတမ ဘာဝေန၊ မလိမ္မာခြင်း လိမ္မာခြင်း အထူးသဖြင့် လိမ္မာခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အလွန်လိမ္မာခြင်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝဇိရူပမဓမ္မေသု၊ ဝဇိရူပမဖြစ်ကုန်သော တရားတို့၌။
မတ္ထကပတ္တာနံ၊ အကြီးသို့ ရောက်ကုန်သော။
အဂ္ဂမဂ္ဂဓမ္မာနံ၊ အရဟတ္တမဂ်တရားတို့၏။
ယော ပဋုတမဘာဝေါ၊ အကြင်အထူးသဖြင့် လိမ္မာသောအဖြစ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
အယံ၊ ဤပဋုတမ အဖြစ်ကို။
ဣဓ၊ ဤအရာ၌။
မဂ္ဂဿ၊ မဂ်၏။
တိက္ခတာတိ၊ တိက္ခတာ ဟူ၍။
အဓိပ္ပေတာ၊ အလိုရှိအပ်၏။
ဤနေရာ၌ နာဂုဏ်ငယ် နာဂုဏ်ကြီးတို့၏ ပုစ္ဆာကို ပြလိုက်အံ့ -
အခါတပါး၌ ပေါက္ကံပြည်ဝယ် နာဂုဏ်ငယ် မည်သော ရဟန်းက နာဂုဏ်ကြီးအား ရှေးပုရပိုက်မူ၌ တွေ့ဘူးသော အရိယုပ္ပတ္တိပုစ္ဆာကို လျှောက်ထား မေးမြန်းလေ၏။
ပုစ္ဆာကား - အမောင် သောတာပန် အမောင်သည် ဧကန်နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်ဘူး၏ ဟု ဆိုသော် -
တပါးသောအရသာကိုမြင်၍ တပါးသော အရသာကို စားရပါ၏လော ၁။
နှစ်ပါးမှထ၍ နှစ်ပါးမှ ပြန်နိုင်ပါ၏လော ၂။
သုံးပါးမှလွတ်၍ သုံးပါးကို ပြုရပါ၏လော ၃။
လေးပါးလုံးကို တခါတည်းပြု၍ လေးပါးလုံးမှ လွတ်ပါ၏လော ၄။
ဤသို့လေးနက်၊ ပုစ္ဆာချက်ကို၊
လက်ဝယ်တင်ထား၊ ပတ္တမြားသို့၊
ပိုင်းခြားသိထွေ၊ ဖြေနိုင်ပေမူ၊
ခြည်တထောင်ထက်၊ အရောင်ထွက်သည့်၊
ဘဝဂ်ပါရဂူ၊ သောင်နိဗ္ဗူကို၊
သိသူတယောက်၊ ဖြစ်ပေလောက်၍၊
ထက်အောက် ရပ်ခွင်၊ တွေ့စမ်းချင်သည်၊
လွယ်လျှင်ဖြေဘိ၊ ကျမ်းအရှိ -
ဟူသောပုစ္ဆာကို ဖြေ၍ပေးတော်မူပါဟု လျှောက်ထားဘူးသတတ်။
နာဂုဏ်ကြီး ဖြေကြား အမိန့်ရှိလိုက်သည် တပည့်နာဂုဏ်ငယ် -
တပါးသောအရသာကိုမြင်၍ တပါးသော အရသာကို စားရပါ၏လော ဟူရာ၌ - နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သောသူသည် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်အား ဓမ္မရသ၊ အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိမုတ္တိရသကို စားရမည် ဖြေရှင် ၁။
နှစ်ပါးမှထ၍ နှစ်ပါးမှ ပြန်နိုင်ပါ၏လော ဟူရာ၌ - နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သောသူသည် နိမိတ္တ, ပဝတ္တ တို့မှထ၍ အသင်္ခတာရမ္မဏ သမ္မုတိသစ္စာရမ္မဏ နှစ်ပါးတို့မှ ပြန်ရမည် ငါ့ရှင် ၂။
သုံးပါးမှလွတ်၍ သုံးပါးကို မျက်မှောက်ပြုရပါ၏လော ဟူရာ၌ - နိဗ္ဗာန်မြင်သော သူသည် ကာလသုံးပါးမှလွတ်၍ ကိလေသနိဗ္ဗာန် ခန္ဓနိဗ္ဗာန် အသင်္ခတနိဗ္ဗာန် သုံးပါးလုံးကို တပြိုင်နက် မျက်မှောက်ပြုရပါမည် ငါ့ရှင် ၃။
လေးပါးလုံးကို တခါတည်းပြု၍ လေးပါးလုံးမှလွတ် ပါ၏လောဟူရာ၌ - နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သောသူသည် ပရိညေယျ ပဟာတဗ္ဗ သစ္ဆိကာတဗ္ဗ ဘာဝေတဗ္ဗ တို့ကို တချက်တည်းပြု၍ ရုပ်နာမ်, သုခ, ဒုက္ခ တို့မှ လွတ်ရမည်ဖြေ ငါ့ရှင် ၄။
ဤသို့ အမြင်မှန်လျှင် နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်သောသူဟု ဖြေကြားတော်မူလိုက်၏။
ထိုအခါ နာဂုဏ်ငယ်သည် နာဂုဏ်ကြီးအား ပုထုဇ္ဇန်တို့၏ ကြည်ညိုခြင်းကိုလွှတ်၍ အထူးသဖြင့် ကြည်ညိုသတတ်။ ထိုနာဂုဏ်ကြီးသည် နောင်အခါ မရဏ ညောင်စောင်း၌ တပည့်အား ငါသေလျှင် ခေါင်းလောင်းသုံးချက် ထိုးရစ်တော့ဟု မှာတော်မူခဲ့သတတ်။ သာဓု - သာဓု - သာဓု။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော ကျမ်းဂန်တို့နှင့်အညီ လွန်စွာ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း ထွန်းလင်း တောက်ပသော နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သောသူသည် ထိုခဏ၌ -
လေးပါးသော သစ္စာတို့ကို ဧကပဋိဝေဓ ပရိညာအဘိသမယဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိ၏။
သမုဒယသစ္စာကို ပဟာနပဋိဝေဓ ပဟာနအဘိသမယဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိ၏။
နိရောဓသစ္စာကို သစ္ဆိကိရိယပဋိဝေဓ သစ္ဆိကိရိယအဘိသမယဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိ၏။
မဂ်သစ္စာကို ဘာဝနာပဋိဝေဓ ဘာဝနာအဘိသမယဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိ၏။
ထိုသို့ သိခြင်းသည်လည်း တပါးတပါးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိသည်မဟုတ်။ တခုတည်းသော မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်သာလျှင် ထိုသူသည် နိဗ္ဗာန်ကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိ၏။
ကြွင်းသော သစ္စာသုံးပါးတို့ကို ကိစ္စပဋိဝေဓ အသမ္မောဟပဋိဝေဓဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိ၏။
ထိုစကား သင့်စွ။
ထိုနိဗ္ဗာန်မြင်ခိုက်၌ မဂ်စိတ္တုပ္ပါဒ် တချက်တည်း ဖြစ်၍ ထိုမဂ်စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့၏ သဘောသည် နိဗ္ဗာန်ကိုသာလျှင် အာရုံပြုမြဲသာတည်း။ အကယ်၍ ဒုက္ခသစ္စာကို၎င်း, သမုဒယသစ္စာကို၎င်း, မဂ္ဂသစ္စာကို၎င်း နှလုံးသွင်းနိုင်တော့သည်မဟုတ်။ နှလုံး သွင်းခဲ့ပါသော် ထိုမဂ်စိတ်သည် သင်္ခတတရားကို အာရုံပြုခဲ့ရာ၏။
စင်စစ်သော်ကား ထိုမဂ်စိတ်ကား နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်းကြောင့် ထိုမဂ်ဉာဏ်သည် ပရိညေယျကိစ္စ, ပဟာနကိစ္စ ဘာဝနာကိစ္စတို့ကို ပြီးအောင်ပြုတော့ သည်သာလျှင် တည်း။
ဤသို့ပြုသည်ရှိသော် ထိုသူ၏ ဥပါယ်တည်းဟူသော မဂ်ဉာဏ်သည် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆာ သီလဗ္ဗတပရာမာသ သံယောဇန်သုံးပါး စသည်တို့ကို မဂ်အားလျော်စွာ ပယ်တော်မူကြကုန်၏။
ထိုမဂ်ကို အဆင့်ဆင့် ပယ်ဟန်ကို ပါရဂူကျမ်း၌လည်းရှိ၏။ တပါးသော ကျမ်းတို့၌လည်း ပေါများ၏။ ထို့ကြောင့် မရေးတော့ပြီ။
တသ္မိံ ခဏေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဧကပဋိဝေဓေနေဝ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ဧကာဘိသမယေန အဘိသမေတိ။ ဒုက္ခံ ပရိညာပဋိဝေဓေန သမုဒယံ ပဟာနပဋိဝေဓေန, မဂ္ဂံ ဘာဝနာပဋိဝေဓေန။ ဒုက္ခဉ္စ ပရိညာဘိသမယေန အဘိသမေတိ။ပ။ မဂ္ဂံ ဘာဝနာဘိသမယေန အဘိသမေတိ။ နော စ ခေါ အညမညေန ဉာဏေန။ ဧကဉာဏေနေဝ ဟိ ဧသ နိရောဓံ အာရမ္မဏတော သေသာနိ ကိစ္စတော ပဋိဝိဇ္ဈတိစေဝ အဘိသမေတိ စ။ န ဟိဿ တသ္မိံ သမယေ ဧဝံ ဟောတိ အဟံ ဒုက္ခံ ပရိဇာနာမီတိ ဝါ။ပ။ မဂ္ဂံ ဘာဝေမီတိ ဝါ။ အပိစ ခွဿ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဋိဝေဓ ဝသေန နိရောဓံ သစ္ဆိကရောတော ဧဝံ ဉာဏံ ဒုက္ခံ ပရိညာကိစ္စံပိ သမုဒယံ ပဟာနကိစ္စံပိ မဂ္ဂံ ဘာဝနာကိစ္စံပိ ကရောတိယေဝ။ တဿ ဧဝံ ဥပါယေန ယောနိသော မနသိကရောတော တီဏိ သံယောဇနာနိ ပဟီယန္တိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တသ္မိံ ခဏေ၊ ထိုမဂ်ခဏ၌။
စတ္တာရိ သစ္စာနိ၊ လေးပါးသော သစ္စာတို့ကို။
ဧကပဋိဝေဓေနေဝ၊ တပြိုင်နက်ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့်သာလျှင်။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
ဧကာဘိသမယေန၊ တပြိုင်နက် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ သိ၏။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
ပရိညာပဋိဝေဓေန၊ ပရိညာပဋိဝေဓဖြင့်။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
သမုဒယံ၊ သမုဒယသစ္စာကို။
ပဟာနပဋိဝေဓေန၊ ပဟာနဋိဝေဓဖြင့်။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
မဂ္ဂံ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို။
ဘာဝနာပဋိဝေဓေန၊ ဘာဝနာပဋိဝေဓဖြင့်။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
ဒုက္ခဉ္စ၊ ဒုက္ခသစ္စာကိုလည်း။
ပရိညာဘိသမယေန၊ ပရိညာဘိသမယဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ သိ၏။ပ။
မဂ္ဂံ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို။
ဘာဝနာဘိသမယေန၊ ဘာဝနာဘိသမယဖြင့်။
အဘိသမေတိ၊ သိ၏။
ခေါ၊ စင်စစ်သော်ကား။
အညမညေန၊ တပါးပါးစီသော။
ဉာဏေန၊ ဉာဏ်အားဖြင့်။
နော ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ သိသည် မဟုတ်။
နော စ အဘိသမေတိ၊ သိသည်မဟုတ်။
ဟိ၊ ထိုစကား သင့်စွ။
ဧသ ဧသေ၊ ဤမဂ္ဂသမင်္ဂီပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဧကဉာဏေနေဝ၊ တခုတည်းသော မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်သာလျှင်။
နိရောဓံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
အာရမ္မဏတော၊ အာရုံပြုသောအားဖြင့်။
ဝါ၊ အာရမ္မဏပဋိဝေဓအားဖြင့်။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
သေသာနိ၊ ကြွင်းသော သစ္စာသုံးပါးတို့ကို။
ကိစ္စတော၊ ကိစ္စပဋိဝေဓအားဖြင့်။
ဝါ၊ အသမ္မောဟ ပဋိဝေဓအားဖြင့်။
ပဋိဝိဇ္ဈတိ စေဝ၊ ထိုးထွင်း၍သိ၏။
အဘိသမေတိ စ၊ ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့်လည်းသိ၏။
ဟိ၊ ဆက်၍ဆိုအံ့။
အဿ၊ ထိုသူအား။
တသ္မိံ သမယေ၊ ထိုမဂ်ရသောအခါ၌။
အဟံ၊ ထိုသူသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
ပရိဇာနာမိ၊ သိ၏။
ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့၎င်း။ပ။
မဂ္ဂံ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို။
ဘာဝေမိ၊ ၏။
ဣတိ ဝါ၊ ၎င်း။
ဧဝံ၊ ဤသို့နှလုံးသွင်းခြင်းသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
အပိစ ခေါ၊ စင်စစ်သော်ကား။
အာရမ္မဏံကတွာ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြုရ၍။
ပဋိဝေဓ ဝသေန၊ ထိုးထွင်း၍သိသည် အစွမ်းအားဖြင့်။
နိရောဓံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
သစ္ဆိကရောတော၊ မျက်မှောက်ပြုရသော။
အဿ၊ ထိုသူအား။
ဧဝံ၊ ဤသို့ မျက်မှောက်ပြုသည်ရှိသော်။
တံ ဉာဏံ၊ ထိုမဂ်ဉာဏ်သည်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခသစ္စာကို။
ပရိညာကိစ္စံပိ၊ ပရိညာကိစ္စကို၎င်း။
သမုဒယံ၊ သမုဒယသစ္စာကို။
ပဟာနကိစ္စံပိ၊ ပဟာနကိစ္စကို၎င်း။
မဂ္ဂံ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို။
ဘာဝနာကိစ္စံပိ၊ ဘာဝနာကိစ္စကို၎င်း။
ကရောတိယေဝ၊ ပြုတော့သည်သာလျှင်တည်း။
ဧဝံ ဣမိနာ နယေန၊ သော။
ဥပါယေန၊ မဂ်တည်းဟူသော အကြောင်းဖြင့်။
တဿ၊ ထိုသူအား။
ယောနိသော၊ အသင့်အားဖြင့်။
မနသိကရောတော၊ နှလုံးသွင်းသည်ရှိသော်။
တီဏိ၊ သုံးပါးကုန်သော။
သံယောဇနာနိ၊ သံယောဇန်တို့ကို။
ပဟီယန္တိ၊ ပယ်နိုင်ကုန်၏။
ဤသို့ သစ္စာလေးပါးကို တခုတည်းသော ဉာဏ်ဖြင့် တပြိုင်နက် တချက်တည်း သိနိုင်ခြင်းသည် ဧကပဋိဝေဓ အာဝီဘဝနာကာရနည်း မည်၏။
ထို ဧကပဋိဝေဓ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းသည် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ, အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းနှစ်ပါးတို့ကို အုပ်စိုးလျက်မြင်တော်မူ၏။
ထင်စေအံ့ -
ဉာဏ်သည် အနုမာနဉာဏ်, အနုဗောဓဉာဏ်, ပစ္စက္ခဉာဏ်, သမ္ဗောဓ ဉာဏ်ဟူ၍ အစိတ်အားဖြင့် လေးပါး, အပေါင်းအားဖြင့် နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အနုမာနဉာဏ်, အနုဗောဓဉာဏ်တို့ဖြင့် သစ္စာလေးပါးတို့ကို သိခြင်းသည် -
လောကီဝိသုဒ္ဓိမျှလည်း ရှိ၏။
လောကီဗောဓိပက္ခိယမျှလည်း ရှိ၏။
လောကီပညာမျှလည်း ရှိ၏။
သစ္စာလေးပါး အားလျော်သော သစ္စာနုလောမိကဉာဏ်မျှလည်း ရှိ၏။
အနုလောမခန္တီမျှလည်း ရှိ၏။
ထိုကြောင့် ၎င်းဉာဏ်နှစ်ပါးသည် ဘယ်လိုပင် မြင်ပါသော်လည်း အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်းမျှသာရှိ၏။
သံဒိဋ္ဌိက, အကာလိက, ဧဟိပဿိက, သြပနေယိက, ပစ္စတ္တံဝေဒိတဗ္ဗ ဟူသော ဓမ္မပစ္စက္ခဂုဏ် ငါးပါး၊
ဒိဋ္ဌဓမ္မ, ပတ္တဓမ္မ, ဝိတဓမ္မ, ပရိယောဂါဠဓမ္မ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာဓမ္မ, ဝိဂတကထံကထဓမ္မ, ဝေသာရဇ္ဇပတ္တဓမ္မ, အပရပစ္စယဓမ္မ ဟူသော မဂ်ဂုဏ်ရှစ်ပါး၊
တို့ကို သံသယ ကင်းပြတ်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်။
ပစ္စက္ခဉာဏ် သမ္ဗောဓဉာဏ် နှစ်ပါးတို့မှာမူကား ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဓမ္မဂုဏ်ငါးပါး, မဂ်ဂုဏ်ရှစ်ပါးတို့ကို လောကီဝိသုဒ္ဓိ ဟုဆိုအပ်သော သဘာဝတရားမျိုးတို့ကို အစိုးရ လျက် အစမထင်သော သံသရာမှစ၍ ဤယနေ့သို့ ရောက်သည် တိုင်အောင် အိပ်မက်တွင်မျှ မတွေ့ဘူး မကြုံဘူး မမြင်ဘူး မရဘူးသော အာရုံတော်ကြီးကို မြင်ရ ရရသဖြင့် ဘောက်ပြန် ပျက်စီးစေတတ်သော ဒွေဠှကဝိစိကိစ္ဆာနှလုံးတို့ကို သိမ်းကျုံး ကုန်စင်အောင် ဖြတ်တောက်လျက် မြင်တော်မူနိုင်၏။
ထိုကြောင့် -
“တဉ္စ ဉာဏံ န အနုမာနိတံ၊ သံသယာဘာဝတော”
ဟူသောပါဌ်ကို မဟာဋီကာရှင် ပြတော်မူသည်။
တဉ္စ ဉာဏံ၊ ထိုမဂ်ဉာဏ်သည်လည်း။
ဝါ၊ သမ္ဗောဓိသုံးပါးတို့၏ ဉာဏ်တော်သည်လည်း။
န အနုမာနိတံ၊ အနုမာနဉာဏ်မဟုတ်။
ဝါ၊ ရော်ရမ်း မှန်းဆ၍သိသောဉာဏ်မဟုတ်။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့် နည်းဟူမူကား။
သံသယာဘာဝတော၊ သံသယမရှိသည် ဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဝါ၊ ဟုတ်လေသလော မဟုတ်လောဟု တွေးတောမှန်းဆ ဒွေဠှကမရှိသည် အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
၇၀ - နိရောဓသစ္စာ၌ အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ, အညဘာ၀ အာဝီဘဝနာကရ နည်းတို့ကို ပြခြင်း
ထိုကြောင့် ဧကပဋိဝေဓအာဝီဘဝနာကာရနည်းသည် အတ္တဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရနည်း နှစ်ပါးတို့ကို အစိုးရတော်မူ၏။
ဆောင်ဟန်ကား -
အကြင်အခါ ဧကပဋိဝေဓဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကိုထိုးထွင်း၍ သိတော်မူ၏။ ထိုအခါ မဂ္ဂသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂိုလ် မြင်တော်မူအပ်သော အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သော နိဗ္ဗာန်သည် “သဗ္ဗသင်္ခါရေဟိ ဝူပသမတ္တာ သန္တိ”ဟူသော ပရိဘာသာနှင့်အညီ အလုံးစုံသော ကိလေသဒုက္ခ ခန္ဓဒုက္ခ ဘေးအပေါင်းတို့၏ လွန်စွာငြိမ်းဧခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏ဟု ပက္ခန္ဒန အစရှိသော ဓာတ်သို့ပြေးဝင်အောင် တကယ်သိသော ဉာဏ်ရှင်သည် တဒင်္ဂ နိဿရဏ, ဝိက္ခမ္ဘနနိဿရဏ, သမုစ္ဆေဒနိဿရဏ, ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိနိဿရဏ, သင်္ခါရနိဿရဏ တရားအပေါင်းတို့တွင် သင်္ခါရနိဿရဏသို့ ညွှတ်သော သမုစ္ဆေဒ အစရှိသော နိဿရဏသို့ သက်ဝင်ရကား ထိုနိဗ္ဗာန်၏ နိဿရဏကိုလည်း သိသည်မည်၏။ လောကုတ္တရာဉာဏ်ဖြင့်လည်း မျက်မှောက်ပြုသည်လည်း မည်၏။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ အလုံးစုံသော ကာမုပဓိ, ခန္ဓုပဓိ, ကိလေသုပဓိ, ဘိသင်္ခါရုပဓိ စသည်တို့မှ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ရသောကြောင့်တည်း။ ထွက်ကြောင်းဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ကာယ စိတ္တ ဥပဓိတို့မှ ဆိတ်ရကား ဝိဝေကလည်းမည်၏။
ဤ ဝိဝေကဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် အသင်္ခတဓာတ် အစစ်ဖြစ်သော သဘာဝတရားကြီးကို ထားဘိဦး။ ထို အသင်္ခတ သဘောကို ဧကန်မျက်မှောက် ပြုတော်မူကြသော ကျေးဇူးတော်ရှင်ကြီးတို့၏ သန္တာန်၌သော်လည်း အသစ်တဘန် ဖြစ်အောင် ပုညာဘိသင်္ခါရစသည်ကို ပြုခြင်း, ကာယသင်္ခါရ စသည်ကိုပြုခြင်း, သင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခတသင်္ခါရ, အဘိသင်္ခါရဏသင်္ခါရ, ပယောဂါဘိသင်္ခါရ စသည်တို့တွင် ယထာရဟ ဖြစ်သော သင်္ခါရတရားမျိုးတို့ဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းမရှိ။
ဝိဝေက လေးပါးတို့မှ ဆိတ်သော အသင်္ခတအစစ်ဖြစ်သော သဘောကြီးမှာမူကား ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရ တည်းဟူသော သင်္ခတအကြောင်း အဝိဇ္ဇာအစရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အကြောင်း, ဟေတုအစရှိသော ပစ္စယအကြောင်း ဤအကြောင်းမျိုး တို့သည် အလျှင်း ကင်းရကား အသင်္ခတလည်း မည်၏။
ပြုပြင်ကြောင်း မရှိသည်ဖြစ်၍ အသင်္ခတမည်သော နိဗ္ဗာန်ကြီးသည် ပြုပြင် တတ်သောတရား မရှိရကား တစုံတခု ဇာတိအားဖြင့် ဖြစ်ဘွယ်လည်း မရှိ။ ဇာတိမရှိသည်ရှိသော် ဇရာလည်းဖြစ်ဘွယ်မရှိ။ ဇရာမရှိသည်ရှိသော် သေတတ် သော အဘယ်တရား ရှိတော့အံ့နည်း။ စင်စစ် မရှိတော့သည် သာလျှင်တည်း။
ထိုမသေတတ်သော သဘာဝတရားသည် အမတ မည်၏။ ဤသို့သော အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရ နည်းကိုလည်း အုပ်စိုးလျက် မြင်တော်မူ၏။ ။ အာဂုံကိုပြခဲ့ပြီ။
အညဘာဝအာဝီဘဝနာကာရ နည်းဖြင့်သော်ကား ရှင်တော်ဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ နိဿရဏဋ္ဌကို ဟောတော်မူခြင်းသည် သဘောအတိုင်းအားဖြင့် ဟုတ်သည်ဖြစ်၍ မှန်ပေ၏။ ဒုတိယ စသောပုဒ်တို့၏ အနက်ကို အဘယ်သဘောတို့ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူသနည်းဟူမူ။ သိစေအံ့ -
ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏ စသည်တို့ဖြင့် ညီးညီး ပြောင်ပြောင် တောက်လောင် အပ်သော တေဘူမက တရားသည်ကား အလွန် ကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှ၏။ ထိုကြောက်ဘွယ် ကောင်းလှသော တေဘူမက တရားကြီးသည် အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်သနည်းဟူမူ။ လောဘအစရှိသော သမုဒယကြောင့်ဖြစ်၏။
နိဿရဏဟု ဆိုအပ်သော ထွက်မြောက်ရာ ဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤ လောဘအစရှိသော အကြောင်းတရား ဆိတ်သည်ဖြစ်၍ အကျိုးတရားလည်း ဆိတ်၏။ ထို့ကြောင့် ဆိတ်စေအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်၊ ဝါ၊ သမုဒယသစ္စာ ကုန်ခြင်းကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဆိတ်စေတတ်သော ဒုတိယဝိဝေကကို ဟောတော်မူ၏။
တတိယအနက်ကိုကား ဘုံသုံးပါး၌ ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း သမုဒယသစ္စာကို အဘယ် တရားဖြင့် ပယ်ရအံ့နည်းဟူမူ။ မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် ပယ်အပ်၏ဟု သူစိလောမဘီလူးအား ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် သမုဒယသစ္စာကို ပယ်နိုင်သော တေဘူမကတရားကို မပြုပြင်အပ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို မြင်တော်မူသောကြောင့်။ ဝါ ၊ အကြောင်းမရှိသည်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် မပြုမပြင်တတ်သော တတိယ အသင်္ခတအနက်ကို ဟောတော်မူ၏။
စတုတ္ထအနက်ကိုကား သမုဒယသစ္စာကို မဂ္ဂသစ္စာဖြင့် မပယ်ခဲ့သည်ရှိသော် တေဘူမကတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရပြန်၏။ ထိုတေဘူမကတရား ဖြစ်ပေါ်ပြန်လျှင် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်း သဘောတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာရ ပြန်၏။ ဤအသင်္ခတဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကြီး၌ကား ဤသို့မဟုတ်။ ထိုကြောင့် သေတတ်သော ဒုက္ခသစ္စာကို မြင်တော်မူသဖြင့်။ မသေတတ်သော နိရောဓသစ္စာ၏ စတုတ္ထအနက် အမတကို ဟောတော်မူ၏။ ဝါ၊ အဝိနာသိတ အနက်ကို မြင်တော်မူသောကြောင့် ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် တပါးသော သဘောကိုမြင်သဖြင့် မိမိ၏ သဘောအား ထင်စွာပြခြင်းကို ကောင်းစွာမြင်သော ဉာဏ်သည် အညဘာဝအာဝိဘဝနာကာရ နည်းအားဖြင့် သိသောဉာဏ် မည်၏။ ။ အာဂုံကို အထက်ကပြခဲ့ပြီ။
ဤသိုလျှင် အတ္တဘာဝ အာဝီဘဝနှာကာရနည်း အညဘာဝ အာဝီဘဝနာကာရနည်း နှစ်ပါးတို့ကို အကြင်ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ အာရမ္မဏိကဖြစ်သော မဂ်စိတ်ဖြင့် အာရုံဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် မြတ်သောနိဗ္ဗာန်ကြီးကို ဧကန်မြင်သည်ရှိသော် ဧကပဋိဝေဓ အာဝီဘဝနာကာရနည်း မည်၏။
ထိုနည်းသည် နိဿရဏ, ဝိဝေက, အသင်္ခတ, အမတ ဟူသော သဘာဝတ္ထ လေးပါး တို့ နှင့် ပြည့်စုံသော နည်းအမျိုးမျိုးတို့ကို အထောင်မကသော နယတန်းဆာတို့နှင့် ဆင်ယင်လျက် အုပ်စိုး ပိုင်နိုင်သည်ဖြစ်၍ ကိုယ့်အသက်ကိုလျက် ငဲ့ကွက် ညှာတာခြင်းမရှိ လွန်မင်းစွာ အားထုတ်ကြကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် ဧကန်မုချ မြင်တော်မူကြကုန်၏။
ရတော်မူကြကုန်၏။ ရောက်တော်မူကြကုန်၏။ ထိုနိဗ္ဗာန်ကိုရအောင် အားထုတ် တော်မူကြပါကုန် သူတော်ကောင်းတို့။ ဧကန်ဟုတ်ပါသည်။
အသိထိလပရက္ကမသိဒ္ဓေန ဉာဏဝိသေသေန အဓိဂမနီ ယတော သဗ္ဗညု ဝစနတော စ ပရမတ္ထေန သမ္ဘာဝတော နိဗ္ဗာနံ နာဝိဇ္ဇမာနံ၊ ဝုတ္တေဥှတံ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတန္တိ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
အသိထိလပရက္ကမသိဒ္ဓေန၊ လျော့လျည်းမဟုတ် တင်းမာသော ဝီရိယကြောင့် ပြီးသော။
ဉာဏဝိသေသေန၊ လောကီမှထူးသော လောကုတ္တရာဉာဏ်ဖြင့်။
အဓိဂမနီယတော စ၊ သိအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
သဗ္ဗညု ဝစနတော စ၊ သဗ္ဗညုရှင်စောဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ် ကြောင့်၎င်း။
ပရမတ္ထေန၊ ပရမတ္ထအားဖြင့်။
သမ္ဘာဝတော၊ ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်။
အဝိဇ္ဇမာနံ၊ ပရမတ္ထအားဖြင့် မရှိသည်။
န၊ မဟုတ်။
ဝိဇ္ဇမာနမေဝ၊ ထင်ရှားရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ဧတံ ဝစနံ၊ နိဗ္ဗာန်သည်ထင်ရှားရှိ၏ဟူ၍ ထိုငါဆိုသောစကား၏ သက်သေကို။
“အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ အဇာတံ အဘူတံ အကတံ အသင်္ခတန္တိ”၊ အတ္ထိ။ပ။ အသင်္ခတံဟူ၍။
ဘဂဝာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝုတ္တံ ဟိ ဝုတ္တံဧဝ၊ ဟောတော်မူဘူးသည်သာလျှင်တည်း။
သာဓက ပါဌ်အနက်ကား -
ဘိက္ခဝေ၊ ချစ်သားတို့။
အဇာတံ၊ ဝေဒနာ စသည်တို့ကဲ့သို့ ဟေတုပစ္စယသမဝါယ ဟုဆိုအပ်သော ကာရဏ- သာမဂ္ဂီကြောင့်ဖြစ်သည် မဟုတ်သော။
အဘူတံ၊ အကြောင်းနှင့် ကင်း၍ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် ထင်ရှားဖြစ်သည်လည်း မဟုတ်သော။
အကတံ၊ တစုံတခုသော အကြောင်းသည် ပြုအပ်သည်လည်း မဟုတ်သော။
အသင်္ခတံ၊ အသင်္ခတဖြစ်သောတရားသည်။
ဝါ၊ သင်္ခတမဟုတ်သော တရားသည်။
အတ္ထိ ၊ ရှိ၏။
နိရောဓသစ္စကော တတိယော။
၇၁ - မဂ္ဂသစ္စာကို ပုစ္ဆာရှစ်ချက်ဖြင့် ပြုခြင်း
(၁) အဘယ်ကြောင့် မဂ္ဂမည်သနည်း။
(၂) အဘယ်ကြောင့် သစ္စာမည်သနည်း။
(၃) အဘယ်ကြောင့် မဂ္ဂသစ္စာမည်သနည်း။
(၄) ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ လက္ခဏစသည် အဘယ်နည်း။
(၅) ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း။
(၆) ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှရှိသနည်း။
(၇) ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှကျယ်သနည်း။
(၈) ထိုမဂ္ဂသစ္စာကို အဘယ်မျှ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်မျှ သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း။
ဟူ၍ ပုစ္ဆာရှစ်ချက်တို့ဖြင့် မေးအပ်၏။
၇၂ - အဘယ်ကြောင့် မဂ္ဂမည်သနည်း ဟူသော ပဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
ထိုမေးအပ်သော ပုစ္ဆာရှစ်ချက်တို့တွင် -
(၁) အဘယ်ကြောင့် မဂ္ဂမည်သနည်း - ဟူသော ပုစ္ဆာအဖြေ ဝိသဇ္ဇနာကား ဤသို့တည်း။
“နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂတိ ဂဝေသတိ၊ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ ဝါ မဂ္ဂီယတိ ဂဝေသီယတိ၊ ကိလေသေ ဝါ မာရေန္တော နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆတီတိ မဂ္ဂေါ”။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
မဂ္ဂတိ ဂဝေသတိ၊ အာရုံပြုသဖြင့် ရှာမှီးတတ်၏။
ဣတိတသ္မာ၊ ထိုသိနိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုသဖြင့် ရှာမှီးတတ်သော သတ္တိကြောင့်။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်မည်၏။
[နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုတတ်သည်ကိုပင် ရှာမှီးတတ်သည် ဟူလိုသည်]။
ဝါ၊ တနည်းကား။
နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုအလိုရှိသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
မဂ္ဂီယတိ ဂဝေသီယတိ၊ အာရုံပြုသဖြင့် ရှာမှီးအပ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့နိဗ္ဗာန်ကို အလိုရှိသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အာရုံပြုသဖြင့် ရှာမှီးအပ်သော သတ္တိကြောင့်။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်မည်၏။
[မဂ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုနိုင်အောင် ကျင့်ဆောင်အပ် သည်ကိုပင် ရှာမှီးအပ်သည် ဟူလိုသည်]။
ဝါ၊ တနည်းကား။
ကိလေသေ၊ ကိလေသာတို့ကို။
မာရေန္တော၊ သတ်ဖြတ်လျက်။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့။
ဂတိ၊ အာရုံပြုသဖြင့် သွားတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ ကိလေသာတို့ကို သတ်ဖြတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ အာရုံပြုသဖြင့် သွားတတ်သော သတ္တိကြောင့်။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်မည်၏။
[နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ကိလေသာတို့ကိုသတ်ဖြတ်လျက် သွားတတ်သည်ဟူသည်။ မာရေန္တဂေါ ရှိလိုလျက် နိရုတ္တိနည်းဖြင့် မဂ္ဂေါ ရှိသည်]။
တနည်း။
“ကိလေသေ မာရေတီတိ မဂ္ဂေါ၊ နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆတီတိ ၊ မာ စ သော မဂ္ဂေါ စာတိမာ”။
ကိလေသေ၊ ကိလေသာတို့ကို။
မာရေတိ၊ သတ်ဖြတ်တတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ ကိလေသာတို့ကို သတ်ဖြတ်တတ်သော သတ္တိကြောင့်။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ္ဂ-မည်၏။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့။
ဂစ္ဆတိ၊ သွားတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားတတ်သော သတ္တိကြောင့်။၊
မဂ္ဂေါ၊ မဂ္ဂ-မည်၏။
သော၊ ထိုအဋ္ဌင်္ဂမဂ်သည်။
မဂ္ဂေါ စ၊ ကိလေသာတို့ကိုလည်း သတ်ဖြတ်တတ်၏။
စ၊ နိဗ္ဗာန်သို့လည်း သွားတတ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထိုသို့ကိလေသာတို့ကို သတ်ဖြတ်တတ်သောသတ္တိ, နိဗ္ဗာန်သို့ သွားတတ်သော သတ္တိ, နှစ်ပါးကြေင့်။
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်မည်၏။
[ကိလေသာတို့ကိုလည်း သတ်ဖြတ်တတ်သည်, နိဗ္ဗာန်သို့လည်း အာရုံပြုသဖြင့် သွားတတ်သည်, ဤ သတ္တိနှစ်ပါးကိုစွဲ၍ သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် မဂ်မည်သည် ဟူလိုသည်] ။
နိဗ္ဗာနံ မဂ္ဂတိ - ကား ကတ္တုသာဓန ကိတ် ဝိဂြိုဟ်။ မဂ္ဂေါကား ကတ္တုသာဓန ကိတ်ပုဒ်။ မဂ္ဂဓာတ်၊ မာရှေးရှိသောဂမုဓာတ်၊ ကွိပစ္စည်း။
မဂ္ဂဓာတ်၏အရကား မဂ်ဉာဏ်ကို မုချအားဖြင့် ရ၏။ ရှေးရှေး၌ဖြစ်သော ပါရမီဉာဏ် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ဖလူပစာ အားဖြင့်ရ၏။ နောက်နောက်၌ဖြစ်သော စေတောပရိယ ဉာဏ် ဒေသနာဉာဏ်စသည်ကို ကာရဏူပစာအားဖြင့်ရ၏။ ကွပစ္စည်း၏ အရကား ထိုမုချဖလူကာရဏူပစာရတ္ထ တို့ဖြင့် မှတ်အပ်သော ခန္ဓာပဉ္စကဒြဗ်ကိုစွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်အပ်သော အတ္တပညတ်ကို ရ၏။
ပဌမပုစ္ဆာ ပြီး၏။
ဒုတိယပုစ္ဆာ တတိယပုစ္ဆာ ဒုက္ခသစ္စာကို နည်းမှီး၍ သိအပ်၏။
၇၃ - ထို မဂ္ဂသစ္စာ၏ လက္ခဏ စသည်ကား အဘယ်နည်းဟူသော စတုတ္ထပုစ္ဆာကို ရှင်း၍ ပြခြင်း
(၄) ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ လက္ခဏစသည်ကား အဘယ်နည်း ဟူရာ၌ -
နိယျာနလက္ခဏံ မဂ္ဂသစ္စံ၊ ကိလေသပ္ပဟာနရသံ၊ ဝုဋ္ဌာနပစ္စုပဋ္ဌာနံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
မဂ္ဂသစ္စံ၊ မဂ္ဂသစ္စာသည်။
နိယျာနလက္ခဏံ၊ ထွက်မြောက်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ကိလေသပ္ပဟာနရသံ၊ ကိလေသာကို ပယ်ခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။
ဝုဋ္ဌာနပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ သံသရာမှ ထမြောက်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိ၏။
ဤသိုပြခြင်းကား အပေါင်းအားဖြင့် ပြုခြင်းမျှသာတည်း။ စိတ်အားဖြင့် သိလိုသော် ကား။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ သမ္မာဝါယာမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ တို့ပင်တည်း။
ထိုတွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် -
ကောင်းစွာမြင်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
မိမိ၏သဘောကို ပြုခြင်းကိစ္စ ရှိ၏။
အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသောမှောင်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
သမ္မာသင်္ကပ္ပသည် -
စိတ်ကိုရှေ့ရှုဆောင်ခြင်း လက္ခဏာ၊
ဖြစ်စေခြင်း ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကိုပယ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်။
သမ္မာဝါစာသည် -
သိမ်းဆည်းခြင်း လက္ခဏ၊
ကြဉ်ခြင်း ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာဝါစာကို ပယ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်။
သမ္မာကမ္မန္တသည် -
ကောင်းစွာဖြစ်စေခြင်း လက္ခဏာ၊
ကြဉ်ခြင်း ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာကမ္မန္တကိုပယ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်။
သမ္မာအာဇီဝသည် -
ဖြူစင်စေခြင်း လက္ခဏာ၊
ပညတ်တော်မူအပ်သော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို စောင့်ရှောက်၍ အသက်မွေးခြင်း ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာဇီဝ ကိုပယ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်။
သမ္မာဝါယာမသည် -
စေတသိက်တို့ကို ချီးမြှောက်ခြင်း လက္ခဏာ၊
မဖြစ်သောအကုသိုလ်ကို မဖြစ်စေခြင်း အစရှိသော ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာဝါယာမကိုပယ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်။
သမ္မာသတိသည် -
ထင်ခြင်း လက္ခဏာ၊
မတွေဝေခြင်း ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာသတိကို ပယ်ခြင်း ပစ္စုပဋ္ဌာန်။
သမ္မာသမာဓိသည် -
မပျံလွင့်ခြင်း လက္ခဏာ၊
ကောင်းစွာထားခြင်း ကိစ္စ၊
မိစ္ဆာသမာဓိကိုပယ်ခြင်း ပစ္စပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
ပဒဋ္ဌာန်တို့မှာ သီလစသည်လျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
ဝါ၊ ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, သီလ, သမာဓိလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
သာ သမ္မာဒဿနလက္ခဏာ၊ ဓာတုပ္ပကာသနရသာ၊ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရဝိဒ္ဓိံသနပစ္စုပဋ္ဌာနာ။
သာ၊ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်။
သမ္မာဒဿနလက္ခဏာ၊ မဖောက်မပြန် သစ္စာကိုမြင်ခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။
ဓာတုပ္ပကာသနရသာ၊ ပရမတ္ထ ဖြစ်သော စတုသစ္စကို ထင်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
အဝိဇ္ဇန္ဓကာရဝိဒ္ဓိံသနပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ အဝိဇ္ဇာဟူသော အမိုက်မှောင်ကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်တတ်၏။
ဝါ၊ ဖျက်ဆီးခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
သော သမ္မာ စိတ္တာ ဘိနိရောပနလက္ခဏော၊ အပ္ပနာရသော၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပပ္ပဟာန-ပစ္စုပဋ္ဌာနော။
သော၊ ထိုသမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။
သမ္မာစိတ္တာဘိနိရောပနလက္ခဏော၊ မဖောက်ပြန် သမ္ပယုတ်စိတ်ကို နိုဗ္ဗာန်ရုံသို့ ရှေးရှုတင်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
အပ္ပနာရသော၊ သမ္ပယုတ်တရားကို နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌သွင်းခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
ဝါ၊ ဖြစ်စေခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို ပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အားရှု ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ဝါ၊ ပယ်တတ်သောတရားဟူ၍ ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်တတ်၏။
သာ ပရိဂ္ဂဟလက္ခဏာ၊ ဝိရမဏရသာ၊ မိစ္ဆာဝါစာပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနာ။
သာ၊ ထို သမ္မာဝါစာသည်။
ပရိဂ္ဂဟလက္ခဏာ၊ နာသောသူတို့ကို၎င်း, သမ္ပယုတ်တရား တို့ကို၎င်း, သိမ်းဆည်းခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝိရမဏရသာ၊ မိစ္ဆာဝါစာမှကြဉ်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
မိစ္ဆာဝါစာပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ မိစ္ဆာဝါစာကိုပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ဝါ၊ ပယ်တတ်သောတရားဟူ၍ ဉာဏ်အားရှေးရှု ထင်တတ်၏။
သော သမုဋ္ဌာန လက္ခဏော၊ ဝိရမဏရသော၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနော။
သော၊ ထိုသမ္မာကမ္မန္တသည်။
သမုဋ္ဌာနလက္ခဏော၊ အပြစ်ကင်းသောကိုယ်ဖြင့် ပြုအပ်သော အမှုတို့ကို ကောင်းစွာ ဖြစ်စေခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝိရမဏရသော၊ သာဝဇ္ဇကတ္တဗ္ဗကိရိယာကို ဖြစ်စေတတ်သော မိစ္ဆာကမ္မန္တမှ ကြဉ်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
မိစ္ဆာကမ္မန္တပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တကို ပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှု ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ဝါ၊ ပယ်တတ်သောတရား ဟူ၍ ဉာဏ်အား ရှေးရှုတတ်၏။
သော ဝေါဒါနလက္ခဏော၊ ဉာယာဇီဝပဝတ္တိရသော၊ မိစ္ဆာဇီဝပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနော။
သော၊ ထိုသမ္မာအာဇီဝသည်။
ဝေါဒါနလက္ခဏော၊ ကိုယ်နှုတ်တို့ကို (ဝါ) ခန္ဓာအစဉ်ကို စင်ကြယ်စေခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။
ဉာယာဇီဝပဝတ္တိရသော၊ ရှင်တော်ဘုရား စက်ဆုပ်တော်မမူအပ်သော ကောင်းသော အသက်မွေးခြင်း လျောက်ပတ်သော အသက်မွေးခြင်းကို ဖြစ်စေခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
မိစ္ဆာဇီဝပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ ရှင်တော်ဘုရားသည် စက်ဆုပ်တော်မူအပ်သော မိစ္ဆာဇီဝကို ပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ဝါ၊ ပယ်တတ်သောတရားဟူ၍ ဉာဏ်အားရှေးရှု ထင်တတ်၏။
သော ပဂ္ဂဟလက္ခဏော၊ အနုပ္ပန္နအကုသလာနုပ္ပါဒနာဒိရသော၊ မိစ္ဆာဝါယာမပ္ပဟာန ပစ္စုပဋ္ဌာနော။
သော၊ ထိုသမ္မာဝါယာမသည်။
ပဂ္ဂဟလက္ခဏော၊ သမ္မယုတ်တရားတို့ကို ချီးပင့်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝါ၊ သံကိလေသပက္ခမှ ချီကြွခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
အနုပ္ပန္နအကုသလာနုပ္ပါဒနာဒိရသော၊ မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်စေခြင်း စသော ကိစ္စရှိ၏။
မိစ္ဆာဝါယမပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ ရှင်တော်ဘုရားသည် စက်ဆုပ်တော်မူအပ်သော မိစ္ဆာဝါယာမကို ပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
သာ ဥပဋ္ဌာနလက္ခဏာ၊ အသမ္မုဿနရသာ၊ မိစ္ဆာသတိပ္ပဟာန ပစ္စုပဋ္ဌာနာ။
သာ၊ ထိုသမ္မာသတိသည်။
ဥပဋ္ဌာနလက္ခဏာ၊ စိရကတ စိရဘာသိတ စသော အာရုံသို့ကပ်၍ တည်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝါ၊ အာရုံသို့ သဘောအလျောက် မဘောက်မယွင်း မှတ်နိုင်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
အသမ္မုဿနရသာ၊ အာရုံကိုမမေ့မလျော့ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
မိစ္ဆာသတိပ္ပဟာနပစ္စုပဋ္ဌာနာ၊ မိစ္ဆာသတိကို ပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှု ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
သော အဝိက္ခေပလက္ခဏော၊ သမဓာနရသော၊ မိစ္ဆာသမာဓိပ္ပဟာန ပစ္စုပဋ္ဌာနောတိ။
သော၊ ထိုသမ္မာသမာဓိသည်။
အဝိက္ခေပလက္ခဏော၊ မပျံလွင့်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝါ၊ သမ္ပယုတ် တရားတို့၏ မပျံလွင့်ကြောင်း၏ အဖြစ်လျှင် လက္ခဏာရှိ၏။
သမာဓာနရသော၊ သမ္ပယုတ်စိတ်ကို အညီအညွတ် ကောင်းစွာ အာရုံ၌ထားခြင်း ကိစ္စ ရှိ၏။
မိစ္ဆာသမာဓိပ္ပဟာန ပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ မိစ္ဆာသမာဓိကို ပယ်ခြင်းလျှင် ဉာဏ်အား ရှေးရှု ထင်သော အခြင်းအရာ ရှိ၏။
ဝါ၊ မိစ္ဆာသမာဓိကို ပယ်အပ်သောတရားဟု ဉာဏ်အားရှေးရှု ထင်တတ်၏။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
စတုတ္ထပုစ္ဆာ ပြီး၏။
၇၄ - ထို မဂ္ဂသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း ဟူသော ပဉ္စမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၅) ထိုမဂ္ဂသစ္စာ၏ အာကာရတို့ကား အဘယ်နည်း - ဟူရာ၌ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော ဤ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့သည် မဂ္ဂသစ္စာ၌ ဟောအပ်သော ရှစ်ပါးသော အာကာရတို့ပေ တည်း။
ကတမံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ။ အယ မေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ပ။ သမ္မာသမာဓီတိ၊ ဧဝံမဂ္ဂနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌဓမ္မာတိ။
ကတမံ။ပ။ သမ္မာသမာမီတိ၊ ဟူ၍။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
မဂ္ဂနိဒ္ဒေသေ၊ ၌။
ဝုတ္တာ၊ ကုန်သော။
အဋ္ဌဓမ္မာ၊ တို့၎င်း။
ထိုရှစ်ပါးသော မဂ္ဂင်တို့တွင် သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ ဤမဂ္ဂင်တရား သုံးပါးတို့သည် သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်မည်ကုန်၏။
ယာ စာဝုသော ဝိသာခ သမ္မာဝါစာ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော ယော စ သမ္မာအာဇီဝေါ ဣမေ ဓမ္မာ သီလက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ။
စူဠဝေဒလ္လသုတ်ပါဠိတော်။
အာဝုသော ဝိသာခ၊ တကာ ဝိသာခါ။
ယာ စ သမ္မာဝါစာ၊ အကြင် သမ္မာဝါစာသည်၎င်း။
ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော၊ အကြင် သမ္မာကမ္မန္တသည်၎င်း။
ယော စ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ အကြင် သမ္မာအာဇီဝသည်၎င်း။
ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဤမဂ္ဂင်တရားသုံးပါးတို့ကို။
သီလက္ခန္ဓေ၊ သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်၌။
သင်္ဂဟိတာ၊ ရေတွက်အပ်ကုန်၏။
ထိုနည်းတူစွာ၊ သီလကို ပြည့်စုံစေပြီးသော အမျိုးကောင်းသား ယောက်ျား သူတော်စင်သည် သမာဓိက္ခမ္မမဂ္ဂင်ဟု ဆိုအပ်သော သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ တည်းဟူသော အဓိစိတ္တတရားကို အားသစ်ကြိုးစားပါလျှင် သမာဓိက္ခမ္မမဂ္ဂင်သုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောသူမည်၏။
ယော စ သမ္မာဝါယာမော ယာ စ သမ္မာသတိ ယော စ သမ္မာသမာဓိ ဣမေ ဓမ္မာ သမာဓိက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ။
၎င်းပါဠိတော်။
ယော စ သမ္မာဝါယာမော၊ အကြင်သမ္မာဝါယာမသည်၎င်း။
ယာ စ သမ္မာသတိ၊ အကြင်သမ္မာသတိ တရားသည်၎င်း၊
ယော စ သမ္မာသမာဓိ၊ အကြင်သမ္မာသမာဓိ တရားသည်၎င်း။
ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဤတရားသုံးပါးတို့ကို။
သမာဓိက္ခန္ဓေ၊ သမာဓိက္ခန္ဓ၌။
သင်္ဂဟိတာ၊ ရေတွက်အပ်ကုန်၏။
၎င်းနည်းတူစွာ အဓိသီလ, အဓိစိတ္တ သိက္ခာရှိနှင့် ပြည့်စုံပြီးသား အမျိုးကောင်းသား ယောက်ျား သူတော်စင်သည် အဓိစိတ္တ သိက္ခာကို ကောင်းစွာမြင်သောသူသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ တည်းဟူသော ပညာက္ခန္ဓမဂ္ဂင်နှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံ၍ အဓိပညာ သိက္ခာနှင့် ပြည့်စုံသောသူ မည်၏။
ယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယော စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဣမေ ဓမ္မာ ပညာက္ခန္ဓေ သင်္ဂဟိတာ။
ယာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ၊ အကြင်သမ္မာဒိဋ္ဌိ တရားသည်၎င်း။
ယော စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ အကြင်သမ္မာသင်္ကပ္ပတရားသည်။
ဣမေ ဓမ္မာ၊ ဤ တရားနှစ်ပါးတို့ကို။
ပညာက္ခန္ဓေ၊ ပညာက္ခန္ဓာ၌။
သင်္ဂဟိတာ၊ ရေတွက်အပ်ကုန်၏။
ထိုမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့တွင် -
ဒုက္ခ၌သိသောဉာဏ်၊
ဒုက္ခသမုဒယသိသောဉာဏ်၊
ဒုက္ခနိရောဓ၌သိသောဉာဏ်၊
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒ၌ သိသောဉာဏ်
ဤ ဉာဏ်အပေါင်းကို သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဆိုအပ်၏။
နေက္ခမ္မဝိတက်, အဗျာပါဒဝိတက်, အဝိဟိံသာဝိတက် ဤဝိတက် သုံးပါး အပေါင်းသည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ မည်၏။
မုသာဝါဒ, ပိသုဏဝါစာ, ဖရုသဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ ဤဝစီဒုစရိုက်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာဝါစာမည်၏။
ပါဏာတိပါတ၊ အဒိန္နာဒန်, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ဤကာယဒုစရိုက် သုံးပါးတို့မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာကမ္မန္တ မည်၏။
ကာယဒုစရိုက်သုံးပါး ဝစီဒုစရိုက်လေးပါး လူ, လက်နက်, အရက်, အဆိပ်, အသား ကုန်ငါးပါးကို မသွယ်ခြင်းတို့ဖြင့် အသက်မွေးခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝ မည်၏။
မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်ကိုမဖြစ်စေခြင်း ဖြစ်ပြီးသောကုသိုလ်ကိုပွါးစေခြင်းတို့ဖြင့် အားထုတ်ခြင်းသည် သမ္မာဝါယာမမည်၏။
ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်၊
ဝေဒနာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်၊
စိတ္တာနုပဿနာ သတိဋ္ဌာန်၊
ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်
ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို အားထုတ်၍ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿ မဖြစ်အောင် စောင့်ရှောက်သော သတိသည် သမ္မာသတိ မည်၏။
ဤလောက၌ အကြင်သူသည် ကာမဂုဏ်ငါးပါး အကုသိုလ် တရားတို့မှ ဆိတ်စေလျက် ခဏိကသမာဓိ ဥပစာရသမာဓိ တို့ထက် ကဲလွန်၍ ပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်, စတုတ္ထ ဈာန်ရှိနှင့်ယှဉ်သော ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်သည် သမ္မာသမာဓိ မည်၏။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခေ ဉာဏံ ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာပဋိပဒါယ ဉာဏံ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ။ ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါ အဗျာပါဒ သင်္ကပ္ပေါ အဝိဟိံသာ သင်္ကပ္ပေါ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာ သင်္ကပ္ပေါ။
ဤသို့အစရှိသဖြင့် ဟောတော်မူသည်။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ကောင်းစွာယူခြင်းသည်။
ကတမာ စ၊ အဘယ်နည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒုက္ခေ၊ ဆင်းရဲ၌။
ယံ ဉာဏံ၊ အကြင်သိခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဒုက္ခသမုဒယေ၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း၌။
ယံ ဉာဏံ၊ အကြင်သိခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဒုက္ခနိရောဓေ၊ ဆင်းရဲ၏ ချုပ်ရာ၌။
ယံ ဉာဏံ၊ အကြင်သိခြင်းသည် လည်းကောင်း။
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာပဋ္ဋိပဒါယ၊ ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော အကျင့်၌။
ယံ ဉာဏံ၊ အကြင်သိခြင်းသည် လည်းကောင်း။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားတို့။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ကောင်းစွာယူခြင်းဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ ကောင်းစွာကြံခြင်းသည်။
ကတမော စ၊ အဘယ်နည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ယော ခေါ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါ၊ အကြင် ထွက်မြောက်လိုသော အကြံသည် လည်းကောင်း။
ယော ခေါ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ၊ အကြင်မနှိပ်စက်လိုသော အကြံသည် လည်းကောင်း။
ယော ခေါ အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ၊ အကြင် မညှင်းဆဲလိုသော အကြံသည် လည်းကောင်း။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အယံ၊ ဤတရားကို။
သမ္မာ သင်္ကပ္ပေါ၊ ကောင်းစွာကြံခြင်းဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
၇၅ - သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ပြခြင်း
ဤသို့ပြခြင်းကား သာမညအားဖြင့် ပြခြင်းတည်း။ ဝိသေသ အားဖြင့်သော်ကား ထို မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့တွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ရှင်တော်ဘုရား ဟောတော်မူသည်ကား -
တတ္ထ ကတမာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ယာ ပညာပဇာနနာ ဝိစယော ဓမ္မဝိစယော သလ္လက္ခဏာ ဥပလက္ခဏာ ပစ္စုပလက္ခဏာ ပဏ္ဍိစ္စံ ကောသလ္လံ နေပုညံ ဝေပဗျာ စိန္တာ ဥပ ပရိက္ခာ ဘူရိ မေဓာ ပရိဏာယိကာ ဝိပဿနာ သမ္ပဇညံ ပတောဒေါ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ပညာသတ္ထံ ပညာ ပါသာဒေါ ပညာ အာလောကော ပညာဩဘာသော ပညာပဇ္ဇောတော ပညာရတနံ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ။ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သည်။
ကတမာ၊ အဘယ်နည်း။
ယာ ပညာ၊ အကြင် ပညာသည်။
ယာ ပညာပဇာနနာ၊ အကြင်အပြားအားဖြင့် သိသော အခြင်းအရာသည်။
ယော ဝိစယော၊ အကြင် ဆင်ခြင်ခြင်းသည်။
ယော ဓမ္မဝိစယော၊ အကြင် သစ္စာတရားတို့ကို ဆင်ခြင်တတ်သော တရားသည်။
ယာ သလ္လက္ခဏာ၊ အကြင်ကောင်းစွာမှတ်ခြင်းသည်။
ယာ ဥပလက္ခဏာ၊ အကြင်ကပ်၍ မှတ်ခြင်းသည်။
ယာ ပစ္စုပလက္ခဏာ၊ အကြင်ရှေးရှုကပ်၍ မှတ်ခြင်းသည်။
ယံ ပဏ္ဍိစ္စံ၊ အကြင်ပညာရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်သည်။
ယံ ကောသလ္လံ၊ အကြင်လိမ်မာသော ပုဂ္ဂိုလ်၏အဖြစ်သည်။
ယံ နေပုညံ၊ အကြင်နူးညံ့သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်သည်။
ယာ ဝေဘဗျာ၊ အကြင်ထင်ရှားခြင်းသည်။
ယာ စိန္တာ၊ အကြင်ကြံတတ်သော တရားသည်။
ယာ ဥပပရိက္ခာ၊ အကြင်ကပ်၍ စူးစမ်းတတ်သောတရားသည်။
ယာ ဘူရိ၊ အကြင်မြေကြီးကဲ့သို့ ပြန့်တတ်သော တရားသည်။
တနည်းကား။ ဟုတ်မှန်သောအနက်၌ မွေ့လျော်သော တရားသည်။
ယာ မေဓာ၊ အကြင်ကိလေသာတို့ကို နှိပ်စက်တတ်သောတရားသည်။
တနည်းကား။ လျင်စွာမှတ်သော တရားသည်။
ယာ ပရိဏာယိကာ၊ အကြင်ထိုးထွင်း၍သိခြင်း၌ ညွှတ်စေတတ်သောတရားသည်။
ယာ ဝိပဿနာ၊ အကြင်သဘော တရားတို့ကို ရှုတတ်သောတရားသည်။
ယံ သမ္ပဇညံ၊ အကြင်အပြားအားဖြင့် သိတတ်သောတရားသည်။
ယော ပတောဒေါ၊ အကြင်လှံတံကဲ့သို့သော ပညာသည်။
ပညာ၊ ပညာဟုဆိုအပ်သော။
ယံ ပညိန္ဒြိယံ၊ အကြင်ပညာသာလျှင်ဖြစ်သော ဣန္ဒြေသည်။
ယံ ပညာ ဗလံ၊ အကြင်ပညာသာလျှင်ဖြစ်သောဗိုလ်သည်။
ယံ ပညာသတ္ထံ၊ အကြင်ပညာဟူသော ဓားလက်နက်သည်။
ယာ ပညာပါသာဒေါ၊ အကြင်ပညာဟူသော ပြာသာဒ်သည်။
ယော ပညာအာလောကော၊ အကြင်ပညာဟူသော အလင်းသည်။
ယော ပညာသြဘာသော၊ အကြင်ပညာဟူသော အရောင်သည်။
ယော ပညာပဇ္ဇောတော၊ အကြင်ပညာဟူသာ ထွန်းပခြင်းသည်။
ယံ ပညာရတနံ၊ အကြင်ပညာဟူသော ရတနာသည်။
ယော အမောဟော၊ အကြင် အမောဟဟူသော ပညာသည်။
ယော ဓမ္မဝိစယော၊ အကြင်တရားကို ဆင်ခြင်ခြင်းသည်။
ယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ အကြင်သမ္မာဒိဋ္ဌိ တည်းဟူသော မဂ္ဂင်သည်။
ယော ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ အကြင် ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်သည်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်အင်္ဂါမည်၏။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ မဂ်၌ အကျုံးဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာဒိဋ္ဌိတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော ပရိယာယ်တို့ကိုလည်း တရားကိုယ်အားဖြင့် ကောက်သည်ရှိသော် ပညိန္ဒြေစေတသိက် ဟုဆိုအပ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ တလုံးကိုသာ ရအပ်၏။ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်လည်း လောကိယသမ္မာဒိဋ္ဌိ လောကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိ အားဖြင့် နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ကမ္မဿကတာဉာဏ် သစ္စာနုလောမိကဉာဏ် နှစ်ပါးသည်။ ဝါ၊ အာသဝနှင့် တကွဖြစ်သော အလုံးစုံသော လောကီပညာသည် လောကိယသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။ မဂ်ဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော ပညာသည် လောကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
သာ စာ ယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ လောကိယာ လောကုတ္တရာတိ။ တတ္ထ ကမ္မဿကတာဉာဏံ သစ္စာနုလောမိကဉာဏံ စ လောကိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သင်္ခေပတော ဝါ သဗ္ဗာပိ သာသဝါ ပညာ။ အရိယမဂ္ဂဖလသမ္ပယုတ္တပညာ လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
သာ အယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်။
လောကိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ လောကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒုဝိဓာ၊ နှစ်ပါးအပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ တေသု ဒွီသု သမ္မာဒိဋ္ဌီသု၊ ထိုနှစ်ပါးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိတို့တွင်။
ကမ္မဿကတာဉာဏဉ္စ၊ ကမ္မဿကတာဉာဏ် လည်းကောင်း။
သစ္စာနုလောမိကဉာဏဉ္စ၊ သစ္စာနုလောမိကဉာဏ် လည်းကောင်း။
ဝါ၊ တနည်းသော်ကား။
သင်္ခပတော၊ အကျဉ်းအားဖြင့်။
သာသဝါ၊ အာသဝနှင့်တကွ ဖြစ်သော။
သဗ္ဗာပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်သော။
ပညာ၊ ပညာသည်။
လောကိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
အရိယ မဂ္ဂဖလသမ္ပယုတ္တပညာ၊ အရိယာ မဂ်ဖိုလ်နှင့် ယှဉ်သောပညာသည်။
လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ လောကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
တနည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် -
၁။ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊
၂။ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ
၃။ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ
၄။ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊
၅။ ပစ္စဝက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိ
အားဖြင့် ငါးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ စသည်တို့ကို သိသောဉာဏ်သည် ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
လှူသော အကျိုးသည် ရှိ၏ စသည်ဖြင့် သိသောဉာဏ်သည် ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ စသည်ကို ပေါင်းရုံးနိုင် သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဉာဏ်သည် မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
မိမိမြင်အပ်ပြီးသော မဂ်ဖိုလ် စသည်ကို မဘောက်မပြန် အမှန်ထိုးထွင်း၍ သိစွမ်း နိုင်သောဉာဏ်သည် ပစ္စဝက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ဣမသ္မိဉ္စ ပန သုတ္တေ ပဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယော ကထိတာ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ ပစ္စဝေက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌီတိ။ တတ္ထ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ ပဇာနာတီတိ အာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိနာမ။ အတ္တဒိန္နန္တိ အာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိနာမ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ပဟောတီတိ ဧတ္ထ ပန မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဒွေပိ ကထိတာ။ သမ္မာ ဉာဏံ ပဟောတီတိ ဧတ္ထ ပန ပစ္စဝေက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ကထိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ၊ ဤမဟာစတ္တာရီသကသုတ်၌။
ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
ပစ္စဝေက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိ လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယော၊ ငါးပါးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိတို့ကို။
ကထိတာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏။
တတ္ထ တေသု ပဉ္စသု သမ္မာဒိဋ္ဌိသု၊ ထိုငါးပါးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိတို့တွင်။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ၊ မှားသောအယူကို။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ၊ မှားသောအယူ ဟူ၍။
ပဇာနာတိ၊ အပြားအားဖြင့်သိ၏။
ဣတိ အာဒိနာ၊ ဤသို့ အစရှိသော။
နယေန၊ နည်းဖြင့်။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်။
ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိနာမ၊ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ဒိန္နံ၊ ပေးလှူအပ်သော အလှူ၏ အကျိုးသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဇာနာတိ၊ အပြားအားဖြင့်သိ၏။
ဣတိ အာဒိနာ၊ ဤသို့အစရှိသော။
နယေန၊ နည်းဖြင့်။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်။
ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ နာမ၊ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိအား။
ပဟောတိ၊ လောက်၏။
ဝါ၊ ပြည့်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဧတ္ထ ပန၊ ဤအရာ၌ကား။
မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟူ၍၎င်း။
ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟူ၍၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒွေပိ၊ နှစ်ပါးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိတို့ကိုလည်း။
ကထိတာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏။
ဉာဏံ၊ မဂ်၏အခြားမဲ့၌ သိသောဉာဏ်သည်။
သမ္မာ၊ မဘောက်မပြန်။
ပဟောတိ၊ သိခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဧတ္ထ ပန၊ ဤအရာ၌ကား။
ပစ္စဝေက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာသမ္မာဒိဋ္ဌိကို။
ကထိတာ၊ ဟောတော်မူ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ သိအပ်ကုန်၏။
ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိငါးပါးတို့တွင် မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ နှစ်ပါးတို့သည် လောကုတ္တရာ-သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။ ကြွင်းသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ သုံးပါးတို့သည် လောကိယသမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
ထိုလောကီ လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟူသမျှ ပညိန္ဒြေတခုတည်းသာ ရအပ်၏။ ထို့ကြောင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသည် ပါရမီဉာဏ်မှစ၍ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်သည် တိုင်အောင် ယထာဘူတ သိသိသမျှသော ဉာဏ်အမြင်ဟူသမျှသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
ထိုစကားသင့်စွ။
အခါတပါး၌ ရဟန်းတို့သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာအား သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြစ်ကြောင်းကို။
“ကိတ္တာဝတာနုခေါ အာဝုသော အရိယသာဝကော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ၊ ဥဇုဂတဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော အာဂတော ဣမံ သဒ္ဓမ္မန္တိ”
အစရှိသောစကားဖြင့် မေးလျှောက်ရာ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်ကြောင်းတို့ကို ဟောတော်မူ၏။ ဟောဟန်ကား။
ငါ့ရှင်တို့ … သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟူသည် -
အကုသိုလ်ကိုလည်း သိ၏။
အကုသလမူလကိုလည်း သိ၏။
ကုသိုလ်ကိုလည်း သိ၏။
ကုသလမူလကိုလည်းသိ၏။
ဤလေးပါးသော အကြောင်းတို့ကို သိသောဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
၎င်းနည်းတူ အဆင့်ဆင့် ရှင်သာရိပုတ္တရာအား လျှောက်ထားရာ -
အာဟာရ၊
အာဟာရသမုဒယ၊
အာဟာရနိရောဓ၊
အာဟာရနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ
ဤလေးပါးသော အကြောင်းကို သိသော ဉာဏ်အမြင်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
၎င်းနည်းတူ -
ဒုက္ခ
ဒုက္ခသမုဒယ၊
ဒုက္ခနိရောဓ၊
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ
ဤလေးပါးသော အကြောင်းကိုသိသော ဉာဏ်အမြင်သည်လည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
၎င်းနည်းတူ -
ဇရာမရဏ၊
ဇရာမရဏသမုဒယ၊
ဇရာမရဏနိရောဓ၊
ဇရာမရဏနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ
ဤလေးပါးသော အကြောင်းကို သိသော ဉာဏ်အမြင်သည်လည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
၎င်းနည်းတူ -
ဇာတိလေးပါး
ဘဝ၌လေးပါး
ဥပါဒါန်၌လေးပါး
တဏှာ၌ လေးပါး
ဝေဒနာ၌လေးပါး
ဖဿ၌လေးပါး
သဠာယတန၌ လေးပါး
နာမ်ရုပ်လေးပါး
ဝိညာဉ်၌လေးပါး
သင်္ခါရ၌လေးပါး
အဝိဇ္ဇာလေးပါး
ဤသို့သောအမျိုးတို့၌ သိသိသမျှသော ဉာဏ်အမြင်ဟူသမျှသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိချည်း မည်၏။
ဤသို့ဖြေတော်မူ၏။
၇၆ - သမ္မာသင်္ကပ္ပကို ပြခြင်း
သမ္မာသင်္ကပ္ပ၌ -
တတ္ထ ကတမော သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ ယော တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပေါ အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ စေတသော အဘိနိရောပနာ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။
ကတမော၊ အဘယ်နည်း။
ယော တက္ကော၊ အကြင်ကြံခြင်းသည်။
ယော ဝိတက္ကော၊ အကြင် အားကြီးသော ကြံခြင်းသည်။
ယော သင်္ကပ္ပေါ၊ အကြင်ကောင်းစွာ ကြံတတ်သော တရားသည်။
ယာ အပ္ပနာ၊ အကြင်စိတ်ကိုအာရုံ၌ ဖြစ်စေတတ်သော တရားသည်။
ယာ ဗျပ္ပနာ၊ အကြင်အလွန်စိတ်ကို အာရုံ၌ဖြစ်စေတတ်သော တရားသည်။
ယာ စေတသော အဘိနိရောပနာ၊ အကြင်စိတ်ကို အာရုံ၌ထားသော တရားသည်။
ယော သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ အကြင်အဟုတ်အဟတ် ချီးမွမ်းအပ်သော အကြံသည်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်၏အင်္ဂါ မည်၏။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ မဂ်၌အကျုံးဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာသင်္ကပွေါတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော ပရိယာယ်ပုဒ် အပေါင်းသည်လည်း တရားကိုယ် အားဖြင့် ဝိတက် စေတသိက်သာတည်း။ ထို ဝိတက်သည် ကုသလဝိတက် အကုသလဝိတက် အားဖြင့် နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် နေက္ခမ္မဝိတက် အဗျာပါဒဝိတက် အဝိဟိံသာဝိတက် သုံးပါးတို့သည် ကုသလဝိတက်မည်၏။
ကာမဝိတက် အစရှိသော ဝိတက်ကြီးသုံးပါး, ဝိတက်ငယ်ခြောက်ပါးတို့သည် အကုသလဝိတက်မည်၏။
ကုသလဝိတက်ဖြစ်သော် အကုသလဝိတက် မဖြစ်။ အကုသလဝိတက် ဖြစ်သော် ကုသလဝိတက်မဖြစ်။ ဤစကားရပ်၌ အကုသလဝိတက်မဖြစ်သော် ကုသလဝိတက် ဖြစ်ရာကို သမ္မာသင်္ကပ္ပဟု ဆိုအပ်၏။
ထိုကြောင့် အကြင်ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုထို သောအာရုံ၌ဖြစ်သော ကာမဝိတက် စသည်ကို သည်းမခံရာ မထုံရာ။ သည်းမခံရသော် အဘယ်သို့ ပြုရမည်နည်း။ စွန့်ရ၏။ အမှိုက်ကို စွန့်ရသကဲ့သို့ စွန့်ရအံ့လော။ ဤသို့ကားမဟုတ်။ မပျောက်လျှင် ပျောက်အောင် ဖျောက်ရာ၏ နှင်ထုတ်ရာ၏။
နွားမိုက်ကို နှင်ထုတ်သကဲ့သို့ နှင်ထုတ်ရအံ့လော။ ဤသို့မဟုတ်။ စင်စစ်သော်ကား ထို ကာမဝိတက်စသည်ကို တခုခုသော သမထဝိပဿနာ အာရုံ၌ စိတ်ကို မြဲစွာထား၍ ကုန်အောင်ပြုရာ၏ ကင်းအောင်ပြုရာ၏။ အကြင် အခြင်းဖြင့် ကာမဝိတက်စသည်ကို ဘင်္ဂမတ္တမျှ မကြွင်းကျန် အောင်ပြုရာ၏။
သော စ ခေါ အတ္တဗျာပါဒါယ သံဝတ္တတီတိ အာဒိနာ နယေန ယောနိသော ကာမဝိတက္ကေ အာဒီနဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဥပ္ပန္နံ ဇာတမဘိနိဗ္ဗတ္တံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ၊ စိတ္တံ အာရောပေတွာ န ဝါ သေတိ၊ အဗ္ဘန္တရေ န ဝါ ဝါသေတီတိ အတ္ထော။ အနဓိဝါ သေန္တောကိံ ကရောတီတိ။ ပဇဟတိ ဆဋ္ဋေတိ။ ကိံ ကစဝရံဝိယ ပိဋကေနာတိ။ န ဟိ၊ အပိစခေါ နံ ဝိနောဒေတိ ဓုနာတိ ဝိဇ္ဈတိ နီဟရတိ။ ကိံ ဗလိဗဒ္ဓံဝိယ ပတောဒေနာတိ။ န ဟိ၊ အထခေါ နံ ဗျန္တိံ ကရောတိ၊ ဝိဂတန္တံ ကရောတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
သော စ ခေါ အတ္တဗျာပါဒါယ သံဝတ္တတီတိ အာဒိနာ နယေန၊ သော စ ခေါ။ပ။ သံဝတ္တတိ ဤသို့အစရှိသောနည်းဖြင့်။
ယောနိသော၊ အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်းခြင်းရှိသော သူသည်။
ကာမဝိတက္ကေ၊ ကာမဝိတက်၌။
အာဒီနဝံ၊ အပြစ်ကို။
ပစ္စဝေက္ခိတွာ၊ ဆင်ခြင်၍။
တသ္မိံ တသ္မိံ အာရမ္မဏေ၊ ထိုထိုသောအာရုံ၌။
ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သော။
ဇာတံ၊ ထင်စွာဖြစ်သော။
အဘိနိဗ္ဗတ္တံ၊ အလွန်ဖြစ်သော။
ကာမဝိတက္ကံ၊ ကာမဝိတက်ကို။
နာဓိဝါသေတိ၊ သည်းမခံ။
စိတ္တံ၊ စိတ်၌။
အာရောပေတွာ၊ တင်၍။
န ဝါသေတိ၊ မထုံ။
အဗ္ဘန္တရေ ဝါ၊ ကိုယ်တွင်း၌မူလည်း။
န ဝါသေတိ၊ မနေစေ။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော၊ ၊အနက်တည်း။
အနဓိဝါသေန္တော၊ သည်းမခံသောသူသည်။
ကိံ၊ အသို့။
ကရောတိ၊ ပြုသနည်း။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
ပုစ္ဆာ၊ အမေးတည်း။
ပဇဟတိ ဆဋ္ဋေတိ၊ စွန့်ရ၏။
ကိံ၊ အသို့နည်း။
ပိဋကေန၊ ခြင်းတောင်းဖြင့်။
ကစဝရံဝိယ၊ အမှိုက်ကိုစွန့်သကဲ့သို့။
ဆဋ္ဋေတိ၊ စွန့်ရလော။
န ဟိ၊ ဤသို့ကားမဟုတ်။
အပိစခေါ၊ စင်စစ်သော်ကား။
နံ၊ ထိုအကုသိုလ်ဝိတက်ကို။
ဝိနောဒေတိ၊ ဖျောက်ရ၏။
ဓုနာတိ၊ ခါရ၏။
ဝိဇ္ဈတိ၊ ပစ်ရ၏။
နီဟရတိ၊ နှင်ထုတ်ရ၏။
ကိံ၊ အသို့နည်း။
ပတောဒေန၊ နှင်တံဖြင့်။
ဗလိဗဒ္ဓံဝိယ၊ နွားရိုင်းကို နှင်ထုတ်သကဲ့သို။
ကရောတိ၊ ပြုရအံ့လော။
န ဟိ၊ ဤသို့ကားမဟုတ်။
အထခေါ၊ စင်စစ်သော်ကား။
နံ၊ ထိုအကုသလဝိတက်ကို။
ဗျန္တိံ ၊ ကုန်ခြင်းကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ဝိဂတန္တံ၊ ကင်းခြင်းကို။
ကရောတိ၊ ပြု၏။
ထိုစကားသင့်စွ အကုသလဝိတက်ဟူသည် -
“ဣမံ ကုလ ပုတ္တံ အကုသလဝိတက္ကာ အဘိဘဝိတွာ အနမတဂ္ဂေ ဝဋ္ဋ ဒုက္ခေ သီဒေန္တိ”
ဟူသော မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာဆရာ မိန့်မှာတော်မူသည်နှင့်အညီ ကာမဝိတက် စသည်ကို ကြံရာ၌ သတ္တဝါတို့၌၎င်း သင်္ခါရတို့၌၎င်း ကြံတတ်ကုန်၏။ ဗျာပါဒဝိတက် ကိုလည်း ထိုနည်းတူစွာ ကြံတတ်ကုန်၏။
ဝိဟိံသာဝိတက်တို့ကား သတ္တဝါတို့၌သာ ကြံတတ်ကုန်၏။ ထိုသို့ကြံ၍ အပါယ် စသည်၌ ဖြစ်တတ်ကြကုန်၏။ ထိုကြောင့် အကြင်သူသည် ရူပါရုံစသော ကာမဂုဏ် ငါးပါးကိုစွဲ၍ သတ္တဝသင်္ခါရတို့၌ သာယာသဖြင့် ကြံအံ့။ ကာမဝိတက်ဖြစ်၏။
ထိုရူပါရုံစသော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို သိသည်နှင့်တပြိုင်နက် ဤတရားတို့ကား ခယဓမ္မ ဝယဓမ္မတို့သာတည်းဟု ကြံအံ့။ နေက္ခမ္မ ဝိတက်ဖြစ်၏။ အနိစ္စ စသည်ကိုလည်း ထင်ရ၏။
အကြင်သူသည် သတ္တဝါသင်္ခါရတို့၌ ပြစ်မှားသဖြင့် ကြံအံ့။ ဗျာပါဒဝိတက်ဖြစ်၏။ ထိုအာရုံတို့ကို ဤတရားတို့ကား ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မ တို့သာတည်းဟု ကြံအံ့။ အဗျာပါဒဝိတက် ဖြစ်၏။
အကြင်သူသည် သတ္တဝါတို့၌ ညှဉ်းဆဲလိုသည်ဖြစ်၍ ကြံအံ့။ ဝိဟိံသာဝိတက်ဖြစ်၏။ ထိုအာရုံတို့ကို ဤတရားတို့ကား ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မ တို့သာတည်းဟု ကြံအံ့။ အဝိဟိံသာဝိတက် ဖြစ်၏။
တနည်း။
၎င်းဝိတက် သုံးပါးတို့မှ ထွက်မြောက်၍ ပဌမဈာန်ကိုရအံ့။ နေက္ခမ္မဝိတက်ဖြစ်၏။
၎င်းနည်းတူ -
၁။ ဉာတိဝိတက်၊
၂။ ဇနပဒဝိတက်၊
၃။ အမရာဝိတက်၊
၄။ ပရာနုဒ္ဒယတာပဋိသံယုတ္တ ဝိတက်၊
၅။ လာဘသက္ကာရသိလောကပဋိသံယုတ္တဝိတက်၊
၆။ အနဝိညတ္တိပဋိသံယုတ္တဝိတက်
ဟူ၍လည်း ဝိတက်ငယ် ခြောက်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အကြင်သူသည် ငါတို့အမျိုး ငါတို့၏ မိတ်ဆွေတို့သည် ချမ်းသာစွာ ရှိကုန်၏ဟူ၍ ကာမဂုဏ် စသည်တို့ကိုမှီ၍ ကြံအံ့။ ဉာတိဝိတက်မည်။ ဤသူတို့သည် ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မတို့သာတည်း စသည်ဖြင့် ကြံအံ့။ ဉာတိဝိတက်မဖြစ်။
ငါတို့မြို့ နိဂုံး ဇနပုဒ်တို့၌ ဝပြော၏ သာယာ၏ စသည်ဖြင့် ကြံအံ့။ ဇနပဒ ဝိတက်ဖြစ်၏။ ဤသည်တို့ကား ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မတို့သာတည်းဟု ကြံအံ့။ ဇနပဒဝိတက် မဖြစ်။
ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ခြင်း အစရှိသော ဒိဋ္ဌိအကျင့်တို့ဖြင့် ဘောက်လွဲဘောက်ပြန် မမှန်သောအကြံဖြင့် အမရာမည်သော ငါးကဲ့သို့ ဤကိုကြံလျှင် ထိုကိုကြံတတ်၏။ ထိုကိုကြံလျှင် ဤကိုကြံတတ်၏။ ဤသို့ကြံခြင်းသည် အမရာဝိတက် မည်၏။ ဤတရားတို့သည် ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မတို့သာတည်းဟု ကြံအံ့။ အမရာ ဝိတက်မဖြစ်။
သူတပါးချစ်လျှင် နှစ်ဆတက်၍ချစ်ခြင်း, နှစ်ဆတက်၍ သနားခြင်းစသည်ဖြင့် ကြံအံ့။ ပရာနုဒ္ဒယတာပဋိသံယုတ္တဝိတက် မည်၏။ ဤသည်တို့ကား ခယဓမ္မ-ဝယဓမ္မတို့သာ တည်းဟု ကြံအံ့။ ၎င်းဝိတက် မဖြစ်။
လာဘ်အပူဇော် အကျော်အစောစသည်ကို ကြံအံ့။ လာဘသက္ကာရသိလောက-ပဋိသံယုတ္တဝိတက် မည်၏။ ဤသည်ကိုကား ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မတို့သာတည်းဟု ကြံအံ့။ ၎င်း ဝိတက်မဖြစ်။
ဤသူတို့သည်အား မထေမဲ့မြင်ပြုကြကုန်၏။ မထေမဲ့မြင် ဆိုကြကုန်၏။ ငါသည် ဂုဏ်ရှိသောသူ မဟုတ်လာဟု စသည်ဖြင့် ကြံအံ့။ အနဝိညတ္တိပဋိသံယုတ္တဝိတက် မည်၏။ ဤသည်တို့ကား ခယဓမ္မ - ဝယဓမ္မတို့သာတည်း ဟု ကြံအံ့။ ၎င်းဝိတက် မဖြစ်။
ဤသို့လျှင် ဝိတက်ငယ်ခြောက်ပါးတို့၌ အကုသလဝိတက် ကုသလဝိတက်တို့ ဖြစ်ဟန်ကို သိအပ်၏။ အကြောင်းမှာ ကုသလဝိတက် ဖြစ်သည်ရှိသော် သမ္မာသင်္ကပ္ပချည်း မည်၏။
ဉာတိဝိတက္ကနိဒ္ဒေသာဒီသု မယှံ ဉာတယော သုခဇီဝိနော သမ္မတ္တိယုတ္တာတိ ဧဝံ ပဉ္စကာမဂုဏသန္နိဿိတေန ဂေဟသိတပေမေန ဉာတကေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နဝိတက္ကောဝ ဉာတိဝိတက္ကော။ ခယံ ဂတာ ဝယံ ဂတာ သဒ္ဓါ ပသန္နာတိ ဧဝံပဝတ္တော ပန ဉာတိဝိတက္ကောနာမ န ဟောတိ။ အမှာကံ ဇနပဒေါ သုဘိက္ခော သမ္ပန္နသဿောတိ တုဋ္ဌမာနဿ ဂေဟသိတပေမဝသေနေ၀ ဥပ္ပန္နဝိတက္ကော ဇနပဒ ဝိတက္ကော နာမ။ အမှာကံ ဇနပဒေ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ခယံ ဂတာ ဝယံ ဂတာတိ ဧဝံ ပဝတ္တော ပန ဇနပဒ ဝိတက္ကောနာမ န ဟောတိ။
သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ။
ဉာတိဝိတက္ကနိဒ္ဒေသာဒီသု၊ တို့၌။
မယှံ၊ ငါ၏။
ဉာတယော၊ တို့သည်။
သုခဇီဝိနော၊ ချမ်းသာစွာအသက်မွေးခြင်း ရှိကုန်၏။
သမ္ပတ္တိယုတ္တာ၊ စည်းစိမ်နှင့်ပြည့်စုံကုန်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ပဉ္စကာမဂုဏသန္နိဿိတေန၊ ငါးပါးသော ကာမဂုဏ်ကို မှီ၍ဖြစ်သော။
ဂေဟသိတပေမေန၊ အိမ်ကိုမှီ၍ချစ်ခြင်းဖြင့်။
ဉာတကေ၊ အဆွေအမျိုးတို့ကို။
အာရဗ္ဘ၊ အကြောင်းပြု၍။
ဥပ္ပန္နဝိတက္ကောဝ၊ ဖြစ်သောဝိတက်သည်သာလျှင်။
ဉာတိဝိတက္ကော၊ ဉာတိဝိတက်မည်၏။
ခယံ၊ ကုန်ခြင်းသို့။
ဂတာ၊ ရောက်ကုန်ပြီ။
ဝယံ၊ ပျက်ခြင်းသို့။
ဂတာ၊ ရောက်ကုန်ပြီ။
သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါခြင်း ရှိကုန်၏။
ပသန္နာ၊ ကုန်၏။
ဣတိဧဝံ၊ ဤသို့။
ပဝတ္တော၊ သော။
ဝိတက္ကောပန၊ သည်ကား။
ဉာတိဝိတက္ကာနာမ၊ မည်သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏။
ဇနပဒေါ၊ ဇနပုဒ်သည်။
သုဘိက္ခော၊ ဝပြော၏။
သမ္မန္နသဿော၊ ပြည့်စုံသော ကောက်ရှိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တုဋ္ဌမာနဿ၊ ဝမ်းမြောက်သောသူအား။
ဂေဟသိတပေမဝသေနေဝ၊ အိမ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ချစ်ခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့် သာလျှင်။
ဥပ္ပန္နဝိတက္ကော၊ သည်။
ဇနပန ဝိတက္ကောနာမ၊ မည်၏။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏။
ဇနပဒေ၊ ၌။
မနုဿာ၊ တို့သည်။
သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါခြင်း ရှိကုန်၏။
ပသန္နာ၊ ကြည်ညိုကုန်၏။
ခယံ၊ ကုန်ခြင်းသို့။
ဂတာ၊ ရောက်ပြီ။
ဝယံ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့။
ဂတာ၊ ရောက်ပြီ။
ဣတိဧဝံ၊ ဤသို့။
ပဝတ္တော၊ သော။
ဝိတက္ကော ပန၊ သည်ကား။
ဇနပဒဝိတက္ကောနာမ၊ မည်သည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
၇၇ - သမ္မာဝါစာကို ပြခြင်း
သမ္မာဝါစာ၌ကား -
တတ္ထ ကတမာ သမ္မာဝါစာ။ ယာ စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိ တေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာအနတိက္ကမော သေတုဃာ တော သမ္မာဝါစာ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ။ အယံဝုစ္စတိ သမ္မာဝါစာ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာဝါစာ၊ သည်။
ကတမာ၊ အဘယ်နည်း။
စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိ တေဟိ၊ ဝစီဒုစရိုက်လေးပါးတို့မှ။
ယာ အာရတိ၊ အကြင်ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် ကြဉ်ခြင်း၊
ယာ ဝိရတိ၊ အကြင်အထူးသဖြင့် ကြဉ်ခြင်း၊
ယာ ပဋိဝိရတိ၊ အကြင်အဘန်တလဲလဲ ကြဉ်ခြင်း။
ယာ ဝေရမဏီ၊ အကြင် ကြဉ်ခြင်း။
ယာ အကိရိယာ၊ အကြင်မပြုခြင်း။
ယံ အကရဏံ၊ အကြင် မပြုခြင်း။
အနဇ္ဈာပတ္တိ၊ အကြင်မလွန်ကျူးခြင်း။
ယော ဝေလာအနတိက္ကမော၊ အကြင်ကမ်းကို မလွန်ခြင်း။
ယော သေတုဃာ၊ အကြင်မိစ္ဆာဇီဝ တည်းဟူသော အကုသိုလ်၏ အကြောင်းကို ဖြတ်ခြင်း။
ယာ သမ္မာဝါစာ၊ အကြင်ကောင်းသော စကားကိုဆိုခြင်း။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်၏အင်္ဂါတည်း။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ မဂ်၌အကျုံးဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာဝါစာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော ပရိယာယ်ပုဒ် အပေါင်းတို့လည်း သမ္မာဝါစာ စေတသိက် တခုကိုသာလျှင် ရအပ်၏။ ထိုသမ္မာဝါစာသည်လည်း ကောင်းစွာကြွတော်မူပါ, လာတော်မူပါ စသည်ဖြင့် ဆိုတတ်ရုံမျှနှင့် မဖြစ်။ ပိဋကတ်သုံးပုံကို သရဇ္ဈာယ်၍ နေသော်လည်း သမ္မာဝါစာမဖြစ်။ ထင်စေအံ့။
စကားဆိုခြင်းသည် သုံးဘုံသူတို့၌ ခြောက်ခွန်းသာရှိ၏။ အဘယ်နည်းဟူမူ -
(၁) ထင်ရှားလည်း မရှိ၊
မှန်လည်း မမှန်၊
ပစ္စုပ္ပန် သံသရာ အကျိုးလည်း မရှိ၊
သူတပါးတို့လည်း မနှစ်သက်၊
ထိုစကားကို ဘုရားရှင်တို့ ဆိုတော်မမူ။
“အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ အမနာပံ န ဝဒေ”။
သီလဝန္တကို ဒုဿီလဟုဆိုသည်။ ။ တခွန်း။
(၂) ထင်ရှားလည်း ရှိသည်၊
မှန်လည်း မှန်၏၊
အကျိုးလည်း မရှိ၊
သူတပါးတို့လည်း မနှစ်သက်၊
ထိုစကားကို ဘုရားရှင်တို့ ဆိုတော်မမူ။
“ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ အမနာပံ န ဝဒေ”။
ဒုဿီလကို ဒုဿီလဟု ဆိုသည်။ ။ နှစ်ခွန်း။
(၃) ထင်ရှားလည်း ရှိ၏။
မှန်လည်း မှန်၏၊
အကျိုးစီးပွားလည်း ရှိ၏၊
သူတပါးတို့ကား မနှစ်သက်၊
ထိုစကားကို ဘုရားရှင်တို့ ဆိုတော်မူ၏။
“ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ အမနာပံ ဝဒေ”။
ဒေဝ ဒတ္တော အာပါယိကော စသည်ဖြင့်ဆို၏။ ။ သုံးခွန်း။
(၄) ထင်ရှားလည်း မရှိ၊
မှန်လည်း မမှန်၊
အကျိုးလည်း မရှိ၊
သူတပါးတို့နှစ်သက်၏၊
ထိုစကားကို ဘုရားရှင်တို့ ဆိုတော်မမူ။
“အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ မနာပံ န ဝဒေ”။
ယဇ်ပူဇော်သော် နတ်ရွာရောက်၏ စသည်ဖြင့်ဆိုသည်။ ။ လေးခွန်း။
(၅) ထင်ရှားလည်း ရှိ၏။
မှန်လည်း မှန်၏၊
အကျိုးလည်း မရှိ၊
သူတပါးတို့လည်း နှစ်သက်၏၊
ထိုစကားကို ဘုရားရှင်တို့ ဆိုတော်မမူ။
“ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ မနာပံ န ဝဒေ”။
ကုန်းချောသော ပိသုဏဝါစာကိုဆိုသည်။ ။ ငါးခွန်း။
(၆) ထင်ရှားလည်း ရှိ၏၊
မှန်လည်း မှန်၏၊
အကျိုးစီးပွားလည်း ရှိ၏၊
သူတပါးတို့လည်း နှစ်သက်၏၊
ထိုစကားကို ဘုရားရှင်တို့ ဆိုတော်မူ၏။
“ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ မနာပံ ဝဒေ”။
ဒါနကထာ သီလကထာစသော စကားမျိုးတည်း။ ။ ခြောက်ခွန်း။
ဤစကားတို့တွင် ဘုရားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့သည် တတိယစကားနှင့် ဆဋ္ဌစကားကိုသာလျှင် ဆိုတော်မူကြကုန်၏။
အာဂုမ်ကိုလိုမူ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် သုဂတော ဟူသောပုဒ် အဘွင့်မှာ ယူလေ။
ထိုစကားခြောက်ခွန်းတို့တွင် တတိယ ဆဋ္ဌ စကားတို့ကို ကောင်းစွာ ဆိုအပ် သော်လည်း စေတနာဝါစာ ဝိရတီဝါစာ သဒ္ဒဝါစာ ဤဝါစာ သုံးပါးတို့တွင် -
ကောင်းစွာဆိုခြင်း(၁)
မကောင်းသဖြင့် မဆိုခြင်း(၂)
အပြစ်မရှိခြင်း(၃)
ပညာရှိအား မထိပါးခြင်း(၄)
ဤစကားကောင်း အင်္ဂါလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံပေရကား စေတနာဝါစာ မည်၏။
ဝစီဒုစရိုက်လေးပါးတို့မှ ကောင်းစွာကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် ဝိရတီဝါစာမည်၏။
သဒ္ဒါအနက်တို့ကို မပျက်မစီးရအောင် ပြောဆိုခြင်းသည် သဒ္ဒဝါစာမည်၏။
ထိုဝါစာသုံးပါးတို့တွင် ဝိရတီဝါစာကိုသာလျှင် ဤသမ္မာဝါစာ၏အရာ၌ ယူအပ်၏။ ယူကြလေ။
ဝစီကမ္မဒွါရကထာယံ ပန စေတနာ, ဝိရတိ, သဒ္ဒဝသေန တိဝိဓာ ဝါစာ နာမ။ တတ္ထ စတူဟိ ဘိက္ခဝေ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ ဝါစာ သုဘာသိတာ ဟောတိ နော ဒုဗ္ဘာသိတာ အနဝဇ္ဇာစ အနနုဝဇ္ဇာ ဝိညူနန္တိ အယံ စေတနာဝါစာ နာမ၊ ယာ စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ။ပ။ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာဝါစာတိ အယံ ဝိရတိ ဝါစာ နာမ။ ဝါစာ ဂိရာ ဗျပ္ပထော ဥဒီရဏံ ဃောသော ဃောသကမ္မံ ဝါစာ ဝစီဘေဒေါတိ အယံ သဒ္ဒဝါစာနာမ။
အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာ။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ဝစီကမ္မဒွါရကထာယံ၊ ၌။
ဝါစာနာမ၊ ဝါစာ မည်သည်။
စေတနာ ဝိရတိ သဒ္ဒဝသေန၊ စေတနာ ဝိရတိ သဒ္ဒတို့၏ အစွမ်းဖြင့်။
တိဝိဓာ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ တာသု တီသု ဝါစာသု၊ တို့တွင်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော။
အင်္ဂေဟိ၊ အင်္ဂါတို့နှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံသော။
ဝါစာ၊ စကားသည်။
သုဘာသိတာ၊ ကောင်းစွာဆိုအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဒုဗ္ဘာသိတာ၊ မကောင်းသဖြင့် ဆိုအပ်သည်။
နောဟောတိ၊ မဖြစ်။
အနဝဇ္ဇာ စ၊ အပြစ်မရှိသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝိညူနံ၊ ပညာရှိတို့သည်။
အနနုဝဇ္ဇာ စ၊ မကဲ့ရဲ့ထိုက်သည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ ဧတ္ထ၊ ဤပါဠိ၌။
အာဂတာ၊ လာသော။
အယံဝါစာ၊ သည်။
စေတနာဝါစာနာမ၊ စေတနာဝါစာ မည်၏။
စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော။
ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ၊ ဝစီဒုစရိုက်တို့မှ။
ယာ အာရတိ၊ အကြင်ဝေးစွာကြဉ်ခြင်းသည်။
ယာ ဝိရတိ၊ အကြင်ကင်း၍ ကြဉ်ခြင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ပ။
အယံ ဝိရတိ၊ ကို။
သမ္မာဝါစာတိ၊ သမ္မာဝါစာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာဂတာ၊ လာသော။
အယံဝါစာ၊ သည်။
ဝိရတိဝါစာ နာမ၊ ဝိရတိဝါစာ မည်၏။
ဝါစာ၊ ဆိုအပ်သောစကား။
ဂိရာ၊ ဆိုအပ်သောစကား။
ဗျပ္ပထော၊ အနက်ကို သိခြင်းငှာလိုသော သူတို့၏ အကြောင်းဖြစ်သောစကား။
ဥဒီရဏံ၊ မြွက်ဆိုအပ်သောစကား။
ဃောသော၊ အသံ။
ဃောသကမ္မံ၊ အသံဟူသောအမှု။
ဝါစာ၊ ဆိုအပ်သောစကား။
ဝစီဘေဒေါ ဝစီဝိသေသော၊ လိုအပ်သောအနက်ကို သိစေတတ်သော စကားအထူး။
ဣတိ ဧတ္ထ၊ ၌။
အာဂတာ၊ လာသော။
အယံဝါစာ၊ သည်။
သဒ္ဒဝါစာနာမ၊ သဒ္ဒဝါစာ မည်၏။
၇၈ - သမ္မာကမ္မန္တ ကို ပြခြင်း
သမ္မာကမ္မန္တ၌ -
တတ္ထ ကတမော သမ္မာကမ္မန္တော။ ယော တီဟိ ကာယဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာအနတိက္ကမော သေတုဃာတော သမ္မာကမ္မန္တော မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ။ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာကမ္မန္တော။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာကမ္မန္တော၊ သည်။
ကတမော၊ အဘယ်နည်း။
တီဟိ ကာယဒုစ္စရိတေဟိ၊ သုံးပါးသော ကာယဒုစရိုက်တို့မှ။
ယာ အာရတိ၊ အကြင်ကြဉ်ခြင်း။
ယာ ဝိရတိ၊ အကြင်အထူးသဖြင့် ကြဉ်ခြင်း။
ယာ ပဋိဝိရတိ၊ အကြင် အဘန်တလဲလဲကြဉ်ခြင်း။
ယာ ဝေရမဏီ၊ အကြင်ကြဉ်ခြင်း။
ယာ အကိရိယာ၊ အကြင်မပြုခြင်း။
ယံ အကရဏံ၊ အကြင်မပြုခြင်း။
ယာ အနဇ္ဈာပတ္တိ၊ အကြင်မလွန်ကျူးခြင်း။
ဟာ ဝေလာအနတိက္ကမော၊ အကြင် ကမ်းကို မလွန်ကျူးခြင်း။
ယော သေတုဃာတော၊ အကြင်မိစ္ဆာဇီဝ တည်းဟူသော အကုသိုလ်၏အကြောင်းကို ဖြတ်ခြင်း။
ယော သမ္မာကမ္မန္တော၊ အကြင် ကောင်းသော အမှုကိုပြုခြင်း။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်အင်္ဂါတည်း။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ ဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာကမ္မန္တောတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဤသမ္မာကမ္မန္တ၌ လှူဒါန်းခြင်း, ပေးကမ်းခြင်း, ဘုရားတည်ခြင်း, ကျောင်းဆောက်ခြင်း သီလယူခြင်း, ဥပုသ်ယူခြင်း ဝေယျာဝစ္စကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ တံတားတည်ခြင်း စသော များစွာသော အကျိုးစီးပွားရှိသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုပါသော်လည်း သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ်။ အနဝဇ္ဇကမ္မ မင်္ဂလာမျှသာ ဖြစ်သည်။
စင်စစ်သော်ကား။ ပါဏာတိပါတ အဒိန္နာဒါန ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ သုံးပါးတို့ကို တပါးတပါးသောစိတ်ဖြင့် သမာဒါနဝိရတိ သမ္ပတ္တဝိရတိသို့ ရောက်အောင် မဂ်သို့ မရောက်မီ ရှေးအဘို့၌ နာနာကိစ္စ နာနာဝိရမဏ အဖြစ်အားဖြင့် ကြဉ်၏။ မဂ်ခဏ၌ သုံးပါးသော ဒုစရိုက်တရားကို သမုစ္ဆေဒဝိရတိဖြင့် ဧကကိစ္စ ဧကဝိရမဏသို့ ရောက်အောင် ကြဉ်တတ်သော ဝိရတိစေတသိက် သည်သာလျှင် သမ္မာကမ္မန္တ မည်၏။
အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိနာမ ဥပေါသထင်္ဂသမာဒါနဝေယျာဝစ္စကရဏ, အာရာမဝနရောပန, သေတုကရဏာဒီနိ၊ တာနိ ဟိ နာနပ္ပကာရဟိတသုခါဓိဂမဟေတုတော မင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စန္တိ။
အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိနာမ၊ အပြစ်မရှိသော အမှုတို့မည်သည်ကား။
ဥပေါသထင်္ဂသမာဒါနဝေယျာဝစ္စကရဏ, အာရာမဝနရောပန, သေတုကရဏာဒီနိ၊ ဥပုသ်ခံယူခြင်း, ဝေယျာဝစ္စကိုပြုခြင်း အရာမ်ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးခြင်း, တံတားတည်ခြင်း စသည်တို့တည်း။
ဟိ၊ ထိုစကားသင့်စွ။
တာနိ၊ ထိုဥပုသ်ခံယူခြင်းစသည်တို့ကို။
နာနပ္ပကာရဟိတသုခါဓိဂမဟေတုတော၊ များစွာသော စီးပွားချမ်းသာကို ရခြင်း၏ အကြောင်းကြောင့်။
မင်္ဂလန္တိ၊ မင်္ဂလာဟူ၍။
ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
သမ္မာကမ္မန္တနိဒ္ဒေသေပိ ယသ္မာ အညေနေဝ စိတ္တေန ပါဏာတိပါတာ ဝိရမတိ၊ အညေန အဒိန္နာဒါနာ၊ အညေန မိစ္ဆာစာရာ၊ တသ္မာ တိဿောပေတာ ဝေရမဏိယော ပုဗ္ဗဘာဂေနာနာ။ မဂ္ဂက္ခဏေ ပန မိစ္ဆာကမ္မန္တသင်္ခါတာယ တိဝိဓာယ အကုသလဒုဿီလျစေတနာယ ပဒစ္ဆေဒတော အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနာ ဧကာဝ သမ္မာကမ္မန္တသင်္ခါတာ ကုသလဝေရမဏီ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အယံ သမ္မာကမ္မန္တော။
သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ။
သမ္မာကမ္မန္တနိဒ္ဒေသေပိ၊ ၌လည်း။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
အညေနေဝ၊ သော။
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
ပါဏာတိပါတာ၊ ပါဏာတိပါတမှ။
ဝိရမတိ၊ ၏။
အညေန၊ သော။
စိတ္တေန၊ ဖြင့်။
အဒိန္နာဒါနာ၊ အဒိန္နာဒါနမှ။
ဝိရမတိ၊ ၏။
အညေန၊ သော။
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
မိစ္ဆာစာရာ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရမှ။
ဝေရမတိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တိယာပိ၊ သုံးပါး အပြားရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော။
ဧတာ ဝေရဏိယော၊ တို့သည်။
ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ ၌။
နာနာ၊ ကုန်၏။
မဂ္ဂက္ခဏေ ပန၊ ၌ကား။
မိစ္ဆာကမ္မန္တသင်္ခါတာယ၊ သော။
တိဝိဓာယ၊ သော။
အကုသလဒုဿီလျစေတနာယ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်သော ဒုဿီလျစေတနာ၏။
ပဒစ္ဆေဒတော၊ ကြောင့်။
အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန၊ ဖြင့်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်အင်္ဂါကို။
ပူရယမာနာ၊ ၍။
ဧကာဝ၊ သော။
သမ္မာကမ္မန္တသင်္ခါတာ၊ သော။
ကုသလဝေရမဏီ၊ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။
အယံ ဝေရမဏီ၊ သည်။
သမ္မာကမ္မန္တောနာမ၊ မည်၏။
၇၉ - သမ္မာအာဇီဝ ကို ပြခြင်း
သမ္မာအာဇီဝ၌ကား -
တတ္ထ ကတမော သမ္မာအာဇီဝေါ။ ယာ မိစ္ဆာအာဇီဝါ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာအနတိက္ကမော တေတုဃာတော သမ္မာအာဇီဝေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အယံဝုစ္စတိ သမ္မာအာဇီဝေါ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာအာဇီဝေါ၊ သမ္မာအာဇီဝသည်။
ကတမော၊ အဘယ်နည်း။
မိစ္ဆာအာဇီဝါ၊ မကောင်းသော အသက်မွေးခြင်းမှ။
ယာ အာရတိ၊ အကြင်ကြဉ်ခြင်း လည်းကောင်း။
ယာ ဝိရတိ၊ အကြင်အထူးသဖြင့် ကြဉ်ခြင်း လည်းကောင်း။
ယာ ပဋိဝိရတိ၊ အကြင် အဘန်တလဲလဲကြဉ်ခြင်း လည်းကောင်း။
ယာ ဝေရမဏီ၊ အကြင်ကြဉ်ခြင်း လည်းကောင်း။
ယော အကိရိယာ၊ အကြင်မပြုခြင်း လည်းကောင်း။
ယံ အကရဏံ၊ အကြင်မပြုခြင်း လည်းကောင်း။
ယာ အနဇ္ဈာပတ္တိ၊ အကြင်မလွန်ကျူးခြင်း လည်းကောင်း။
ယော ဝေလာအနတိက္ကမော၊ အကြင်ကမ်းကို မလွန်ကျူးခြင်း လည်းကောင်း။
ယော သေတုဃာတော၊ အကြင်မိစ္ဆာဇီဝ တည်းဟူသော အကုသိုလ်၏အကြောင်းကို ဖြတ်ခြင်း လည်းကောင်း။
ယော သမ္မာအာဇီဝေါ၊ အကြင် ကောင်းစွာအသက်မွေးခြင်း အမှုကိုပြုခြင်း လည်းကောင်း။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်အင်္ဂါတည်း။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ ဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာအာဇီဝေါတိ၊ သမ္မာအာဇီ၀ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော ပရိယာယ်ပုဒ် အပေါင်းတို့တွင် သမ္မာအာဇီဝ စေတသိက် တလုံးသာရှိ၏။ ထိုသမ္မာအာဇီဝသည် ဤသာသနာတော်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား မှန်သောသူသည် မိစ္ဆာဇီဝကိုပယ်၍ သမ္မာအာဇီဝဖြင့် အသက်မွေးခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ ထို သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်၏ ရှေ့အဘို့၌ သမာဒါနဝိရတီ သမ္မတ္တဝိရတီ တို့ဖြင့် နာနာကိစ္စ နာနာပိရမဏရှိ၏။ မဂ်ဏ၌ကား သမုစ္ဆေဒဝိရတီဖြင့် ဧကကိစ္စ ဧကဝိရမဏရှိ၏။ ဤဝိရတီသည် သမ္မာအာဇီဝမည်၏။
သမ္မာအာဇီဝနိဒ္ဒေသေ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ။ အရိယသာဝကောတိ အရိယဿ ဗုဒ္ဓဿ သာဝကော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယာတိ ပါပကံ အာဇီဝံ ပဇဟိတွာ။ သမ္မာအာဇီဝေနာတိ ဗုဒ္ဓပသတ္ထေန ကုသလအာဇီဝေန၊ ဇီဝိတံကပ္ပေတီတိ ဇီဝိတပ္ပဝတ္တိံပဝတ္တေတိ။ ဣဓပိ ယသ္မာ အညေနေဝ စိတ္တေန ကာယဒွါရဝီတိက္ကမာ ဝိရမတိ၊ အညေ န ဝစီဒွါရဝီတိက္ကမာ၊ တသ္မာ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာက္ခဏေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဒွီသု ဒ္ဓါရေသု သတ္တန္နံ ကမ္မပထာ နံ ဝသေန ဥပ္ပန္နာယ မိစ္ဆာဇီဝဒုဿီလျစေတနာယ ပဒစ္ဆေဒတော အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန မဂ္ဂင်္ဂံ ပူရယမာနာ ဧကာ၀ သမ္မာအာဇီဝသင်္ခါတာ ကုသလဝေရမဏီ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အယံ သမ္မာအာဇီဝေါနမ။
သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ။
သမ္မာအာဇီဝနိဒ္ဒေသ၊ ၌။
ဣဓာတိ၊ ကား။
ဣမသ္မိံ သာသနေ၊ ဤငါဘုရားသာသနာ၌။
အရိယသာဝကောတိ၊ ကား။
အရိယဿ ဗုဒ္ဓဿ၊ အရိယာဖြစ်သော ငါဘုရား၏။
သာဝကော၊ တပည့်သည်။
မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယာတိ၊ ကား။
ပါပကံ၊ မကောင်းသော။
အာဇီဝံ၊ အသက်မွေးခြင်းကို။
ပဇဟိတွာ၊ ပယ်၍။
သမ္မာအာဇီဝေနာတိ၊ ကား။
ဗုဒ္ဓပသတ္ထေန၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ချီးမွမ်းအပ်သော။
ကုသလ အာဇီဝေန၊ ကုသိုလ်နှင့်ယှဉ်သော အသက်မွေးခြင်းဖြင့်။
ဇီဝိတံကပ္ပေတီတိ၊ ကား။
ဇီဝိတပ္ပဝတ္တိံ၊ အသက်မွေးခြင်းကို။
ပဝတ္တေတိ၊ ဖြစ်စေ၏။
ဣဓပိ၊ ဤသမ္မာအာဇီဝနိဒ္ဒေသ၌လည်း။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
အညေနေဝ၊ သော။
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
ကာယဒွါရဝီတိက္ကမာ၊ ကာယဒွါရဖြင့် လွန်ကျူးခြင်းမှ။
ဝိရမတိ၊ ၏။
အညေန၊ သော။
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
ဝစီဒွါရဝီတိက္ကမာ၊ ဝစီဒွါရဖြင့် လွန်ကျူးခြင်းမှ။
ဝိရမတိ၊ ၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ ၌။
နာနာက္ခဏေသု၊ အထူးထူးသောခဏတို့၌။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။
မဂ္ဂက္ခဏေ ပန၊ ၌ကား။
ဒွီသု၊ ကုန်သော။
ဒွါရေသု၊ တို့၌။
သတ္တန္နံ၊ ကုန်သော။
ကမ္မပထာနံ၊ ကမ္မပထတို့၏။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ဥပ္ပန္နာယ၊ သော။
မိစ္ဆာဇီဝဒုဿီလျစေတနာယ၊ မိစ္ဆာဇီဝဟု ဆိုအပ်သော ဒုဿီလျစေတနာ၏။
ပဒစ္ဆေဒတော၊ အကြောင်းကို ဖြတ်ခြင်းကြောင့်။
အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်းကို ပြီးစေခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်အင်္ဂါကို။
ပူရယမာနာ၊ ပြည့်စေသည် ဖြစ်၍။
ဧကာဝ၊ တခုသာလျှင်ဖြစ်သော။
သမ္မာအာဇီဝသင်္ခါတာ၊ သမ္မာအာဇီဝဟု ဆိုအပ်သော။
ကုသလဝေရမဏီ၊ ကုသိုလ်ဖြစ်သော ဝေရမဏီသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။
အယံ၊ သည်။
သမ္မာအာဇီဝေါ နာမ၊ မည်၏။
ဤသမ္မာအာဇီဝသည် ဝစီဒုစရိုက်လေးပါး, ကာယဒုစရိုက် သုံးပါးတို့ကို ကြဉ်၍ ကောင်းသော အသက်မွေးခြင်းလျှင် ရှစ်ခုမြောက်သော အာဇီဝဋ္ဌမကသီလကို ပြည့်စုံအောင် ကျင့်ခြင်းပင်တည်း။ ဤသို့ ကျင့်ဆောင်သည်ရှိသော် သမ္မာအာဇီဝ မည်၏။
ထိုမှ တပါးလည်း -
၁။ လူတို့ကို ရောင်းဝယ်ခြင်း၊
၂။ လက်နက်တို့ကို ရောင်းဝယ်ခြင်း၊
၃။ သားငါး စသည်တို့ကိုသတ်၍ ရောင်းဝယ်ခြင်း၊
၄။ သေရည်သေရက်တို့ကို ရောင်းဝယ်ခြင်း၊
၅။ မိန်းမောတွေဝေ သေစေတတ်သော အဆိပ်ကို ရောင်းဝယ်ခြင်း၊
ဤ ကုန်ငါးပါးတို့ကို ရောင်းခြင်းဝယ်ခြင်းတို့မှ ကြဉ်ရှောင်၍ ကျင့်ရာ၏။ အသက်မွေးရာ၏။ ထိုကဲ့သို့ အသက်မွေးခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝအသက်မွေးခြင်း မည်၏။
စတုဗ္ဗိဓံ ပန ဝစီဒုစ္စရိတံ တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ဥဘယံ သုစရိတံ ပူရေန္တဿေ၀ ယသ္မာ အာဇီဝဋ္ဌမကံ သီလံ ပူရေတိ။
သမ္မောဟဝိနောဒနီ။
စတုဗ္ဗိဓံ၊ သော။
ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ ကို။
တိဝိဓံ၊ သော။
ကာယဒုစ္စရိတံ၊ ကို။
ပဟာယ၊ ပယ်၍။
ဥဘယံ၊ သော။
သုစရိတံ၊ ကို။
ပူရေန္တဿေဝ၊ ဖြည့်သောသူအားသာလျှင်။
အာဇီဝဋ္ဌမကံ၊ အာဇီဝလျှင် ရှစ်ခုတို့၏ ပြည့်ကြောင်းဖြစ်သော။
သီလံ၊ သီလသည်။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ပူရေတိ၊ ပြည့်စုံ၏။
ပဉ္စိမာ ဘိက္ခဝေ ဝါဏိဇ္ဇာ ဥပါသကေန အကရဏီယာ။ ကတမာ ပဉ္စ။ သတ္တဝါဏိဇ္ဇာ သတ္ထဝါဏိဇ္ဇာ မံသဝါဏိဇ္ဇာ မဇ္ဇဝါဏိဇ္ဇာ ဝိသဝါဏိဇ္ဇာ။ ဣမာ ခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စဝါဏိဇ္ဇာ ဥပါသကေန အကရဏီယာတိ။
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဥပါသကေန၊ ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်သော ဒါယကာသည်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဣမာ ဝါဏိဇ္ဇာ၊ ဤကုန်သွယ်ခြင်း အမှုတို့ကို။
အကရဏီယာ၊ မပြုမကျင့်အပ်ကုန်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးကုန်သော ကုန်သွယ်ခြင်းတို့ဟူသည်။
ကတမာ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။
သတ္တဝါဏိဇ္ဇာ၊ လက်နက်ကုန်သွယ်ခြင်း၎င်း။
သတ္တဝါဏိဇ္ဇာ၊သတ္တဝါကုန်သွယ်ခြင်း၎င်း။
မံသဝါဏိဇ္ဇာ၊ အသား ကုန်သွယ်ခြင်း၎င်း။
မဇ္ဇဝါဏိဇ္ဇာ၊ ယစ်မျိုးကုန်သွယ်ခြင်း၎င်း။
ဝိသဝါဏိဇ္ဇာ၊ အဆိပ်ကို ကုန်သွယ်ခြင်း၎င်း။
ဣမာပဉ္စ၊ ဤငါးပါးတို့တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ရဟန်းတို့။
ဥပါသကေန၊ ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်သော ဒါယကာ သည်။
ဣမာ ခေါ ပဉ္စ ဝါဏိဇ္ဇာ၊ ဤငါးပါးသော ကုန်သွယ်ခြင်း တို့ကို။
အကရဏီယာ၊ မပြုမကျင့်အပ်ကုန်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ။ မိန့်တော်မူ၏။
ဤသမ္မာအာဇီဝသည် အလွန်ဖြစ်ခဲ၏။ အကြင်သူသည် ကာယဒုစရိုက် သုံးပါး, ဝစီဒုစရိုက် လေးပါး, မသွယ်သင့်သော ကုန်ငါးပါးတို့ကို ရှောင်ကြဉ်၍ ကောင်းစွာ အသက်မွေးသော သူသည်သာလျှင် သမ္မာအာဇီဝဖြစ်၏။
အကြင်သူသည်ကား ရှေးအခါ၌ ကာယဒုစရိုက် စသည်ကိုပြု၍၎င်း ထိုကြောင့် ဖြစ်သော ပစ္စည်းတို့နှင့် နောင်အခါ ၎င်းကာယဒုစရိုက် စသည်ကို ရှောင်ကြဉ်၍ အသက်မွေးပါသော်လည်း သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်နိုင်။
ထင်စွာဆိုဦးအံ့။
အခါတပါး၌ ရှင်တော်ဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးအား -
“ဒသ ယိမေ ဂဟပတိ ကာမဘောဂီ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ”
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်။
အစရှိသော ဒေသနာတော်ကို တော်မူသည်။
ဂဟပတိ၊ သူဌေးကြီး။
ဣမေ ဒသ ကာမ ဘောဂီ၊ ဤတကျိပ်သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားကုန်သော လူတို့သည်။
လောကသ္မိံ၊ လူ့ပြည်၌။
သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ၊ ထင်ရှားရှိကုန်၏။
ထိုဒေသနာမြတ်ဝယ် အဓိပ္ပါယ်သော်ကား အနာထပိဏ် သူဌေးကြီး … အကြင် ကာမဂုဏ်ကို ခံစားကုန်သော တကျိပ်သောလူတို့သည် ဤလူ့ပြည်၌ ထင်ရှား ရှိကုန်၏။ တကျိပ်သော ကာမဂုဏ် ခံစားကုန်သော လူတို့သည် အဘယ်နည်း ဟူမူကား -
အနာထပိဏ်သူဌေးကြီး … ဤလောက၌ အချို့သော ကာမဂုဏ် ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက်ပြု၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီး၍ ထိုပစ္စည်းဥစ္စာဖြင့် မိမိချမ်းသာကို ခံစား၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကို မပြု။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကိုလည်းမပြု (၁)။
သူဌေးကြီး … ဤလောက၌ အချို့သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက်ပြု၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုရှာမှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုကား မပြု (၂)။
သူဌေးကြီး … ဤလူ့ပြည်၌ အချို့သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင်အထက်ပြု၍မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အားလည်း ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း ပြု၏ (၃)။
သူဌေးကြီး … ဤလောက၌ ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍လည်းကောင်း မနှိပ်စက်မူ၍ လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လည်းကောင်း မတရားသဖြင့် လည်းကောင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း မပြု။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း မပြု(၄)။
သူဌေးကြီး … ဤလောက၌ ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်သဖြင့် လည်းကောင်း အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်သဖြင့် လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လည်းကောင်း မတရားသဖြင့် လည်းကောင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုမှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၏။ သူတပါး တို့အား ဝေဘန် ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကို လည်း ပြု၏။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကိုကား မပြု (၅)။
သူဌေးကြီး ဤလူ့ပြည်၌ အချို့သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင် အထက် နှိပ်စက်သဖြင့်လည်းကောင်း အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်သဖြင့် လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လည်းကောင်း မတရားသဖြင့်လည်းကောင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို မှီး၍ ထိုစည်းစိမ် ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကို ပြု၏။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကိုလည်း ပြု၏ (၆)။
သူဌေးကြီး … ဤလူ့ပြည်၌ အချို့သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်ခြင်းကိုမပြု။ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီး၍ ထို စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကို မပြု။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း မပြု (၇)။
သူဌေးကြီး … ဤလောက၌ အချို့သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်ခြင်းကို မပြုမူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၏။ သူတပါး တို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုကား ပြု၏။ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို မပြု (၈)။
သူဌေးကြီး ဤလူ့ပြည်၌ အချို့သော ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင် အထက် နှိပ်စက်ခြင်းကို မပြုမူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာကိုရှာမှီး၍ ထို စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါး တို့အားလည်း ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကိုလည်း ပြု၏။ ထိုသူသည် ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိန်းမောတွေဝေခြင်း သို့ရောက်၏။ သူတပါးတို့အား လွှမ်းမိုးခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာ၌ အပြစ်ကို မရှုမူ၍ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ပညာမှကင်းသည်ဖြစ်၍ သုံးဆောင်လေ့ရှိ၏ (၉)။
သူဌေးကြီး … ဤလူ့ပြည်၌ အချို့သောကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်ခြင်းကိုမပြုမူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ဖြစ်စေ၏။ ထို စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အားလည်း ဝေဘန်ခွဲခြမ်းပေးကမ်းခြင်းကိုလည်းပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ကိုလည်း ပြု၏။ ထိုသူသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် တွေဝေမိန်းမောခြင်းသို့လည်း မရောက်။ သူတပါးတို့အား လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်ခြင်းကို မပြု။ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာတို့၌ အပြစ်ကို ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ပညာ ရှိသည်ဖြစ်၍ သုံးဆောင် ခံစားလေ့ရှိ၏ (၁၀)။
ဤသို့လျှင် ကာမဂုဏ်ကို ခံစားတတ်သော လူတို့သည် ဆယ်ပါး အပြား ရှိသော အဖြစ်ကို ဟောကြားညွှန်ပြ ဆုံးမတော်မူသည်။
ထိုဆယ်ပါးသော ကာမဂုဏ်ခံစားကုန်သော လူတို့တွင် အနိုင်အထက်နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ဖြစ်စေ၍ ထို စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်း ခြင်းကိုမပြု။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း မပြု။ ထိုကာမဂုဏ် ခံစားသောသူသည် သုံးပါးသောအကြောင်းတရားတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ဖြစ်စေ၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကို မပြု။ ဤကာမဂုဏ်ခံစားသောပုဂ္ဂိုလ်သည် အနိုင်အထက်နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာပစ္စည်းတို့ကို ရှာမှီးခြင်း၊ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကို မပြုခြင်း ဤအကြောင်းတရား နှစ်ပါးဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သောအဖြစ်သို့ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေ၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်းပြု၏။ ထိုကာမဂုဏ်ခံစားသောလူသည် အနိုင် အထက် နှိပ်စက်၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ဖြစ်စေခြင်းဟူသော အကြောင်းတရား တပါးဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အနာထပိဏ် သူဌေးကြီး … ထိုကာမဂုဏ် ခံစားကုန်သော လူတို့တွင် အကြင် ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍လည်းကောင်း မနှိပ်စက် မူ၍လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လည်းကောင်း မတရားသဖြင့် လည်းကောင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့ အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုမပြု။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း မပြု။ ထို ကာမဂုဏ်ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ် ဥစ္စာကို ဖြစ်စေခြင်း, သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုမပြုခြင်း, ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း မပြုခြင်း, ဤသုံးပါးသော အကြောင်းတရားတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့ အပ်သောအဖြစ်သို့ရောက်၏။ အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် ပစ္စည်း ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီးခြင်းဟူသော တခုသောအကြောင်း တရားဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်သော အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ် ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက်နှိပ်စက်၍ လည်းကောင်း အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လည်းကောင်း မတရားသဖြင့် လည်းကောင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေ၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုကား မပြု။ ထိုကာမဂုဏ် ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ဖြစ်စေခြင်း၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို မပြုခြင်း ဤအကြောင်းတရား နှစ်ပါးတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏။ အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ဖြစ်စေခြင်း, သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်း ဟူသော အကြောင်းတရား နှစ်ပါးတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍လည်းကောင်း မနှိပ်စက်မူ၍ လည်းကောင်း တရားသဖြင့် လည်းကောင်း မတရားသဖြင့် လည်းကောင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာကိုရှာ မှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း ပြု၏။ ထိုကာမဂုဏ် ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ရှာမှီးခြင်း သူတပါး တို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်း, ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကိုပြုခြင်း ဤအကြောင်း တရား သုံးပါးတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏။ အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်တို့ကို ရှာမှီးခြင်းဟူသော အကြောင်းတရား တပါးဖြင့် ကဲ့ရဲ့ အပ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အနာထပိဏ် သူဌေးကြီး … ထိုကာမဂုဏ် ခံစားသော လူတို့တွင် အကြင် ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ် ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေ၍ သူတပါးတို့အား ဘန်ခွဲခြမ်းပေးကမ်းခြင်းကို မပြု။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကိုလည်း မပြု။ ထိုကာမဂုဏ်ခံစားသောလူသည် သူတပါးတို့အား ဝေဘန် ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကို မပြုခြင်း, ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို မပြုခြင်း၏ အကြောင်းတရား နှစ်ပါးတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏။ အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရှာမှီးခြင်းဟူသော အကြောင်း တရား တပါးဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ စည်းစိမ် ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေ၍ မိမိကိုယ်ကိုချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၏။ သူတပါး တို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်း ခြင်းကိုလည်းပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုကား မပြု။ ထိုကာမဂုဏ် ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက်မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့်စည်း စိမ်ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေခြင်း သူတပါးအား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုပြုခြင်း ဤ အကြောင်းတရား နှစ်ပါးတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်သည် အဖြစ်သို့ရောက်၏။ ကုသိုလ် ကောင်းမှုတို့ကို မပြုခြင်းဟူသော အကြောင်းတရား တပါးဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သော အဖြစ်သို့ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုရှာမှီး၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကို ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်း မှုကိုလည်း ပြု၏။ ထိုကာမဂုဏ်ခံစားသော လူသည် သုံးပါးသော အကြောင်းတရားတို့ဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
ထိုသို့ရောက်သော်လည်း မိမိဥစ္စာတို့ကို မိန်းမောတွေဝေသည် ဖြစ်၍လည်းကောင်း ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာ၌ အပြစ်ကိုမရှုမူ၍ ဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်းပညာ မရှိသည်ဖြစ်၍ သုံးဆောင်ခံစားသည် ဖြစ်အံ့။ ထိုအကြောင်းတရား တပါးဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သော အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
အကြင်ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသောလူသည် အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေ၍ ထိုစည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာခြင်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ သူတပါးတို့အား ဝေဘန်ခွဲခြမ်း ပေးကမ်းခြင်းကိုလည်း ပြု၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကိုလည်း ပြု၏။ ထိုကာမဂုဏ်ကို ခံစားသော လူသည် အကြောင်းတရား သုံးပါးတို့ဖြင့်လည်း ချီးမွမ်းအပ်သည် အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ ထို စည်းစိမ်ဥစ္စာဖြင့် မိန်းမောတွေဝေခြင်းသို့ မရောက်မူ၍ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက် ကြောင်း ပညာရှိသည်ဖြစ်၍ သုံးဆောင် ခံစားခြင်းကို ပြု၏။ ဤအကြောင်း တရားတို့ဖြင့်လည်း ချီးမွမ်းအပ်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
ထိုတကျိပ်သောလူတို့ကိုပြ၍ ဆုံးမတော်မူရာ ဆယ်ရပ်သော ဒေသနာတို့တွင် စတု ပဉ္စမ ဆဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏အရာကို ပြတော်မူရာ၌ ထိုကာမဂုဏ် ခံစားသောလူကို အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကိုဖြစ်စေခြင်း၊ ကုသိုလ် ကောင်းမှုကို မပြုခြင်း အကြောင်းတရား နှစ်ပါးတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့အပ်သောအဖြစ် သို့ရောက်၏ဟု ဟောတော်မူသဖြင့် အနိုင်အထက် နှိပ်စက်၍ မတရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ဖြစ်စေခြင်း၌ မိစ္ဆာဇီဝဖြင့် အသက်မွေးခြင်းသို့ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်ကို သိအပ်၏။ အနိုင်အထက် မနှိပ်စက်မူ၍ တရားသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ဖြစ်စေခြင်း၌ သမ္မာအာဇီဝအဖြစ်ကို သိအပ်၏။
မိစ္ဆာဇီဝအဖြစ်ကို မပြုပါပြီဟု ဝန်ချ၍ တရားသဖြင့်ရသော ပစ္စည်းဖြင့် အသက်မွေး သည်ကို သမ္မာအာဇီဝဟုဆိုအပ်၏။
အကယ်၍ မိစ္ဆာဇီဝအမှုကိုမပြုပါပြီဟု ဝန်ချသည်မှနောက်၌ ထိုမိစ္ဆာဇီဝပစ္စည်းကို သုံးဆောင်သဖြင့် အပြစ်မရှိခဲ့လျှင် ပုဂ္ဂိုလ်တယောက်တည်း၌ သာဝဇ္ဇ, အနဝဇ္ဇ နှစ်ပါးကို မဟောရာ၊ အနဝဇ္ဇကိုသာ ဟောတော်မူရာ၏။
ဤသို့ ပုဂ္ဂိုလ် တယောက်တည်း၌ပင် မိစ္ဆာဇီဝ သမ္မာဇီဝနှစ်ပါးကို ဘုရားဟောတော် မူချေရကား အာဇီဝကို ငဲ့သဖြင့် ဒုစရိုက် (၇) ပါးဖြင့် ရသောပစ္စည်းများရှိလျက် မိစ္ဆာဇီဝ အမှုကို မပြုပပြီဟု ဝန်ချ၍ ထိုအာဇီဝကို ငဲ့သဖြင့် ဒုစရိုက် (၇)ပါးကိုပြု၍ ရသောပစ္စည်းကို သုံးဆောင်ရာ၌ မိစ္ဆာဇီဝ ဖြစ်သင့်ကြောင်းကို ကောင်းကောင်း သန္နိဋ္ဌာန် ကျမှတ်ရာ၏။
ဤစကားကို အကျယ်သိလိုလျှင် ဓမ္မသင်္ဂဏီ အဋ္ဌကထာ၊ ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၊ ဒသနိပါတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိ အဋ္ဌကထာတို့မှာကြည့်လေ။
ပဌမပုဂ္ဂိုလ်၌ အကောင်းမရှိ။ မိစ္ဆာဇီဝ, အသံဝိဘာဂ အပုည ဟူ၍ မကောင်းသုံးပါး။
ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်၌ သံဝိဘာဂ ဟူ၍ အကောင်းတပါး။ မိစ္ဆာဇီဝ, အပုည ဟူ၍ မကောင်းနှစ်ပါး။
တတိယပုဂ္ဂိုလ်၌ သံဝိဘာဂ, ပုည ဟူ၍ အကောင်းနှစ်ပါး။ မိစ္ဆာဇီဝ ဟူ၍ မကောင်းတပါး။
စတုတ္ထပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာအာဇီဝဟူ၍ အကောင်းတပါး။ မိစ္ဆာဇီဝ အသံဝိဘာဂ အပုည ဟူ၍ မကောင်း သုံးပါး။
ပဉ္စမပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာဇီဝ, သံဝိဘာဂ ဟူ၍ အကောင်း နှစ်ပါး။ မိစ္ဆာဇီဝ, အပုညဟူ၍ မကောင်းနှစ်ပါး။
ဆဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာဇီဝ, သံဝိဘာဂ, ပုညဟူ၍ အကောင်းသုံးပါး။ မိစ္ဆာဇီဝဟူ၍ မကောင်းတပါး။
သတ္တမပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာဇီဝ ဟူ၍ အကောင်း တပါး။ အသံဝိဘာဂ, အပုည ဟူ၍ မကောင်းနှစ်ပါး။
အဋ္ဌမ ပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာဇီဝ, သံဝိဘာဂ ဟူ၍ အကောင်းနှစ်ပါး။ အပုည ဟူ၍ မကောင်းတပါး။
နဝမပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာဇီဝ, သံဝိဘာဂ, ပုည ဟူ၍ အကောင်းသုံးပါး။ သမ္မောဟဟူ၍ မကောင်းတပါး။
ဒသမပုဂ္ဂိုလ်၌ သမ္မာဇီဝ, သံဘာဂ, ပုည, အသမ္မောဟ ဟူ၍ အကောင်းလေးပါး။ မကောင်းမရှိ။
အတိုကောက် ပါဠိ၏အနက် အကျဉ်းမှတ်ရန်။
ကာမဂုဏ်ကို ခံစားသည်ကို ကာမဘောဂီ ဆိုသည်။
မတရားသဖြင့် ရှာမှီး၍ အသက် မွေးသည်ကို မိစ္ဆာဇီဝ ဆိုသည်။
တရားသဖြင့်ရှာမှီး၍ အသက်မွေးသည်ကို သမ္မာဇီဝ ဆိုသည်။
ဝေဘန်ပေးကမ်းသည်ကို သံဝိဘာဂ ဆိုသည်။
မဝေဘန် မပေးကမ်းသည်ကို အသံဝိဘာဂ ဆိုသည်။
ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုသည်ကို ပုည ဆိုသည်။
ကုသိုလ် ကောင်းမှုမပြုသည်ကို အပုည ဆိုသည်။
သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ပညာရှိသည်ကို အသမ္မောဟ ဆိုသည်။
သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းပညာ မရှိသည်ကို သမ္မောဟ ဆိုသည်။
ဤစကားစဉ်ကို ရှေးဦးစွာသိအောင်ပြုလေဦး။
မိစ္ဆာဇီဝ, အသံဝိဘာဂ, အပုည, သမ္မောဟ မကောင်းလေးပါး။
သမ္မာဇီဝ, သံဝိဘာဂ, ပုည, အသမ္မောဟ အကောင်းလေးပါး။
၈၀ - သမ္မာဝါယာမကို ပြခြင်း
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
သမ္မာဝါယာမ၌ -
တတ္ထ ကတမော သမ္မာဝါယာမော။ ယော စေတသိကော ဝီရိယာရဗ္ဘော နိက္ကမော ပရက္ကမော ဥယျာမော ဝါယာမော ဥဿာဟော ဥဿောဠှီ ထာမော ဓိတိ အသိ ထိလပရက္ကမတာ အနိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ အနိက္ခိတ္တဓုရတာ ဓုရ သမ္မဂ္ဂါဟော ဝီရိယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဝီရိယဗလံ သမ္မာဝါယာမော ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာဝါယာမော။
ဝိဘင်း။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာဝါယာမော၊ သည်။
ကတမော၊ နည်း။
စေတသိကော၊ စိတ်၌ဖြစ်သော။
ယော ဝီရိယာရဗ္ဘော၊ အကြင်လုံ့လဟု ဆိုအပ်သော အားထုတ်ခြင်းသည်။
ယော နိက္ကမော၊ အကြင်ပျင်းရိခြင်းမှ ထွက်မြောက်ခြင်းသည်။
ယော ပရက္ကမော၊ အကြင် အဆင့်ဆင့် ပျင်းရိခြင်းအရာကို နင်းနယ်ခြင်းသည်။
ယော ဥယျာမော၊ အကြင်အထက်သို့ လုံ့လပြုခြင်းသည်။
ယော ဝါယာမော၊ အကြင် လုံ့လပြုခြင်းသည်။
ယော ဥဿာဟော၊ အကြင် အားထုတ်ခြင်းသည်။
ယာ ဥဿောဠှီ၊ အကြင် အလွန်အားထုတ်ခြင်းသည်။
ယော ထာမော၊ အကြင် ခိုင်ခြင်းသည်။
ယာ မီတိ၊ အကြင် ကုသိုလ်အစဉ်ကို ဆောင်တတ်သော တရားသည်။
ယာ အသိထိလပရက္ကမတာ၊ အကြင်မလျော့သော လုံ့လရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်သည်။။
ယာ အနိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ၊ အကြင်မချသော အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်သည်။
ယာ အနိက္ခိတ္တဓုရတာ၊ အကြင်မချသော အားထုတ်ခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်သည်။။
ယော ဓုရသမ္မဂ္ဂါဟော၊ အကြင် အဦးကို ချီးမြှောက်ခြင်းသည်။
ဝီရိယံ၊ ဝီရိယ ဟုဆိုအပ်သော။
ယံ ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ အကြင်လုံ့လသာလျှင် ဖြစ်သော ဣန္ဒြေသည်။
ယံ ဝီရိယဗလံ၊ အကြင်လုံ့လသာလျှင် ဖြစ်သော ဗိုလ်သည်။
ယော သမ္မာ ဝါယာမော၊ အကြင် အဟုတ်အဟတ်သော လုံ့လသည်။
ယော ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ၊ အကြင် ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်သည်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်အင်္ဂါ မည်၏။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ မဂ်၌အကျုံးဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာဝါယာမောတိ၊ သမ္မာဝါယာမ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ ဟောတော်မူအပ်သော ပရိယာယ်ပုဒ် အပေါင်းတို့သည်လည်း တရားကိုယ် အားဖြင့် ဝီရိယစေတသိက် တလုံးသာ ရအပ်၏။ ထိုဝီရိယစေတသိက်သည်လည်း -
- အနုပ္ပန္နအကုသလကို အနုပ္ပါဒ ဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း,
- ဥပ္ပန္နအကုသလကို ပဟာနဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း,
- အနုပ္ပန္နကုသလကို ဥပ္ပါဒဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း,
- ဥပ္ပန္နကုသလကို ဘိယျောဘာဝါယ ဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း
အားဖြင့် လေးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အနုပ္ပန္နအကုသလအနုပ္ပါဒ ဟူသည်ကား အစမထင် သံသရာမှစ၍ အဘယ် သတ္တဝါမဆို အကုသိုလ်မဖြစ်ဘူးသောသတ္တဝါ မည်သည် မရှိ။ အကုသိုလ်ဟူသမျှကို ဖြစ်ဘူးကြသည်သာတည်း။
သို့ပါသော်လည်း ယခုဘဝ၌ အသစ်မဥပါဒ်ရသေးသော အကုသိုလ်အာရုံကို မဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း စသည်တို့ဖြင့် အားထုတ်ခြင်းသည် အနုပ္ပန္နအကုသလ-အနုပ္ပါဒ မည်၏။ အရှင်မဟာကဿပကြီးတို့၏ စိတ်အစဉ်တော် ကဲ့သို့တည်း။
ဆဋ္ဌေ အနုပ္ပန္နော ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒော အနုပ္ပဇ္ဇတီတိ အသမုဒါစာရဝသေန ဝါ အနနုဘူတာရမ္မဏဝသေန ဝါ တိ ဒွီဟေဝ ကာရဏေဟိ အနုပ္ပန္နော န ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ။
ဆဋ္ဌေ၊ ၌။
အနုပ္ပန္နော ဝါ ကာမစ္ဆန္ဒော အနုပ္ပဇ္ဇတီတိ၊ ဟူသည်ကား။
အသမုဒါစာရဝသေန ဝါ၊ မဥပါဒ်သေးသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
အနနုဘူတာရမ္မဏဝသေန ဝါ၊ မဖြစ်ဘူးသေးသော အာရုံ၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒွိဟေဝ၊ နှစ်ပါးသာလျှင် ဖြစ်ကုန်သော။
ကာရဏေဟိ၊ အကြောင်းတို့ဖြင့်။
ဝါ၊ အကြောင်းတို့ကြောင့်။
အနုပ္ပန္နော၊ မဖြစ်ဘူးသေးသော အကုသိုလ်သည်။
န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
ဥပ္ပန္နအကုသလပဟာန ဟူသော်ကား အကြင်သူအား သတိ မေ့လျော့သည်ဖြစ်၍ ရူပါရုံအစရှိသော ကာမဂုဏ်ငါးပါး အာရုံခြောက်ပါးတို့၌တပ်သော ဆန္ဒ ရာဂ တို့ဖြင့် အာသဝ စသည်တို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုသူအား ထိုအကုသိုလ်ဖြစ်သောအခါ၌ သြော် … ငါ၏စိတ်သည် မလျောက်ပတ်သော အမှုကို ကြံလေစွ။ ဤစိတ်ကြောင့် အပါယ်စသည်ကို သွားရတော့လတ္တံ့ ဟု ထိတ်လန့်သော သံဝေဂ ရသည်ဖြစ်၍ ယောနိသော မနသိကာရအားဖြင့် ထိုအကုသိုလ် စိတ်အစဉ်ကို မပြတ်လျှင် ပြတ်အောင် တခုခုသောကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အာရုံ၌ စိတ်ကိုတည်စေ၍ ကောင်းစွာ ဖြတ်၏။ ထိုသူ၏ ဝီရိယသည် ဥပ္ပန္နအကုသလပဟာန မည်၏။
အဘယ်သူတို့ကဲ့သို့နည်း ဟူမူကား။ မဟာမဏ္ဍလာရာမဝါသီ မဟာတိဿဘူတ မထေရ်ကြီးသည် ဆွမ်းခံစဉ်၌ ဝိသဘာဂအာရုံကိုမြင်ရာ ကာမဝိတက်သည် ဖြစ်၏။ ထိုကာမဝိတက်ကို ငါ့အား အိပ်မက်တွင်မျှ မဖြစ်စဘူး။ ထိုကာမဝိတက်ကို အမှီပြု၍ အပါယ်စသည်တို့၌ နင်-ဖြစ်ချင်ဘိ သလောဟု သံဝေဂကို ဖြစ်စေလျက် ဆရာကို ပန်ကြား၍ ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးလျှင် မဟာသံဃရက္ခိတ မထေရ်အထံ၌ ရာဂပဋိက္ခေပ ဖြစ်သော အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်းကိုယူ၍ အဘန်တလဲလဲ အားထုတ်လျှင် အနာဂါမိမဂ်၌ တည်ရသကဲ့သို့တည်း။
ယဿ ပန ကာရကဿေဝ သတော သတိသမ္မောသေန သဟသာ အာသဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တတော သံဝေဂ မာပဇ္ဇိတွာ ယောနိသော ပဒဟန္တော တေ အာသဝေ သမုစ္ဆိန္ဒတိ၊ တဿ ဥပ္ပန္နာ ပဟီယျန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ၊ မဏ္ဍလာရာမဝါသီ မဟာတိဿဘူတတ္ထေရဿ ဝိယ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
ကာရကဿေဝ၊ တရားအလုပ် အားထုတ်သော သူသည်သာလျှင်။
သတော=သန္တဿ၊ ဖြစ်လျက်။
ဝါ၊ ဖြစ်သော။
ယဿ ပန၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်အားကား။
သတိသမ္မောသေန၊ သတိမေ့လျော့သဖြင့်။
သဟဿာ၊ အဆောတလျင်။
အာသဝါ၊ အာသဝတရားတို့သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တတော၊ ထိုသို့ဖြစ်သောအခါမှ။
သံဝေဂံ၊ ထိတ်လန့်သော သံဝေဂကို။
အာပဇ္ဇီတွာ၊ ရောက်၍။
ယောနိသော၊ အသင့်အားဖြင့်။
ပဒဟန္တော၊ အားထုတ်သောသူသည်။
တေ အာသဝေ၊ ထိုအာသဝေါတရားတို့ကို။
သမုစ္ဆိန္ဒတိ၊ ကောင်းစွာဖြတ်၏။
တဿ၊ ထိုသူအား။
ဥပ္ပန္နာ၊ ဖြစ်ကုန်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို။
ပဟိယျန္တီတိ၊ ပယ်အပ်ကုန်၏ဟူ၍။
ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
ယထာ၊ အဘယ်သူတို့ကဲ့သို့နည်း။ (ထည့်)၊
မဏ္ဍလာရာမဝါသီ၊ မဏ္ဍလာရာမကျောင်း၌ နေတော်မူသော။
မဟာတိဿဘူတတ္ထေရဿ ဝိယ၊ မဟာတိဿဘူတမထေရ် ကဲ့သို့တည်း။
အနုပ္ပန္နကုသလဥပ္ပါဒ ဟူသော်ကား အကြင်သူသည် ရှေးအခါ၌ မရဘူးသေးသော ဈာန်, အဘိညာဏ်, သမာပတ်, ဝိပဿနာဉာဏ်, မဂ်ဉာဏ် တို့ကို မရလျှင် ရအောင်အားထုတ်၏။ ထိုသူ၏ ဝီရိယသည် အနုပ္ပန္နကုသလဥပ္ပါဒဖြစ်သော ဝီရိယမည်၏။
ဥပ္ပန္နကုသလဘိယျောဘာဝါယ ဟူသော်ကား အကြင်သူသည် ရှေးအခါ၌ဖြစ်စေ ယခုအခါ၌ဖြစ်စေ ရပြီးသော သမထ ဝိပဿာနာတို့ကို ပွားများအောင် အားထုတ် ခြင်းပင်တည်း။
ထိုစကား သင့်စွ။
သမထဝိပဿနာ ဟူသည် မဂ်သို့မရောက်လည်း မဂ်သို့ ရောက်ခြင်း အကျိုးငှာ အားထုတ်ရ၏။ အောက်မဂ်သို့ ရောက်ပြီးသော သူသည်လည်း အထက်မဂ်ကို ရခြင်းအကျိုးငှာ, အထက်မဂ်ကို ရပြီးသော သူသည်လည်း ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ အကျိုးငှာ ပွားများရ၏။
ထိုသို့ ပွားများသောသူ၏ ဝီရိယသည် ဥပ္ပန္နကုသလဘိယျောဘာဝါယ ဖြစ်သော ဝီရိယမည်၏။ မဂ်စိတ်ကိုကား တကြိမ်သာဖြစ်၍ ချုပ်တတ်သောကြောင့် ပွားများဘွယ် မရှိ။ ထိုကြောင့် သမထ ဝိပဿနာကိုသာ မှတ်ယူရ၏။ ဖိုလ်သည်လည်း ကုသိုလ်စိတ်မဟုတ်။
တတ္ထ စ အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာတိ သမထဝိပဿနာ စေဝ မဂ္ဂေါ စ။ ဥပ္ပန္နာ ကုသလာနာမ သမထဝိပဿနာဝ။ မဂ္ဂေါ ပန သကိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈမာနော အနတ္ထာယ သံဝတ္တနကောနာမ နတ္ထိ၊ သော ဟိ ဖလဿ ပစ္စယံ ဒတွာဝ နိရုဇ္ဈတိ။
သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ၌။
အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာတိ၊ ကား။
သမထဝိပဿနာ စေဝ၊ သမထ ဝိပဿနာတို့သည် လည်းကောင်း။
မဂ္ဂေါ စ၊ မဂ်သည် လည်းကောင်း။
အနုပ္ပန္နာ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ ကုန်၏။
ဥပ္ပန္နာ ကုသလာနာမ၊ တို့မည်သည်ကား။
သမထဝိပဿနာဝ၊ သမထဝိပဿနာ တို့သာတည်း။
မဂ္ဂေါ ပန၊ မဂ်သည်ကား။
သကိံ၊ တကြိမ်။
ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ၍။
နိရုဇ္ဈမာနော၊ သော်။
အနတ္ထာယ၊ အကျိုးမရှိခြင်းငှာ။
သံဝတ္တနကောနာမ၊ ဖြစ်တတ်သောမည်သည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဟိသစ္စံ၊ ထိုစကားသည် မှန်၏။
သော မဂ္ဂေါ၊ ထိုမဂ်သည်။
ဖလဿ၊ ဖိုလ်၏။
ပစ္စယံ၊ အကြောင်းကို။
ဒတွာဝ၊ ပေး၍သာလျှင်။
နိရုဇ္ဇတိ၊ ချုပ်၏။
၈၁ - သမ္မာသတိကို ပြခြင်း
▬▬▬▬▬▬▬▬▬
သမ္မာသတိ၌ -
တတ္ထ ကတမာ သမ္မာသတိ၊ ယာ သတိ အနုဿတိ ပဋိဿတိ သတိ သရဏတာ ဓာရဏတာ အပိလာပနတာ အသံမုဿနတာ သတိ သတိန္ဒြိယံ သတိဗလံ သမ္မာသတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာသတိ။
ဝိဘင်းပါဠိတော်။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာသတိ၊ သည်။
ကတမာ၊ အဘယ်နည်း။
ယာ သတိ၊ အကြင် အောက်မေ့ခြင်းသည်။
ယာ အနုဿတိ၊ အကြင် အဘန်တလဲလဲ အောက်မေ့ခြင်းသည်။
ယာ ပဋိဿတိ၊ အကြင် ရှေးရှုသွားသကဲ့သို့ အောက်မေ့ခြင်းသည်။
သတိ၊ သတိဟုဆိုအပ်သော။
ယာ သရဏတာ၊ အကြင် အောက်မေ့သော အခြင်းအရာသည်။
ယော ဓာရဏတာ၊ အကြင်ဆောင်တတ်သည်၏ အဖြစ်သည်။။
ယာ အပိလာပနတာ၊ အကြင်မပေါ့သောအဖြစ်သည်။။
ယာ အသံမုဿနတာ၊ အကြင် မေလျော့ခြင်း မရှိသည်၏အဖြစ်သည်။။
သတိ၊ သတိဟုဆိုအပ်။
ယံ သတိန္ဒြိယံံ၊ အကြင်သတိသာလျှင်ဖြစ်သော ဣန္ဒြေသည်။
ယံ သတိဗလံ၊ အကြင်သတိသာလျှင်ဖြစ်သော ဗိုလ်သည်။
ယာ သမ္မာသတိ၊ အကြင်အဟုတ်အဟတ်သော အောက်မေ့ခြင်းသည်း
ယော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ အကြင်သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်သည်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်၏ အင်္ဂါတည်း။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ မဂ်၌အကျုံးဝင်၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာသတီတိ၊ သမ္မာ သတိဟူ၍။
ဝုစ္စတိ ၊ဆိုအပ်၏။
ဤပရိယာယ်ပုဒ်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော်လည်း တရားကိုယ်အားဖြင့် သတိ စေတသိက် တခုကိုသာလျှင် ရအပ်၏။ ထို သတိစေတသိက် သည်လည်း -
- ကာယာနုပဿနာ၌ဖြစ်သော သတိ,
- ဝေဒနာနုပဿနာ၌ ဖြစ်သောသတိ,
- စိတ္တာနုပဿနာ၌ ဖြစ်သော သတိ,
- ဓမ္မာနုပဿနာ၌ ဖြစ်သောသတိ
အားဖြင့် လေးပါးအား ရှိ၏။
ထိုတွင် -
- အာနာပါနပဗ္ဗ(၁)
- ဣရိယာပထပဗ္ဗ (၂)
- သမ္ပဇညပဗ္ဗ (၃)
- ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗ (၄)
- ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ(၅)
- နဝသိဝထိကပဗ္ဗ (၆-၁၄)
ဤ (၁၄) ပါးသော တရားတို့၌ ထင်စေအပ်သော သတိသည် ကာယာနုပဿနာ၌ ဖြစ်သောသတိ မည်၏။
သုခဝေဒနာ ဒုက္ခဝေဒနာ ဥပေက္ခာဝေဒနာ စသည်တို့၌ ထင်စေအပ်သော သတိသည် ဝေဒနာနုပဿနာ၌ ဖြစ်သော သတိမည်၏။
- သရာဂစိတ် ဝိရာဂစိတ်,
- သဒေါသစိတ် ဝိဒေါသစိတ်,
- သမောဟ ဝိမောဟ,
- သံခိတ္တ ဝိက္ခိတ္တ,
- မဟဂ္ဂတ အမဟဂ္ဂတ,
- သဥတ္တရ အနုတ္တရ,
- သမာဟိတ အသမာဟိတ,
- ဝိမုတ္တ အဝိမုတ္တ,
ဤ(၁၆) ပါးသောစိတ်တို့၌ ထင်စေအပ်သောသတိသည် စိတ္တာနုပဿနာ၌ ဖြစ်သော သတိမည်၏။
- ၁။ နီဝရဏ (၅) ပါး
- ၂။ ခန္ဓာ (၅) ပါး
- ၃။ အာယတန (၁၂)ပါး
- ၄။ ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါး
- ၅။ သစ္စာ (၄) ပါး အပေါင်းအားဖြင့် (၅) ပါး
ဤသဘောတရားတို့၌ ထင်စေအပ်သောသတိသည် ဓမ္မာနုပဿနာ၌ဖြစ်သော သတိမည်၏။
တနည်း။
ဗောဓိပက္ခိယတရား ဟူဟူသမျှတို့၌ ထင်စေအပ်သော သဘောတရားသည် သတိမည် ၏။
ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သတိအပေါင်းသည် သမ္မာသတိ မည်၏။
၈၂ - သမ္မာသမာဓိကို ပြခြင်း
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
သမ္မာသမာဓိ၌ -
တတ္ထ ကတမာ သမ္မာသမာဓိ၊ ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိ တိ အဝဌိတိ အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟဋ မာနသတာ သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓိ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ မဂ္ဂင်္ဂံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာသမာဓိ။
ဝိဘင်း။
တတ္ထ၊ ၌။
သမ္မာသမာဓိ၊ သည်။
ကတမော၊ နည်း။
စိတ္တဿ၊ ၏။
ယာ ဌိတိ၊ အကြင် တည်ခြင်းသည်။
ယာ သဏ္ဌိတိ၊ အကြင်ကောင်းသော တည်ခြင်းသည်။
ယာ အဝဌိတိ၊ အကြင်ဝင်၍ တည်တတ်သော တရားသည်။
ယော အဝိသာဟာရော၊ အကြင် ပျံလွင့်ခြင်း ယုံမှားခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်သည်။
ယော အဝိက္ခေပေါ၊ အကြင် ပျံလွင့်ခြင်း မရှိသောတရားသည်။
ယာ အဝိသာဟဋမာနသတာ၊ အကြင်ရွေ့ခြင်းမရှိသော စိတ်၏ အဖြစ်သည်။။
ယော သမထော၊ အကြင် ငြိမ်းစေတတ်သော တရားသည်။
ယံ သမာဓိန္ဒြိယံ၊ အကြင် သမာဓိသာလျှင်ဖြစ်သော ဣန္ဒြေသည်။
ယံ သမာဓိဗလံ၊ အကြင် သမာမိသာလျှင်ဖြစ်သော ဗိုလ်သည်။
ယော သမ္မာသမာဓိ၊ အကြင် အဟုတ်အဟတ် ချီးမွမ်းအပ်သော တည်ကြည်ခြင်း သည်။
ယော သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ အကြင် သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်သည်။
မဂ္ဂင်္ဂံ၊ မဂ်၏ အင်္ဂါတည်း။
မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ ၏။
အယံ၊ ကို။
သမ္မာသမာမီတိ။ ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤပရိယာယ်ပုဒ် အပေါင်းတို့ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော သမာဓိသည် တရားကိုယ် အားဖြင့် ဧကဂ္ဂတာစေတသိက် တခုကိုသာ ရအပ်၏။ ထိုဧကဂ္ဂတာဖြစ်သော သမာဓိသည်လည်း ပုထုဇန်တို့ ရထိုက်သော သမာဓိ, အရိယာတို့သမာဓိ အားဖြင့် နှစ်ပါးရှိ၏။
ထင်စေအံ့ - ထိုစကားကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ် သုံးခုမြောက်သော သမာဓိ ဘာဝနာဓိကာရ ကမ္မဋ္ဌာနဂ္ဂဟဏနိဒ္ဒေသ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် သမာဓိ နိဒ္ဒေသ၌ သမာဓိ၏အကြောင်းကို ပြဆိုရာ -
ကော သမာဓိ၊ ကေနဋ္ဌေန သမာဓိ၊ ကာနဿ လက္ခဏ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန, ပဒဋ္ဌာနာနိ၊ ကတိဝိဓော သမာဓိ၊ ကော စဿ သံကိလေသာ၊ ကိံ ဝေါဒါနံ ကထံ ဘာဝေတဗ္ဗော။ သမာဓိ ဘာဝနာယ ကော အာနိသံသော။
ဟု-ရှစ်ခုသော ပုစ္ဆာမာတိကာကို ရှေးဦးစွာ ထားတော်မူသတည်း။
ကော၊ အဘယ်သည်လျှင်။
သမာဓိ၊ သမာဓိမည်သနည်း။
ကေနဋ္ဌေန၊ အဘယ်အနက်ကြောင့်။
သမာဓိ၊ သမာဓိမည်သနည်း။
ကာနိ၊ အဘယ်တို့သည်။
အဿ၊ ထိုသမာဓိ၏။
လက္ခဏ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန, ပဒဋ္ဌာနာနိ၊ လက္ခဏ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန်, ပဒဋ္ဌာန်တို့ နည်း။
ဝါ၊ အဿ၊ ထိုသမာဓိ၏။
လက္ခဏ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန, ပဒဋ္ဌာနာနိ၊ လက္ခဏ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန်, ပဒဋ္ဌာန်တို့ကား။
ကာနိ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။ (ဤသို့လည်းမေး)။
သမာဓိ၊ သမာဓိသည်။
ကတိဝိဓော၊ အဘယ်မျှပြားသနည်း။
အဿ၊ ထိုသမာဓိ၏။
သံကိလေသာ၊ ညစ်ညူးကြောင်းကား။
ကော၊ အဘယ်နည်း။
အဿ၊ ထိုသမာဓိ၏။
ဝေါဒါနံံ၊ ဖြူစင်ကြောင်းကား။
ကိံ၊ အဘယ်နည်း။
ကထံ၊ အသို့လျှင်။
သမာဓိ၊ သမာဓိကို။
ဘာဝေတဗ္ဗော၊ ပွါးအပ်သနည်း။
သမာဓိဘာဝနာယ၊ သမာဓိဘာဝနာ၏။
အာနိသံသော၊ အကျိုးကား အဘယ်နည်း။
ဤပုစ္ဆာကိုထားပြီးမှ “ကော သမာဓိ” ဟူသော ပုစ္ဆာ၏ ဝိသဇ္ဇနာ၌ -
“သမာဓိ ဗဟုဝိဓော နာနပ္ပကာရကော၊ ကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာ သမာဓိ”
ဟုဖြေတော်မူသတည်း။
သမာဓိ၊ သမာဓိသည်။
ဗဟုဝိဓော၊ များသောအပြားရှိ၏။
နာနပ္ပကာရကော၊ အထူးထူး အပြားပြားများ၏။
ကုသလစိတ္တေကဂ္ဂတာ၊ ကုသိုလ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သော ဧကဂ္ဂတာသည်။
သမာဓိ၊ သမာဓိမည်၏။
“ကေနဋ္ဌေနသမာဓိ”ဟူသော ပုစ္ဆာ၏ဝိသဇ္ဇနာ၌ -
“သမာဓာနဋ္ဌေနသမာဓိ။ ကိမိဒံ သမာဓာနံနာမ၊ ဧကာရမ္မဏေ စိတ္တစေတသိကာနံ သမံ သမ္မာ စ အာဓာနံ ထပနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ”
ဟု ဖြေတော်မူသတည်း။
သမာဓာနဋ္ဌေန၊ ကောင်းစွာထားခြင်း ဟူသော အနက်ကြောင့်။
သမာမိ၊ သမာဓိ မည်၏။
ဣဒံသမာဓာနံ နာမ၊ ဤကောင်းစွာထားခြင်း ဟူသည်။
ကိံ၊ အဘယ်နည်း။
ဧကာရမ္မဏေ၊ တခုတည်းသောအာရုံ၌။
စိတ္တစေတသိကာနံ၊ စိတ်စေတသိက်တို့ကို။
သမံ၊ အညီအညွတ်။
သမ္မာစ၊ ကောင်းစွာလျှင်။
အာဓာနံ၊ ထားခြင်း။
ထပနံ၊ ထားခြင်းတည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝုတ္တံ ဝုတ္တော၊ ဆိုလိုသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သမာဓိ၏အာနုဘော်ကြောင့် စိတ်စေတသိက်တို့ကို တခုတည်းသော အာရုံ၌ အညီအညွတ် ကောင်းစွာ ထားသဖြင့် မပျံလွင့်ဘဲ ဖရိုဖရဲမရှိ တည်သည်ကိုပင် ကောင်းစွာထားသည်ဟု မှတ်ရာ၏။ ထို့ကြောင့်လည်းကောင်း အဋ္ဌကထာ၌ -
ယဿ ဓမ္မဿ အာနုဘာဝေန ဧကာရမ္မဏေ စိတ္တစေတသိကာ သမံ သမ္မာစ အဝိက္ခိပမာနာ အဝိပ္ပကိဏ္ဏာ စ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဣဒံ သမာဓာနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
ဟူသောပါဌ်ကို မိန့်ဆိုဘွင့်လှစ်တော်မူသတည်း။
ယဿ ဓမ္မဿ၊ အကြင်သမာဓိတရား၏။
အာနုဘာဝေန၊ အာနုဘော်ကြောင့်။
ဧကာရမ္မဏေ၊ တခုတည်းသောအာရုံ၌။
စိတ္တစေတသိကာ၊ စိတ်စေတသိက်တို့သည်။
သမံ၊ အညီအညွတ်။
သမ္မာစ၊ ကောင်းစွာလျှင်။
အဝိက္ခိပမာနာ၊ မပျံလွင့်သည် ဖြစ်၍ လည်းကောင်း။
အဝိပ္ပကိဏ္ဏာစ၊ ဖရိုဖရဲမရှိသည်ဖြစ်၍ လည်းကောင်း။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
တိဋ္ဌန္တိ၊ တည်ကုန်၏။
ဣဒံ၊ ဤသို့တည်ခြင်းကို။
သမာဓာနန္တိ၊ ကောင်းစွာထားခြင်းဟူ၍။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။
“ကာနဿ လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန ပဒဋ္ဌာနာနိ” ဟူသော ပု၏ ဝိသဇ္ဇနာ၌ -
“အဝိက္ခေပလက္ခဏော သမာဓိ၊ ဝိက္ခေပဝိဒ္ဓံသနရသော၊ အဝိကမ္ပနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ “သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ” တိ ဝစနတော သုခ မဿ ပဒဋ္ဌာနံ -”
ဟု ဖြေတော်မူသတည်း။
သမာဓိ၊ သမာဓိသည်။
အဝိက္ခေပလက္ခဏော၊ မပျံလွင့်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏။
ဝိက္ခေပဝိဒ္ဓံသနရသော၊ ပျံ့လွင့်ခြင်းကို ဖျက်ဆီးခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
အဝိကမ္ပနပစ္စုပဋ္ဌာနော၊ မတုန်လှုပ်ခြင်းလျှင် ထင်သော အခြင်းအရာရှိ၏။
ဝါ၊ မတုန်လှုပ်ခြင်းလျှင်ထင်သောအကျိုးရှိ၏။
သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတီ” တိ၊ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ ဟူ၍။
ဝစနတော၊ ဘုရားဟောတော်မူသောကြောင့်။
သုခံ၊ သုခသည်။
အဿ၊ ထိုသမာဓိ၏။
ပဒဋ္ဌာနံ၊ ပဒဋ္ဌာန်မည်၏။
ဝါ၊အကြောင်းမည်၏။
“ကတိဝိဓော သမာဓိ” ဟူသော ပုစ္ဆာ၏ ဝိသဇ္ဇနာ၌--
“အဝိက္ခေပလက္ခဏေန တာ၀ ဧကဝိဓော”။
အစရှိသည်ဖြင့် ဖြေတော်မူသည်။
ဤမှအထက်၌ ပါဠိသာဓကကို စိုးစဉ်းမျှ ထုတ်ဆောင်၍ အဓိပ္ပါယတ္ထကိုသာပြအံ့။
အဝိက္ခေပလက္ခဏေန၊ မပျံလွင့်ခြင်း လက္ခဏာအားဖြင့်။
တာဝ၊ ရှေးဦးစွာ။
သမာဓိ၊ သမာမိသည်။
ဧကဝိဓော၊ တပါးသောအဘို့ရှိ၏။
သမာဓိသည် သာမညလက္ခဏာအားဖြင့် တပါးသာ -
ဝိသေသ လက္ခဏာအားဖြင့်သော်ကား -
- ဥပစာရသမာဓိ, အပ္ပနာသမာဓိ ဟူ၍ နှစ်ပါး၊
- လောကိယသမာဓိ, လောကုတ္တရာသမာဓိဟူ၍ နှစ်ပါး၊
- သပ္ပီတိကသမာဓိ, နိပ္ပီတိကသမာဓိဟူ၍ နှစ်ပါး၊
- သုခသဟဂတသမာဓိ, ဥပေက္ခာသဟဂတသမာဓိဟူ၍ နှစ်ပါး,
ဤသို့ ဒုကအားဖြင့် နှစ်ပါးလေးလီ ဖြစ်၏။
- ဟီနသမာဓိ,
- မဇ္ဈိမသမာဓိ,
- ပဏီတသမာဓိ ဟူ၍ သုံးပါး၊
- သဝိတက္က သဝိစာရသမာဓိ,
- အဝိတက္က ဝိစာရမတ္တသမာဓိ,
- အဝိတက္က အဝိစာရသမာဓိ ဟူ၍ သုံးပါး၊
- ပီတိသဟဂတသမာဓိ,
- သုခသဟဂတသမာဓိ,
- ဥပေက္ခာသဟဂတသမာဓိ ဟူ၍ သုံးပါး၊
- ပရိတ္တသမာဓိ,
- မဟဂ္ဂတသမာဓိ,
- အပ္ပမာဏသမာဓိ ဟူ၍ သုံးပါး၊
ဤသို့ တိကအားဖြင့် သုံးပါးလေးလီဖြစ်၏။
- ဒုက္ခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိည သမာဓိ,
- ဒုက္ခပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိည သမာဓိ,
- သုခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိည သမာဓိ,
- သုခပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိည သမာဓိ ဟူ၍ လေးပါး၊
- ပရိတ္တ ပရိတ္တာရမ္မဏ သမာဓိ,
- ပရိတ္တ အပ္ပမာဏာရမ္မဏ သမာဓိ,
- အပ္ပမာဏ ပရိတ္တာရမ္မဏ သမာဓိ,
- အပ္ပမာဏ အပ္ပမာဏာရမ္မဏ သမာဓိ ဟူ၍ လေးပါး၊
- ပဌမဈာန သမာဓိ,
- ဒုတိယဈာန သမာဓိ,
- တတိယဈာန သမာဓိ,
- စတုတ္ထဈာန သမာဓိ ဟူ၍ လေးပါး၊
- ဟာနဘာဂိယသမာဓိ,
- ဌိတိဘာဂိယသမာဓိ,
- ဝိသေသဘာဂိယ သမာဓိ,
- နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသမာဓိ ဟူ၍ လေးပါး၊
- ကာမာဝစရ သမာဓိ,
- ရူပါဝစရ သမာဓိ,
- အရူပါဝစရ သမာဓိ,
- အပရိယာပန္န သမာဓိဟူ၍ လေးပါး၊
- ဆန္ဒသမာဓိ,
- ဝီရိယ သမာဓိ,
- စိတ္တသမာဓိ,
- ဝီမံသသမာဓိ ဟူ၍ လေးပါး,
ဤသို့ စတုက္က အားဖြင့် လေးပါးခြောက်လီဖြစ်၏။
- ပဌမဈာနသမာဓိ,
- ဒုတိယဈာနသမာဓိ,
- တတိယဈာနသမာဓိ,
- စတုတ္ထဈာန သမာဓိ,
- ပဉ္စမဈာန သမာဓိ ဟူ၍ ငါးပါး၊
ဤသို့ ပဉ္စကအားဖြင့် ငါးပါးဖြစ်၏။
ထိုပြဆိုခဲ့ပြီးသော သမာဓိဘေဒ၌ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ စသော အနုဿတိရှစ်ပါး၊ အာဟာရေပဋိကူလသညာ, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် တို့၏ အစွမ်းဖြင့်ရအပ်သော သမာဓိ သည်လည်းကောင်း, အပ္ပနာသမာဓိသို့ မရောက်မီ ရှေးအဘို့၌ဖြစ်သော သမာဓိ သည်လည်းကောင်း။ တနည်း ပထဝီ စသော ကသိုဏ်းကိုစီးဖြန်းသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ပဋိဘာဂနိမိတ် ထင်သည်တိုင်အောင် ဖြစ်သော သမာဓိသည် ဥပစာရသမာဓိမည်၏။
“ပဌမဈာနဿ ပရိကမ္မံ ပဌမဈာနဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော” ဟူ၍ ဟောတော်မူသောကြောင့် ပရိကံ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော သမာဓိသည် အပ္ပနာသမာမိ မည်၏။ ထိုသမာဓိနှစ်ပါးသည် ပုထုဇန်တို့ ရအပ်ရသင့်သော သမာဓိမည်၏။
ဤသို့ ပဌမဒုက၌ သမာဓိနှစ်ပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရ၏။
ဒုတိယဒုက၌ ဘုံသုံးပါးတို့၌ ကုသိုလ်စိတ်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် လောကိယ သမာဓိ မည်၏။ အရိယာမဂ်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် လောကုတ္တရာ သမာဓိ မည်၏။ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် လောကိယသမာဓိသည် ပုထုဇန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့် ရထိုက်သော သမာဓိ မည်၏။
ဤသို့ ဒုတိယဒုက၌ သမာဓိ နှစ်ပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိအပ်၏။
တတိယဒုက၌ စတုက္ကနည်းအားဖြင့် နှစ်ပါးကုန်သော ဈာန်တို့၌, ပဉ္စကနည်းအားဖြင့် သုံးပါးကုန်သောဈာန်တို့၌ ဖြစ်သော သမာဓိသည် သပ္ပီတိကသမာဓိ မည်၏။ ကြွင်းနှစ်ပါးကုန်သော ဈာန်တို့၌ ဖြစ်သော သမာဓိသည် နိပ္ပီတိကသမာဓိ မည်၏။ ထို သမာဓိနှစ်ပါးသည် ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်ရသင့်သော သမာဓိပင်တည်း ဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ တတိယဒုက၌ သမာဓိနှစ်ပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ဥပစာရသမာဓိသည်လည်း သပ္ပီတိကဥပစာရသမာဓိ နိပ္ပိတိကဥပစာရသမာမိ ဟူ၍ နှစ်ပါး ရှိကောင်း၏။
စတုတ္ထဒုက၌ စတုက္ကနည်း၌ သုံးပါးကုန်သောဈာန်, ပဉ္စကနည်း၌ လေးပါးကုန်သော ဈာန်တို့၌ ဖြစ်သော သမာဓိသည် သုခသဟဂတသမာဓိ မည်၏။ ကြွင်းသော ဈာန်တို့၌ ဖြစ်သော သမာဓိသည် ဥပေက္ခာသဟဂတသမာဓိ မည်၏။
ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဥပစာရသမာမိသည်လည်း သုခသဟဂတ ဥပစာရသမာဓိ ဥပေက္ခာသဟဂတ ဥပစာရသမာဓိ ဟူ၍ နှစ်ပါး ရှိကောင်း၏။ ထို သမာဓိ နှစ်ပါး သည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိတည်းဟူ မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ စတုတ္ထဒုက၌ သမာဓိနှစ်ပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
တိကတို့တွင် ပဌမတိက၌ ရကာမတ္တသာဖြစ်သော သမာဓိသည် ဟီနသမာဓိ မည်၏။ လွန်စွာမပ္ပါးလွန်းသော သမာဓိသည် မဇ္ဈိမသမာဓိ မည်၏။ လွန်စွာ ပွါးအပ်သော ဝသီဘော်သို့ ရောက်သော သမာဓိသည် ပဏီတသမာဓိ မည်၏။ ထိုသမာဓိ သုံးပါးသည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရအပ်ရသင့်သော သမာဓိပင်တည်း ဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ပဌမတိက သမာဓိသုံးပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
ဒုတိယတိက၌ ဥပစာရသမာဓိနှင့်တကွ ပဌဈာန်သမာဓိသည် သဝိတက္ကသဝိစာရ သမာဓိမည်၏။ ပဉ္စကနည်း၌ ဒုတိယဈာန် သမာဓိသည် အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တသမာဓိ မည်၏။ စတုက္ကနည်း ဒုတိယဈာန် စသည်တို့ ပဉ္စကနည်း၌ တတိယဈာန် စသည်တို့ ဖြစ်သော သမာဓိသည် အဝိတိက္ကအဝိစာရသမာဓိ မည်၏။ ထိုသမာဓိသုံးပါး တို့သည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ဒုတိယတိက၌ သမာဓိ သုံးပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
တတိယတိက၌ စတုက္ကနည်း၌ အစဈာန်နှစ်ပါး, ပဉ္စကနည်း၌ အစဈာန်သုံးပါး ၎င်းတို့၌ဖြစ်သော သမာဓိသည် ပီတိသဟဂတ သမာဓိ မည်၏။ စတုက္ကနည်း၌ တတိယဈာန်၊ ပဉ္စကနည်း၌ စတုတ္တဈာန်၌ ဖြစ်သော သမာမိသည် သုခသဟဂတသမာဓိ မည်၏။ စတုက္ကနည်း၌ စတုတ္ထဈာန်၊ ပဉ္စကနည်း၌ ပဉ္စမဈာန်၌ ဖြစ်သော သမာဓိသည် ဥပေက္ခာသဟဂတသမာဓိ မည်၏။ ထို သမာဓိသုံးပါးတို့ သည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရလိုက်သော သမာဓိပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ တတိယတိက၌ သမာဓိသုံးပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
စတုတ္ထတိက၌ ဥပစာရဘုံ၌ ဖြစ်သော သမာဓိသည် ပရိတ္တသမာဓိ မည်၏။ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ ကုသိုလ်တို့၌ ရှိသော သမာဓိသည် မဟဂ္ဂတသမာဓိ မည်၏။ အရိယာမဂ်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် အပ္ပမာဏသမာဓိ မည်၏။ ထိုသမာမိ သုံးပါး တို့တွင် ပရိတ္တသမာဓိ မဟဂ္ဂတသမာဓိတို့သည် ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရသင့်ရထိုက် သော သမာဓိပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ စတုတ္ထတိက၌ သမာဓိသုံးပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
ပဌမစတုက္က၌ ရှေးဦးစွာ ပထဝီကသိုဏ်း စသည်ကို အားထုတ် သည်မှစ၍ ထိုထိုသောဈာန်၏ ဥပစာရတိုင်အောင် ဖြစ်သော သမာဓိဘာဝနာသည် ပဋိပဒါ မည်၏။ ဥပစာရမှစ၍ အပ္ပနာဖြစ်သည် တိုင်အောင် ဖြစ်သော ပညာသည် အဘိညာ မည်၏။
ရှေးအဘို့၌လည်း အသပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဒုက္ခပဋိပဒါ ဖြစ်၏။ နောက်အဘို့၌လည်း အသပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဒန္ဓာဘိည ဖြစ်၏။ ဤသို ဒုက္ခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညကို သိရာ၏။
ရှေးအဘို့၌ အသပ္ပါယသေဝီ စသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဒုက္ခပဋိပဒါ ဖြစ်၏။ နောက်အဘို့၌ သပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ခိပ္ပါဘိညဖြစ်၏။ ဤသို့ ဒုက္ခပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညကို သိရာ၏။
ရှေးအဘို့၌ သပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် သုခပဋိပဒါဖြစ်၏။ နောက်အဘို့၌ အသပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ဒန္ဓာဘိည ဖြစ်၏။ ဤသို့ သုခပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညကို သိရာ၏။
ရှေးအဘို့၌လည်း သပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် သုခပဋိပဒါ ဖြစ်၏။ နောက်အဘို့၌လည်း သပ္ပါယသေဝီ အစရှိသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ခိပ္ပါဘိညဖြစ်၏။ ဤသို့ သုခပဋိပဒါခိပ္ပါဘိညကို သိရာ၏။
ဤသို့ ပြဆိုခဲ့သောနည်းအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ အစဉ်အ တိုင်းရအပ်သော သမာဓိကိုစွဲ၍
- ဒုက္ခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညသမာဓိ,
- ဒုက္ခပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညသမာဓိ,
- သုခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညသမာဓိ,
- သုခပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညသမာဓိ မည်၏။
ထိုသမာဓိလေးပါးတို့သည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိပင် တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ပဌမစတုက္က၌ သမာဓိလေးပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
အသပ္ပါယသေဝိတာဒိ၌ အာဒိအရ ဒုတိယ စတုတ္ထပုဗ္ဗကိစ္စ အပ္ပနာကောသလ္လ တဏှာဘိဘူတ အဝိဇ္ဇာဘိဘူတ အကတာမိကာရ တိဗ္ဗကိလေသ တိက္ခိန္ဒြိယ စသည်ကိုယူ။
ဒုတိယစတုက္က၌ အကြင်သမာဓိသည် မလေ့ကျက်အပ်သည် ဖြစ်၍ အထက်ဈာန်၏ အကြောင်းဖြစ်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်၊ မပွါးအပ်သော အာရုံ၌ဖြစ်၏။ ထိုသမာဓိသည် ပရိတ္တပရိတ္တာရမ္မဏသမာဓိ မည်၏။
အကြင်သမာဓိသည် မလေ့ကျက်အပ်သည်ဖြစ်၍ အထက်ဈာန်၏ အကြောင်း ဖြစ်ခြင်းငှါ မတတ်နိုင်၊ ပွါးများအပ်သော အာရုံ၌ဖြစ်၏။ ထိုသမာဓိသည် ပရိတ္တအပ္ပမာဏာရမ္မဏ သမာဓိမည်၏။
အကြင်သမာဓိသည် လေ့ကျက်အပ်သည် ကောင်းစွာ ပွါးများအပ် သည်ဖြစ်၍ အထက်ဈာန်၏ အကြောင်းဖြစ်ခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်၏။ မပွါးအပ်သော အာရုံ၌ဖြစ်၏။ ထိုသမာဓိသည် အပ္ပမာဏပရိတ္တာရမ္မဏသမာဓိ မည်၏။
အကြင်သမာဓိသည် လေ့ကျက်အပ် ကောင်းစွာ ပွါးအပ်သည်ဖြစ်၍ အထက်ဈာန်၏ အကြောင်းဖြစ်ခြင်းငှါလည်း စွမ်းနိုင်၏။ အပ်သောအာရုံ၌လည်း ဖြစ်၏။ ထိုသမာမိ သည် အပ္ပမာဏ အပ္ပမာဏာရမ္မဏသမာဓိ မည်၏။
ထိုသမာဓိလေးပါး သည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိပင် တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ဒုတိယစတုက္က၌ သမာဓိလေးပါးတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
တတိယစတုက္က၌ -
- ပဌမဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် ပဌမဈာန်သမာဓိ မည်၏။
- ဒုတိယဈာန်နှင့် ယှဉ်သော သမာဓိသည် ဒုတိဈာန်သမာဓိ မည်၏။
- တတိယဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် တတိယဈာန်သမာဓိ မည်၏။
- စတုတ္ထဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာမိသည် စတုတ္ထဈာန်သမာဓိ မည်၏။
ထိုသမာဓိလေးပါး သည်လည်း ပုထုဇန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိ ပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ တတိယစတုက္က၌ လေးပါးသော သမာဓိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
စတုတ္ထစတုက္က၌ သမာဓိ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် တရားတို့ကို လေ့ကျက်သည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်သောသမာဓိသည် ဟာနဘာဂိယ သမာဓိ မည်၏။ ထိုဈာန်အား လျော်စွာ ဆန့်ကျင်ဘက် မရှိသောသတိဖြင့် တည်သော သမာဓိသည် ဌိတိဘာဂိယ သမာဓိ မည်၏။ အထက်၌ တရားအထူးကို ရခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်သော သမာဓိ သည် ဝိသေသဘာဂိယသမာဓိ မည်၏။ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်နှင့် တကွဖြစ်သော သမာဓိသည် နိဗ္ဗိဒါဘာဂိယသမာဓိ မည်၏။ ထိုသမာဓိ လေးပါးသည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သောသမာဓိပင်တည်း ဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ စတုတ္ထစတုက္က၌ လေးပါးကုန်သော သမာဓိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကိုသိရာ၏။
ပဉ္စမစတုက္က၌ -
- ဥပစာရသမာဓိသည် ကာမာဝစရသမာဓိ မည်၏။
- ရူပါဝစရစိတ်၌ယှဉ်သော သမာဓိသည် ရူပါဝစရသမာဓိ မည်၏။
- အရူပါဝစရစိတ်၌ယှဉ်သော သမာဓိသည် အရူပါဝစရသမာဓိ မည်၏။
- လောကုတ္တရာစိတ်နှင့် ယှဉ်သော သမာဓိသည် အပရိယာပန္နသမာဓိ မည်၏။
ထိုသမာဓိလေးပါးတို့တွင် ကာမာဝစရသမာဓိ, ရူပါဝစရသမာဓိ, အရူပါဝစရသမာဓိ သုံးပါးတို့သည် ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ပဉ္စမစတုက္က၌ လေးပါးကုန်သော သမာဓိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကိုသိရာ၏။
ဆဋ္ဌစတုက္က၌ -
- ဆန္ဒာဓိပတိ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ရအပ်သော သမာဓိသည် ဆန္ဒသမာဓိ မည်၏။
- ဝီရိယာဓိပတိ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ရအပ်သော သမာဓိသည် ဝီရိယသမာဓိ မည်၏။
- စိတ္တာဓိပတိ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ရအပ်သော သမာဓိသည် စိတ္တသမာဓိ မည်၏။
- ဝီမံသာဓိပတိ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ရအပ်သော သမာဓိသည် ဝီမံသသမာဓိ မည်၏။
ထိုသမာဓိလေးပါးတို့သည်လည်း ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရအပ်သော သမာဓိပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ဆဋ္ဌစတုက္က၌ လေးပါးကုန်သော သမာဓိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
ပဉ္စက၌ -
- ပဌမဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် ပဌမဈာန် သမာဓိမည်၏။
- ဒုဘိယဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် ဒုတိယဈာန် သမာဓိမည်၏။
- တတိယဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် တတိယဈာန် သမာဓိမည်။
- စတုတ္ထဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် စတုတ္ထဈာန် သမာဓိမည်၏။
- ပဉ္စမဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သမာဓိသည် ပဉ္စမဈာန် သမာဓိမည်၏။
ထိုသမာဓိငါးပါးတို့သည်လည်း ပုထုဇန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရအပ်သော သမာဓိပင်တည်းဟု မှတ်ရာ၏။
ဤသို့ ပဉ္စက၌ ငါးပါးသော သမာဓိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိရာ၏။
စင်စစ်အားဖြင့်သော်ကား ယခုပြဆိုခဲ့ပြီးသော သမာဓိတို့တွင် လောကုတ္တရာ သမာဓိ, အပ္ပမာဏသမာဓိ, အပရိယာပန္နသမာဓိ ဤသုံးပါးမှ ကြွင်းသော သမာဓိတို့သည် ပုထုဇန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရသင့်ရထိုက်သော သမာဓိပင်တည်း ဟု မှတ်ရာ၏။
ဤမှတပါးလည်း ပုထုဇန်အရိယာတို့ ရသင့် ရထိုက်သော သမာဓိသည် ရှိ၏။ ကျယ်အံ့မည်စိုး၍ မထည့်လိုက်ပြီ။
၈၃ - သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့၏ အင်္ဂါကို ပြခြင်း
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏အင်္ဂါဂါကား -
အကြင်အခါ၌ -
သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် ကောင်းစွာဖြစ်ခဲ့သည် ရှိသော် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို၎င်း, သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာ တို့ကို၎င်း, အဝိဇ္ဇာကို၎င်း ပယ်နိုင်၏။ (၁)
ရုပ်နာမ်စသည်ကိုလည်း အာရုံပြု၏။ (လောကီဘို့)။
နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း အာရုံပြုနိုင်၏။ (လောကုတ္တရာဘို့)၊ (၂)
သမ္မယုတ်တရားတို့ကိုလည်း ကောင်းစွာ မြင်စေ၏။ (၃)
ထိုသို့မြင်စေခြင်းသည်လည်း အသမ္မောဟ အစွမ်းအားဖြင့် မြင်စေ၏။ အာရမ္မဏ အစွမ်းမဟုတ်။ ထိုကြောင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။ နောက်ကိုလည်း ၎င်းနည်းတူမှတ်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပသည် မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာတို့နှင့် တကွ ပယ်ခြင်း (၁)၊
ရုပ်နမ်ကို အာရုံပြုခြင်း၊
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို ရုံပြုခြင်း (၂)၊
သမ္မယုတ်တရားတို့ကို ရှေ့ရှုတင်ခြင်း (၃) အင်္ဂါသုံးပါးရှိ၏။
သမ္မာဝါစာသည် မိစ္ဆာဝါစာကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာတို့နှင့်တကွပယ် ခြင်း (၁)၊
ရုပ်နာမ်ကို အာရုံပြုခြင်း။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်း (၂)၊
သမ္မယုတ်တရားတို့ကို ကောင်းစွာစောင့်ရှောက်ခြင်း (၃) အင်္ဂါ သုံးပါးရှိ၏။
သမ္မာကမ္မန္တသည် မိစ္ဆာကမ္မန္တကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သော ကိလေသာတို့နှင့်တကွ ပယ်ခြင်း (၁)၊
ရုပ်နာမ်ကို အာရုံ ပြုခြင်း။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်း (၂)၊
သမ္မယုတ်တရားတို့ကို ကောင်းစွာဖြစ်စေခြင်း(၃) အင်္ဂါသုံးပါး။
သမ္မာအာဇီဝသည် မိစ္ဆာဇီဝကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာတို့နှင့်တကွ ပယ်ခြင်း (၁)၊
ရုပ်နာမ်ကို အာရုံပြုခြင်း။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်း (၂)၊
သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ဖြူစင်စေခြင်း (၃) အင်္ဂါသုံးပါး။
သမ္မာဝါယာမသည် မိစ္ဆာဝါယာမကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာတို့နှင့် တကွ ပယ်ခြင်း (၁)၊
ရုပ်နာမ်ကို အာရုံပြုခြင်း။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်း(၂)၊
သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ချီးမြှောက်ခြင်း(၃) အင်္ဂါသုံးပါး။
သမ္မာသတိသည် မိစ္ဆာသတိကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာတို့နှင့်တကွ ပယ်ခြင်း (၁)၊
ရုပ်နာမ်ကို အာရုံပြုခြင်း။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်း(၂)၊
သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ထင်စေခြင်း (၃) အင်္ဂါသုံးပါး။
သမ္မာသမာဓိသည် မိစ္ဆာသမာဓိကို ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာ ဥဒ္ဓစ္စတို့နှင့် တကွ ပယ်ခြင်း (၁) ၊
ရုပ်နာမ်ကို အာရုံပြုခြင်း။
ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုခြင်း(၂)၊
သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို တည်စေခြင်း (၃) အင်္ဂါသုံးပါး။
ဤသို့လျှင် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့တွင် တပါးတပါး၌ အင်္ဂါသုံးပါးစီ သုံးပါးစီ ရအပ်၏။
တတ္ထ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ တပ္ပစ္စနီယကိလေသေ စ အဝိဇ္ဇံ စ ပဇဟတိ၊ နိဗ္ဗာနံ စ အရမ္မဏံ ကရောတိ၊ သမ္မယုတ္တဓမ္မေ စ ပဿတိ၊ တေ စ ခေါ အသမ္မောဟတော၊ နော အာရမ္မဏတော၊ တသ္မာ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဝုစ္စတိ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ တပ္ပစ္စနီယကိလေသေ စ ပဇဟတိ၊ နိဗ္ဗာနဉ္စ အာရမ္မဏံ ကရောတိ၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ စ သမ္မာ အဘိနိရောပေတိ၊ တသ္မာ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါတိ ဝုစ္စတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ၊ ဖြစ်သည်ရှိသော်။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို၎င်း။
တပ္ပစ္စနီယကိလေသေ စ၊ ထို သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ကိလေသာ တို့ကို၎င်း။
အဝိဇ္ဇံ စ၊ အဝိဇ္ဇာကို၎င်း။
ပဇဟတိ၊ ပယ်နိုင်၏။
နိဗ္ဗာနံ စ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း။
အာရမ္မဏံ၊ အာရုံကို။
ကရောတိ၊ ပြုနိုင်၏။
သမ္မယုတ္တဓမ္မေ စ၊ သမ္မယုတ်တရားတို့ ကိုလည်း။
ပဿတိ၊ မြင်စေ၏။
တေ စ ခေါ၊ ထိုသမ္ပယုတ်တရားတို့ သည်လည်း။
အသမ္မောဟတော၊ မတွေဝေသောအားဖြင့်။
ပဿန္တိ၊ မြင်ကုန်၏။
အာရမ္မဏတော၊ အားဖြင့်။
နော ပဿန္တိ၊ မမြင်ကုန်။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို၎င်း။
တပ္ပစ္စနီယကိလေသေ စ၊ တို့ကို၎င်း။
ပဇဟတိ၊ ပယ်နိုင်၏။
နိဗ္ဗာနဉ္စ၊ ကိုလည်း။
အာရမ္မဏံ၊ ကို။
ကရောတိ၊ ၏။
သမ္ပယုတ္တဓမ္မေစ၊ တို့ကိုလည်း။
သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။
အဘိနိရောပေတိ၊ အာရုံသို့ရှေးရှုတင်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ပဉ္စမပုစ္ဆာပြီး၏။
၈၄ - ထို မဂ္ဂသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်းဟူသော ဆဋ္ဌပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၆) ထို မဂ္ဂသစ္စာ၏ အပြားကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်း ဟူရာ၌ -
ထိုမဂ္ဂသစ္စာသည် သာမညအားဖြင့် တပါးတည်းပင်ဖြစ်သော်လည်း ဝိသေသအားဖြင့် -
- သီလ သမာဓိ ပညာ အပြားအားဖြင့် (၃) ပါး,
- မဂ္ဂင်အပြားအားဖြင့် (၈) ပါး,
- ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မအားဖြင့် (၃၇) ပါး ရှိ၏။
ထိုတွင် -
သီလ သမာဓိ ပညာ တို့၏ ဓမ္မဘုမ္မိအစွမ်း အားဖြင့်ကား သီလဖြင့် တေဝိဇ္ဇ၏ ဥပနိဿယ၏အကြောင်း (၁)၊
သမာဓိဖြင့် အဘိညာဏ်ခြောက်ပါး၏ ဥပနိဿယ၏အကြောင်း (၂)၊
ပညာဖြင့် ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါး၏ ဥပနိဿယ၏အကြောင်း (၃)၊
ဤသို့ ဓမ္မဘုမ္မိအားဖြင့် သိအပ်၏။ (တဆင့်)။
သီလဖြင့် ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ ဟူသောအစွန်းကိုပယ်နိုင်ခြင်း(၁)၊
သမာဓိဖြင့် အတ္တကိလမထာနုယောဂ ဟူသောအစွန်း ကို ပယ်နိုင်ခြင်း(၂)၊
ပညာဖြင့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကိုမှီဝဲနိုင်ခြင်း(၃)၊ (နှစ်ဆင့်)။
သီလဖြင့် အပါယ်ကို လွန်မြောက်နိုင်ခြင်း (၁)၊
သမာဓိဖြင့် ကာမလောကကို လွန်မြောက်နိုင်ခြင်း(၂)၊
ပညာဖြင့် ဘုံသုံးပါးကို လွန်မြောက်နိုင်ခြင်း(၃)၊ (သုံးဆင့်)။
သီလဖြင့် ကိလေသကို တဒင်္ဂပဟာန်ဖြင့် ပယ်နိုင်ခြင်း (၁)၊
သမာဓိဖြင့် ကိလေသာကို ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်ဖြင့် ပယ်နိုင်ခြင်း (၂)၊
ပညာဖြင့် ကိလေသာကို သမုစ္ဆေဒပဟာန်ဖြင့် ပယ်နိုင်ခြင်း (၃)၊ (လေးဆင့်)။
သီလဖြင့် ဝီတိက္ကမကိလေသာကို ပယ်နိုင်ခြင်း (၁)၊
သမာဓိဖြင့် ပရိယုဋ္ဌနကိလေသာကို ပယ်နိုင်ခြင်း(၂)
ပညာဖြင့် အနုသယကိလေသာကို ပယ်နိုင်ခြင်း (၃)၊ (ငါးဆင့်)၊
သီလဖြင့် ဒုစ္စရိတသံကိလေသကို သုတ်သင်နိုင်ခြင်း (၁)၊
သမာဓိဖြင့် တဏှာသံကိလေသကို သုတ်သင်နိုင်ခြင်း (၂)၊
ပညာဖြင့် ဒိဋ္ဌိသံကိလေသကို သုတ်သင်နိုင်ခြင်း (၃)၊ (ခြောက်ဆင့်)။
သီလဖြင့် သောတာပန် သကဒါဂမ် ဖြစ်ကြောင်းကိုရ၏ (၁)၊
သမာဓိဖြင့် အနာဂါမ်ဖြစ်ကြောင်းကို ရ၏ (၂)၊
ပညာဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်းကို ရ၏ (၃)။ (ခုနစ်ဆင့်)။
ဤသို့ ဓမ္မဘုမ္မိတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် မဂ္ဂသစ္စာ၏အပြားကို သိအပ်၏။
ဝုတ္တံ ဟိ တထာ သီလေန တေဝိဇ္ဇတာယ ဥပနိဿယော ပကာသိတော ဟောတိ၊ သီလ သမ္ပတ္တိဥှိ နိဿာယ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏန္တိ၊ န တတောပရံ။ သမာဓိနာ ဆဠဘိညတာယ ဥပနိဿယော ပကာသိတော ဟောတိ၊ သမာဓိသမ္ပဒဥှိ နိဿာယ ဆ အဘိညာ ပါပုဏာတိ၊ န တတောပရံ၊ ပညာယ ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ ဥပနိဿယော ပကာသိတော ဟောတိ၊ ပညာသမ္ပတ္တိဥှိ နိဿာယ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ ပါပုဏန္တိ၊ န အညေန ကာရဏေန။
ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၌ ဘွင့်တော်မူသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။
တထာ တံဝစနံ၊ ထိုစကားကို။
ဟိ၊ ထင်စေအံ့။
သီလေန၊ သီလဖြင့်။
တေဝိဇ္ဇတာယ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါး၏။
ဝါ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသ ဒိဗ္ဗစက္ခု အာသဝက္ခယ၏။
ဥပနိဿယော၊ အားကြီးသော ဖြစ်ကြောင်းကို။
ပကာသိတော၊ ပြအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏၊
ဟိ၊ ထိုစကား သင့်စွ။
သီလသမ္ပတ္တိံ၊ သီလ၏ပြည့်စုံခြင်းကို။
နိဿာယ၊ မှီ၍။
တိဿော၊ သုံးပါးကုန်သော။
ဝိဇ္ဇာ၊ ဝိဇ္ဇာတို့သို့။
ပါပုဏန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
တတောပရံ၊ ထိုထက်အလွန်။
န ပါပုဏန္တိ၊ မရောက်ကုန်။
သမာဓိနာ၊ သမာဓိဖြင့်။
ဆဠဘိညတာယ၊ အဘိညာဏ် ခြောက်ပါး၏။
ဥပနိဿယော၊ အားကြီးသော ဖြစ်ကြောင်းကို။
ပကာသိတော၊ ပြအပ်သည်။
ဟောတိ၊၏။
ဟိ၊ ထိုစကားသင့်စွ။
သမာဓိသမ္ပဒံ၊ သမာဓိ၏ ပြည့်စုံခြင်းကို။
နိဿာယ၊ မှီ၍။
ဆအဘိညာ၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဏ်တို့သို။
ပါပုဏာတိ၊ ရောက်လာ၏။
တတောပရံ၊ ထိုထက်အလွန်။
နပါပုဏာတိ၊ မရောက်။
ပညာယ၊ ပညာဖြင့်။
ပဋိသမ္ဘိဒါပဘေဒဿ၊ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါအပြားကိုရခြင်း၏။
ဥပနိဿယော၊ အားကြီးသော အကြောင်းကို။
ပကာသိတော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဟိ၊ ထိုစကားသင့်စွ။
ပညာသမ္ပတ္တိံ၊ ပညာ၏ပြည့်စုံခြင်းကို။
နိဿာယ၊ မှီ၍။
စတဿော၊ လေးပါးကုန်သော။
ပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါတို့သို့။
ပါပုဏန္တိ၊ ရောက်ကုန်၏။
အညေန၊ တပါးသော။
ကာရဏေန၊ အကြောင်းဖြင့်။
နပါပုဏန္တိ၊ မရောက်ကုန်။
ငါတို့၏ကျေးဇူးရှင်ကြီးတို့ အဆက်ဆက် ဆောင်၍ ဟောအပ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့၏ ဘုံဆင့်ဟန်ကား။
ကာယဒုစရိုက်သုံးပါး, ဝစီဒုစရိုက်လေးပါး, ကုန်ငါးပါးတို့ကိုရှောင်ကြဉ်၍ အသက် မွေးသောသူသည် သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ မဂ္ဂင်နှင့် ပြည့်စုံ၏။
သီလနှင့်ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ကသိုဏ်းအစရှိသော ဘာဝနာတို့တွင် တပါးပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုမပျက်မစီးအောင် အားထုတ်သောသူသည် သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ မဂ္ဂင်နှင့်ပြည့်စုံ၏။
သမာဓိနှင့်ပြည့်စုံသောသူသည် ရုပ် နာမ် ခန္ဓာ စသည်တို့၌ သဘာဝလက္ခဏာ သာမညလက္ခဏာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် မဘောက်မပြန် နှလုံးသွင်းသောသူသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ မဂ္ဂင်နှင့်ပြည့်စုံ၏ (၁ဆင့်)။
သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ မဂ္ဂင်သုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံလျှင် သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင် ဖောင်ကို စီးနိုင်၏။
သမ္မာဝါယမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ မဂ္ဂင်သုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံလျှင် သမာဓိက္ခန္ဓ မဂ္ဂင်ဖောင်ကို စီးနိုင်၏။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ မဂ္ဂင်နှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံလျှင် ပညာက္ခန္ဓ မဂ္ဂင်ဖောင်ကို စီးနိုင်၏ (၂ ဆင့်)။
သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်ဖောင်ကိုစီးနိုင်လျှင် ကာယကံ ဝစီကံကိုနိုင်၏။
သမာဓိက္ခန္ဓမဂ္ဂင် ဖောင်ကိုစီးနိုင်လျှင် ရုန့်ရင်းသော မနောကံကိုနိုင်၏။
ပညာက္ခန္ဓမဂ္ဂင်ဖောင်ကို စီးနိုင်လျှင် ဝိပလ္လာသဖြင့် ဖြစ်ထိုက်သော ဥပ္ပတ္တိရဟကံကို နိုင်၏ (၃ဆင့်)။
ကာယကံ ဝစီကံ ကိုနိုင်လျှင် ဝီတိက္ကမကိလေသာကို ပယ်နိုင်၏။
ရုန့်ရင်းသော မနောကံကိုနိုင်လျှင် ပရိယုဋ္ဌာနကိလေသာကိုပယ်နိုင်၏။
ဥပ္ပတ္တိရဟကံကိုနိုင်လျှင် ဝိပလ္လာသကိလေသာကို ပယ်နိုင်၏။ ဝါ၊ အနုသယကို ပယ်နိုင်၏။ သစ္စာလေးပါးကို မြင်ရှာတော့၏။ ဝါ၊ နိဗ္ဗာန်ကို မြင်ရှာတော့၏ (၄ ဆင့်)။
ဤသို့လည်းသိအပ်သေး၏။ မဂ္ဂင်ရှိ၏ အပြားကိုကား သိလောက်ပြီ။
ဆဋ္ဌပုစ္ဆာ ပြီး၏။
၈၅ - ထို မဂ္ဂသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်းဟူသော သတ္တမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း
(၇) ထို မဂ္ဂသစ္စာ၏ နယ်ကား အဘယ်မျှ ကျယ်သနည်း ဟူရာ၌ -
မဂ္ဂသစ္စာသည် လောကီမဂ္ဂသစ္စာ လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာဟူ၍ နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။ ထိုတွင် လောကီမဂ္ဂသစ္စာ၏ နယ်ကား ဘုံ၏အစွမ်းအားဖြင့် ဘဝဂ်, ဓမ္မ၏အစွမ်း အားဖြင့် ဂေါတြဘူတိုင်အောင် ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ တို့နှင့်အတူ နယ်ကျယ်၏။
လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာ၌ကား ဘုံ၏အစွမ်းအားဖြင့် ဘဝဂ်, ဓမ္မ၏ အစွမ်းအားဖြင့် မဂ်စိတ္တုပ္ပါဒ်တို့၏သဘောသည် တချက်တည်း ဖြစ်၍ ချုပ်တတ်ရကား ဥပါဒ် ဌီ ဘင် မျှရှိ၏။ အလွန်ထင်ရှားလှ၏။ အာဂုံကို မရေးတော့ပြီ။
သတ္တမပုစ္ဆာပြီး၏။
၈၆ - ထို မဂ္ဂသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း၊ အဘယ်သို့သိလျှင် သံသရာမှ လွတ်သနည်း ဟူသော အဋ္ဌမပုစ္ဆာကို ဖြေရှင်း၍ ပြခြင်း။
(၈) ထိုမဂ္ဂသစ္စာကို အဘယ်သို့ သိရုံမျှနှင့် သံသရာမှ မလွတ်သနည်း။ အဘယ်သို့ သိလျှင် သံသရာမှလွတ်သနည်း ဟူရာ၌ -
ဤမဂ္ဂသစ္စာသည် ဘာဝေတဗ္ဗ ရှိ၏။ ဘာဝေတဗ္ဗသည်လည်း ဥပ္ပါဒဘာဝနာ, ဝဍ္ဎနဘာဝနာ ဟူ၍ နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့သည် မိမိ၏သန္တာန်၌ မပျက်မစီး ဖြစ်စေခြင်းသည် ဥပ္ပါဒဘာဝနာ မည်၏။
တနေ့ထက်တနေ့ မဂ်ဉာဏ်ကို မရလျှင် ရအောင် ပွါးစေခြင်းသည် ဝဍ္ဎနာဝနာမည်၏။
ထိုကြောင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ဤတရားတို့တွင် သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်ကို ရှေးဦးစွာ ဖြစ်စေလျက် သမာဓိက္ခမ္မမဂ္ဂင် ပညာက္ခန္ဓမဂ္ဂင် တို့ကို ပွါးစီးစေရာ၏။
တနည်း ထိုမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့တွင် -
သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်သုံးပါးသည် ဝိရတီဘာဝနာ မည်၏။
သမာဓိက္ခမ္မမဂ္ဂင်သုံးပါးသည် ဧကဂ္ဂတာဘာဝနာ မည်၏။
ပညာက္ခန္ဓမဂ္ဂင်နှစ်ပါးသည် ဒဿနဘာဝနာ မည်၏။
ထိုကြောင့် ဝိရတီဘာဝနာကို ရှေးဦးစွာဖြစ်စေလျက် ဧကဂ္ဂတာဘာဝနာ ဒဿနဘာဝနာတို့ကို ကြီးပွါးမြင့်မြတ်စေရာ၏။
သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော၊ စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ။ အာတာပီ နိပကော ဘိက္ခု၊ သော ဣမံ ဝိဇဋယေဇဋန္တိ။
သံယုတ်ပါဠိတော်။
သပညော၊ တိဟိတ်ပဋိသန္ဓေ ပညာဖြင့်သိမြင်သော ပညာလည်း ရှိသော။
နရော၊ ယောက်ျားမြတ်ဖြစ်သောသူသည်။
သီလေ၊ သမထ ဝိပဿနာ၏ ဥပနိဿယ ပါဒကဖြစ်သော လောကိယသီလ လောကုတ္တရာသီလ၌။
ပတိဋ္ဌာယ၊ ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ မကျိုးမပျက်စေသဖြင့် ကောင်းစွာတည်ဦး၍။
စိတ္တဉ္စ၊ စိတ်လျှင်သီသရှိသော ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိကို လည်းကောင်း။
ပညဉ္စ၊ ဝိပဿနာပညာကို လည်းကောင်း။
ဘာဝယံ ဘာဝယမာနော၊ ပွါးစေတတ်ထသော။
အာတာပီ၊ ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လရှိထသော။
နိပကော၊ လုံ့လသည် ချီးမြှောက်အပ်သောအားဖြင့် ခပ်သိမ်းသော ကိစ္စ၌ အကြီးမြှောက်သော ပရိဟာရိယက ပညာလည်း ရှိထသော။
ယောဘိက္ခု၊ အကြင် ရဟန်းသည်။
ဣဓ သာသနေ၊ ဤငါဘုရား၏ အဆုံးအမ တည်းဟူသော သာသနာတော်၌။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
သော တာဒိသော ဘိက္ခု၊ ထိုသို့သော သီလ, သမာဓိ, သုံးပါးသောပညာ, ဝီရိယ တည်းဟူသော ခြောက်ပါးသော တရားတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည်။
ဣမံ ဇဋံ၊ ဤသတ္တဝါတို့ကို ဘုံသုံးပါး၌ မြှေးယှက်တတ်သော တဏှာတည်းဟူသော ချုံကို။
ဝိဇဋယေ ဝိဇဋယေယျ သံဆိန္ဒေယျ သမ္မဒါလေယျ၊ ထွင်းနိုင် ဖြတ်နိုင် လှစ်ခွါနိုင်သည်ဖြစ်ရာ၏။
ထိုသို့ဟောတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော်မြတ်နှင့်ညီစွာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ဖြစ်စေခြင်း ပွါးစေခြင်း ရှိသောသူသည် မဂ္ဂသစ္စာကိုလည်း သိသောသူ မည်၏။ ထိုကြောင့် မဂ္ဂသစ္စာကို သိလိုသော သူတော်ကောင်းတို့သည် ရှေးဦးစွာ သရဏဂုံသုံးပါးတို့နှင့် တကွ သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်ကို ဖြစ်စေရာ၏။ ထိုနောက်မှ သမာဓိက္ခန္ဓမဂ္ဂင် ပညာက္ခန္ဓမဂ္ဂင် တို့ကို ကိစ္စပြီးအောင် ပွါးစေရာ၏။
၈၇ - သရဏဂုံ သုံးပါးကို ပြခြင်း
ချဲ့၍ဆိုဦးအံ့။
ဤစကားရပ်၌ သရဏဂုံတည်သည်ဖြစ်၍ ဥပါသကာ ဥပါသကီ ဖြစ်လိုသော သူတော်ကောင်းတို့သည် -
“ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ ဘန္တေဥပါသကော ဟောတီတိ။ ယတော စ ခေါ မဟာနာမ ဗုဒ္ဓ” သရဏံ ဂတော၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော၊ သံယံ သရဏံ ဂတော၊ ဧတ္ထာဝတာ ခေါ မဟာနာမ ဥပါသကော ဟောတီတိ”
ဟူသော မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် ပါဠိတော်နှင့်အညီ -
“ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ”
ဤသို့သော နည်းဖြင့် -
- ရဟန်းသာမဏေတို့ အထံ၌ဖြစ်စေ,
- ရုပ်ပွါးဆင်းတု စေတီ ပုထိုး အထံ၌ဖြစ်စေ,
- သရဏဂုံလက္ခဏာကိုသိသော ဥပါသကာတို့ အထံ၌ဖြစ်စေ,
- မိမိတို့အလိုအလျောက်ဖြစ်စေ,
ရတနာသုံးပါး၌ ရိုသေမြတ်နိုးခြင်းကိုဖြစ်စေ၍ ကောင်းစွာဆောက်တည်အပ်၏။
ဘန္တေ၊ ရွှေဘုန်းတော် အရှင်ဘုရား။
ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ အဘယ်သို့သော အကြောင်းကြောင့်သာလျှင်။
ဥပါသကော၊ ဥပါသကာမည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ၊ လျှောက်၏။
မဟာနာမ၊ မဟာနာမ်မင်း။
ယော၊အကြင်သူသည်။
ယတော ခေါ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဗုဒ္ဓံ၊ ဘုရားကို။
သရဏံ၊ ကိုးကွယ်ခြင်းသို့။
ဂတော၊ ရောက်၏။
ဓမ္မံ၊ တရားကို။
သရဏံ၊ ကိုးကွယ်ခြင်းသို့။
ဂတော၊ ရောက်၏။
သံဃံ၊ သံဃာကို။
သရဏံ၊ ကိုးကွယ်ခြင်းသို့။
ဂတော၊ ရောက်၏။
မဟာနာမ၊ မဟာနာမ်မင်း။
ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ ဤသို့ ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ခြင်း တည်းဟူသော အကြောင်း ကြောင့်သာလျှင်။
သော၊ ထိုသူသည်။
ဥပါသကာ၊ ဥပါသကာမည်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ဤသို့။
အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူ၏။
သရဏဂုံ အနက်ကား။
အဟံ၊ အကျွန်ုပ်သည်။
ဗုဒ္ဓံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
သရဏံ သရဏံဣတိ၊ ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဂစ္ဆာမိ၊ ဆည်းကပ်ပါ၏။
ဓမ္မံ၊ တရားတော်မြတ်ကို။
သရဏံ သရဏံဣတိ၊ ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဂစ္ဆာမိ၊ ဆည်းကပ်ပါ၏။
သံဃံ၊ သံဃာတော်မြတ်ကို။
သရဏံ သရဏံဣတိ၊ ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဂစ္ဆာမိ၊ ဆည်းကပ်ပါ၏။
ထိုသုံးပါးသောသရဏဂုံတို့တွင် ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၌ ဗုဒ္ဓမည်သည်ကား ပစ္စုပ္ပန် အတိတ် အနာဂတ် ကာလသုံးပါးတို့၌ ဖြစ်သော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အနုတ္တရဝိမောက္ခတို့ဖြင့် ထုံအပ်သော ခန္ဓာတော်အစဉ်ကို လည်းကောင်း, သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ နီးစွာသောအကြောင်းဖြစ်သော သစ္စာလေးပါး တရားကို သိတော်မူတတ်သော အတုမရှိသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို လည်းကောင်း, စွဲ၍ ပညတ်အပ်သော ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့ထက် လွန်မြတ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဗုဒ္ဓမည်၏။
ဗုဒ္ဓေါတိ သဗ္ဗဓမ္မေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏနိမိတ္တာနုတ္တရ ဝိမောက္ခာဓိဂမ ပရိဘာဝိတ ခန္ဓသန္တာနံ သဗ္ဗညုတညာဏ ပဒဋ္ဌာနံ ဝါ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓိံ ဥပါဒါယ ပညတ္တော သတ္တာတိသယော ဗုဒ္ဓေါ။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် အဋ္ဌကထာ။
ဗုဒ္ဓေါတိ၊ ဗုဒ္ဓမည်သည်ကား။
သဗ္ဗဓမ္မေသု၊ အလုံးစုံသော တရားအပေါင်းတို့၌။
အပ္ပဋိဟတဉာဏနိမိတ္တာနုတ္တရ ဝိမောက္ခာဓိဂမ ပရိဘာဝိတ ခန္ဓသန္တာနံ၊ ပိတ်ပင် ဆီးတားခြင်းမရှိသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အနုတ္တရ ဝိမောက္ခအဓိဂမတို့ဖြင့်ထုံအပ်သော ခန္ဓာအစဉ်ကို၎င်း။
သဗ္ဗညုတညာဏ ပဒဋ္ဌာနံ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ နီးစွာသော အကြောင်းဖြစ်သော။
သစ္စာဘိသမ္ဗောဓိံ ဝါ၊ သစ္စာလေးပါးကို သိတတ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို လည်းကောင်း။
ဥပါဒါယ၊ စွဲ၍။
ပညတ္တော၊ ပညတ်အပ်သော။
သတ္တာတိသယော၊ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့ထက် လွန်ကဲသော မြတ်စွာဘုရား သည်။
ဗုဒ္ဓေါ၊ ဗုဒ္ဓမည်၏။
ယင်းသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော သတ္တဝိသေသဟု ဆိုအပ်သော ဘုရားကိုယ်တော်မြတ်ကို ရည်မှတ်၍ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ဆင်းရဲကို ပယ်ဖျောက် တားမြစ်၍ စီးပွါး ချမ်းသာကို ဆောင်တတ်သည်ဖြစ်၍ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်၏ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော သူသည် ဗုဒ္ဓံသရဏံဂစ္ဆာမိ သရဏဂုံကို ဆောက်တည် သည်မည်၏။
ဓမ္မံသရဏံဂစ္ဆာမိ၌ ဓမ္မမည်သည်ကား မဂ်လေးတန် ဖိုလ်လေးတန် နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဟုဆိုအပ်သော ဆယ်ပါးသောတရား အပေါင်းသည် ဓမ္မမည်၏။
ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇမာနေ စတူသု အပါယေသု ဝဋ္ဋ ဒုက္ခေသု စ အပတမာနေ ကတွာ သတ္တေ ဓာရေတီတိ ဓမ္မော၊ အရိယမဂ္ဂေါစေဝ နိဗ္ဗာနဉ္စ။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
ယော သဘာဝေါ၊ အကြင်သဘောတရားသည်။
ယထာနုသိဋ္ဌံ၊ ဆုံးမတော်မူတိုင်း။
ပဋိပဇ္ဇမာနေ၊ ကျင့်ကုန်သော။
သတ္တေ၊ သတ္တဝါတို့ကို။
စတူသု၊ လေးပါးကုန်သော။
အပါယေသု စ၊ အပါယ်ဘုံတို့၌၎င်း။
ဝဋ္ဋဒုက္ခေသု စ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲတို့၌၎င်း။
အပတမာနေ၊ မကျသည်တို့ကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဓာရေတိ၊ ဆောင်တတ်၏။
ဣတိတသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
သော သဘာဝေါ၊ ထိုသဘောတရားသည်။
ဓမ္မော၊ ဓမ္မမည်၏။
အရိယမဂ္ဂေါ စေဝ၊ အရိယမဂ်ကို လည်းကောင်း။
နိဗ္ဗာနဉ္စ၊ နိဗ္ဗာန်ပရိယတ်ကို လည်းကောင်း။
လဗ္ဗတိ၊ ရအပ်၏။
ဤသို့သော ဝစနတ္ထဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူတိုင်း ကျင့်သဖြင့် မိမိကို ရွက်ဆောင်ကုန်သော သတ္တဝါတို့ကို အပါယ်လေးပါး တည်းဟူသော ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ မကျရအောင် ဆောင်တတ်သော ကြောင့် ဓမ္မမည်၏။ ယင်းသို့ဆိုအပ်ပြီးသော ဆယ်ပါးသောတရားကို ရည်မှတ်၍ ဤတရားတော်သည် ဆင်းရဲကိုပယ်ဖျောက် တားမြစ်၍ စီးပွါးချမ်းသာကို ရွက်ဆောင်တတ်သည်ဖြစ်၍ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်၏ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်သောသူသည် ဓမ္မံသရဏံဂစ္ဆာမိ သရဏဂုံကို ဆောက်တည်သည်မည်၏။
သံယံသရဏံဂစ္ဆာမိ၌ သံဃာမည်သည်ကား မဂ္ဂဋ္ဌာန်လေးယောက် ဖလဋ္ဌာန် လေးယောက် ဟုဆိုအပ်သော ရှစ်ယောက်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ် အပေါင်းသည် သံဃာမည်၏။
ဒိဋ္ဌိသီလသာမညေန သံဟတော ဃဋိတော သမ္မတောတိ သံဃော အဋ္ဌအရိယ ပုဂ္ဂလသမူဟော။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
ယော ဂဏော၊ အကြင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အပေါင်းကို။
ဒိဋ္ဌိသီလသာမညေန၊ အယူသီလ တူသည်၏အဖြစ်ဖြင့်။
သံဟတော ဃဋိတော သမ္မတော၊ ပေါင်းအပ်၏။
ဣတိ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
သော ဂဏော၊ ထိုအရိယာ ရှစ်ယောက်အပေါင်းသည်။
သံဃော၊ သံဃာ မည်၏။
အဋ္ဌအရိယပုဂ္ဂလသမူဟော၊ ရှစ်ယောက်သော အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်အပေါင်းကို။
လဗ္ဘတိ၊ ရအပ်၏။
ဤသို့သော ဝစနတ္ထဖြင့် အရိယာ ဖြစ်သောအယူ အရိယာဖြစ်သောသီလ၏ အချင်းချင်း မထူးမပြား တယောက်သည် တယောက် တူမျှညီညွှတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ပေါင်းအပ်သောကြောင့် သံဃာ မည်၏။
ယင်းသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော ရှစ်ယောက်သော ပရမတ္ထ သံဃာတော်ကို ရည်မှတ်၍ ဤသံဃာတော်သည် ဆင်းရဲကို ပယ်ဖျောက်တားမြစ်၍ စီးပွါးချမ်းသာကို ဆောင်ပေ တတ်သည်ဖြစ်၍ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်၏ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်သော သူသည် သံဃံသရဏံဂစ္ဆာမိ သရဏဂုံကို ဆောက်တည်သည် မည်၏။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဘုရား တရား သံဃာ ဤ ရတနာ သုံးပါးသာလျှင် မကောင်းကျိုးကို ဖျောက်၍ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ပေးတတ်၏ ဟူ၍ ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်ခြင်းသည် သရဏဂုံ သုံးပါးကို ဆောက်တည်သည် မည်၏။
၈၈ - လောကီသရဏဂုံ လောကုတ္တရာသရဏဂုံကို ပြခြင်း
ထိုသရဏဂုံသည် -
“သရဏဂမနဘေဒေပန ဒုဝိဓံ သရဏဂမနံ လောကုတ္တရံ လောကိယဉ္စ”
ဟူသော အဋ္ဌကထာပါဌ်နှင့် အညီ လောကုတ္တရာသရဏဂုံ လောကီသရဏဂုံ ဟူ၍ နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် လောကုတ္တရာသရဏဂုံ မည်သည်ကား -
မဂ်ကိုရသဖြင့် သစ္စာ လေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းသည် လောကုတ္တရာသရဏဂုံ မည်၏။ ထို သရဏဂုံသည် မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိကုန်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား မဂ်ဖြစ်သောခဏ၌ သရဏဂုံ၏ ညစ်ညူးကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သည် ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြုလျက် ကိစ္စအားဖြင့် အလုံးစုံသော ရတနာသုံးပါးအပေါင်း၌ တပြိုင်နက် ပြည့်စုံသည်သာ ဖြစ်၏။
တတ္ထ လောကုတ္တရံ ဒိဋ္ဌသစ္စာနံ မဂ္ဂက္ခဏေ သရဏဂမနုပက္ကိလေသ သမုစ္ဆေဒေန အာရမ္မဏတော နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ဟုတွာ ကိစ္စတော သကလေပိ ရတနတ္တယေ ဣဇ္ဈတိ။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ထိုနှစ်ပါးသော သရဏဂုံတို့တွင်။
လောကုတ္တရံ၊ လောကုတ္တရာသရဏဂုံသည်။
ဒိဋ္ဌသစ္စာနံ၊ မြင်အပ်သော သစ္စာရှိကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။
မဂ္ဂက္ခဏေ၊ မဂ်ခဏ၌။
သရဏဂမနုပက္ကိလေသ သမုစ္ဆေဒေန၊ သရဏဂုံ ညစ်ညူးခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်သော ကိလေသာကိုဖြတ်သဖြင့်။
ဣဇ္ဈတိ၊ ပြီး၏။
အာရမ္မဏတော၊ အာရုံအားဖြင့်။
နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ၊ နိဗ္ဗာန်လျှင်အာရုံရှိသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
ကိစ္စတော၊ ကိစ္စအားဖြင့်။
သကလေပိ၊ အလုံးစုံလည်းဖြစ်သော။
ရတနတ္တယေ၊ ရတနာသုံးပါးအပေါင်း၌။
ဣဇ္ဈတိ၊ ပြီး၏။
လောကီသရဏဂုံသည်ကား -
ဆယ်ပါးသော ပုညကြိယာဝတ္ထုတို့တွင် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပုညကြိယာဝတ္ထု ဟု ဆိုအပ်သော ဘုရားအစရှိသော ရတနာသုံးပါးတို့၌ ယုံကြည်သဒ္ဓါခြင်း တည်းဟူသော သဒ္ဓါတရား ကိုရခြင်းသည် လည်းကောင်း, သဒ္ဓါလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ အရဟံ အစရှိသော ဂုဏ်တော်, သွက္ခာတတာ အစရှိသော တရားတော်၏ ဂုဏ်တော်, သုပ္ပဋိပန္နံ အစရှိသောသံဃာတော်၏ ဂုဏ်တော်, ထိုရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကို ဟုတ်မှန်စွာ သိခြင်းဟု ဆိုအပ်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် လည်းကောင်း လောကီသရဏဂုံ မည်၏။
လောကိယံ ပန ပုထုဇ္ဇနာနံ သရဏဂမနုပက္ကိလေသေ ဝိက္ခမ္ဘနေန အာရမ္မဏတော ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏာရမ္မဏံ ဟုတွာ ဣဇ္ဈတိ၊ တံ အတ္ထတော ဗုဒ္ဓါဒီသု သဒ္ဓါပဋိလာဘော၊ သဒ္ဓါမူလိကာ စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဒသသု ပုညကြိယဝတ္ထူသု ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
လောကိယံ ပန၊ လောကီသရဏဂုံသည်ကား။
ပုထုဇ္ဇနာနံ၊ ပုထုဇန်တို့အား။
သရဏဂမနုပက္ကိလေသေ၊ သရဏဂုံ၏ညစ်ညူးကြောင်းဖြစ်သော ကိလေသာတို့ကို။
ဝိက္ခမ္ဘနေန၊ ပယ်ခွါသဖြင့်။
အာရမ္မဏတော၊ အာရုံအားဖြင့်။
ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏာရမ္မဏံ၊ ဘုရားအစရှိသော အာရုံရှိသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
ဣတိ၊ ပြီး၏။
တံ၊ ထိုသရဏဂုံသည်။
အတ္ထတော၊ တရားကိုယ်အားဖြင့်။
ဗုဒ္ဓါဒီသု၊ ဘုရားအစရှိ ကုန်သော။
ဝတ္ထူသု၊ ရတနာသုံးပါး၌။
သဒ္ဓါပဋိလာဘော၊ သဒ္ဓါတရားကိုရခြင်းတည်း။
သဒ္ဓါမူလိကာ၊ သဒ္ဓါအရင်းရှိသော။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ စ၊ ပညာသည်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဒသသု၊ ဆယ်ပါးကုန်သော။
ပုညကြိယဝတ္ထူသု၊ ပုညကြိယာဝတ္ထု တို့တွင်။
ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မန္တိ၊ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ မိန့်အပ်၏။
ဤအဋ္ဌကထာဝယ် သဒ္ဓါပဋိလာဘော ဟူသောပါဠိဖြင့် ဉာဏဝိပ္ပယုတ်သရဏဂုံကို ပြသည်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသောပါဠိဖြင့် ဉာဏသမ္ပယုတ်သရဏဂုံကို ပြသည်ဟု ၎င်းဋီကာ၌ဆို၏။
၈၉ - အတ္တသန္နိယျာတန စသော သရဏဂုံ လေးပါးကို ပြခြင်း
ထို လောကီသရဏဂုံ သည်လည်း -
“တယိဒံ စတုဓာပဝတ္ထတိ အတ္တသန္နိယျာတနေရ တပ္ပရာယဏတာယ သိဿဘာ- ဂူပဂမနေန ပဏိပါတေနာတိ”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာနှင့်အညီ -
- ၁။ အတ္တသန္နိယျာတန သရဏဂုံ,
- ၂။ တပ္ပရာယဏတာ သရဏဂုံ,
- ၃။ သိဿဘာဝူပဂမန သရဏဂုံ,
- ၄။ ပဏိပါတ သရဏဂုံ”
ဟူ၍ လေးပါးအပြားရှိ၏။
ထိုလေးပါးတို့တွင် -
အတ္တသန္နိယျာတနသရဏဂုံ ဟူသည်ကား ယနေ့ကိုအစပြု၍ အကျွန်ုပ်ကိုယ်ကို -
ဘုရားအား အပ်နှင်းပါ၏,
တရားတော်အား အပ်နှင်း၏,
သံဃာတော်အား အပ်နှင်းပါ၏,
ဟု ဘုရား အစရှိသော ရတနာသုံးပါးတို့အား သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက် ခြင်းအကျိုးငှါ မိမိကိုယ်ကိုစွန့်ခြင်းသည် အတ္တသန္နိယျာတနသရဏဂုံ မည်၏။
တပ္ပရာယဏတာသရဏဂုံ ဟူသည်ကား ယနေ့ကို အစပြု၍ ငါကား -
ဘုရားသာလျှင် ကိုးကွယ် လည်းလျောင်းရာရှိ၏,
တရားသာလျှင် ကိုးကွယ် လည်းလျောင်းရာရှိ၏,
သံဃာသာလျှင် ကိုးကွယ် လည်းလျောင်းရာရှိ၏
ဟူ၍ အကျွန်ုပ်ကို မှတ်တော်မူပါလော့။ ဤသို့ အစရှိသည်ဖြင့် ထိုရတနာသုံးပါး သာလျှင် ကိုးကွယ် လည်းလျောင်းရာရှိသောသူ၏ အဖြစ်သည် တပ္ပရာယဏတာ မည်သော သရဏဂုံ မည်၏။
သိဿဘာဝူပဂမနသရဏဂုံ မည်သည်ကား ယနေ့ကိုအစပြု၍ ငါကား -
ဘုရား၏ အနီးနေ တပည့်တည်း,
တရားတော်၏ အနီးနေ တပည့်တည်း,
သံဃာတော်၏ အနီးနေ တပည့်တည်း,
ဤသို့ အကျွန်ုပ်ကို မှတ်တော်မူပါလော့ဟု မိမိကိုယ်ကို ရတနာသုံးပါးတို့၏ တပည့် အဖြစ်သို့ ရောက်စေခြင်းသည် သိဿဘာဝူပဂမန သရဏဂုံ မည်၏။
ပဏိပါတသရဏဂုံ မည်သည်ကား ယနေ့ကိုအစပြု၍ ငါကား - ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်း လက်အုပ်ချီခြင်း ရိုသေကျိုးနွံ တုပ်ဝပ်ခြင်းကို ရတနာသုံးပါးအားသာလျှင် ပြုပါ၏။ ဤသို့ အကျွန်ုပ်ကို မှတ်တော်မူပါလော့ဟု ရတနာသုံးပါးတို့၌ လွန်စွာကျိုးနွံ တုပ်ဝပ်ခြင်း ရိုသေခြင်းသည် ပဏိပါတသရဏဂုံ မည်၏။
တယိ တံဣဒံ စတုဓာ ပဝတ္တတိ အတ္တသန္နိယျာတနေန တပ္ပရာ ယနတာယ သိဿဘာဝူပဂမနေန ပဏိပါတေနာတိ။
တယိ တံဣဒံ၊ ထိုလောကီသရဏဂုံသည်။
အတ္တသန္နိယျာတနေန၊ မိမိကိုယ်ကို ဆောင်နှင်းသဖြင့်၎င်း။
တပ္ပရာယဏတာယ၊ ထို ရတနာ သုံးပါးသာလျှင် လည်းလျောင်းရာ ရှိသော အဖြစ် ဖြင့်၎င်း။
သိဿဘာဝူပဂမနေန၊ တပည့်၏အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်သဖြင့် လည်းကောင်း။
ပဏိပါတေန၊ ကျိုးနွံနှိမ့်ချသဖြင့် လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
စတု၊ လေးပါးအပြားအားဖြင့်။
ပဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။
ဤလေးပါးသော သရဏဂုံတို့တွင် တပါးပါးသော သရဏဂုံကို ဆောက်တည်လျှင်ပင် သရဏဂုံဆောက်တည်သည်မည်၏။
ယခုကာလ ဆောက်တည်ကြသော သရဏဂုံသည်ကား တပ္ပရာယဏတာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ဆောက်တည်သည်ဖြစ်၍ တပ္ပရာယဏတာ သရဏဂုံ မည်၏။
၉၀ - ဉာတိဘယစသော ပဏိပါတသရဏဂုံလေးပါးကို ပြခြင်း
ထို ပဏိပါတသရဏဂုံသည်လည်း -
၁။ ဉာတိပဏိပါတ၊
၂။ ဘယပဏိပါတ၊
၃။ အာစရိယပဏိပါတ၊
၄။ ဒက္ခိဏေယျပဏိပါတ၊ ဟူ၍ လေးပါး အပြားရှိ၏။
ထိုလေးပါးတို့တွင် အကြင် သာကိယမင်းမျိုးသည် လည်းကောင်း၊ အကြင် ကောလိယ မင်းမျိုးသည် လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့၏ အဆွေအမျိုး ဖြစ်သည်ဟူ၍ နှလုံးပြုသဖြင့် ဆွေဝတ်မျိုးဝတ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဘုရားအား ရှိခိုးပူဇော် နှိမ့်ချတုပ်ဝပ် ကျိုးနွံခြင်း စသည်ကိုပြုခြင်းသည် ဉာတိပဏိပါတမည်၏။
အကြင်သူသည် အရှင်ဂေါတမသည် မင်းစိုးရာဇာ ပူဇော်ထိုက်သော သူတည်း။ ကြီးသောအာနုဘော် ရှိသောသူတည်း။ ရှိမခိုး မကျိုးနွံဘဲ နေသည်ရှိသော် ဘေးအန္တရာယ်ကိုလည်း ပြုရာ၏ဟု နှလုံးသွင်း၍ ကြောက်သောအားဖြင့် ရှိခိုးပူဇော် ကျိုးနွံခြင်း စသည်ကိုပြုခြင်းသည် ဘယပဏိပါတ မည်၏။
အကြင်သူသည်လည်း ဘုရားဖြစ်တော်မမူမီ ဘုရားလောင်း လက်ထက်က တစုံ တခုသော အတတ်ပညာ သင်ဘူးသည်ကို အောက်မေ့၍ဖြစ်စေ။ ဘုရားဖြစ်တော် မူပြီးသော ကာလ၌လည်း ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးစီးပွါးနှင့်စပ်သော အဆုံးမတော်ကို နာဘူး သင်ဘူး၍ဖြစ်စေ။ ဤအရှင် ဂေါတမသည် ငါ၏ဆရာ ဖြစ်ဘူးသောသူတည်း ဟု နှလုံးသွင်း၍ ဆရာဝတ် တပည့်ဝတ် အစွမ်းဖြင့် ရှိခိုးပူဇော် ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်ခြင်း စသည်ကို ပြုခြင်းသည် အာစရိယပဏိပါတ မည်၏။
အကြင်သူသည် လူနတ်တို့အား လိုအပ်တောင့်တအပ်သော လောကီ လောကုတ္တရာ ကောင်းကျိုးကို ပေးတတ်သည်ဖြစ်၍ လောက၌ မြတ်သော အလှူပူဇော်ခြင်း စသည်ကို ခံတော်မူထိုက်သတည်း ဟု နှလုံးသွင်း၍ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ် ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းကို ပြုခြင်းသည် ဒက္ခိဏေယျပဏိပါတ မည်၏။
ဤလေးပါးသော ပဏိပါတတို့တွင် ရတနာသုံးပါးသည် အမြတ်အထွတ်ဖြစ်သည်ဟု နှလုံးပြု၍ ဒက္ခိဏေယျ အဖြစ်ဖြင့် ကျိုးနွံ တုပ်ဝပ် ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းစသည်ကို ပြုခြင်းသည်သာလျှင် သရဏဂုံ ဆောက်တည်သည် မည်၏။
ဆွေမျိုးဖြစ်ဘူးသောအားဖြင့်၎င်း, ကြောက်ရွံ့သောအားဖြင့်၎င်း, ဆရာဖြစ်ဘူးသော အားဖြင့်၎င်း ဤသို့ ဉာတိ ဘယ အာစရိယ အဖြစ်ဖြင့် နှလုံးသွင်း၍ ရှိခိုးခြင်း တုပ်ဝပ်ခြင်း စသည်ကို ပြုသော်လည်း သရဏဂုံဆောက်တည်သည် မမည်။
သော ပနေသ ဉာတိဘယအာစရိယ ဒက္ခိဏေယျဝသေန စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ၊ တတ္ထ ဒက္ခိဏေယျတာဟေတုကေန ပဏိပါတေန သရဏဂမနံ ဟောတိ၊ န ဣတရေဟိ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
သော ပနေသ၊ သော ပန ဧသော၊ ထို ပဏိပါတသည်။
ဉာတိ ဘယ အာစရိယ ဒက္ခိဏေယျ ဝသေန၊ အမျိုးဟူ၍ ကိုးကွယ်ခြင်း, ကြောက်၍ ကိုးကွယ်ခြင်း, ဆရာဟူ၍ ကိုးကွယ်ခြင်း, အမြတ်ဟူ၍ ကိုးကွယ်ခြင်းကို ပြုသည် အစွမ်းအားဖြင့်။
စတုဗ္ဗိဓော၊ လေးပါး အပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုလေးပါးတို့တွင်။
ရက္ခိဏေယျတာဟေတုကေန၊ မြတ်သောအလှူကို ခံထိုက်သော အဖြစ်လျှင် အကြောင်းရှိသော။
ပဏိပါတေန၊ ကျိုးနွံခြင်းဖြင့်။
သရဏဂမနံ၊ သရဏဂုံ ဆောက်တည်ခြင်း မည်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတရေဟိ၊ ဒက္ခိဏေယျမှ တပါးသော ဉာတိ ဘယ ာ စရိယတို့ဖြင့်။
နဟောတိ၊ သရဏဂုံဆောက်တည်သည် မဖြစ်။
ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် ဒက္ခိဏေယျ အဖြစ်ဖြင့် သရဏဂုံ ဆောက်တည် ကုန်သော ဥပါသကာယောက်ျား ဥပါသကီမိန်းမ တို့အား သာသနာတော်မှ အပ ဖြစ်သော တိတ္တိတို့အား ထိုတိတ္ထိတို့အထံ၌ ရဟန်းပြုသောဆွေမျိုး လူဖြစ်သော ဆွေမျိုး ထိုဆွေမျိုးတို့ကို ဆွေမျိုးဝတ် ဝတ်မပျက်စေသည် အစွမ်းဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ခြင်း ကို ပြုသော်၎င်း, တိုင်းနိုင်ငံကို အစိုးရသော မင်းတို့ကို ကြောက်သည်၏အစွမ်းဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းကို ပြုသော်လည်းကောင်း သရဏဂုံ မပျက်။
ဧဝံ ဂဟိတသရဏဿ ဥပါသကဿ ဝါ ဥပါသိကာယ ဝါ အညတိတ္ထိ ယေသု ပဗ္ဗဇိတမ္ပိ ဉာတိံ ဉာတကာ မေ အယန္တိ ဝန္ဒတော သရဏဂမနံ န ဘိဇ္ဇတိ၊ ပဂေဝ အပဗ္ဗဇိတံ။ တထာ ရာဇာနံ ဘယဝသေန ဝန္ဒတော၊ သော ဟိ ရဋ္ဌပူဇိတတ္ထာ အဝန္ဒိယမာနော အနတ္ထံပိ ကရေယျာတိ တထာ ယံကိဉ္စိ သိပ္ပသိက္ခာပနတိတ္ထိယံပိ အာစရိယော မေ အယန္တိ ဝန္ဒန္တောပိ န ဘိဇ္ဇတီတိ။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဂဟိတသရဏဿ၊ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျအဖြစ်ဖြင့်ယူအပ်သော သရဏဂုံရှိသော။
ဥပသကဿ ဝါ၊ ဒါယကာ ယောက်ျားအား၎င်း။
ဥပါသိကာယ ဝါ၊ ဒါယိကာမိန်းမအား၎င်း။
အညတိတ္ထိယေသု၊ သာသနာမှ အပဖြစ်သောတိတ္ထိတို့၌။
ပဗ္ဗဇိတံ၊ ရဟန်းပြုသော။
ဉာတိံပိ၊ ဆွေမျိုးကိုလည်း။
အယံ၊ ဤရဟန်းသည်။
မေ၊ ငါ၏။
ဉာတကောတိ၊ ဆွေမျိုးတည်းဟု။
ဝန္ဒတောပိ၊ ရှိခိုးသော်လည်း။
သရဏဂမနံ၊ သရဏဂုံသည်။
န ဘိဇ္ဇတိ၊ မပျက်။
အပဗ္ဗဇိတံ၊ ရဟန်းမပြုသောသူကို။
ဝန္ဒနေ၊ ရှိခိုးခြင်း၌။
ပဂေဝ၊ အဘယ်ဆိုဘွယ်ရာ ရှိအံ့နည်း။
န ဘိဇ္ဇတိ ဧဝ၊ မပျက်သည်သာလျှင်တည်း။
တထာ၊ ထို့အတူ။
ရာဇာနံ၊ မင်းကို။
ဘယဝသေန၊ ကြောက်သည် အစွမ်းဖြင့်။
ဝန္ဒတော၊ ရှိခိုးသော်လည်း။
န ဘိဇ္ဇတိ၊ မပျက်။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
သော ရာဇာ၊ ထိုမင်းသည်။
ရဋ္ဌပူဇိတတ္ထာ၊ တိုင်းနိုင်ငံသားတို့သည် ပူဇော်အပ်သည်အဖြစ်နှင့်။
အဝန္ဒိယမာနော၊ ရှိမခိုးသည်ရှိသော်။
အနတ္ထံပိ၊ အကျိုးမဲ့ကိုလည်း။
ကရေယျ၊ ပြုရာ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့နှလုံးသွင်း၍။
ဝန္ဒန္တောပိ၊ ရှိခိုးသော်လည်း။
န ဘိဇ္ဇတိ၊ မပျက်။
တထာ၊ ထို့ အတူ။
ယံကိဉ္စိ၊ အလုံးစုံသော။
သိပ္ပသိက္ခာပနတိတ္ထိယံပိ၊ အတတ်ပညာသင်သော တိတ္တိကိုလည်း။
အယံ၊ ဤသူသည်။
မေ၊ ငါ၏။
အာစရိယောတိ၊ ဆရာဟူ၍။
ဝန္ဒန္တောပိ၊ ရှိခိုးသော်လည်း။
သရဏဂမနံ၊ သရဏဂုံသည်။
နဘိဇ္ဇတိ၊ ပျက်၏။
ထိုတိတ္ထိဆွေမျိုးမင်း စသောသူတို့ကို အမြတ်အထွတ် အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျ အဖြစ်ကို နှလုံးသွင်း၍ ရှိခိုးခြင်းစသည်ကိုပြုမူကား သရဏဂုံပျက်၏။
“သေဋ္ဌဝသေနေဝ ဟိ သရဏံ ဂယှတိ၊ သေဋ္ဌဝသေန ဘိဇ္ဇတိ”။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ။
ဟိသစ္စံ၊ မှန်၏။
သေဋ္ဌဝသေနေဝ၊ မြတ်သည်၏အစွမ်းအားဖြင့်သာလျှင်။
သရဏံ၊ သရဏဂုံကို။
ဂယှတိ၊ ယူအပ်၏။
သေဋ္ဌဝသေန၊ မြတ်သည်အစွမ်းဖြင့်။
ဘိဇ္ဇတိ၊ ပျက်၏။
ယခင်ဆိုအပ်ပြီးသော လောကုတ္တရာသရဏဂုံ လောကီသရဏဂုံ နှစ်ပါးတို့တွင် -
“တတ္ထ လောကုတ္တရဿ ပန နတ္ထိ သံကိလေသော”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ် နှင့်အညီ လောကုတ္တရာ သရဏဂုံ ညစ်နွမ်းခြင်း မည်သည်မရှိ။
တတ္ထ၊ ထိုနှစ်ပါးသော သရဏဂုံတို့တွင်။
လောကုတ္တရဿ ပန၊ လောကုတ္တရာသရဏဂုံ၏ကား။
သံကိလေသာ၊ ညစ်နွမ်းခြင်းသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ပုထုဇန်တို့ဆောက်တည်သော လောကီသရဏဂုံသည်ကား ရတနာသုံးပါးတို့ ဂုဏ်ကို မသိမမြင်ခြင်းသည် လည်းကောင်း ထို ရတနာသုံးပါးတို့ဂုဏ်၌ ဖုံးလွှမ်း ပိတ်ပင် တွေဝေတတ်သော မောဟတရားဖြစ်၍ ဘုရားဟုတ်ပါလေ၏လော, ဘုရားမဟုတ်လေသလော, ဤ သို့အစရှိသောနည်းဖြင့် ယုံမှားတွေးတောခြင်းသည် လည်းကောင်း အညာဏမည်၏။
ထိုရတနာသုံးပါးတို့၏ဂုဏ်ကို ဂုဏ်မရှိသော အဖြစ်၌ကြံသဖြင့် ဘောက်ပြန်သော အယူသည် မိစ္ဆာဉာဏ်မည်၏။ ဤသို့အစရှိသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် ဖြစ်လတ်သည်ရှိသော် သရဏဂုံ ညစ်နွမ်း၏။ အရောင်အဝါမရှိ။ ကြီးမား ပြန့်ပြောသော အကျိုးကို မဖြစ်စေနိုင်သည်သာဖြစ်၏။
လောကိယ သရဏဂမနံ ပန တီသု ဝတ္ထူသု အညာဏ သံသယမိစ္ဆာဉာဏာဒီဟိ သံကိလိဿတိ၊ န မဟာဇုတိကံ ဟောတိ၊ န စ မဟာဝိပ္ဖါရံ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
လောကိယ သရဏဂမနံ ပန၊ လောကီသရဏဂုံသည်ကား။
တီသု၊ သုံးပါးကုန်သော။
ဝတ္ထူသု၊ ရတနာတို့၌။
အညာဏသံသယမိစ္ဆာဉာဏဒီဟိ၊ ရတနာသုံးပါးတို့၏ဂုဏ်ကို မသိခြင်း, ရတနာ သုံးပါးတို့၌ ယုံမှားခြင်းမှားသောအယူ ဘောက်ပြန်သော အမြင်ကိုမြင်ခြင်း အစ ရှိသည်တို့ဖြင့်။
သံကိလိဿတိ၊ ညစ်ညူး၏။
မဟာဇုတိကံ၊ မြတ်သော အရောင်အဝါရှိသည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
မဟာဝိပ္ဖါရံ၊ မြတ်သောပြန့်ပြောခြင်း ရှိသည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
ထိုလောကုတ္တရာသရဏဂုံ လောကီသရဏဂုံ နှစ်ပါးတို့တွင် -
“လောကုတ္တရဿ ပန နေဝတ္ထိ ဘေဒေါ”
ဟူသော အဋ္ဌကထာပါဠိ နှင့်အညီ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဘဝတပါး ပြောင်းသွားသော်လည်း ရတနာသုံးပါးမှတပါး တိတ္ထိတက္ကတွန်း အစရှိသောသူတို့ကို ဆရာဟူ၍ညွှန်ခြင်း, ကိုးကွယ်ခြင်း, ဆည်းကပ်ခြင်းကို ပြုသော မည်သည် မရှိသောကြောင့် လောကုတ္တရာသရဏဂုံ၌ ပျက်ခြင်း မည်သည်မရှိ။
အနက်ကား။
လောကုတ္တရဿ ပန၊ လောကုတ္တရာသရဏဂုံ၏ကား။
ဘေဒေါ၊ ပျက်ခြင်းသည်။
နေဝ အတ္ထိ၊ မရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ထို လောကီသရဏဂုံသည်လည်း -
“လောကိယဿ စ သရဏဂမနဿ ဒုဝိဓောဘေဒေါ သာဝဇ္ဇော စ အနဝဇ္ဇော စ”
ဟူသော သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ နှင့်အညီ အပြစ်ရှိသောအားဖြင့် ပျက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော သာဝဇ္ဇဘေဒ, အပြစ်မရှိသောအားဖြင့် ပျက်ခြင်းဟုဆိုအပ်သော အနဝဇ္ဇဘေဒအားဖြင့် နှစ်ပါး အပြား ရှိ၏။ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် -
“တတ္ထ သာဝဇ္ဇော အညသတ္ထာရာဒီသု အတ္တသန္နိယျာတနာဒီဟိ ဟောတိ၊ သော အနိဋ္ဌဖလော”
ဟူသော ဋီကာပါဌ်နှင့်အညီ မိမိကိုယ်ကို ဆောင်နှင်းခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အတ္တသန္နိယျာတန, ထိုရတနာသုံးပါးသာလျှင် လည်းလျောင်းရာ ရှိသည်အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်သော တပ္ပရာယဏတာ, တပည့်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော တိဿဘာဝူပဂမန, ကျိုးနွံနှိမ့်ချခြင်း တည်းဟူသော ပဏိပါတ ဤလေးပါးသော အခြင်းအရာတို့တွင် တပါးပါးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် သာသနာတော်မှတပါး ဖြစ်သော တိတ္ထိစသော ဆရာတို့၌၎င်း, ထိုတိတ္ထိစသော ဆရာတို့သည် ပြောကြား ဆုံးမအပ်သော တရားတို့၌၎င်း, ထိုဆရာတို့၏ တပည့်တို့၌ လည်းကောင်း ရတနာ သုံးပါးကိုဂုဏ်ကို ယုံကြည်လေးမြတ် သောအားဖြင့် ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ခြင်း အကျိုး ဒက္ခိဏေယျဟု နှလုံးသွင်း၍ ကိုယ်ကိုဆောင်နှင်းခြင်း အစရှိသော တပါးပါးသော အခြင်းအရာဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းကို ပြုသည်ရှိသော် အပယ်သို့ လားခြင်း အစရှိသော အနိဋ္ဌဖလအကျိုး ရှိသောကြောင့် အပြစ်နှင့် တကွပျက်သော သရဏဂုံမည်၏။
လောကိယဿ သရဏဂမနဿ စ ဒုဝိဓော ဘေဒေါ သာဝဇ္ဇော စ အနဝဇ္ဇော စ၊ တတ္ထ သာဝဇ္ဇော အညသတ္ထာရာဒီသု အတ္ထသန္နိယျာတနာဒီဟိ ဟောတိ၊ သော စ အနိဋ္ဌ ဖလောတိ။
လောကိယဿ၊လောကီဖြစ်သော။
သရဏဂမနဿ စ၊ သရဏဂုံ၏ကား။
ဘေဒေါ၊ ပျက်စီးခြင်းသည်။
သာဝဇ္ဇော စ၊ အပြစ်ရှိသော ပျက်စီးခြင်း၎င်း။
အနဝဇ္ဖော စ၊ အပြစ်မရှိသော ပျက်စီးခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒုဝိဓော၊ နှစ်ပါးအပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင်။
သာဝဇ္ဇော၊ အပြစ်ရှိသော ပျက်စီးခြင်းသည်။
အညသတ္ထာရာဒီသု၊ သာသနာတော်မှ တပါးသော တိတ္ထိဆရာ စသည်တို့၌။
အတ္တသန္နိယျာတနာဒီဟိ၊ မိမိကိုယ်ကိုဆောင်နှင်းခြင်း အစရှိသည်တို့ဖြင့်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သော၊ ထိုအပြစ်ရှိသော ပျက်စီးခြင်းသည်။
အနိဋ္ဌဖလော၊ ဒုဂ္ဂတိသို့ လားရခြင်းဟုဆိုအပ်သော မကောင်းသော အကျိုးရှိ၏။
အနဝဇ္ဇောဘေဒ အဖြစ်ဖြင့် အပြစ်မရှိသော သရဏဂုံပျက်ခြင်း မည်သည်ကား ဤ၍ဤမျှ နေ့ညဉ့် ပတ်လုံး သရဏဂုံကို ဆောက်တည်မည်ဟု နေ့ရက်ကာလကို ပိုင်းခြား၍ ဆောက်တည်၏။ ထို ပိုင်းခြားသော နေ့ရက်ကာလကို လွန်သဖြင့် အလိုလိုပင်သရဏဂုံ ပျက်လေတော့သည်။ ထိုသို့ပျက်သော်လည်း တစုံတခု ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သော အညသတ္ထာရ အစရှိသောအကြောင်းကြောင့် ပျက်သည် မဟုတ်။ ပိုင်းခြားအပ်သော ကာလကိုလွန်သဖြင့် အလိုလိုပင်ပျက်သောကြောင့် အပြစ်မရှိသောအားဖြင့် ပျက်ခြင်းမည်၏။
ထိုသို့ မဟုတ် ဤ၍ဤမျှလောက် ဆောက်တည်မည်ဟု နေ့ရက်ကာလကို မပိုင်းခြားဘဲ ဆောက်တည်သောသူ၏ သရဏဂုံသည် သရဏဂုံ ပျက်ခြင်း အကြောင်း မရှိခဲ့သည်ရှိသော် အသက်ထက်ဆုံး တည်၏။ သေသောကာလ၌ သာလျှင် ပျက်၏။ ထိုသို့ ပျက်သော်လည်း တဏှာဒိဋ္ဌိဟု ဆိုအပ်သော အကုသိုလ် အစွမ်းဖြင့် ပျက်သည် မဟုတ်သောကြောင့် အပြစ်မရှိသောအားဖြင့် သရဏဂုံ ပျက်ခြင်းမည်၏။
အနဝဇ္ဇော ပန ကာလံကိရိယာယ ဟောတိ၊ လောကိယံ ဟိ သရဏဂမနံ သိက္ခာပဒသမာဒါနံ ဝိယ အဂဟိတကာလ ပရိစ္ဆေဒေ ဇီဝိတပရိယန္တမေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ တဿ ခန္ဓဘေဒေန ဘေဒေါ ဟောတိ၊ သော အဝိပါကတ္တာ အဖလော။
ဋီကာ။
အနဝဇ္ဇော ပန၊ အပြစ်မရှိသောပျက်ခြင်းမည်သည်ကား။
ကာလံကိရိယာယ၊ သေသဖြင့်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
လောကိယံ၊ လောကီဖြစ်သော။
သရဏဂမနံ၊ သရဏဂုံသည်။
သိက္ခာပဒသမာဒါနံ ဝိယ၊ ဆောက်တည်သော သိက္ခာပုဒ်ကဲ့သို့။
အဂဟိတ ကာလပရိစ္ဆေဒေ၊ မယူအပ်သော ကာလအပိုင်းအခြား၌။
ဇီဝိတပရိယန္တမေဝ၊ အသက်ဆုံးသည် တိုင်အောင်သာလျှင်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
တဿ၊ ထိုသရဏဂုံ၏။
ခန္ဓဘေဒေန၊ ခန္ဓာပျက်သဖြင့်။
ဘေဒေါ၊ ပျက်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သော၊ ထိုပျက်ခြင်းသည်။
အဝိပါကတ္တာ၊ အကျိုးမပေးလတ္တံ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
အဖလော၊ အကျိုးမရှိ။
ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော သာဝဇ္ဇ အနဝဇ္ဇ နှစ်ပါးတို့တွင် လောကီသရဏဂုံကို ဆောက်တည်သောသူအား သာသနာတော်မှ အပ ဖြစ်သော တိတ္ထိဆရာစသော သူတို့၌ ကိုယ်ကိုဆောင်နှင်းခြင်းဟု ဆိုအပ်သော အတ္တသန္နိယျာတန အစရှိသည် တို့ကြောင့် ပျက်ခြင်း တည်းဟူသော သာဝဇ္ဇဘေဒအားဖြင့် သရဏဂုံကိုမပျက်စေမူ၍ စုတိစိတ်ကျသဖြင့် ပျက်ခြင်းတည်းဟူသော အနဝဇ္ဇဘေဒအဖြစ်ဖြင့် ပျက်ခြင်းသို့ ရောက်စေရမည်။
အကယ်၍ တစုံတယောက်သော သူသည် -
ဘုရားကို ဘုရားမဟုတ်၊
တရားကို တရားမဟုတ်၊
သံဃာကို သံဃာမဟုတ်
ဟုဆိုရမည်။ ထိုသို့ မဆိုသည်ရှိသော် ထက်လှစွာသော သန်လျက်ဖြင့် သင်၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်မည်ဟု ဆိုလာငြားသော်လည်း ဘုရားကို ဘုရားမဟုတ်၊ တရားကို တရားမဟုတ်၊ သံဃာကို သံဃာမဟုတ်ဟု မဆိုမူ၍ သရဏဂုံကို ဆောက်တည် အပ်၏။
အပိ သစေ မေ တိခိဏေန အသိနာ သီသံ ဆိန္ဒေယျ၊ နေဝ ဗုဒ္ဓံ အဗုဒ္ဓေါတိ ဝါ ဓမ္မံ အဓောတိ ဝါ သံယံ အသံဃောတိ ဝါ ဝဒေယျ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
အပိ၊ စင်စစ်။
မေ၊ ငါ၏။
သီသံ၊ ဦးခေါင်းကို။
တိခိဏေန၊ ထက်လှစွာသော။
အသိနာ၊ သန်လျက်ဖြင့်။
သစေ ဆိန္ဒေယျ၊ အကယ်၍ ဖြတ်သည်ဖြစ်အံ့။
ဗုဒ္ဓံ၊ ဘုရားကို။
အဗုဒ္ဓေါတိ ဝါ၊ ဘုရားမဟုတ် ဟူ၍၎င်း။
ဓမ္မံ၊ တရားကို။
အဓမ္မောတိ ဝါ၊ တရားမဟုတ်ဟူ၍၎င်း။
သံယံ၊ သံဃာကို။
အသံဃောတိ ဝါ၊ သံဃာမဟုတ်ဟူ၍၎င်း။
နေဝ ဝဒေယျ၊ မဆိုရာ။
ထိုသို့ဆိုအပ်ပြီးသော လောကုတ္တရာသရဏဂုံ လောကီသရဏဂုံ နှစ်ပါးတို့တွင် လောကုတ္တရာသရဏဂုံ၏ အကျိုးကား -
“သကလဿ ပနဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အနုပ္ပါဒနိရောဓာနိသံသံ”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်နှင့်အညီ အလုံးစုံသော ဆင်းရဲ၏ တဘန် မဖြစ်ခြင်း ချုပ်ခြင်းအကျိုးရှိ၏။
သကလဿ၊ အလုံးစုံသော။
ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပန၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ကား။
အနုပ္ပါဒနိရောဓာနိသံသံ၊ တဘန်မဖြစ်ခြင်း ချုပ်ခြင်းအကျိုးရှိ၏။
လောကီသရဏဂုံကို ဆောက်တည်သောသူ၏ အကျိုးကား လူနတ်တို့၏ အဖြစ်ကို ရခြင်း ဟုဆိုအပ်သော ဘဝသမ္ပတ္တိ စည်းစိမ်ချမ်းသာ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟုအပ်သော ဘောဂသမ္ပတ္တိသည် လောကီသရဏဂုံ၏ အကျိုးမည်၏။ ထို့ကြောင့် -
ယေကေစိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာသေ၊
န တေ ဂမိဿန္တိ အပါယဘူမိံ။
ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ၊
ဒေဝကာယံ ပရိပူရေဿန္တိ။
ဟု ဟောတော်မူ၏။
ယေကေစိ၊ ခပ်သိမ်းကုန်သောသူတို့သည်။
ဗုဒ္ဓံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
သရဏံ၊ ကိုးကွယ်ခြင်းသို့။
ဂတာသေ၊ ရောက်ကုန်ငြားအံ့။
တေ၊ ထိုသူတို့သည်။
အပါယဘူမိံ၊ အပါယ်လေးဘုံသို့။
နဂမိဿန္တိ၊ မရောက်ရကုန်လတ္တံ့။
တေ၊ ထိုသူတို့သည်။
မာနုသံ ဒေဟံ၊ လူ၏ကိုယ်ကို။
ပဟာယ၊ စွန့်၍။
ဒေဝကာယံ၊ နတ်၏ကိုယ်ကို။
ပရိပူရေဿန္တိ ၊ ပြည့်စေကုန်လတ္တံ့။
အဓိပ္ပါယ်ကား -
ဘုရား တရား သံဃာ တည်းဟူသော ရတနာ သုံးပါးတို့ကို ကိုးကွယ် မှီခိုရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ကုန်သော သူတို့သည် သရဏဂုံ ဆောက်တည်ရသော ကုသိုလ် စေတနာ၏ အစွမ်းကြောင့် သေသည်အခြားမဲ့၌ အပယ်သို့ မလားမူ၍ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရသဖြင့် များစွာသောနတ်တို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစား စံစားရကုန်လတ္တံ့။
ထိုနတ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော်လည်း တပါးသောနတ်တို့နှင့်မတူ။ အာယု, ဝဏ္ဏ, သုခ, ယသ, အဓိပတေယျ ရူပ, သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗ ဟုဆိုအပ်သော ဆယ်ပါးသော အရာအထူးတို့ဖြင့် တပါးသောနတ်တို့ထက် သာလွန်၏။ ပဒေသရာဇ် ဧကရာဇ် စကြဝတေး မန္ဓာတ် အစရှိသော သူတို့၏ စည်းစိမ်မှာမူ ဆိုဘွယ် မရှိဟူလိုသည်။
ဤသို့ သရဏဂုံ တည်သောသူသည် အပါယ်မှလွတ်ခြင်း အကျိုးသာ မဟုတ်သေး။ ဤ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ ရွှေရင်တော်နှစ် သားတော်စစ် အဖြစ်သို့လည်း သက်ရကုန်သေး၏။
ယသ္မာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဒေဝမနုဿာ ဥပါသကဘာဝေန ပဗ္ဗဇိတဘာဝေန ဝါ သာသနံ ဩတရန္တိ။
ခုဒ္ဒကပါဌအထကထာ။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဣမိနာ မဂ္ဂေန၊ ဤသရဏဂုံတည်းဟူသော ခရီးကြောင်းဖြင့်။
ဒေဝမနုဿာ၊ နတ်လူတို့သည်။
ဥပါသကဘာဝေန ဝါ၊ ဥပါသကာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ပဗ္ဗဇိတဘာဝေန ဝါ၊ ရဟန်းသာမဏေ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
သာသနံ၊ သာသနာတော်တွင်းသို့။
ဩတရန္တိ၊ သက်ရကုန်၏။
ဤမှတပါးလည်း တိသရဏဂမနိယထေရ်၏ ဝတ္ထုကို ထောက်သဖြင့် ပွင့်တော်မူ လတ္တံ့သော ဘုရားရှင်တို့၏ အထံတော်၌ ကျွတ်ရအံ့သော အကျိုးလည်းရှိ၏။ ထိုကြောင့် -
သရဏဂုံယူခြင်း၌ အသက်ကိုစွန့်ခြင်း (၁)
သရဏဂုံယူခြင်း (၂)
မြတ်စွာဘုရား အထံ၌ ဝန်ခံခြင်း (၃)
အသက်ထက်ဆုံး ကိုယ်နှုတ်နှလုံးတို့ဖြင့် ယုံကြည်မြတ်နိုးခြင်း (၄)
ဤအခြင်းအရာလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံအောင်ယူမှ သရဏဂုံတည်သည်။
ဤအခြင်းအရာ လေးပါးတို့နှင့် ညီညွတ်အောင် တည်သောသူသည် -
အပါယ်မှ လွတ်ရခြင်း (၁)
နတ်ရွာသို့ လားရခြင်း (၂)
ဘုရားသားတော် သ္မီးတော် ဖြစ်ရခြင်း(၃)
နောင်အခါ ဘုရားချွတ်ခံရခြင်း (၄)
ဤအကျိုးလေးပါး ကို မုချရတော့မည် မလွဲတည်း။
သရဏဂုံပြီး၏။
---၉၁ - ပဉ္စသီလစသည် ကိုပြခြင်း
သီလဟူရာ၌ ရဟန်းသာမဏေတို့၏သီလ, လူတို့၏သီလ ဟူ၍ နှစ်ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ရဟန်းသာမဏေတို့၏ သီလသည် လွန်စွာ ကျယ်ပြေ၏။ ဥဘတောဝိဘင်း နှင့်တကွလာ၏။ ရဟန်း သာမဏေတို့၏ အရာသာတည်း။
လူတို့၏ သီလမှာကား -
ပဉ္စင်္ဂသီလ (၁)၊
ဗြဟ္မစရိယ ပဉ္စမသီလ(၂)၊
ဧကဘတ္တိက ဗြဟ္မစရိယသီလ (၃)၊
အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ (၄)၊
အဋ္ဌင်္ဂသီလ (၅)၊
ဒသင်္ဂသီလ(၆)
ဟူ၍ ခြောက်ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ထိုသီလတို့၏ အဆုံးအဖြတ်ကိုကား သမုဒယသစ္စာ စသည်တို့၌ ဆိုအပ် ပြီးရကား မရေးတော့ပြီ။
ခံယူဆောက်တည်ခြင်း အခြင်းအရာကိုသာလျှင် ဘော်ပြလိုက်ပေတော့အံ့။
သြကာသ သြကာသ သြကာသ ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ သဗ္ဗဒေါသ ခပ်သိမ်းသော အပြစ်တို့ကို ပျောက်ပါစေခြင်းအကျိုးငှါ ပဌမ ဒုတိယ တတိယ တကြိမ် နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ်မြောက်အောင် ဘုရားရတနာ တရားရတနာ သံဃရတနာ ရတနာမြတ်သုံးပါး အပေါင်းတို့ကို အကျွန်ုပ် လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုး ပူဇော် ဖူးမျှော် မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ကန်တော့ရသော အကျိုး - အပါယ်လေးပါး ကပ်သုံးပါး အရပ်ပြစ်ရှစ်ပါး ရန်သူမျိုး ငါးပါး ဝိပတ္တိ တရားလေးပါး ဗျသနတရားငါးပါး အနာအမျိုး ကိုးဆယ့်ရှစ်ပါးတို့မှ အခါခပ်သိမ်း ကင်းလွတ်ငြိမ်း၍ မဂ်တရား ဖိုလ်တရား နိဗ္ဗာန် တရားတော်မြတ်ကို ရရပါလို၏အရှင်ဘုရား။
အရှင်ဘုရား ပေးသနားတော်မူသည့်အတိုင်း ပြည့်စုံရပါလို၏ အရှင်ဘုရား။
အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေန သဟ ပဉ္စသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ အနုဂ္ဂဟံ ကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ။ (ဒုတိယမ္မိ, တတိယမ္မိ, ထည့်၍ သုံးခေါက်ဆိုလေ။)
အာမဘန္တေ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ (၃-ခေါက်ဆို။)
ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
သံယံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
ဒုတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဒုတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဒုတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
တတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
တတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
တတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
အာမဘန္တေ။
(၁) ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(၂) အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(၃) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(၄) မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
(၅) သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အာမ ဘန္တေ။
ငါးပါးသီလခံယူပုံပြီး၏။
၎င်းသီလ၏ အနက်ကား -
ဘန္တေ ၊အရှင်ဘုရား။
အဟံ၊ တပည့်တော်သည်။
တိသရဏေန၊ သရဏဂုံသုံးပါးနှင့်။
သဟ၊ တကွ။
ပဉ္စသီလံ၊ ငါးပါးသော သီလတော်မြတ်ဟု ဆိုအပ်သော။
ဓမ္မံ၊ ကျင့်ဝတ်ပဋိပတ်ကို။
ယာစာမိ၊ တောင်းပန်ပါ၏။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
တုမှေ၊ အရှင်ဘုရားတို့သည်။
မေ မမ၊ အကျွန်ုပ်အား။
အနုဂ္ဂဟံ၊ ချီးမြှောက် ထောက်ပံ့တော်မူခြင်းကို။
ကတွာ၊ ပြုတော်မူ၍။
သီလံ၊ သီလတော်မြတ်ကို။
ဒေထ၊ ပေးတော်မူပါကုန်လော့။
၎င်းနည်းတူ။
ဒုတိယမ္ပိ၊ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။
တတိယမ္ပိ၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း။
ဤမျှသာ ထူးသည်။
အဟံဘန္တေသုံးပုဒ်အနက်။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
အာမ ဝဒါမိ၊ ဪအတုလိုက်၍ ဆိုပါအံ့။
အာမဘန္တေ အနက်။
အရဟတော၊ လူမင်း နတ်မင်း ဗြဟ္မာမင်းတို့၏ ဝပ်စင်းကော်ရော် အပူဇော်ကိုလည်း ခံတော်မူထိုက်ထသော။
ဝါ၊ သံသရာတည်းဟူသောစက် အကွက်အကန့်ကိုလည်း ချိုးဖဲ့ ဖျက်ဆီးတော်မူတတ် ထသော။
ဝါ၊ တထောင့်ငါးရာ ကိလေသာကို လျင်စွာသတ်ဖြတ်တော် မူတတ်ထသော။
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ၊ သင်္ခါရ ဝိကာရ လက္ခဏ နိဗ္ဗာန် ပညတ် တည်းဟု ဆိုအပ်သော ဉေယျဓံတရား ငါးပါးအပေါင်းတို့ကို ဆရာမရှိ မိမိအလိုလို ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူတတ်ထသော။
တဿ ဘဂဝတော၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားအား။
နမော နမကာရော၊ ရှိခိုးခြင်းသည်။
အတ္ထု ဘဝတု၊ ဖြစ်ပါစေသတည်း။
နမောတဿအနက်။
အဟံ၊ ငါသည်။
ဗုဒ္ဓံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။
သရဏံ သရဏံ ဣတိ၊ ကိုယ်ကိုအပ်နှင်းသောအားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ ဘုရားကားဆရာ ငါကားတပည့်ဟူသော အမှတ်အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ ဘုရားသည် ငါတို့မှီခိုရာ လည်းလျောင်းရာ ပုန်းအောင်းရာ ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ ဘုရားသည် ငါတို့ရှိခိုးကော်ရော် အပူဇော်ကို ခံထိုက်ပေ၏ ဟူသော အမှတ်အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဂစ္ဆာမိ၊ ဆည်းကပ်ပါ၏။
အဟံ၊ငါသည်။
ဓမ္မံ၊ မဂ်လေးတန် ဖိုလ်လေးတန် နိဗ္ဗာန် ပရိယတ် ဟုဆိုအပ်သော ဆယ်ပါးသော တရားတော်မြတ် အပေါင်းကို။
သရဏံ သရဏံ ဣတိ၊ ကိုယ်ကို အပ်နှင်းသောအားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ တရားကားဆရာ ငါကားတပည့်ဟူသော အမှတ်အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ တရားသည် ငါတို့မှီခိုရာ လည်းလျောင်း ပုန်းအောင်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ တရားသည် ငါတို့ရှိခိုးကော်ရော် အပူဇော်ကို ခံထိုက်ပေ၏ ဟူသော အမှတ် အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဂစ္ဆာမိ၊ ဆည်းကပ်ပါ၏။
အဟံ၊ ငါသည်။
သံဃံ၊ ကလျာဏပုထုဇန်နှင့်တကွ ရှစ်ယောက်သော အရိယာ သံဃာတော်မြတ် အပေါင်းကို။
သရဏံ သရဏံ ဣတိ၊ ကိုယ်ကိုအပ်နှင်းသောအားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍၊
ဝါ၊ သံဃာကားဆရာ ငါကားတပည့်ဟူသော အမှတ်အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဝါ၊ သံဃာသည် ငါတို့ မှီခိုလည်းလျောင်း ပုန်းအောင်း ကိုးကွယ်ရာ ဟူ၍။
ဝါ၊ သံဃာသည် ငါတို့ ရှိခိုးကော်ရော် အပူဇော်ကို ခံထိုက်ပေ၏ ဟူသော အမှတ်အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍။
ဂစ္ဆာမိ၊ဆည်း ကပ်ပါ၏။
နောက်နောက် အကြိမ်တို့မှာ။
ဒုတိယမ္မိ၊ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။
တတိယမ္ပိ၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း -
ဟူ၍ ထည့်ကာထည့်ကာ ဟပ်၍ပေးကြလေ။
သရဏဂုံ ၃-ပါးအနက်။
(၁) ပါဏာတိပါတာ၊ သူ၏အသက်ကို လျင်စွာချခြင်းမှ။
ဝါ၊ မပြတ်ဖြစ်၍နေသော ဇီဝိတိန္ဒြေအစဉ်ကို ဖျက်ခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
(၂) အဒိန္နာဒါနာ၊ အရှင်သည် ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် မပေးအပ်သော သူတပါး၏ ဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
(၃) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ၊ မသွားလာအပ်သော ဝတ္ထုကို လွန်ကျူးခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
(၄) မုသာဝါဒါ၊ မဟုတ်မမှန်သောစကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
(၅) သုရာ မေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ၊ သေရည် သေရက် မူးယစ်စေတတ်သော ဝတ္ထုကို သုံးဆောင်ခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
သိက္ခာပုဒ်အနက်။
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
အာမ သမာဒိယာမိ၊ သြော် .. ကောင်းစွာ ကျင့်သုံးဆောက်တည်ပါအံ့။
အာမဘန္တေ အနက်။
ငါးပါးသီလအနက် ပြီး၏။
၎င်းငါးပါးသီလခံယူရာ၌ အမှားအမှန်တို့ကို ဆင်ခြင်ရန်ကား -
အမှားအမှန် ပြင်ဆင်ချက်များ
ကန်တော့ခန်းဝယ် သြဂါသ သြဂါသဟု မဆိုနှင့်။
ဩကာသ ဩကာသ ဟုဆို။
ကာယဂံ ဝစီဂံ မနောဂံဟု မဆိုနှင့်။
ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ ဟု ဆို။
သပ္ပဒေါသ ဟု မဆိုနှင့်။
သဗ္ဗဒေါသ ဟုဆို။
ခပ်သိမ်းဒေါ ဟု မဆိုနှင့်။
ခပ်သိမ်းသော ဟု ဆို။
ဘုရားရဓနာ တရားရဓနာ သံဃာရဓနာ ဟု မဆိုနှင့်။
ဘုရားရတနာ တရားရတနာ သံဃာရတနာ ဟု ဆို။
ရဓနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို ဟု မဆိုနှင့်။
ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို ဟုဆို။
အက္ခရာတို့ကို သတိထားပါလေ။
အဟံဘန္တေ သုံးပုဒ်၌ အဟံဘန်းတေ ဟု မဆိုနှင့်။
အဟံဘန္တေ ဟု ဆို။
တိသရဏေနနှင့် သဟ ပေါင်း၍ဆို။
ပျဉ္စသီလံ ဟု မဆိုနှင့်။
ပဉ္စသီလံ ဟု ဆို။
ဓမံယာစာမိ ဟု မဆိုနှင့်။
ဓမ္မံယာစာမိ ဟု ဆို။
သီလံဒေးထ ဟု မဆိုနှင့်။
သီလံဒေထ ဟု ဆို။
မေဘန်းတေ ဟု မဆိုနှင့်။
မေဘန္တေ ဟု ဆို။
ဒုတီယမ္ပိ တတီယမ္ပိ ဟု မဆိုနှင့်။
ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ဟုဆို။
အာမဘန်းတေ ဟု မဆိုနှင့်။
အာမဘန္တေ ဟု ဆို။
နမောတဿ ၌ တဿနှင့် ဘဂဝတော ကိုပေါင်း၍ တဿဘဂဝတာ ဟုဆို။
သရဏဂုံသုံးပါးတို့၌ သေးသေးတင် ဟူသမျှကို နှုတ်ခမ်းကိုပိတ် နှာသံပါအောင်ဆို။
သရဏံ၌ သယကံဟု ယငယ်သံ မဆိုနှင့်။
သရဏံဟု ရကောက်သံနှင့်ဆို။
အာမဘန္တေ မှာ တူပြီ။
သိက္ခာပုဒ်၌ အဒိန္နဒါနာ ဟု မဆိုနှင့်။
အဒိန္နာဒါနာဟုဆို။
မှုသာဝါဒ ဟု မဆိုနှင့်။
မုသာဝါဒါ ဟု ဆို။
သူရာမေရယ ဟု မဆိုနှင့်။
သုရာမေရယ ဟု ဆို။
မျဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဟု မဆိုနှင့်။
မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဟု ဆို။
အာမဘန္တေ တူပြီ။
ပြင်ဆင်ချက်ပြီး၏။
၎င်းငါးပါးသီလ ခံယူရာ၌ နှလုံးသွင်းရန်ကား -
သီလခံယူရာ၌ နှလုံးသွင်းရန် အချက်များ
ဩကာသ ဩကာသ ဟူသည် ဤရတနာသုံးပါး အပေါင်းသည် ငါတို့ရှိခိုးခြင်း မြတ်နိုးခြင်း ပူဇော်ခြင်းတို့၏တည်ရာ ငါတို့၏မှီခိုခြင်း အားကိုးခြင်း ပုန်းအောင်းခြင်း စသည်တို့၏ တည်ရာပေတည်းဟု နှလုံးသွင်းရန်ကိုဆိုသည်။
တနည်း ဩကာသ ဩကာသ ဟူသောပုဒ်သည် အရှင်ဘုရား … တပည့်တော်သည် ကန်တော့ရန် အခွင့်တောင်းပါ၏။ ကန်တော့ပါရစေ။ ကန်တော့ပါရစေဟု အခွင့် တောင်းသည်ကိုဆိုသည်။
ကာယကံအစ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား တိုင်အောင် စကားရပ်တို့မှာ - အနမတဂ္ဂ သံသရာကစ၍ ဤယနေ့သို့ ရောက်အောင်သော အတွင်း၌ ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်တော်, ပါရမီ, ဉာဏ်, ကံ စသည်ကို သုံးပါးသော ကံတို့တွင် တပါးပါးသော ကံဖြင့် ပြစ်မှားဘူးသည်ဖြစ်အံ့။ ထိုအပြစ်များကို ပျောက်ပါစေခြင်း အကျိုးငှါ၎င်း၊ ဤယနေ့ကစ၍ နိဗ္ဗာန်ရသော ဘဝတိုင်အောင် အပါယ်စသော ဒုက္ခမျိုးတို့မှ လွတ်ပါရစေခြင်း အကျိုးငှါ၎င်း။ ဤအကျိုးသာ မကသေး မဂ်တရား ဖိုလ်တရား နိဗ္ဗာန်တရားတော် မြတ်ကိုလည်း ရရခြင်းအကျိုးငှါ၎င်း ရည်၍ကန်တော့ခြင်းကို ဆိုသည်။
၎င်းတို့သဘောမှာ ရတနာသုံးပါးတို့တွင် တပါးပါးကို ပြစ်မှားဘူးသော သူတို့၏ အလွန်လေးလံစွာ ပြစ်မှားသော အပြစ်များမှာ ကန်တော့သော်လည်း မရ။ အနည်းငယ် သက်သာရာကိုသာ ရရာ၏။ အရှင်ဒေဝဒတ် ဇဋိလသူဌေး စသည်တို့ ကဲ့သို့တည်း။
သာမန်ကာ ပြစ်မှားဘူးသောသူတို့မှာ ကန်တော့လျှင် ကန်တော့ခြင်း ကြေပျောက်၏။ သောရေယျသူဌေးသား စသည် ကဲ့သို့တည်း။
ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊ အသုရကာယ်၊ အပါယ်လေးဘုံ တည်း။
ရောဂန္တရကပ်၊ သတ္ထန္တရကပ်၊ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်၊ ကပ်သုံးပါး။
ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊ အသညသတ်အရူပ၊ ဝိကလိန္ဒြိယပုဂ္ဂိုလ်၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ ပစ္စန္တရာဇ်၊ ဗုဒ္ဓသုညတိဟိတ်၊ ရပ်ပစ်ရှစ်ပါး။
ရေ၊ မီး၊ မင်း၊ ခိုးသူ၊ မချစ်မနှစ်သက်သူ၊ ရန်သူမျိုးငါးပါး။
ကာလဝိပတ္တိ၊ ပယောဂဝိပတ္တိ၊ ဂတိဝိပတ္တိ၊ ဥပဓိဝိပတ္တိ၊ ဝိပတ္တိလေးပါး။
ဉာတိဗျသန၊ ဘောဂဗျသန၊ ရောဂဗျသန၊ သီလဗျသန၊ ဒိဋ္ဌိဗျသန၊ ဗျသနတရား ငါးပါး။
မျက်စိနာ၊ နားထွင်းနာ၊ နှာခေါင်းနာ၊ လျှာနာ၊ ကိုယ်နာ၊ ဦး ခေါင်းနာ၊ နားရွက်နာ၊ ခံတွင်းနာ၊ သွားနာ၊ ချောင်းဆိုးနာ (၁၀)။
ကုတ်ဟီးနာ၊ ပန်းနာ၊ ဖွတ်သိုနာ၊ ကိုယ်တွင်းပူလောင်သောအနာ၊ ဖျားသောအနာ၊ ဝမ်း၌ဖြစ်သောအနာ၊ မိန်းမောသောအနာ၊ ဝမ်းသွေးကျသောအနာ၊ ကိုက်ခဲသော အနာ၊ ဝမ်းလားသောအနာ(၁၀)။
နူနာ၊ ထွတ်မြင်းနာ၊ ခရုသင်းသမင်ရက်နာ၊ သွေးသားခန်းခြောက်သောအနာ၊ ဝက်ရူးနာ၊ ဆိတ်သည်းနူနာ၊ ဝဲနာဟူ၏။ ပွေးနာ၊ လက်သည်းခြေသည်းကျွတ်သော အနာ၊ လက်ဘဝငါးခြေဘဝါးကွဲသောအနာ၊ ပိတ်ကိုက်နာ(၁၀)။
ထူလာသရောနာ၊ အရိယိုသောအနာ၊ ကိုက်ခဲသောအနာ၊ အသားတိုးသောအနာ (၄)။
ဤအနာမျိုး (၃၄) ပါးတို့တွင် ဝက်ရူးနာ၊ လက်သည်း ခြေသည်း ကျွတ်သောအနာ၊ နှစ်ပါးကိုနုတ်၍ ကြွင်း (၃၂) ပါးတို့မှာ -
သည်းခြေပျက်သောကြောင့် (၃၂) ပါး။
သလိပ်ပျက်သောကြောင့် (၃၂) ပါး။
လေပျက်သောကြောင့် (၃၂) ပါး
ဖြစ်ကြရကား (၉၆) ပါးဖြစ်လေ၏။
နုတ်ထားသော အနာနှစ်ခုကိုထည့်လျှင် (၉၈) ပါးသော ရောဂါဖြစ်လေ၏။ အနာ အမျိုး (၉၈) ပါးရှိ၏ဟု သိကြလေ။
သောတာပတ္တိမဂ်၊ သကဒါဂါမိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ်၊ မဂ်လေးပါး။
သောတာပတ္တိဖိုလ်၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်၊ အနာဂါမိဖိုလ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်၊ ဖိုလ်လေးပါး။
၎င်းမဂ်လေးပါး ဖိုလ်လေးပါးနှင့်တကွ ပစ္စက္ခဘဝ၌လည်း ကိလေသဒုက္ခ ခန္ဓဒုက္ခတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ ဖြစ်သော သန္တိလက္ခဏ, အစ္စုတိရသ, အနိမိတ္တပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိသော နိဗ္ဗာန်ကို အမှန်ထိုးထွင်း၍ မြင်ရခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ပဋိဝေဓအားဖြင့်ရခြင်း စုတိကမ္မဇရုပ်ချုပ်ငြိမ်းခြင်း တကာတို့၏ နောက်ဆုံးပိတ် ချုပ်ကြီးချုပ်ပြီး၍လည်း သန္တိလက္ခဏာ စသည်တို့ဖြင့် ရအပ်သောနိဗ္ဗာန်ကို တမလွန်၌ ဧကန်ရောက်ရခြင်း ဟုဆိုအပ်သော ပဋိလာဘအားဖြင့် ရခြင်း ဤရခြင်း နှစ်ပါးတို့ဖြင့် ရရပါလို၏ဟု ဆုတောင်းရှာလေ၏ ဟူလို။
ဩကာသ သဘော။
အဟံဘန္တေ သုံးပုဒ်တို့မှာ သရဏဂုံသုံးပါး နှင့်တကွ သီလ စသည်ကို တောင်းပန် သောနည်းတည်း။ ၎င်းနည်းကိုလည်း ကျမ်းဂန်တို့၌ အပြည့်အစုံမလာ။ မဟာဝါ အဋ္ဌကထာ ဝိမတိဆရာတို့၏ အရိပ်အမြွက်ကို ဝါကျပြည့်စုံအောင် ထည့်သွင်း၍ ယသ ဝဍ္ဎန ဝတ္ထု ဆရာကြီးသည် သီကုံး၍ ပေးသနားတော်မူခဲ့သော နည်းတို့ပေတည်း။
အဟံဘန္တ သဘော။
နမောတဿမှာ သိကြားမင်း ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား စသော သူတော်ကောင်းကြီးတို့သည် ဘုရားကို အမှီပြု၍ မိမိတို့မှီခိုရာကိုရကြ၍ လွန်စွာ ဝမ်းမြောက်လှသဖြင့် မြေကို လက်ဖြင့်သုံးသပ်၍ ဥဒါန်းကျူးလျက် ရှိခိုးပဏာမတို့ပေတည်း။
နမောတဿ သဘော။
သရဏဂုံသုံးပါးတို့မှာ ဗုဒ္ဓံဟူသည် ကာလသုံးပါးတို့၌ ဖြစ်သော တရားအပေါင်း၌ အပိတ်အပင် အဆီးအတားမရှိသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အနတ္တရဝိမောက္ခ တို့ဖြင့် ထုံအပ်သော ခန္ဓာတော်အစဉ်ကို လည်းကောင်း, သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ ပဒဋ္ဌာန်ဖြစ်သော သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူတတ်သော အတုမရှိသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ပညတ်အပ်သော သတ္တဝါ ဟူသမျှထက် လွန်မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဗုဒ္ဓမည်၏။
ဤ သတ္တာတိဿယ ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားကို ရည်မှတ်၍ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ဆင်းရဲကိုပယ်ဖျောက်၍ စီးပွါးချမ်းသာကို ဆောင်တတ်သည်ဖြစ်၍ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်၏ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ်သောသူသည် ဗုဒ္ဓံသရဏံဂစ္ဆာမိ ဟူသော သရဏဂုံကို ဆောက်တည်သည် မည်၏။
ဓမ္မံ ဟူသည်ကား မဂ်လေးတန် ဖိုလေးတန် နိဗ္ဗာန် ပရိယတ်သည် ဓမ္မ မည်၏။ ထိုထို ဓမ္မတ္တိတွင် အားထုတ်အပ် ကျင့်အပ်သော တရားမျိုးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူတိုင်း ကျင့်သဖြင့် အပါယ်စသော ဝဋ်ဆင်းရဲတို့၌ မကျရအောင် ဆောင်ပေ၏ဟု ယုံကြည်သဖြင့် ဤ တရားတော်သည် ဆင်းရဲကို တားမြစ်၍ စီးပွါး ချမ်းသာကို ဆောင်ရွက်တတ်သည်ဖြစ်၍ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်၏ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကိုးကွယ် ဆည်းကပ် တတ်သောသူသည် ဓမ္မံသရဏံဂစ္ဆာမိ သရဏဂုံကို ဆောက်တည်သည်မည်၏။
သံဃံဟူသည်ကား မဂ္ဂဋ္ဌာန်လေးယောက် ဖလဋ္ဌာန်လေးယောက်သည် အယူသီလ တူမျှသည်ဖြစ်၍ ပေါင်းအပ်သောကြောင့် သံဃာ မည်၏။ ဤသံဃာတော်သည် ဆင်းရဲကို ပယ်ဖျောက်၍ စီးပွါးချမ်းသာကို ဆောင်တတ်သည်ဖြစ်၍ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်၏ဟု နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြင့် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်သောသူသည် သံဃံသရဏံဂစ္ဆာမိ သရဏဂုံကို ဆောက်တည်သည်မည်၏။
သရဏဂုံ သဘော။
သိက္ခာပုဒ်တို့၏ အဆုံးအဖြတ်ကိုကား ရေးခဲ့ပြီ။ ထူးသည်ကိုသာဆိုအံ့။
၉၂ - ဗြဟ္မစရိယ ပဉ္စမသီလ စသည်ကို ပြခြင်း
ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမသီလ ဧကဘတ္တိက ဗြဟ္မစရိယသီလ တို့ကို ခံယူ ဆောက်တည်လိုမူ ပဉ္စသီလ, အဋ္ဌင်္ဂသီလ, ဒသင်္ဂသီလ ခံယူဆောက်တည်နည်း တို့ကိုလိုက်၍ ခံယူ ဆောက်တည်သင့်၏။ မိမိအလိုလိုလည်း ခံယူဆောက်တည်အပ်၏။ စေတီတော် အပြင် ဗောဓိပင်ရှိရာ ရဟန်းသာမဏေ လူဥပါသကာတို့၌လည်း ခံယူဆောက်တည် အပ်၏။ တပေါင်းတည်းလည်း ဆောက်တည်အပ်၏။ အသီးအသီး တပါးစီ တပါးစီ ခြား၍လည်း ဆောက်တည်အပ်၏။
ဆောက်တည်ရန်ကား -
ပဉ္စသီလ, အဋ္ဌင်္ဂသီလ, ဒသင်္ဂသီလတို့မှာ ထင်ရှားကုန်စွ၊ တပေါင်းတည်း ခံယူဆောက်တည်လိုမူ -
“ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမသီလံ သမဒိယာမိ” ဆို၍ ဆောက်တည်လေ။
ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမသီလံ၊ မြတ်သောအကျင့်ဟု ဆိုအပ်သော ဗြဟ္မစရိယလျှင် ငါးခုမြောက်ရှိသောသီလကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာ ခံယူဆောက်တည်ပါ၏။
တောင်း၍ သရဏဂုံနှင့်တကွဆောက် တည်လိုမူ -
“အဟံဘန္တေ တိသရဏေန သဟ ဗြဟ္မစရိယ ပဉ္စမသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ၊ အနုဂ္ဂဟံ ကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ”
ဟူ၍ သုံးကြိမ်တောင်း။
နမော၊ ဗုဒ္ဓံသရဏံ စသည်တို့ဆိုမြဲ။
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၁)။
အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၂)၊
အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၃)၊
မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၄)၊
သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၅)
ဟူ၍ ဆောက်တည်လေ။
ဆရာဖြစ်သူတို့က ဆောင်နှင်း တိုက်တွန်းစကားမှာ။
“တိသရဏေန သဟ ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမသီလံ သာဓုကံ ကတွာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာ ဒေထ”
ဟူ၍ဆိုရာ၏။ ။ (ဤကား ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမသီလဘို့)။
ဧကဘတ္တိကဗြဟ္မစရိယသီလကို တပေါင်းတည်းခံယူဆောက် တည်လိုမူ -
“ဧကဘတ္တိကဗြဟ္မစရိယသီလံ သမာဒိယာမိ”
ဟု ဆို၍ဆောက်တည်လေ။
ဧကဘတ္တိကဗြဟ္မစရိယသီလံ၊ နေမလွဲခင် စားခြင်းဟု ဆိုအပ်သော တထပ်သာ စားခြင်းနှင့်ယှဉ်သော မြတ်သောအကျင့် တည်းဟူသော သီလကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာခံယူ ဆောက်တည်ပါ၏။
သရဏဂုံနှင့်တကွ တောင်း၍ခံယူ ဆောက်တည်လိုမူ -
“အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေနသဟ ဧကဘတ္တိကဗြဟ္မစရိယသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ၊ အနုဂ္ဂဟံကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ”။
နမော၊ ဗုဒ္ဓံသရဏံ စသည်ဆိုမြဲ။
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၁)။
အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၂)၊
အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၃)၊
မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၄)၊
သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၅)
ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၆)
ဟူ၍ ဆောက်တည်လေ။
ဆရာဖြစ်သူတို့က ဆောင်နှင်းထိုက်သော စကားမှာ -
“တိသရဏေန သဟ ဧကဘတ္တိက ဗြဟ္မစရိယသီလံ သာဓုကံ ကတွာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာ ဒေထ”
ဟူ၍ ဆိုရာ၏။ ။(ဤကား ဧကဘတ္တိကဗြဟ္မစရိယသီလ)။
ဥပါသကာသီလ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလတို့ကို ကျင့်လိုမူ
ဥပသကာ ဥပါသကီတို့ကျင့်ရန် သရဏဂုံသီလကား -
ကန်တော့၍ အဟံဘန္တေ သုံးခေါက်။
နမောတဿ သုံးခေါက်။
ငါးပါးသီလအတိုင်း ဆိုလေ။
ပြီးမှ-
အဇ္ဇာဒိံ ကတွာ အဟံ အတ္တာနံ ဗုဒ္ဓဿ နိယျာတေမိ။
အဇ္ဇာဒိံ ကတွာ အဟံ အတ္တာနံံ ဓမ္မဿ နိယျာတေမိ။
အဇ္ဇာဒိံ ကတွာ အဟံ အတ္တာနံ သံဃဿ နိယျာတေမိ။
ဒုတိယမ္မိ, တတိယမ္ပိ ထည့်၍ သုံးကြိမ်ဆိုလေ။
အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ။
အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမာမိ။
အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ ကာမေသု မိစ္ဆာစာရာ ဝိရမာမိ။
အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ မုသာဝါဒါ ဝိရမာမိ။
အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝိရမာမိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အာမဘန္တေ။
အဟံ၊ အကျွန်ုပ်သည်။
အဇ္ဇာဒိံ ကတွာ၊ ဤယနေ့ကို အစပြု၍။
အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။
ဗုဒ္ဓဿ၊ မြတ်စွာဘုရားအား။
နိယျာတေမိ၊ ဆောင်နှင်းပါ၏။
ကျန်၎င်းနည်းတူ။
သရဏဂုံအနက်။
အဇ္ဇတဂ္ဂေ၊ ဤယနေ့ကို အစပြု၍။
ပါဏုပေတံ၊ အသက်ထက်ဆုံး၊
ပါဏာတိပါတာ၊ သူ၏အသက်ကို လျင်စွာချခြင်းမှ။
ဝိရမာမိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
၎င်းနည်းကိုမှီး၍ ပေးလေ။
ဤသီလကား ငါသည် ဤယနေ့ကစ၍ အသက်ထက်ဆုံး ဥပါသကာ ဥပါသကီ ဖြစ်တော့အံ့ ဟု မိမိကိုယ်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြကုန်သော ယောက်ျား မိန်းမတို့သည် ကျင့်အပ်သော သီလပေတည်း။
ထိုသူတို့သည် ဤသီလကိုကျင့်၍ ဥပါသကာ အင်္ဂါငါးပါးကို ပြည့်စုံစေရာ၏။
ငါးပါးဟူသော်ကား -
ဥပါသကာ (၁)
ဥပါသကသီလ (၂)
ဥပါသကအာဇီဝ (၃)
ဥပါသကသမ္ပတ္တိ (၄)
ဥပါသကဝိပတ္တိ (၅) တို့တည်း။
ထိုအင်္ဂါငါးပါးတို့တွင် ရတနာမြတ်သုံးပါး၏ ဂုဏ်ကို ယုံကြည်လှ၍ ကိုယ်အသက်ကို လျက် ငဲ့ကွက်ခြင်း မရှိသဖြင့် သရဏဂုံကို ဆောက်တည်သော သူသည် ဥပါသကာ မည်၏ (၁)။
ငါးပါးသီလကို မကျိုးမပေါက် မပြောက်များအောင် ကိုယ့်အသက်ကို မငဲ့ကွက်ဘဲ ဆောင်နိုင်သောသူသည် ဥပါသကသီလ ရှိသူမည်၏ (၂)။
သတ္တဝါ, လက်နက်, အဆိပ် သေရည်သေရက်, အမဲ သား ငါး, ဤ ကုန်ငါးပါးတို့ကို မရောင်းချမူ၍ ကောင်းသော လယ်လုပ်ခြင်း ကောင်းသော ကုန်သွယ်ခြင်း စသည် တို့ဖြင့် အသက်မွေးသောသူသည် ဥပသကအာဇီဝ ရှိသူမည်၏ (၃)။
သဒ္ဓါတရားရှိခြင်း, သီလရှိခြင်း, ဒိဋ္ဌသုတမုတမင်္ဂလာတို့ကို မယုံခြင်း, ကံကို ယုံကြည်ခြင်း, သာသနာတော်၌သာ ဒက္ခိဏေယျ ရှိဦးတင်ခြင်း ဤသို့သော ကျေးဇူး တို့နှင့်ပြည့်စုံသောသူသည် ဥပါသကသမ္ပတ္တိ ရှိသောသူ မည်၏ (၄)။
ဝိပတ္တိမှာကား အပြစ်မရှိသောပျက်ခြင်း, အပြစ်ရှိသော ပျက်ခြင်း ဟူ၍ နှစ်ပါးအပြား ရှိ၏။
ထိုတွင် ရတနာသုံးပါးတို့၌ကား ကိုယ်ကို မအပ်နှင်းမူ၍ သာသနာပ အညတိတ္ထိတို့၌ ကိုယ်ကို အပ်နှင်းခြင်းဟုဆိုအပ်သော အသဒ္ဓါ, ငါးပါးသောသီလ မရှိခြင်း ဒုဿီလ, ဒိဋ္ဌသုတမုတမင်္ဂလာ ဟု ဆိုအပ်သော ကောတုဟလမင်္ဂလာကို ယုံကြည်ခြင်း, ကံကိုမယုံကြည်ခြင်း, သာသနာတော်မှအပ ဒက္ခိဏေယျ ရှာမှီးခြင်း ဤသို့သော အာကာရတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် အပြစ်ရှိသော ပျက်ခြင်းမည်၏။
ဤမှပြန်သောအားဖြင့် အသဒ္ဓ ဒုဿီလ ကောတုဟလမင်္ဂလသဒ္ဒဟ နောကမ္မသဒ္ဒဟ သာသနာတော်မှတပါး ဒက္ခိဏေယျပရိယေသ တို့ကို မပြုမကျင့်မူ၍ မိမိအသက်ဆုံးကာလမှ ပျက်ရ၍။ အပြစ်မရှိသော ပျက်ခြင်း မည်၏။
ဥပါသကသီလပြီး၏။
မဂ္ဂင်တို့နှင့်တကွ အာဒိဗြဟ္မစရိယသီလ ဟုဆိုအပ်သော အာဇီဝဋ္ဌမကသီလကို ခံယူဆောက်တည်လိုမူ ကန်တော့၍ -
“အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေန သဟ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ၊ အ နုဂ္ဂဟံ ကတွာ သီလံ ဒေထ မေဘန္တေ။
ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ထည့်၍တောင်း။
နမောတဿသုံးခေါက်။
ဗုဒ္ဓသရဏံသုံး ကြိမ်ပြီးလျှင်။
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ပိသုဏဝါစာယ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ဖရုသဝါစာယ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာယ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ။
မိစ္ဆာအာဇီဝါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အာမဘန္တေ။
အနက်မှာ ငါးပါးသီလကိုမှီး၍ ပေးလေ။
အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ၊ အသက်မွေးခြင်းလျှင် ရှစ်ခုမြောက်သောသီလဟု ဆိုအပ်သော။ ဤမျှသာထူးသည်။ သိက္ခာပုဒ်၌လည်း။
ပိသုဏဝါစာယ၊ ချောပစ် ကုန်းတိုက်သော စကားကိုပြောဆိုခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
ဖရုသဝါစာယ၊ လွှသွားကဲ့သို့ ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာယ၊ ဘာရတမင်းတို့၏ စစ်ထိုးခြင်း, သီတာမိန်းမကို ဆောင်ယူခြင်း စသော အပြိန်းအဖျင်း ဖြစ်သောစကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
မိစ္ဆာအာဇီဝါ၊ အာဇီဝဟေတုကို ငဲ့သည်ဖြစ်၍ ယုတ်မာသော အသက်မွေးခြင်းမှ။
ဝေရမဏိ၊ ရှောင်ကြဉ်ပါ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သိက္ခာပဒံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို။
သမာဒိယာမိ၊ ကောင်းစွာဆောက်တည်ပါ၏။
အာဇီဝဋ္ဌမကသီလပြီး၏။
ရှစ်ပါးသီလယူနည်း
အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေန သဟ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဥပေါသထသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ အနုဂ္ဂဟံကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ။ ။ ဒုတိယမ္မိ, တတိယမ္ပိ ထည့်၍ သုံးခေါက် ဆို။ ။ အာမဘန္တေ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ ။ (သုံးခေါက်ဆို)။
ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
သံယံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
ဒုတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဒုတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဒုတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
တတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
တတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
တတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
အာမ ဘန္တေ။
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
နစ္စ - ဂီတ - ဝါဒိတ - ဝိသုက - ဒဿန - မာလာဂန္ဓ - ဝိလေပန - ဓာရဏ - မဏ္ဍန - ဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ဥစ္စာသယန မဟာသယနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အာမ ဘန္တေ။
ရှစ်ပါးသီလခံယူပုံ ပြီး၏။
ဆယ်ပါးသီလ ခံယူပုံနည်း
အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေန သဟ ဒသဂဟဋ္ဌသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ၊ အနုဂ္ဂဟံ ကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ။ ။ ဒုတိယမ္ပိ၊ တတိယမ္ပိ ထည့်၍ သုံးခေါက်ဆို။
အာမ ဘန္တေ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ ။ ( သုံးခေါက်ဆို )။
ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
သံယံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
ဒုတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဒုတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
ဒုတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
တတိယမ္ပိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
တတိယမ္ပိ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊
တတိယမ္ပိ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ။
အာမ ဘန္တေ။
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
နစ္စ - ဂီတ - ဝါဒိတ - ဝိသုက - ဒဿန - မာလာဂန္ဓ - ဝိလေပန - ဓာရဏ - မဏ္ဍန - ဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ဥစ္စာသယန မဟာသယနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
ဇာတရူပ ရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
အာမ ဘန္တေ။
ဆယ်ပါးသီလခံယူပုံ ပြီး၏။
ထိုသီလအမျိုးမျိုး၌ ပါဏာတိပါတာအစ မုသာဝါဒ အဆုံးရှိသော သိက္ခာပုဒ်တို့၏ အဆုံးအဖြတ် မိစ္ဆာဇီဝတို့၏ အဆုံးအဖြတ်တို့ကား နောက်က ရေးခဲ့ပြီးဖြစ်၍ မရေးတော့ပြီ။
ကြွင်းသော သိက္ခာပုဒ်တို့၏ အဆုံးအဖြတ်ကိုကား ဤသို့မှတ်ရာ၏။
🥃 ၉၃ - သုရာမေရယသိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်း
သုရာ မေရယ မဇ္ဇ ပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ - ဟူသော ပဉ္စမသိက္ခာပုဒ်၌
“သုရာတိ ပိဋ္ဌသုရာ ပူဝသုရာ သြဒနသုရာ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ သမ္ဘာရသံယုတ္တတိ ပဉ္စသုရာ” ဟူသော ပါစိတ်ပါဠိတော်နှင့်အညီ -
၁။ ပိဋ္ဌသုရာ
၂။ ပူဝသုရာ
၃။ ဩဒနသုရာ
၄။ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တသုရာ,
၅။ သမ္ဘာရသံသုတ္တသုရာ ဟူ၍ **ငါးပါးအပြားရှိ၏**။
“မေရယန္တိ ပုပ္ဖါသဝေါ ဖလာသဝေါ မဓွါသဝေါ ဂုဠှာသဝေါ သမ္ဘာရသံယုတ္တောတိ ပဉ္စ အာသဝ” ဟူသော ပါဠိတော်နှင့်အညီ
၁။ ပုပ္ဖါသဝအရက်,
၂။ ဖလာသဝအရက်,
၃။ မဓွါသဝအရက်,
၄။ ဂုဠှာသဝအရက်,
၅။ သမ္ဘာရသံယုတ္တအရက် ဟူ၍ **အရက်ငါးပါး အပြားရှိ၏**။
✅ အနက်ကား
သုရာတိ၊ သုရာဟူသည်ကား။
ပိဋ္ဌသုရာ၊ မုံ့ညက်ဖြင့် ပြုအပ်သောသ၎င်း။
ပူဝသုရာ၊ မုံ့ဖြင့် ပြုအပ်သောသေ၎င်း။
ဩဒနသုရာ၊ ထမင်းဖြင့် ပြုအပ်သောသေ၎င်း။
ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ၊ သေရည်ကို ခတ်လောင်း၍ ပြုသောသေ၎င်း။
သမ္ဘာရသံယုတ္တာ၊ သစ်မြစ် သစ်သီး အစရှိသော အဆောက်အဦးတို့နှင့်ယှဉ်၍ ပြုသော သေ၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သုရာ၊ သေတို့သည်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးတို့တည်း။
မေရယန္တိ၊ မေရယ ဟူသည်ကား။
ပုပ္ဖါသဝေါ၊ သစ်ပွင့်ဖြင့် ပြုအပ်သောအရက်၎င်း။
ဖလာသဝေါ၊ သစ်သီးဖြင့်ပြုအပ်သော အရက်၎င်း။
မဓွါသဝေါ၊ မုဒရက်သီးအရည်ဖြင့် ပြုအပ်သောအရက်၎င်း။
ဂုဠှာသဝေါ၊ တင်လဲဖြင့် ပြုသောအရက်၎င်း။
သမ္ဘာရသံယုတ္တာ၊ အထူးထူးသော အဆောက်အဦတို့၏ အရည်ဖြင့် ပြုသော အရက်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာသဝါ၊ အရက်တို့သည်။
ပဉ္စ၊ ငါးပါးတို့တည်း။
သုရာတိ ပိဋ္ဌသုရာ ပူဝသုရာ အစရှိသဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော ငါးပါးသော သုရာတို့တွင် -
“တတ္ထ ပိဋ္ဌသုရာတိ ပိဋ္ဌံ ဘာဇနေ ပက္ခိပိတွာ တဉ္စ ဥဒကံ ဒတွာ မဒ္ဒိတွာ ကတာ။ ဧဝံ ပူဝသုရာ သြဒန သုရာ ကတာ”။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
ပိဋ္ဌသုရာ မည်သည်ကား မုံညက်ကို အိုး၌ထည့်၍ ထိုမုံ့ညက်နှင့် တန်လောက်ရုံသော ရေကို လောင်းပြီးလျှင် နယ်၍ပြုအပ်သော သုရာသည် **ပိဋ္ဌသုရာမည်၏**။ **ပူဝသုရာ ဩဒနသုရာ** တို့ကိုလည်း ပိဋ္ဌသုရာကဲ့သို့ အတူ ပြုအပ်၏။
အနက်ကား။
တတ္ထ၊ ထိုငါးပါးသော သုရာတို့တွင်။
ပိဋ္ဌသုရာတိ၊ ပိဋ္ဌသုရာ ဟူသည်ကား။
ပိဋ္ဌံ၊ မုံ့ညက်ကို။
ဘာဇနေ၊ အိုး၌။
ပက္ခိပိတွာ၊ ထည့်၍။
တဉ္စ ဥဒကံ၊ ထိုမုံ့ညက်နှင့် တန်ရုံလောက်သော ရေကို။
ဒတွာ၊ ထည့်လောင်း၍။
မဒ္ဒိတွာ၊ နယ်၍။
ကတာ၊ ပြုအပ်၏။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
ပူဝသုရာ သြဒနသုရာ၊ ပူဝသုရာ သြဒနသုရာ တို့ကိုလည်း။
ကတာ၊ ပြုအပ်ကုန်၏။
ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တသုရာ မည်သည်ကား -
“ကိဏ္ဏာတိ သုရာယ ဗီဇံ ဝုစ္စတိ၊ ယေ သုရမောဒကာတိပိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေ ပက္ခိပိတွာ ကတာ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ နာမ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
သေ၏မျိုးစေ့ကို၎င်း အကြင်ဝတ္ထုကို သေဟူ၍ ဆိုအပ်ကုန်၏။ ထိုသေရည်တို့ကို၎င်း ထည့်ခတ်၍ ပြုသော သေသည် **ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တသုရာ မည်၏**။
အနက်ကား။
ကိဏ္ဏာတိ၊ ကိဏ္ဏာဟူသည်ကား။
သုရာယ၊ သေ၏။
ဗီဇံ၊ မျိုးစေ့ကို။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ယေ၊ အကြင်ဝတ္ထုတို့ကို။
သုရမောဒကာတိပိ၊ သေရည်တို့ဟူ၍လည်း။
ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
တေ၊ ထိုသေရည်တို့ကို။
ပက္ခိပိတွာ၊ ထည့်၍။
ကတာ၊ ပြုအပ်သော သေရည်သည်။
ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တာ နာမ၊ ကိဏ္ဏပက္ခိတ္တ မည်၏။
သမ္ဘာရသံယုတ္တသေ မည်သည်ကား -
“ဇာတကိ သာသပါဒိ နာနာသမ္ဘာရေဟိ သံယောဇိတာ သမ္ဘာရသံယုတ္တာ နာမ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ပိတ်တကျည်သီး မုန်ညင်းဆန် အစရှိသော အထူးထူးသော အဆောက်အဦတို့နှင့် ယှဉ်၍ ပြုသော သေသည် **သမ္ဘာရသံယုတ္တသေ မည်၏**။
အနက်ကား။
ဇာတကိ သာသပါဒိ နာနာသမ္ဘာရေဟိ၊ ပိတ်တကျည်သီး မုန်ညင်းဆန် အစရှိသော အထူးထူးသော အဆောက်အဦတို့ဖြင့်။
သံယောဇိတာ၊ ယှဉ်၍ပြုအပ်သော သေသည်။
သမ္ဘာရသံယုတ္တာ နာမ၊ သမ္ဘာရသံယုတ္တသေ မည်၏။
မေရယန္တိ ပုပ္ဖါသဝေါ ဖလာသဝေါ အစရှိသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော အရက်တို့တွင် -
“ပုပ္ဖါသဝေါနာမ မဓုက ပုပ္ဖါဒိဝသေန ကတော”။
ပါစိတ်အဋ္ဌကထာ။
ပုပ္ဖါသဝအရက် မည်သည်ကား သစ်မည်စည်ပွင့် အစရှိသည်တို့၏ အရည်ဖြင့် ပြုအပ်သော အရက်သည် **ပုပ္ဖါသဝအရက် မည်၏**။
အနက်ကား။
ပုပ္ဖါသဝေါနာမ၊ ပုပ္ဖါသဝ မည်သည်ကား။
မဓုကပုပ္ဖါဒိဝသေန၊ သစ်မည်စည်ပွင့် အစရှိသည်တို့၏အရည်ဖြင့်။
ကတော၊ ပြုအပ်သော အရက်တည်း။
ဖလာသဝ အရက် မည်သည်ကား မုဒရက်သီး အစရှိသည်တို့ကို ထောင်းနယ်၍ ထို မုဒရက်သီး၏ အရည်ဖြင့်ပြုအပ်သော အရက်သည် **ဖလာသဝအရက်မည်၏**။
“ဖလာသဝေါနာမ မုဒ္ဒိက ဖလာဒီနိ မဒ္ဒိတွာ တေသံ ရသေန ကတော”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဖလာသဝေါနာမ၊ ဖလာသဝအရက် မည်သည်ကား။
မုဒ္ဒိက ဖလာဒီနိ၊ မုဒရက်သီး အစရှိသည်တို့ကို။
မဒ္ဒိတွာ၊ နယ်၍။
တေသံ၊ ထိုမုဒရက်သီး အစရှိသည်တို့၏။
ရသေန၊ အရည်ဖြင့်။
ကတော၊ ပြုအပ်သော အရက်တည်း။
“မဓွါသဝေါနာမ မုဒ္ဒိကာနံ ဇာတိရသေန ကတော၊ မက္ခိက မဓုနာ ကရီယတီတိ ဝဒန္တိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
မုဒရက်သီးတို့၏ ပကတိသော အရည်ဖြင့် ပြုအပ်သော အရည်သည်လည်းကောင်း **ပျားကြီး ပျားငယ် ပျားသုံး ပျားကောင်းတို့၏ အရည်ကို ပြုသော အရက်သည် လည်းကောင်း မဓွါသဝအရက် မည်၏**။
အနက်ကား။
မဓွါသဝေါနာမ၊ မဓွါသဝအရက် မည်သည်ကား။
မုဒ္ဒိကာနံ၊ မုဒရက်သီးတို့၏။
ဇာတိရသေန၊ ပကတိသော အရည်ဖြင့်။
ကတော၊ ပြုအပ်သောအရက်တည်း။
မက္ခိကမဓုနာ၊ ယင်ပျားရည်ဖြင့်။
ကရီယတိ၊ ပြုအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ကေစိ အာစရိယာ၊ အချို့သော ဆရာတို့သည်။
ဝဒန္တိ ၊ဆိုကြကုန်၏။
“ဂုဠှာသဝေါနာမ ဥစ္ဆုရသာဒီဟိ ကရီယတိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဂုဠှာသဝအရက် မည်သည်ကား ကြံရည် အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပြုအပ်သော အရက် သည် **ဂုဠှာသဝအရက် မည်၏**။
ဂုဠှာသဝေါနာမ၊ ဂုဠှာသဝအရက် မည်သည်ကား။
ဥစ္ဆုရသာဒီဟိ၊ ကြံရည် အစရှိသည်တို့ဖြင့်။
ကရီယတိ၊ ပြုအပ်သောအရက်တည်း။
သမ္ဘာရသံယုတ္တအရက် မည်သည်ကား -
“ဟရိတကာ မလက ကဋုက ဘဏ္ဍာဒိနာနာသမ္ဘာရာနံ ရသော စိရပရိဝါသိတော သမ္ဘာရသံယုတ္တောနာမ”။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
သဖန်းခါးသီး တြိကဋုက်သစ်ဆိမ့်သီး အစရှိသော အဆောက်အဦတို့၏ ရှည်မြင့်စွာ သိုမှီးအပ် ထုံအပ်သော အရည်ဖြင့် ပြုအပ်သော အရက်သည် **သမ္ဘာရသံယုတ္တ အရက် မည်၏**။
အနက်ကား။
ဟရိတကာ မလက ကဋုက ဘဏ္ဍာဒိနာနာသမ္ဘာရာနံ၊ သဖန်း ခါးသီး ဆီးဖြူသီး တြိကဋုက် သစ်ဆိမ့်သီး အစရှိသော အထူးထူးသော အဆောက်အဦတို့၏။
စိရပရိဝါသိတော၊ ရှည်မြင့်စွာ သိုမှီးအပ် ထုံအပ်သော။
ရသော၊ အရည်သည်။
သမ္ဘာရသံယုတ္တော နာမ၊ သမ္ဘာရသံယုတ္တအရက် မည်၏။
ထိုသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော သုရာငါးပါး, မေရယငါးပါး ကိုသာလျှင် ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ယူအပ်သည် မဟုတ်။ သုရာငါးပါး မေရယ ငါးပါးမှတပါး, ယစ်ခြင်းမူးခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော ဘိန်း, ဘင်း, အာသာဝတီနွယ်သီး အစရှိသော အသီး အပွင့် အရွက်, အခေါက် တို့သည်၎င်း, ထို အပွင့် အသီး အရွက် အခေါက် ဖြစ်သော အရည်တို့သည်၎င်း, **ယေဝါပနက၏ အစွမ်းအားဖြင့် မဇ္ဇ မည်၏**။
“ယံ ဝါ ပန ညံပိ ကိဉ္စိ အတ္ထိ မဒနိယံ၊ ယေန ပီတေန မတ္တော ဟောတိ ပမတ္တော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ မဇ္ဇံ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
အညံပိ၊ ထိုဆယ်ပါးသော ယစ်မျိုးမှ တပါးသော။
ယံ ဝါ ပနကိဉ္စိ၊ အလုံးစုံသော။
မဒနိယံ၊ ယစ်ခြင်း၏အကြောင်းသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ယေန ယံ မဒနိယံ၊ အကြင် ယစ်ခြင်း၏ အကြောင်းကို။
ပီတေန၊ သောက်သဖြင့်။
မတ္တော၊ မေ့လျော့သည်။
ပမတ္တော၊ အပြားအားဖြင့် မေလျော့သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣဒံ၊ ဤယစ်မျိုးကို။
မဇ္ဇံ၊ မဇ္ဇ မည်၏ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ထို သုရာမေရယသည် ယစ်စေတတ်သောကြောင့် **မဇ္ဖ မည်၏**။ မေ့လျော့ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် **ပမာဒဋ္ဌာန မည်၏**။ ထို သုရာမေရယကို အကြင် စေတနာဖြင့် သောက်၏။ ထိုသောက်လိုသော စေတနာ၏ အမည်သာဟု **မှတ်အပ်၏**။
ထိုကြောင့် ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာ၌ -
“ပိဋ္ဌပူဝါဒိ နိဗ္ဗတ္တာ သုရာစေဝ ပုပ္ဖါဒိနာ မေရယဉ္စ သုရာမေရယံ၊ တဒေဝ မဒနိယဋ္ဌေန မဇ္ဇမေဝ ပမာဒ ကရဏဋ္ဌေမှ ပမာဒဋ္ဌာနဉ္စ၊ တံ ယာယ စေတနာယ ပိဝတိ၊ တဿာ ဧတံ အဓိဝစနံ” ဟု မိန့်၏။
ပိဋ္ဌပူဝါဒိ နိဗ္ဗတ္တာ၊ မုံ့ညက်စသည်မှ ဖြစ်သော ယစ်မျိုးသည်။
သုရာစေဝ၊ သုရာလည်း မည်၏။
ပုပ္ဖါဒိနာ၊ သစ်ပွင့်စသည်မှ။
နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဖြစ်သောယစ်မျိုးသည်။
မေရယဉ္စ၊ မေရယလည်း မည်၏။
သုရာမေရယံ၊ သုရာမေရယ မည်၏။
တဒေဝ၊ ထို သုရာမေရယ သည်ပင်လျှင်။
မဒနိယဋ္ဌေန၊ ယစ်ခြင်းကိုဖြစ်စေတတ်သော အနက်ကြောင့်။
မဇ္ဇမေဝ၊ မဇ္ဇလည်း မည်၏။
ပမာဒကရဏဋ္ဌေန၊ မေ့လျော့ခြင်းကို ပြုတတ်သော အနက်ကြောင့်။
ပမာဒဋ္ဌာနဉ္စ၊ ပမာဒဋ္ဌာနလည်း မည်၏။
တံ၊ ထိုယစ်မျိုးကို။
ယာယ စေတနာယ၊ အကြင် သောက်လိုသော စေတနာဖြင့်။
ပိဝတိ၊ သောက်၏။
ဧတံ၊ ထိုပမာဒဋ္ဌာန ဟူသော အမည်သည်။
တဿာ၊ ထိုသောက်လိုသော စေတနာ၏။
အဓိဝစနံ၊ အမည်တည်း။
သုရာမေရယကို **ယစ်မူးအောင် သောက်မှသာ အပြစ်ရှိသည် မဟုတ်**။ သက်ကယ် ချောင်းဖြင့်၎င်း, သမန်းမြက်ဖျားဖြင့်၎င်း, ကော်၍ ဆီးနှင်းပေါက်မျှလောက်သော သေကို သောက်ရာ၌ **အပြစ်ရှိ၏**။ ထိုကြောင့် -
“အန္တမသော ကုသဂ္ဂေန ပိဝတိ”
ဟူသော ပဒဘာဇနီပါစိတ်ပါဠိတော်။
ထိုပါဠိ၏အဘွင့် ဖြစ်သော အဋ္ဌကထာ၌ -
“အန္တမသော ကုသဂ္ဂေန ပိဝတီတိ ဧတံ သုရံဝါ မေရယံဝါ ဗီဇတော ပဋ္ဌာယ ကုသဂ္ဂေန ပိဝတော ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော” ဟု မိန့်၏။
အန္တမသော ကုသဂ္ဂေန ပိဝတီတိ၊ ပိဝတိ ဟူသည်ကား။
ဧတံ သုရံဝါ၊ ထိုငါးပါးသော သေကို လည်းကောင်း။
ဧတံ မေရယံဝါ၊ ထိုငါးပါးသော မေရယကို လည်းကောင်း။
ဗီဇတော၊ မျိုးစေ့မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
ကုသဂ္ဂေန၊ သမန်းမြက်ဖျားဖြင့်။
ပိဝတော၊ သောက်သောရဟန်းအား။
ပါစိတ္တိယံ၊ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။
ဣတိ၊ ဤသည်လျှင်။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ဝါ၊ မြတ်စွာဘုရား အလိုတော်တည်း။
ဤအဋ္ဌကထာတွင် **ဗီဇတော ပဋ္ဌာယ** ဟူသောပါဌ်ဖြင့် ပြအပ်သော သေမျိုးစေ့ဗီဇ ဟူသည်ကား ယစ်ခြင်း, မေ့လျော့ခြင်းကို ဖြစ်စေသတ်သော အသီး အပွင့် အရွက် အခေါက်, အမြစ် အစရှိသော အဆောက်အဦတို့ကို စီရင်ပြီးလျှင် ပကတိ ထွက်မြဲတိုင်းသော ထန်းရည်, ပေရည်, အုန်းရည် အစရှိသည်တို့ကို ထည့်၍ ထားသောအိုး၌ သုရာမေရယ ဖြစ်စိမ့်သောငှါ ထိုယစ်ခြင်း မေ့လျော့ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော အဆောက်အဦကို ထည့်ခတ်သည် ဖြစ်အံ့။ **လက်မှလွတ်၍ ထို အရည်ထဲသို့ ကျကာမျှဖြင့်ပင်လျှင် သေ၏ဗီဇဖြစ်၍ မသောက်အပ်**။
ယစ်ခြင်း မေ့လျော့ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော အဆောက်အဦတို့ကို အိုး၌ ထည့်ပြီးလျှင် ထန်းခိုင်, အုန်းခိုင်, ပေဖူး အစရှိသည်တို့၌ ခံသည်ဖြစ်အံ့။ **ယိုသစ်စ ထွက်သစ်စပင် ဖြစ်သော်လည်း အခိုင်မှလွတ်၍ အိုးထဲသိုကျသည်နှင့် တပြိုင်နက် သုရာမေရယဗီဇဖြစ်၍ မသောက်အပ်ဟု သိမှတ်အပ်၏**။
ထိုကြောင့် သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ၌ -
ဗီဇတော ပဋ္ဌာယာတိ သမ္ဘာရေ ပဋိယာဒေတွာ စာဋိယံ ပက္ခိတ္တ ကာလတော တာလနာလိကေရာဒီနံ ရသော ဂဟိတာဘိနဝကာလတော ယေဝ စ ပဋ္ဌာယ။ ဟု မိန့်၏။
ဗီဇတောပဋ္ဌာယာတိ၊ ဟူသည်ကား။
သမ္ဘာရေ၊ ယစ်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော အသီး, အပွင့်, အစရှိသော အဆောက်အဦတို့ကို။
ပဋိယာဒေတွာ၊ စီရင်၍။
စာဋိယံ၊ အိုး၌။
ပက္ခိတ္တကာလတော၊ ထည့်သောကာလမှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
**ဗီဇံ**၊ ဗီဇမည်၏။
တာလနာလိကေရာဒီနံ၊ ထန်း အုန်း အစရှိသည်တို့၏။
ရသော၊ အရည်သည်။
ဂဟိတာဘိနဝကာလတောယေဝ စ၊ ယိုသစ် ထွက်သစ်သော ကာလမှလျှင်။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
**ဗီဇံ**၊ ဗီဇမည်၏။
ဤ၌ အချို့သောဆရာတို့သည် -
“တာလနာလိကေရာဒီနံ ရသော ဂဟိတာဘိနဝကာလတော ယေဝ စ ပဠာယ” ဟူသော ဋီကာပါဌ်ကို မြင်သဖြင့် **ယိုထွက်သစ်စ ဖြစ်သော ထန်းရည် ပေရည် အုန်းရည်တို့သည် သုရာမေရယဗီဇ ဖြစ်၏**ဟု ထိုဋီကာပါဌ်၏ အနက်အဓိပ္ပါယ် ကိုယူ၍ ထန်းရည်, ပေရည်, အုန်းရည် တို့ကို မသောက်အပ်ဟု ဆိုကြကုန်၏။
ထိုဆရာတို့သည် ဋီကာဆရာ၏ အာဘော်နှလုံးသွင်းကို မသိသဖြင့် ဋီကာပါဌ်၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို မှန်ကန်စွာ သဘောကျနအောင် မယူမဆနိုင်သောကြောင့် ဆိုခြင်းမျှသာဖြစ်၍ **ထိုစကားကို မမှတ်မယူအပ်**။ **ပယ်အပ်သည်သာတည်း**။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ -
“တာလနာလိကေရာဒီနံ ရသော ဂဟိတာဘိနဝကာလတောယေဝ စ ပဋ္ဌာယ” ဟူသော ဤဋီကာပါဌ်သည် ယိုသစ်ထွက်စ ဖြစ်သော ထန်းရည်, ပေရည်, အုန်းရည် တို့ကို သေ၏ဗီဇဖြစ်၍ မသောက်အပ်ကြောင်းကို ပြသောပါဌ် မဟုတ်၊ စင်စစ်သော်ကား **ယစ်ခြင်း, မေလျော့ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော အသီး, အပွင့် အစရှိသော အဆောက်အဦ တို့ကို ခံအိုးစသည်တို့၌ ထည့်ပြီးလျှင်** ထန်းခိုင်, အုန်းခိုင်, ပေဖူး စသည်တို့၌ အရည်ကိုခံသဖြင့် **ထိုအခိုင်မှလွတ်၍ အိုးထဲသိုကျသည် နှင့်တပြိုင်နက် ယိုသစ်စဖြစ်သော အရည်ပင်ဖြစ်သော်လည်း သုရာ ဗီဇဖြစ်၍ မသောက်အပ်ကြောင်းကို ပြဆိုသောပါဌ်သာ ဖြစ်သည်**။
ထိုကြောင့် **ယစ်မူးခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော အဆောက်အဦတို့ကို ထည့်၍ ထားသော အိုးမှတပါး အခြားသော ပကတိသော အိုးတို့ နှင့်ခံ၍ ထန်းရည်,အုန်းရည် ပေရည် စသည်တို့ကို သောက်ရာ၌ အပြစ်မရှိ**ဟု မှတ်အပ်သိအပ်၏။
အဘယ်ပါဌ်ကို မြင်သဖြင့် သိအပ်သနည်းဟူမူကား -
“မဓုကတာလနာလိကေရာဒီနံ ပုပ္ဖ ရသော စိရပရိဝါသိတော ပုပ္ဖါသဝေါ” ဟူသောပါဌ်ကို မြင်၍ သိရာ၏။ ထိုကြောင့် သုရာမေရယ ဖြစ်စိမ့်သောငှါ **ပဲကြီးစေ့ အစရှိသော သေ၏ အဆောက်အဦ ဖြစ်သော အမြစ်၊ အရွက်၊ အသီး အပွင့် အစ ရှိသည်တို့ကို ထည့်သော အိုးမှတပါး ပကတိသောအိုး ဖြင့်ခံ၍ သောက်ရာ၌ အပြစ်မရှိ**ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ကျမှတ်။
ထိုပဲကြီးစေ့ အစရှိသော သေ၏အဆောက်အဦးတို့ကို ထည့်၍ထားသော အိုး၌ လည်းကောင်း **သေကြွင်းသေကျန်နှင့်တကွ သေချိုးကပ်သော အိုး၌လည်းကောင်း ကျသော အရည်ကိုကား ကျသည်နှင့်တပြိုင်နက် သေ၏ဗီဇဖြစ်၍ မသောက်အပ် ဟုမှတ်**။
ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော ဘိန်းဘင်း အစရှိသော **ယေဝါပနက ယစ်မျိုးနှင့်တကွ သုရာငါးပါး, မေရယငါးပါးတို့ကို သောက်သော သူတို့သည် အကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် သာလျှင် သောက်သောကြောင့် စင်စစ်အားဖြင့် အပြစ်ကြီးကြောင်းကို**။
“အကုသလစိတ္တေနေ ဝဿ ပါတဗ္ဗတော ဧကန္တေန သာဝဇ္ဇဘာဝေါ” ဟု မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်အဋ္ဌကထာ၌ လာ၏။
အဿ၊ ထိုသုရာမေရယကို။
အကုသလစိတ္တေနေဝ၊ အကုသိုလ်စိတ်ဖြင့်သာလျှင်။
ပါတဗ္ဗတော၊ သောက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဧကန္တေန၊ စင်စစ်အားဖြင့်။
သာဝဇ္ဇဘာဝေါ၊ အပြစ်ရှိသည်အဖြစ်ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိအပ်၏။
**အရိယာသောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အားကား နို့ရည်နှင့်သေကို ရော၍တိုက်သော်လည်း မဂ်ဖြင့်ပယ်အပ်ပြီးသော ဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် နို့ရည်သာဝင်၍ သေမဝင်ကြောင်း ကိုလည်း** -
“အရိယသာဝကာနံ န ဝတ္ထုံ အဇာနန္တာပိ မုခံ ပဝိသတိ” ဟု ၎င်းအဋ္ဌကထာ၌လာ၏။
အရိယသာဝကာနံ၊ သောတာပန် စသော အရိယာသာဝကတို့အား။
ဝတ္ထုံ၊ သေအရက်ဟူသော ဝတ္ထုကို။
အဇာနန္တာပိ၊ မသိကုန်သော်လည်း။
မုခံ၊ ခံတွင်းသို့။
န ပဝိသတိ၊ မဝင်နိုင်။
အရိယာ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား **သေမှန်းမသိမူ၍ သောက်သော်လည်း ခံတွင်းသို့ မဝင်နိုင်သည်ကား လွန်စွာ အပြစ်ကြီးသော ဝတ္ထုဖြစ်၍ မဝင်နိုင်ဟု မှတ်အပ်၏**။ ကြိုးကြာငှက်တို့အား နို့ရည်နှင့်သေကို ရော၍ တိုက်သော်လည်း နို့ရည်သာဝင်၍ သေမဝင်သည်ကား **ကြိုးကြာငှက်တို့ သဘောတည်း**။
ထိုသေအရက်တို့ကို **တလက်ဘက်မျှ သောက်သော် အပြစ် နည်း၏**။ **တခွက် တဖလား သောက်သော် ထိုထက်အပြစ်ကြီး၏**။ ကိုယ်ကို တုန်လှုပ်စေတတ်သော များစွာသော သေအရက်တို့ကို သောက်၍ ရွာပြည်ဖျက်ဆီးခြင်း စသည်ပြုရာ၌ **လွန်စွာအပြစ်ကြီး ၏**။
“ပသဋမတ္တဿ ပါနံ အပ္ပသာ ဝဇ္ဇံ၊ အဍ္ဎာဠှကမတ္တဿ ပါနံ တတော မဟာသာဝဇ္ဇံ၊ ကာယပစလကမတ္ထံ ဗဟုံ ပိ ဝိဝိတွာ ဂါမဃာတကာဒိကမ္မံ ကရောန္တဿ မဟာသာဝဇ္ဇမေဝ”
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ပသဋမတ္တဿ၊ တလက်ဘက်မျှကို။
ပါနံ၊ သောက်ခြင်းသည်။
အပ္ပသာဝဇ္ဇံ၊ အပြစ်နည်း၏။
အဍ္ဎာဠှကမတ္တဿ၊ တခွက် တဖလားမျှကို။
ပါနံ၊ သောက်ခြင်းသည်။
တတော၊ ထိုထက်။
မဟာသာဝဇ္ဇံ၊ အပြစ်ကြီး၏။
ကာယပစလကမတ္ထံ၊ ကိုယ်ကိုတုန်လှုပ်ခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော။
ဗဟုံပိ၊ များစွာသော သေအရက်ကိုလည်း။
ဝိဝိတွာ၊ သောက်၍။
ဂါမဃာတကာဒိကမ္မံ၊ ရွာဖျက်ခြင်း အစရှိသောအမှုကို။
ကရောန္တဿ၊ ပြုသောသူအား။
မဟာသာဝဇ္ဇ မေဝ၊ ကြီးသောအပြစ်ရှိသည်သာလျှင်တည်း။
ပါဏာတိပါတကံ, အဒိန္နာဒါနကံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ, မုသာဝါဒကံ, သုရာမေရယကံ ဤကံငါးပါးတို့တွင် ပါဏာတိပါတ, အဒိန္နာဒါန, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ကံသုံးပါးကို လွန်ကျူးသောသူထက် **မုသာဝါဒကံကို လွန်ကျူးသောသူသည် အပြစ် ကြီး၏**၊ ထိုမုသာဝါဒကံကို လွန်ကျူးသောသူထက် **သုရာမေရယကံကို လွန်ကျူး သောသူသည် အပြစ်ကြီး၏**။ အပြစ်ကြီးကြောင်းကိုလည်း -
“သဗ္ဗေဟိပိ စေတေဟိ မုသာဝါဒေန သံဃဘေဒေါဝ မဟာသာဝဇ္ဇော၊ တံ ဟိ ကတွာ ကပ္ပံ နိရယေ ပစ္စတိ။ တတော သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနမေ၀ မဟာသာဝဇ္ဇံ၊ န တထာ ပါဏာတိပါတာဒယော။ ကသ္မာ၊ မနုဿ ဘူတဿာပိ ဥမ္မတ္ထကဘာဝံ ပဝတ္တနေန အရိယဓမ္မန္တရာယ ကရဏတော”။
ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ။
သဗ္ဗေဟိပိ စ၊ အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဧတေဟိ၊ ထိုကံတို့ထက်။
မုသာဝါဒေန၊ မုသာဝါဒကြောင့်။
ပဝတ္တော၊ ဖြစ်သော။
သံဃဘေဒေါဝ၊ သံဃာကို သင်းခွဲသော ကံသည်သာလျှင်။
မဟာသာဝဇ္ဇော၊ အပြစ်ကြီး၏။
ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။
တံ၊ ထိုသံဃဘေဒကကံကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ကပ္ပံ၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး။
နိရယေ၊ ငရဲ၌။
ပစ္စတိ၊ ကျက်၏။
တတော၊ ထိုသံဃဘေဒက မုသာဝါဒကံထက်။
သုရာ မေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနမေဝ၊ ယစ်ခြင်း မေ့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်ခြင်းသည်သာလျှင်။
မဟာသာဝဇ္ဇံ၊ အပြစ်ကြီး၏။
တထာ၊ ထိုသုရာမေရယကံနှင့်အတူ။
ပါဏာတိပါတာဒယော၊ ပါဏာတိပါတ အစရှိသောကံတို့သည်။
မဟာသာဝဇ္ဇာ၊ အပြစ်ကြီးကုန်သည်။
န၊ မဟုတ်ကုန်။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူကား။
မနုဿဘူတဿာပိ၊ လူဖြစ်သောသူအားလည်း။
ဥမ္မတ္တကဘာဝံ၊ ရူးသောအဖြစ်သို့။
ပဝတ္တနေနှ၊ ဖြစ်စေသဖြင့်။
အရိယဓမ္မန္တရာယ ကရဏတော၊ မြတ်သော မဂ်ဖိုလ် တရား၏ အန္တရာယ်ကို ပြုသောကြောင့်တည်း။
ထိုသို့ကျမ်းဂန်တို့၌ လာသောကြောင့် ပဉ္စသီလ၏ ငါးပါးကံတို့တွင် သေအရက်ကို သောက်စားခြင်း ဟုဆိုအပ်သော **သုရာမေရယကံကို လွန်စွာအပြစ်ကြီးသောကံဟု မှတ်အပ်၏**။
ထိုကြောင့် သေအရက်ကို သောက်စားခြင်းဟု ဆိုအပ်သော **သုရာမေရယကံကို အသက်ထက်ဆုံး ရှောင်ကြဉ်အပ်၏**။
ယင်းသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သေအရက်တို့ကိုလည်း သွေးသလိပ် အစရှိသော အနာရောဂါတို့ကို ပျောက်စိမ့်သောငှါ **ဆီအစရှိသော ဆေးတို့ကို ချက်ရာ၌၎င်း**, အမဲဟင်း, ငါးဟင်း အစရှိသော ဟင်းတို့၌၎င်း, အနံ့ ထုံစိမ့်သောငှာ **အနည်းငယ်မျှ ခတ်၍ ချက်မူကား အပ်၏**။ ထိုသေအရက်ခတ်၍ ချက်သောဆေး, သေအရက် ခတ်၍ ချက်သော အမဲဟင်း ငါးဟင်းတို့ကို **လူဖြစ်စေ, ရဟန်း ဖြစ်စေ စားသောက် သုံးဆောင်ခြင်း၌ အပြစ်မရှိဟု မှတ်အပ်၏**။
သူပသံပါကေတိ ဝါသဂဟဏတ္ထံ ဤသကံ မဇ္ဇံ ပက္ခိ ပိတွာ သူပံ ပစန္တိ၊ တသ္မိံ အနာပတ္တိ။ မံသသံပါကေပိ ဧသေဝ နယော။
ပါစိတ်အဋ္ဌကထာ။
သူပသံပါကေတိ၊ သူပသံပါကေ ဟူသည်ကား။
ဝါသဂဟဏတ္ထံ၊ အနံ့ထုံစိမ့်သောငှါ။
ဤသကံ၊ စဉ်းငယ်။
မဇ္ဇံ၊ ယစ်မျိုးကို။
ပက္ခိပိတွာ၊ ထည့်၍။
သူပံ၊ ဟင်းကို။
ပစန္တိ၊ ချက်ကုန်၏။
တသ္မိံ၊ ထိုယစ်မျိုး ထည့်၍ချက်သောဟင်း၌။
အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
မံသ သံပါကေ၊ အမ်ချက်ရာ၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ ဤနည်းလျှင် နည်းရှိ၏။
ထို သေအရက်ခတ်၍ ချက်သောဆေး, ထိုသေအရက်ခတ်၍ ချက်သောဟင်း တို့ကိုလည်း **သေအရက်တို့၏ အနံ့အရသာ ကင်းမှသာ သုံးဆောင်အပ်၏**။ သေ အရက်တို့၏ **အနံ့အရသာ မကင်းသော်ကား အချင်းခပ်သိမ်း မစားကောင်း မသုံးဆောင်ကောင်း**၊ ထိုသို့ မစားကောင်း, မသုံးဆောင်ကောင်းသည့်အဖြစ်ကိုလည်း
“ယံ ပန တိက္ခတ္တမဇ္ဇံ ဟောတိ၊ ယတ္ထ မဇ္ဇဿ ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသာ ပညာယန္တိ။ တသ္မိံ အာပတ္တိယေဝ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ယံ ပန၊ အကြင်သေထည့်၍ ချက်သော ဟင်း, ဆေးသည်ကား။
တိက္ခတ္တမဇ္ဇံ၊ ထက်မြက်သောယစ်မျိုးသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ယတ္ထ၊ အကြင်သေထည့်၍ ချက်သောဟင်းဆေး၌။
မဇ္ဇဿ၊ သေအရက်၏။
ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသာ၊ အဆင်းအနံ့ အရသာတို့သည်။
ပညာယန္တိ၊ ထင်ကုန်၏။
တသ္မိံ၊ ထိုဟင်းဆေး၌။
အာပတ္တိယေဝ၊ အာပတ်သင့်သည်သာလျှင်တည်း။
**သေ၏ အနံ့အရသာရှိသော ဟင်းဆေးတို့ကိုကား အချင်းခပ်သိမ်း မစား မသောက်အပ် ဟု မှတ်အပ်၏**။ သေ၏အနံ့အရသာ ရှိသော ဆီးဖြူ ရှစ်ရှား သဖန်းခါး အစရှိသော အသီး အရွက် အပွင့် အခေါက်တို့ကို ပေါင်းသဖြင့် ပြုအပ်သော **အရိဋ္ဌမည်သော ဆေးကို လူဖြစ်စေ ရဟန်းဖြစ်စေ သုံးဆောင်ခြင်း၌ အပြစ်မရှိ**။
အရိဋ္ဌောနာမ မဇ္ဇံ န ဟောတိ၊ တသ္မိံ အနာပတ္တိ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဤသုရာမေရယ၌ အင်္ဂါကား -
“တဿ မဇ္ဇဘာဝေါ, ပါတုကမျတာ စိတ္တံ, တဇ္ဇော ဝါယာမော, အဇ္ဈောဟရဏန္တိ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ”
ဟူသော ပါဠိနှင့်အညီ **အင်္ဂါလေးပါးတည်း**။
တဿ၊ ထိုဝတ္ထု၏။
မဇ္ဇဘာဝေါ၊ သေ၏အဖြစ်၎င်း။
ပါတုကမျတာစိတ္တံ၊ သောက်လိုသောစိတ်၎င်း။
တဇ္ဇော ဝါယာမော၊ ထို သောက်လိုသောစိတ်နှင့် လျော်သော လုံ့ လ၎င်း။
အဇ္ဈောဟရဏံ၊ မျိုခြင်း၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သမ္ဘာရာ၊ အဆောက်အဦတို့သည်။
စတ္တာရော၊ လေးပါးတို့တည်း။
၉၄ - ဝိကာလဘောဇန သိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်း
ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိ ဟူသော သိက္ခာပုဒ်၌၊ အရုဏ်တက်သည်ကစ၍ မွန်းတည့်သည် တိုင်ရုံသောကာလသည် ဘုရား အစရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့ အစာစားရာ ကာလ မည်၏။
မွန်းလွဲသည်မှစ၍ အရုဏ်တက်သည် တိုင်အောင် အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့ အစာမစားသော ကာလဖြစ်၍ ဝိကာလ မည်၏။
> “အရုဏုဂ္ဂမနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မဇ္ဈန္တိကာ အရိယာနံ ဘောဇနဿ ကာလော နာမ၊ တဒညော ဝိကာလော”။
ဝိနယာ လင်္ကာရဋီကာ။
အရုဏုဂ္ဂမနတော၊ အရုဏ်တက်သည်မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။
ယာဝ မဇ္ဈန္တိကာ၊ မွန်းတည့်သည် တိုင်အောင်။
အရိယာနံ၊ အရိယာတို့၏။
ဘောဇနဿ၊ အစာစားခြင်း၏။
ကာလော နာမ၊ ကာလမည်၏။
တဒညော၊ ထိုမွန်းတည့်သည်မှတပါး မွန်းလွဲသော ကာလသည်။
ဝိကာလော၊ ဝိကာလမည်၏။
ဘောဇန မည်သည်ကား၊ အလုံးစုံသော ယာဝကာလိကဝတ္ထုသည် စားအပ် သောကြောင့် ဘောဇနမည်၏။
> “ဘုဉ္စိတဗ္ဗတ္ထေန ဘောဇနန္တိဣဒံ သဗ္ဗံ ယာဝကာလိကံ ဝုစ္စတိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဘုဉ္စိတဗ္ဗတ္ထေန၊ စားအပ်သောအနက်ကြောင့်။
ဘောဇနန္တိဣဒံ၊ ဘောဇနံ ဟူသောဤပုဒ်ကို။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော။
ယာဝကာလိကံ၊ ယာဝကာလိကဝတ္ထုကို။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ထိုဝိကာလဘောဇနသည် တရားကိုယ်အားဖြင့် နေလွဲသောအခါ၌ ယာဝကာလိက ဝတ္ထုကို မျိုခြင်း အဇ္ဈောဟရဏ စေတနာသည် ဝိကာလဘောဇန မည်၏။
> “တံ အတ္ထတော ဝိကာလေ ယာဝကလိကအဇ္ဈောဟရဏ စေတနာ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
တံ၊ ထို ဝိကာလဘောဇနသည်။
အတ္ထတော၊ တရားကိုယ်အားဖြင့်။
ဝိကာလေ၊ နေလွဲသောကာလ၌။
ယာဝကလိကအဇ္ဈောဟရဏ စေတနာ၊ ယာဝကလိက ဝတ္ထုကိုမျိုခြင်း အဇ္ဈောဟရဏ စေတနာသာတည်း။
ဤသိက္ခာပုဒ်၌ အဇ္ဈောဟရဏကိစ္စရှိသော ကာလိကဟူသည်ကား -
> “ကာလိကာနိပိ စတ္တာရီတိ ဧတ္ထ ယာဝကာလိကံ ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကန္တိ ဣမာနိ စတ္တာရိ ကာလိကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ”
ဟူသော ပါစိတ်အဋ္ဌကထာနှင့်အညီ -
၁။ ယာဝကာလိကလည်း တပါး,
၂။ ယာမကာလိကလည်း တပါး,
၃။ သတ္တာဟကာလိကလည်း တပါး,
၄။ ယာဝဇီဝိကလည်း တပါး
ဤသို့ အားဖြင့် လေးပါးတည်း။
ထိုလေးပါးတို့တွင် အလုံးစုံသော ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်သည် ယာဝကာလိက မည်၏။ ထိုနှစ်ပါးသော ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်တို့တွင် ဘောဇန မည်သည်ကား။
> “ဘောဇနာနိနာမ ဩဒနော ကုမ္မာသော သတ္တု မစ္ဆော မံသန္တိ ပဉ္စဘော ဇနာနိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ထမင်းလည်း တပါး,
မုယောဆန်ဖြင့် ပြုအပ်သော မုံညက်လည်း တပါး,
မုံ့လုံးလည်း တပါး,
ငါးလည်း တပါး,
အမဲလည်း တပါး
ဤသို့အားဖြင့် ငါးပါးတည်း။
ဘောဇနိနာမ၊ ဘောဇဉ်တို့မည်သည်ကား။
ဩဒနော၊ ထမင်းလည်းကောင်း။
ကုမ္မာသော၊ မုံ့ညက်လည်းကောင်း။
သတ္တု၊ မုံ့လုံးလည်းကောင်း။
မစ္ဆော၊ ငါးလည်းကောင်း။
မံသံ၊ အမဲလည်းကောင်း။
ဣတိ ဣမာနိ ပဉ္စ၊ ဤငါးပါးတို့သည်။
ဘောဇနာနိ၊ ဘောဇဉ်မည်ကုန်၏။
ထိုငါးပါးသော ဘောဇဉ်တို့တွင် ဩဒန မည်သည်ကား သလေးစပါး ကောက်ကြီး စပါး, မုယောစပါး, နတ်ကောက်စပါး, ဆပ်, ပြောင်း, လူး ဟုဆိုအပ်သော စပါးမျိုး ခုနစ်ပါးတို့၏ ဆန်ကို ထောင်းယူ၍ ထမင်းကိုသော်လည်း ချက်အံ့။ ယာဂုကို သော်လည်း ကျိုအံ့။ အမှတ်မရှိ တခုခုကိုရည်၍ ကျိုချက်သော ယာဂုထမင်းသည် ပူသည်မူလည်းဖြစ်စေ၊ အေးသည်မူလည်းဖြစ်စေ စားကုန်သော သူတို့၏ စားသော အခါ၌ ထိုယူသောအရပ်တွင် ယူဆောင်သော လက်ရာသည် ထင်သည်ဖြစ်အံ့။ ဩဒနမည်၏။
သြဒနောနာမ သာလိ ဝီဟိ ယဝေါ ဂေါဓုမော ကင်္ဂု ဝရကော ကုဒြူသကောတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ဘတ္တံ ပစာမာတိ ဝါ ယာဂုံ ပစာမာတိ ဝါ ယံကိဉ္စိ သန္ဓာယ ပစန္တု၊ သစေ ဥဏှံ ဝါ သီတလံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဘောဇနကာလေ ဂဟိတဋ္ဌာနေ သြဓိ ပညာယတိ ဩဒနောတိ။
ဩဒနောနာမ၊ ထမင်းမည်သည်။
သာလိ၊ သလေးစပါး၎င်း။
ဝီဟိ၊ ကောက်ကြီးစပါး၎င်း။
ယဝေါ၊ မုယောစပါး၎င်း။
ဂေါဓုမော၊ နတ်ကောက်စပါး၎င်း။
ကင်္ဂု၊ ဆပ်၎င်း။
ဝရကော၊ ပြောင်း၎င်း။
ကုဒြူသကော၊ လူး၎င်း။
ဣတိ ဣမေသံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ၊ ဤ စပါးမျိုး ခုနှစ်ပါးတို့၏။
တဏ္ဍုလေ၊ ဆန်တို့ကို။
ဂဟေတွာ၊ ထောင်းယူ၍။
ဘတ္တံ၊ ထမင်းကို။
ပစာမ၊ ချက်ကုန်အံ့။
ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့၎င်း။
ယာဂုံ၊ ယာဂုကို။
ပစာမ၊ ကျိုကုန်အံ့။
ဣတိ ဝါ၊ ဤသို့၎င်း။
ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိတခုခုကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်၍။
ပစန္တု၊ ကျိုချက်မူသည်လည်း ဖြစ်စေကုန်။
ဥဏှံ ဝါ၊ အပူကို၎င်း။
သီတလံဝါ၊ အအေးကို၎င်း။
ဘုဉ္ဇန္တာနံ၊ စားကုန်သောသူတို့၏။
ဘောဇနကာလေ၊ စားသောအခါ၌။
ဂဟိတဋ္ဌာနေ၊ ယူရာအရပ်၌။
ဩမိ၊ လက်ရာသည်။
သစေ ပညာယတိ၊ အကယ်၍ထင်သည်ဖြစ်အံ့။
ဩဒနော၊ ထမင်းမည်၏။
ကုမ္မာသ မည်သည်ကား။
> “ကုမ္မာသောနာမ ယဝေဟိ ကတော”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာနှင့်အညီ မုယောဆန်တို့ဖြင့် ပြုအပ်သော မုံ့ညက်သည် ကုမ္မာသ မည်၏။
ကုမ္မာသောနာမ၊ ကုမ္မာသ မည်သည်ကား။
ယေဟိ၊ မုယောဆန်တို့ဖြင့်။
ကတော၊ ပြုအပ်သည်တည်း။
သတ္တု မည်သည်ကား။
> “သတ္တုနာမ သတ္တဓညာနိ ဘဇ္ဇိတွာ ကတော”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာနှင့်အညီ စပါးမျိုး ခုနစ်ပါးတို့ကိုလှော်၍ ပြုအပ်သောဝတ္ထု သည် သတ္တု မည်၏။
သတ္တုနာမ၊ မုံ့လုံး မည်သည်ကား။
သတ္တဓညာနိ၊ စပါးမျိုး ခုနစ်ပါးတို့ကို။
ဘဇ္ဇိတွာ၊ လှော်၍။
ကတော၊ ပြုအပ်သည်တည်း။
ထိုဘောဇဉ် ငါးပါးတို့တွင်- မစ္ဆ၊ ငါး။ မံသ၊ အမဲ။ ဤဘောဇဉ်နှစ်ပါးကိုကား ကျမ်းဂန်၌ အထူးမပြသောကြောင့် ရှိတိုင်းပကတိသာ မှတ်အပ်၏။ ဤသည်ကား ဘောဇဉ် ငါးပါး၏သရုပ်သဘောကို ပြသောစကားတည်း။
ခါဒနီယ မည်သည်ကား -
> “ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကဉ္စ ထပေတွာ အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမ”။
ပါစိတ်အဋ္ဌကထာ။
ယာမကာလိက သတ္တာဟကာလိက ယာဝဇီဝိက ဟုဆိုအပ်သော သုံးပါးသော ကာလိကကိုထား၍ ထို ကာလိက သုံးပါးမှ ကြွင်းကုန်သော ခုနစ်ပါးသော စပါးမျိုး ပဲကြီး, ပဲလွမ်း အစရှိသော ပဲမျိုး ထိုစပါးမျိုး, ပဲမျိုးတို့ကို ပြုအပ်သော။ သက္ခလိမောဒကာနိ၊ မုံ့ချို ကတွတ်မုံ့ မုံလက်ကောက် အစရှိသော မုံ့ခဲဘွယ် တို့မှတပါး အာမိသနှင့် အလားတူသော တော၌ ဖြစ်သော သစ်မြစ်, သစ်ဥ စသော ခဲဘွယ်သည်ကား။
၁။ မူလခါဒနီယံ၊ မုံလာမြစ် အစရှိသောအမြစ်ခဲဘွယ်။
၂။ ကဏ္ဍခါဒနီယံ၊ နှမ်းပဲပင်ငယ် အဖု အစရှိသော အဖုခဲဘွယ်။
၃။ မုဠာလခါဒနီယံ၊ ပဒုမာကြာစွယ် အစရှိသော အစွယ်ခဲဘွယ်။
၄။ မတ္ထကခါဒနီယံ၊ ထန်းပင်ညှောက် အစရှိသော အညှောက်ခဲဘွယ်။
၅။ ခန္ဓခါဒနီယံ၊ ကြံပင်စည် အစရှိသော ပင်စည်ခဲဘွယ်။
၆။ တစခါဒနီယံ၊ အရည်နှင့်တကွသော ကြံခေါက်အစရှိသော အခေါက်ခဲဘွယ်။
၇။ ပတ္တခါဒနီယံ၊ ဗုဇွန်စာရွက် အစရှိသော အရွက်ခဲဘွယ်။
၈။ ပုပ္ဖခါဒနီယံ၊ ဟင်းနုနွယ်ပွင့် အစရှိသော အပွင့်ခဲဘွယ်။
၉။ ဖလခါဒနီယံ၊ အုန်းသီး, ထန်းသီး, ဗူးသီး, ဖရုံသီး အစရှိသော အသီးခဲဘွယ်။
၁၀။ အဋ္ဌိခါဒနီယံ၊ ပိန္နဲစေ့ အစရှိသော အစေ့ခဲဘွယ်။
၁၁။ ပိဋ္ဌခါဒနီယံ၊ ဆန်ညက်မုံ့ အစရှိသော မုံ့ညက်ခဲဘွယ်။
၁၂။ နိယျာသခါဒနီယံ၊ မဟာလှေကား အစရှိသော အစေးခဲဘွယ်။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော အမြစ်အစရှိသော တဆယ့်နှစ်ပါးသော ဝတ္ထု တို့သည်လည်း ခဲဘွယ်ဟူသော ရေတွက်ခြင်းသို့ ရောက်သောကြောင့် ခါဒနီယ မည်၏။
ဤကား ခါဒနီယဝတ္ထုတို့၏ သရုပ်ကိုဆိုသော စကားတည်း။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော ထမင်းအစရှိသော ငါးပါးသော ဘောဇဉ်တို့ကို၎င်း, မုံ့လက်ကောက် အစရှိသော မုံ့ခဲဘွယ်နှင့်တကွ မုံလာမြစ် အစရှိသော တဆယ့် နှစ်ပါးသော ခဲဘွယ်တို့ကို၎င်း, အရုဏ်တက်သည်ကစ၍ မွန်းတည့်သည် တိုင်အောင် ပုရေဘတ္တဟု ဆိုအပ်သော နံနက်အခါ၌သာ သုံးဆောင်အပ်သောကြောင့် ယာဝကာလိက မည်၏။
တတ္ထ ပုရေဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ယံကိဉ္စိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ယာဝ မဇ္ဈန္တိက သင်္ခါတော ကာလော၊ တာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝကာလိကံ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ထိုလေးပါးသော ကာလိကတို့တွင်။
ပုရေဘတ္တံ၊ နံနက်အခါ၌။
ပဋိဂ္ဂဟေတွာ၊ အကပ်ခံ၍။
ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ သုံးဆောင်အပ်သော။
ယံကိဉ္စိ၊ အလုံးစုံသော။
ခါဒနီယဘောဇနီယံ၊ ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်ကို။
ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်။
မဇ္ဈန္တိကသင်္ခါတော၊ မွန်းတည့်သည်ဟု ဆိုအပ်သော။
ကာလော၊ အခါသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
တာဝ၊ ထိုမျှလောက်။
ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော၊ သုံးဆောင်အပ်သောကြောင့်။
ယာဝကာလိကံ၊ ယာဝကာလိက မည်၏။
ဤကား ယာဝကာလိက အရကို ပြဆိုသော စကားတည်း။
ယာမကာလိက မည်သည်ကား -
> “အနုလောမပါနေဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဌဝိဓံပါနံ”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာ နှင့်အညီ အလျော်ဖြစ်သော အဖျော်တို့နှင့်တကွ ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော ရှစ်ပါးသော အဖျော်သည် ယာမကာလိက မည်၏။
ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော အဖျော်ရှစ်ပါး ဟူသော်ကား -
> “အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ အဋ္ဌပါနာနိ အမ္ဗပါနံ ဇမ္ဗုပါနံ စောစပါနံ မောစပါနံ မုဒ္ဒိကပါနံ မဓုကပါနံ သာလူကပါနံ ဖါရုသကပါနန္တိ”။
မဟာဝါပါဠိတော်။
၁။ အမ္ဗပါနံ၊ သရက်သီးအဖျော်။
၂။ ဇမ္ဗုပါနံ၊ သပြေသီး အဖျော်။
၃။ စောစပါနံ၊ အိမ်ငှက်ပျောသီး အဖျော်။
၄။ မောစပါနံ၊ တောငှက်ပျောသီး အဖျော်။
၅။ မုဒ္ဒိကပါနံ၊ မုဒရက်သီး အဖျော်။
၆။ မဓုကပါနံ၊ သစ်မည်စည်သီး အဖျော်။
၇။ သာလူကပါနံ၊ ကြာစွယ် အဖျော်။
၈။ ဖါရုသကပါနံ၊ ဖက်သက်သရော်သီး အဖျော်။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အဋ္ဌပါနာနိ၊ ရှစ်ပါးသော အဖျော်တို့ကို။
အနုဇာနာမိ၊ ငါဘုရားခွင့်ပြုတော်မူ၏။
ဤကား ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော အဖျော်ရှစ်ပါးတို့တည်း။
ထိုသို့ ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော အဖျော်ရှစ်ပါးတို့နှင့် လျော်သော အနုလောမ အဖျော် မည်သည်ကား -
> “အဝသေသာနိ ဝေတ္တ တိန္တိဏိက မာတုလုင်္ဂ ကဗိဋ္ဌ ကောသမ္ဗက ကရဝိန္ဒာဒိခုဒ္ဒကဖလပါနာနိ အဋ္ဌပါန ဂတိကာနိ”
ဟူသော စိတ်အဋ္ဌကထာနှင့် အညီ။
အဝသေသာနိ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော အဖျော်ရှစ်ပါးမှ ကြွင်းကုန်သော။
ဝေတ္ထ၊ ကြိမ်သီး။
တိန္တိဏိက၊ မန်ကျည်းသီး။
မာတုလုင်္ဂ ၊ ရှောက်သီး။
ကဗိဋ္ဌ၊ သီးသီး။
ကောသမ္ဗက၊ ကြို့သီး။
ကရဝိန္ဒာဒိခုဒ္ဒကဖလပါနာနိ၊ ခံသီး ဤသို့ အစရှိသော အသီးငယ်တို့နှင့်တကွ လွန်သီး, ဆီးသီး အစရှိသော အသီးငယ်သို့ဖြင့် ပြုအပ်သော အဖျော်တို့သည်။
အဋ္ဌပါန ဂတိကာနိ၊ ရှစ်ပါးသော အဖျော်တို့နှင့် အလားတူရကား အနုလောမအဖျော် မည်ကုန်၏။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော အနုလောမ အဖျော်နှင့်တကွ ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော အဖျော် ရှစ်ပါးတို့သည် ယာမကာလိက မည်၏။
ယင်းသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော အသီးအဖျော်ရည်တို့ သည်ဿာလျှင် ယာမကာလိက မည်သည် မဟုတ်သေး။
> “အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ဖလရသံ ထပေတွာ ဓညဖလရသန္တိ”
ဟု ပါဠိတော်၌ လာသောကြောင့် စပါးမျိုး ခုနစ်ပါးတို့၏ အသီး အရည်ကို လည်းကောင်း။ ထိုစပါးမျိုး ခုနစ်ပါးတို့၏ အသီးအရည်နှင့် လျော်သော သာနုလောမဓညဖလရသ ဖြစ်သော။
၁။ တာလ၊ ထန်းသီး။
၂။ နာလိကေရ၊ အုန်းသီး။
၃။ ပနသ၊ ပိန္နဲသီး။
၄။ လဗုဇ၊ တောင်ပိန္နဲသီး။
၅။ အလာဗု၊ ဗူးသီး။
၆။ ကုမ္ဘဏ္ဍက၊ ဖရုံသီး။
၇။ ပုဿဖလ၊ သခွါးသီး။
၈။ တိပုသ၊ သခွား ငဆစ်သီး။
၉။ ဧဠှာလုက၊ သခွါးငကြောင်သီး။
ဤသို့ မဟာဖလဖြစ်သော အသီးကြီး ကိုးလုံးတို့၏ အသီးရည်ကို၎င်း။
အလုံးစုံသော ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏ ဖြစ်သော ပဲကြီး, ပဲလွမ်း အစရှိသော ပဲမျိုးတို့၏ အရည်ကို၎င်း ထား၍ ကြွင်းသော အလုံးစုံသော အသီးအရည်တို့ သည်၎င်း။
> “အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ပတ္တရသံ ထပေတွာ ဍာကရသန္တိ”
ဟု ပါဠိတော်၌ လာသောကြောင့် ဟင်းရွက်ကျက်ရည်ကို ထား၍ ယာဝကာလိက ဖြစ်သော သစ်ရွက်ရည်တို့ကိုလည်း ရေအေးဖြင့်နယ်၍ ပြုအပ်သော အရည်သည် မူလည်းဖြစ်စေ၊ နေပူဖြင့်ကျက်သော သစ်ရွက်ရည် မူလည်းဖြစ်စေ၊ ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော ယာမကာလိက ဖြစ်သော သစ်ရွက်ရည်တို့သည်၎င်း။
> “အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗံ ပုပ္ဖရသံထပေတွာ မဓုကပုပ္ဖရသန္တိ”
ဟု ပါဠိတော်၌ လာသောကြောင့် သစ်မည်စည်ပွင့်အရည်ကိုထား၍ ကြွင်းသော အလုံးစုံသော အပွင့်အရည်တို့သည်၎င်း ဤဆိုအပ်ပြီးသော အလုံးစုံသော အသီး အရွက် အပွင့်တို့သည် ယာမကာလိက မည်ကုန်၏။
ထိုသို့ဆိုအပ်ပြီးသော မန်ကျည်းအဖျော်, ဇီးအဖျော် အစရှိသော အဖျော်ရည်တို့ကို မွန်းလွဲသည်မှစ၍ ပစ္ဆိမယာမ် ဟုဆိုအပ်သော ညဉ့် အခါ၌ သုံးဆောင်အပ် သောကြောင့် ယာမကာလိက မည်၏။
> “ယာဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမ ယာမ သင်္ခါတော ယာမော၊ တာ၀ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာမော ကာလော အဿာတိ ယာမ ကာလိကံ”။
ပါစိတ်အဋ္ဌကထာ။
ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်။
ရတ္တိယာ၊ ညဉ့် ၏။
ပစ္ဆိမယာမသင်္ခါတော၊ အဆုံးစွန်သော ယာမ်ဟုဆိုအပ်သော။
ယာမော၊ ယာမ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
တာဝ၊ ထိုမျှလောက်။
ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော၊ သုံးဆောင်အပ်သောကြောင့်။
အဿ၊ ထိုအဖျော်အား။
ယာမာ၊ ပစ္ဆိမယာမ် ဟုအပ်သော။
ကာလော၊ ကာလသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။
တံ၊ ထိုအဖျော်သည်။
ယာမကာလိကံ၊ ယာမကာလိက မည်၏။
ဤကား ယာမကာလိက အရကိုဆိုသော စကားတည်း။
သတ္တာဟကာလိက မည်သည်ကား -
> “သတ္တာဟကာလိကံ နာမ သပ္ပိ နဝနီတံ တေလံ မဓု ဖါဏိတန္တိ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ နာမ”။
ပါစိတ်အဋ္ဌကထာ။
သပ္ပိ၊ ထောပတ်။
နဝနီတံ၊ ဆီဦး။
တေလံ၊ ဆီ။
မဓု၊ ပျား။
ဖါဏိတံ၊ တင်လဲ။
ဤငါးပါးသော ဆေးတို့သည် သတ္တာဟကာလိက မည်၏။
ထိုငါးပါးသောဆေးတို့တွင် လူ ဝံ သစ် ကျား အောင်း ခြင်္သေ့ မြင်း ခွေး မြွေ ဆင် ဟု ဆိုသော ဆယ်ကောင်သော သတ္တဝါတို့၏အသားသည် ရဟန်းတို့အား မစား မသုံးဆောင်အပ်သောကြောင့် အကပ္ပိယမံသ မည်၏။
ဤအကပ္ပိယမံသ ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့၏ နို့မှဖြစ်သော ထောပတ်ကိုထား၍ အသားကို သုံးဆောင်ခြင်းငှါ အပ်သော သတ္တဝါတို့၏ နို့မှဖြစ်သော နွားနို့ ထောပတ်, ဆိတ်နို့ထောပတ်, ကျွဲနို့ထောပတ် ဤသို့အစရှိသော ထောပတ်သည် သပ္ပိ မည်၏။
> “တတ္ထ သပ္ပိနာမ ဂေါသပ္ပိဝါ အဇိကာသပ္ပိဝါ မဟိံသသပ္ပိဝါ ယေသံ မံသံ ကပ္ပတိ၊ တေသံ သပ္ပိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ထိုငါးပါးတို့တွင်။
သပ္ပိနာမ၊ ထောပတ်မည်သည်ကား။
ဂေါသပ္ပိဝါ၊ နွားနို့ ထောပတ်၎င်း။
အဇိကာသပ္ပိဝါ၊ ဆိတ်နို့ ထောပတ်၎င်း။
မဟိံသသပ္ပိဝါ၊ ကျွဲနို့ ထောပတ်၎င်း။
ယေသံ၊ အကြင်သတ္တဝါတို့၏။
မံသံ၊ အသားသည်။
ကပ္ပတိ၊ အပ်၏။
တေသံ၊ ထိုသတ္တဝါတို့၏။
သပ္ပိ၊ ထောပတ်တည်း။
ဆီဦးမည်သည်ကား ထိုအသားအပ်သော သတ္တဝါတို့၏နို့ကို ထောပတ်ချက်သော အခါ ရှေးဦးစွာ တက်၍လာသော အဦးဖြစ်သော ဆီသည် နဝနီတ မည်၏။
နဝနီတံနာမ တေသံယေဝ နဝနီတံ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
န ဝနီတံနာမ၊ ဆီဦးမည်သည်ကား။
တေသံယေဝ၊ ထိုသတ္တဝါတို့၏သာလျှင်။
နဝနီတံ၊ ဆီဦးတည်း။
ဆီမည်သည်ကား နှမ်းဆီ, မုန်ညင်းဆီ, သစ်မည်စည်ဆီ, ကြက်ဆူဆီ။ ကျွဲ, နွား အစရှိသော ဆူသောသတ္တဝါတို့၏ အသားနှင့်စပ်၍တည်သော မေဒဖြစ်သော အဆီခဲသည် ယာဝကာလိက ဝတ္ထု ဖြစ်၍ ဝသာတေလ မမည်။ ထိုကျွဲ နွား အစရှိသောသတ္တဝါတို့၏ အသားချက်သောအခါ ရေပေါ်သို့ တက်၍တည်သော ဝသာတေလ မည်သော သားဆီကြည် ဤသို့အစရှိသော ဆီတို့သည် တေလ မည်၏။
> “တေလံနာမ တိလတေလံ သာသပတေလံ မဓုကတေလံ ဧရဏ္ဍကတေလံ ဝသာတေလံ”။
၎င်း အဋ္ဌကထာ။
တေလံနာမ၊ ဆီမည်သည်ကား။
တိလတေလံ၊ နှမ်းဆီ၎င်း။
သာသပတေလံ၊ မုန်ညင်းဆီ၎င်း။
မဓုကတေလံ၊ သစ်မည် စည်ဆီ၎င်း။
ဧရဏ္ဍကတေလံ၊ ကြက်ဆူဆီ၎င်း။
ဝသာတေလံ၊ သားဆီကြည်၎င်း။
ဣတိ၊ ဤသည်တို့တည်း။
ပျားမည်သည်ကား ပျားကြီး ပျားငယ် ပျားသုံး ပျားအောင်း အစရှိသော ပျားတို့ သည်လည်း ယင်နှင့်တူသောကြောင့် မဓု ပျားမည်၏။ ဤအရာ၌ မက္ခိကမဓု ကိုသာ ယူအပ်၏။ ဘမရမဓုကိုကား မယူအပ်။ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ ထိုဘမရမဓုသည် အရည်မရှိ ပျားချေးကဲ့သို့ဖြစ်၍ ယာဝကာလိက ဝတ္ထုနှင့်ရောလျက် တည်သောကြောင့် သတ္တာဟကာလိက မဖြစ်နိုင်။ ထိုကြောင့် မယူအပ်။
တင်လဲမည်သည်ကား ကြံမှဖြစ်သော တင်လဲသည် ဖါဏိတ မည်၏။ ထိုကြောင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာ၌။
> “ပါဏိတံနာမ ဥစ္ဆုမှာ နိဗ္ဗတ္တံ - ဟု မိန့်၏။
ပါဏိတံနာမ၊ တင်လဲမည်သည်ကား။
ဥစ္ဆုမှာ၊ ကြံမှ။
နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဖြစ်သောတင်လဲတည်း။
ထန်း အုန်း ပေ တို့မှဖြစ်သော တင်လဲသည်လည်း ထိုအတူ သတ္တာဟကာလိက မည်၏။ ထိုသတ္တာဟကာလိက ဖြစ်သော ထောပတ် အစရှိသော ဆေးငါးပါးတို့ကို ရဟန်းတို့မှာ အကပ်ခံ၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး သုံးဆောင် အပ်သောကြောင့် သတ္တာဟကာလိက မည်၏။
> “သပ္ပိအာဒိ ပဉ္စဝိဓံ ဘေသဇ္ဇံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သတ္တာဟံ နိဓေတဗ္ဗတော သတ္တာဟော ကာလော အဿာတိ သတ္တာဟကာလိကံ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
သပ္ပိအာဒိ ပဉ္စဝိဓံ၊ ထောပတ်စသော ငါးပါးအပြား ရှိသော။
ဘေသဇ္ဇံ၊ ဆေးကို။
ပဋိဂ္ဂဟေတွာ၊ အကပ်ခံ၍။
သတ္တာဟံ၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး။
နိဓေတဗ္ဗတော၊ သိုမှီး၍စားအပ်သောကြောင့်။
အဿ၊ ထိုဆေးအား။
သတ္တာဟော၊ ခုနစ်ရက်ဟုဆိုအပ်သော။
ကာလော၊ ကာလသည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။
တံ၊ ထိုဆေးငါးပါးသည်။
သတ္တာဟကာလိကံ၊ သတ္တာဟကာလိက မည်၏။
ယာဝဇီဝိက မည်သည်ကား ကာလဝိမုတ် ဖြစ်သော ရေကို ထား၍ အာဟာရကိစ္စကို မပြီးစေနိုင်သော ဇာတိပ္ဖိုလ်, လေးညှင်း ငြုပ်, ပိတ်ချင်း အစရှိသော အမြစ် အရွက် အသီး အပွင့် အခေါက် အနှစ် ဟုဆိုအပ်သော အလုံးစုံသော ဝတ္ထုတို့ကို ရဟန်း တို့မှာ အကပ်ခံ၍ အသက်ထက်ဆုံး သုံးဆောင်အပ်သောကြောင့် ယာဝဇီဝိက မည်၏။
> “ထပေတွာ ဥဒကံ အဝသေသံ သဗ္ဗံပိ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတွာ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝဇီဝိကန္တိ ဝုစ္စတိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဥဒကံ၊ ရေကို။
ထပေတွာ၊ ထား၍။
အဝသေသံ၊ ရေမှကြွင်းသော။
သဗ္ဗံပိ၊ အလုံးစုံသော ဆေးမျိုးကိုလည်း။
ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ အကပ်ခံသည်ကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ယာဝဇီဝံ၊ အသက်ထက်ဆုံး။
ပရိဟရိတွာ၊ ဆောင်၍။
ပစ္စယေ၊ အကြောင်းသည်။
သတိ၊ ရှိခဲ့သော်။
ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော၊ သုံးဆောင် အပ်သောကြောင့်။
ယာဝဇီဝိကန္တိ၊ ယာဝဇီဝိကဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော ကာလိကလေးပါးတို့တွင် ထမင်း ဟင်း မုံ့ အစရှိသော ယာဝကာလိက ကိုကား အရုဏ်တက်သည်ကစ၍ မွန်းတည့်သည်တိုင် ပုရေဘတ္တ ဟု ဆိုအပ်သော နံနက်အခါ၌သာ သုံးဆောင်အပ်၏။
ယာမကာလိကဖြစ်သော မန်ကျည်းအဖျော်, ဆီးအဖျော်, ရှောက်သီး အစရှိသော အဖျော်ရည်တို့ကိုကား နေမွန်းလွဲသည်ကစ၍ မဇ္ဈိမယာမ် တိုင်အောင် ပစ္ဆာဘတ္တ ဖြစ်သော ညဉ့် အခါ၌ သုံးဆောင်အပ်ကုန်၏။
ဆီ, ပျား, တင်လဲ အစရှိသော သတ္တာဟကာလိက ဖြစ်သော ဆေးတို့ကိုကား ရဟန်းတို့မှာ ဆွမ်း စသော အာမိသနှင့် မရောမူ၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အကပ်ခံ၍ သုံးဆောင်အပ်ကုန်၏။ သီလဆောက်တည်သော လူတို့မှာကား နေ့ရက်အပိုင်း အခြားမရှိ သုံးဆောင်အပ်၏။
ယာဝဇီဝိက ဖြစ်သော ဇာတိပ္ဖိုလ် လေးညှင်း အစရှိသော ဆေးတို့ကိုကား လူဖြစ်စေ, ရဟန်းဖြစ်စေ နေ့-ရက် အပိုင်းအခြားမရှိ အသက်ထက်ဆုံး သုံးဆောင် အပ်ကုန်၏။
၉၅ - နစ္စ-ဂီတ-ဝါဒိတ သိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်း
နစ္စ - ဂီတ - ဝါဝိတ - ဝိသုက - ဒဿန ဝေရမဏိ ဟူသော သတ္တမ သိက္ခာပုဒ်၌ -
နစ္စ-ကခြင်း မည်သည်ကား ကချေသည် အစရှိသော သူတို့သည် ကကုန်သည် မူလည်းဖြစ်စေ၊ ထန်းရေ အရက်မူးသော သူတို့သည် ကကုန်သည်မူလည်းဖြစ်စေ၊ အယုတ်သဖြင့် ဒေါင်း, မျောက်, ကျေးသား အစရှိသော တိရစ္ဆာန်တို့သည် ကကုန်သည် မူလည်းဖြစ်စေ၊ ဤအလုံးစုံသော သူတို့၏ ကခြင်းသည် နစ္စ မည်၏။
> “ဧတ္ထ နစ္စန္တိ နဋာဒယော ဝါ နစ္စန္တု သောဏ္ဍာ ဝါ၊ အန္တမသော မောရ သုက မက္ကာဋာဒယောပိ၊ သဗ္ဗမေတံ နစ္စ မေဝ”။
သမန္တပါသာဒိကအဋ္ဌကထာ။
ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
နစ္စန္တိ၊ နစ္စံ ဟူသည်ကား။
နဋာဒယော၊ ကချေသည် အစရှိသောသူတို့သည်။
နုစ္စန္တု၊ ကသည်ဖြစ်စေကုန်၏။
သောဏ္ဍာ ဝါ၊ သေသောက်ကြူးတို့သည်လည်း။
နုစ္စန္တု၊ ကသည်ဖြစ်စေကုန်၏။
အန္တမသော၊ ယုတ်သော အပိုင်းအခြားဖြင့်။
မောရ သုက မက္ကဋာဒယော၊ ဥဒေါင်း, ကျေးသား မျောက် အစရှိသော သတ္တဝါတို့သည်လည်း။
နုစ္စန္တု၊ ကသည်ဖြစ်စေကုန်၏။
ဧတံ သဗ္ဗပိ၊ ထိုအလုံးစုံသောသူတို့၏ ကခြင်းသည်လည်း။
နစ္စမေဝ၊ နစ္စမည်သည်သာလျှင်တည်း။
ဂီတ-သီချင်းမည်သည်ကား -
ကချေသည် အစရှိသောသူတို့၏ သီအပ်သောသီချင်း သည်မူလည်းဖြစ်စေ၊
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသောကာလ၌ ရတနာသုံးပါး တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး နှင့်စပ်သော ကောင်းချီးပေးသော ကစားခြင်းဖြင့် သီသည်လည်း ဖြစ်စေ၊
တရားဟောသော ရဟန်းတို့၏တရားကို ဧဧယဉ်ယဉ် ဆွဲငင်၍ ဟောသဖြင့် သီသည် မူလည်း ဖြစ်စေ၊
အယုတ်သဖြင့် နှုတ်ခမ်း နှစ်ဘက်ကိုစွန့်၍ လေချွန်သဖြင့် သီသည်မူလည်းဖြစ်စေ၊
အကြင် သီခြင်းကို သီအံ့ဟူ၍ ရှေးအဘို့၌ ဧယဉ်သည်ကို ပြုအံ့။
ထိုအလုံးစုံသော သီချင်းသည် ဂီတ မည်၏။
ဂီတန္တိ နဋာဒီနံ ဝါ ဂီတံ ဟောတု၊ အရိယာနံ ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ ရတနတ္တယဂုဏူပသံဟိတံ သာဓုကီဠန ဂီတံ ဝါ အသညတဘိက္ခူနံ ဓမ္မဘာဏကဂီတံ ဝါ အန္တမသော ဒန္တဂီတံပိ၊ ယံ ဂါယိဿာမာတိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဩကူဇန္တာ ကရောန္တိ။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဂီတန္တိ၊ ဂီတံဟူသည်ကား။
နဋာဒီနံံ၊ ကချေသည် အစရှိသော သူတို့၏။
ဂီတံ ဝါ၊ သီသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
အရိယာနံ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။
ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ၊ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသောအခါ၌။
ရတနတ္တယဂုဏူပသံဟိတံ၊ ရတနာသုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် စပ်သော။
သာဓုကီဠနဂီတံ ဝါ၊ ကောင်းချီးပေးသော ကစားခြင်းဖြင့် သီသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
အသညတဘိက္ခူနံ၊ မစောင့်စည်းသော ရဟန်းတို့၏။
ဓမ္မဘာဏကဂီတံ ဝါ၊ တရားဟောသဖြင့် သီသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
အန္တမသော၊ အယုတ်သဖြင့်။
ဒန္တဂီတံပိ၊ လေချွန်သဖြင့် သီသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
ယံ၊ အကြင်သီခြင်းကို။
ဂါယိဿာမ၊ သီကုန်အံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ပုဗ္ဗဘာဂေ၊ ရှေးအဘို့၌။
ဩကူဇန္တာ၊ ဧယဉ်သည်ကို။
ကရောန္တိ၊ ပြုကုန်အံ့။
ဧတံ သဗ္ဗံ၊ ထိုအလုံးစုံသော သီခြင်းသည်။
ဂီတမေဝ၊ ဂီတမည်သည်သာလျှင်တည်း။
ဝါဒိတ-တီးမှုတ်ခြင်း မည်သည်ကား။ တဘက်သာပိတ်၍ တီးအပ်သော အာတတစည်, နှစ်ဘက်ပိတ်၍ တီးအပ်သော ဝိတတစည်, အလုံးစုံပိတ်၍ တီးအပ်သော စောင်း, တယော စသော အာတတဝိတတစည်, အခေါင်းဖြင့် ပြုအပ်သောနှဲ, ပြွေ ခရကောက် စသော သုသိရစည်, တခဲနက်တီးအပ်သော မောင်းကြေးနင်း ခွက်ခွင်း အစရှိသော ဃနစည်, ဤသို့ အစရှိသော အာတတ, ဝိတတ, အာတတဝိတတ, သုသိရ, ဃန စည် တည်းဟူသော ပဉ္စင်တူရိယာတို့ကို တီးသည်မူလည်းဖြစ်စေ ရေအိုးကိုမှောက်၍ တီးသည်လည်းဖြစ်စေ ပန်းကန်ကို တီးသည်မူလည်း ဖြစ်စေ ရေ၌ လက်ဖြင့် တီးသည်မူလည်းဖြစ်စေ ဤသို့အစရှိသဖြင့် အလုံးစုံသော တီးခြင်းမှုတ်ခြင်းသည် ဝါဒိတ မည်၏။
ဝါဒိတံနာမ တန္တိဗဒ္ဓါဝါဒနီယဘဏ္ဍံ ဝါ ဟောတု၊ ကုဋဘေရိဝိတံ ဝါ၊ အန္တမသော ဥဒကဘေရိဝါတံ ဝါ၊ သဗ္ဗမေတံ နဝဋ္ဋတိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဝါဒိတံနာမ၊ ဝါဒိတမည်သည်ကား။
တန္တိဗဒ္ဓါဝါဒနီယဘဏ္ဍံ ဝါ၊ ညှို့တံရှည် တရက်ကြိုးဖြင့် ဘွဲ့အပ် ကြက်အပ်သောစည် ဘဏ္ဍာအစရှိသည်ကို တီးသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
ကုဋဘေရိဝါဒိတံ ဝါ၊ အိုးစည်ကို တီးသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
အန္တမသော၊ အယုတ်အားဖြင့်။
ဥဒကဘေရိဝါတံ ဝါ၊ ရေ၌ ပုတ်တီးသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
ဧတံ သဗ္ဗံ၊ ဤအလုံးစုံသော တီးမှုတ်ခြင်းသည်။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ဝိသုကဒဿန မည်သည်ကား၊ သာသနာတော်၏ ငြောင့် တံကျင် သဘွယ်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော ဆိုအပ်ပြီးသော ကခြင်း သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို ကြည့်ရှုခြင်းသည် ဝိသုကဒဿန မည်၏။
> “သာသနဿ အနနုလောမတ္တာ ဝိသုကံ ပဋာဏိဘူတံ ဒဿနံ”။
ဝိနယာလင်္ကာရဋီကာ။
သာသနဿ၊ သာသနာတော်၏။
အနနုလောမတ္တာ၊ မလျော်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
ဝိသုကံ ပဋာဏိဘူတံ၊ ငြောင့်ဖြစ်၍ဖြစ်သော ကခြင်း, သီခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်း အစ ရှိသည်ကို။
ဒဿနံ၊ ကြည့်ရှုခြင်းသည်။
ဝိသုကဒဿနံ၊ ဝိသုက ဒဿန မည်၏။
၍ ဝိသုဒဿန ဟူသော အမည်သည် ဆိုအပ်ပြီးသော ကခြင်း, သီခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်း တို့ကို ကြည့်ရှုခြင်းအမည်သာ မဟုတ်။ ထို ကခြင်း, သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်းတို့၏၎င်း အန်ကစားခြင်း အစရှိသော အလုံးစုံသော ကစားခြင်းတို့၏၎င်း အမည်ဖြစ်၍ ကျွဲတိုက်ခြင်း, ဆင်တိုက်ခြင်း, နွားတိုက်ခြင်း, ကြက်တိုက်ခြင်း, ခွေးတိုက်ခြင်း စစ်ထိုးခြင်း, လက်ဝှေ့သတ်ခြင်း, လက်ပမ်းလုံးခြင်း ငုံးတိုက်ခြင်း, ခါတိုက်ခြင်း, ဆိတ်ကုလားတိုက်ခြင်း, ဆိတ်မြန်မာတိုက်ခြင်း, တုတ်လှံတံ ကစားခြင်း, ကျည်းသား တောက်ခြင်း ကျားထိုးခြင်း, သံတွေသံလုံး ကစားခြင်း, ချိုးတိုက်ခြင်း ဖဲ-ပဆစ်-ကြွေအန် ကုတ်ကျစ် - မက်တီး - မုန်ညင်းထိုး ပိုက်ဆန်ပစ် ပိုက်ဆန်မြှောက် အစရှိသော ဤသို့သဘောရှိသော ဆိုအပ်ပြီးသော အမူအရာတို့ကို ကြည့်ရှုခြင်း သည်လည်း ဝိသုကဒဿန မည်၏။
> “ဝိသုကဒဿနန္တိ နစ္စဂီတာဒိဒဿနသဝနာနဉ္စေဝ ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓ ဇုတကီဠာဒိသဗ္ဗ ကီဠာနဉ္စ နာမံ”။
၎င်းဋီကာ။
ဝိသုကဒဿနန္တိဣဒံ၊ ဝိသုကဒဿနံ ဟူသော ဤအမည်သည်။
နစ္စဂီတာဒိဒဿနသဝနာနဉ္စေဝ၊ ကခြင်း, သီခြင်း အစရှိသည်ကို ရှုခြင်း နာခြင်း တို့၏၎င်း။
ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓဇုတကီဠာဒိသဗ္ဗကီဠာနဉ္စ၊ ငုံးတိုက်ခြင်း, အန်ကစားခြင်း အစရှိသော အလုံးစုံသော ကစားခြင်းတို့၏၎င်း။
နာမံ၊ အမည်တည်း။
အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ၌လည်း -
> “နစ္စ ဂီတဝါဒိတဟတ္ထိ မဟိံသယုဒ္ဓါဒီနံ ဒဿနသဝနန္တိ အတ္ထော”ဟု မိန့်၏။
သိက္ခာပုဒ်၌ ဒဿနသဒ္ဒါဖြင့် ဟောတော်မူသောကြောင့် ဆိုအပ်ပြီးသော ကခြင်း, သီခြင်း အစရှိသော အခြင်းအရာတို့ကို ကြည့်ရှုခြင်း တည်းဟူသော အနက်တပါး ကိုသာ ယူအပ်သည် မဟုတ်။
> “စက္ခာဒိဒွယံ အသမ္ပတ္တဝသေန ဂေါစရဂ္ဂါဟိကရူပံ”
ဟူသော သင်္ဂြိုဟ်နှင့်အညီ စက္ခုဝိညာဏ် သောတဝိညာဏ် တို့သည် မရောက်သော အာရုံကို ယူသည်၏အဖြစ်ဖြင့် အသမ္ပတ္တာဂါဟ တရားဖြစ်၍ အာရုံကိုယူခြင်း သဘောတူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဆိုအပ်ပြီးသော ကခြင်း, သီခြင်း, အန်ကစားခြင်း အစရှိသော အခြင်းအရာတို့ကို နားထောင်ခြင်း တည်းဟူသော အနက်ကိုလည်း ဒဿန သဒ္ဒါဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်အပ်၏။
> “ဒဿနန္တိစေတ္ထ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ ယထာသကံ ဝိသယဿ အာလောစနသဘာဝ တာယ ဒဿန သဒ္ဒေန သင်္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ သဝနံပိ သင်္ဂဟိတံ”။
အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ။
ဒဿနန္တိ ဧတ္ထ၊ ဒဿနံဟူသောဤပုဒ်၌။
ပဉ္စန္နံ၊ ငါးပါးကုန်သော။
ဝိညာဏာနံ၊ ဝိညာဏ်တို့၏။
ယထာသကံ၊ မိမိတို့အာရုံ အားလျော်စွာ။
ဝိသယဿ၊ အာရုံ၏။
အာလောစနသဘာဝတာယ၊ ရှုခြင်းသဘောတူသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဒဿန သဒ္ဒေန၊ ဒဿနသဒ္ဒါဖြင့်။
သင်္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ၊ သင်္ဂြိုဟ်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သဝနံပိ၊ နားထောင်ခြင်းကိုလည်း။
သင်္ဂဟိတံ၊ ယူအပ်၏။ ဝါ၊ ရေတွက်အပ်၏။
ထိုသို့ ဒဿနသဒ္ဒါဖြင့် နာခြင်းကိုလည်း ရေတွက်အပ်သောကြောင့် ဆိုအပ်ပြီးသော ကခြင်း, သီခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်း အစရှိသော အသံကိုလည်း သာယာသောအားဖြင့် မနာအပ်။ အယုတ်သဖြင့် ရဟန်းတို့သည် ဧဧယဉ်ယဉ် ဆွဲငင်၍ ဟောအပ်သော ကုသလာ ဓမ္မာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဟူသော တရားကိုသော်လည်း သီချင်းဟု နှလုံးသွင်း၍ သာယာတပ်နှစ်သက်သောအားဖြင့် တဏှာစိတ်ဖြင့် မနာခံအပ်။
> “ဂီတူပသဥှိတော ပန ဓမ္မော နဝဋ္ဋတိ”။
၎င်း အဋ္ဌကထာ။
ဂီတူပသဥှိတော၊ သီချင်းသံနှင့်စပ်သော။
ဓမ္မော ပန၊ ကုသလာဓမ္မာ အစရှိသော တရားတော်သည်ကား။
နဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ထို ကုသလာဓမ္မာ အကုသလာဓမ္မာ အစရှိသော တရားကိုပင် ဧဧယဉ်ယဉ် ရှည်ရှည် လံလံဆွဲငင်၍ သီချင်းကဲ့သို့ ဟောသော်လည်း သီချင်းဟူသော အမှတ် နှလုံးသွင်းခြင်းကိုမပြုမူ၍ သာယာနှစ်သက်သောအားဖြင့် တဏှာစိတ်ဖြင့် မနာမခံဘဲ တရားတော်ဟူသော အမှတ်ဖြင့် သဒ္ဓါစိတ်နှင့်နာခံမူကား နာခံခြင်းငှါအပ်၏။
> “ဓမ္မူပသဥှိတံ ဝါပိ စေတ္ထ ဂီတံ ဝဋ္ဋတိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဧတ္ထစ၊ ဤသို့ နားထောင်ရာ၌ကား။
ဓမ္မူပသဥှိတံ၊ တရားတော်နှင့်စပ်သော။
ဂီတံ ဝါပိ၊ သီချင်းသည်လည်း။
ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
ထိုသို့ဖြစ်၍ ရဟန်းသာမဏေတို့သည် လည်းကောင်း, သီလ ဆောက်တည်သော လူတို့သည် လည်းကောင်း, ထိုသို့ဟောအပ် ရွတ်အပ် ဘတ်အပ်သောဝတ်ကိုဖျက်၍ အက္ခရာ, ပုဒ်, ဗျည်း ဒီဃ, ရဿ, ဂရု လဟုတို့ကို ချွတ်ယွင်း ပျက်စီးစေသဖြင့် ရှည်စွာသော အသံကိုပြု၍ ဧယဉ် ဖြည်းညင်း သာယာစွာ ကုသလာဓမ္မာ အစရှိသော တရားကိုသော်လည်း မဟောအပ်။
ပါရမီခန်း ဘုံခန်း ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ် ဝတ္ထု သက်သေတို့ကိုသော်လည်း မရွတ် မဘတ်အပ်။ ဟောပြော ရွတ်ဘတ်သော ရဟန်းတို့အား ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏။ လူအားသိက္ခာပုဒ်ပျက်၏။ ထိုကြောင့်။
> “န ဘိက္ခဝေ ဂီတဿရေန ဓမ္မော ဘာသေတဗ္ဗော။ ယော ဘာသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ”
ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဂီတဿရေန၊ သီချင်းသံဖြင့်။
ဓမ္မော၊ တရားကို။
နသေတဗ္ဗော၊ မဟောအပ်။
ယောဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။
ဘာသေယျ၊ ဟောငြားအံ့။
ဒုက္ကဋဿ၊ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သို့။
အာပတ္တိ အာပဇ္ဇနံ၊ ရောက်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ထိုသို့မဟုတ် အက္ခရာ, ပုဒ်ဗျည်းတို့ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ခြားနားသိသာစေလျက် အဝန်းညီစွာ ဒီဃ, ရဿ, ဂရု, လဟု ထင်စိမ့်သောငှါ ပကတိသောအသံကို ဖြစ်စေလျက် တရားဟူသော အမှတ်သညာဖြင့် အသံကိုပြုပြင်၍ ဘတ်ရွတ် ဟောပြောမူကား ဟောပြော ဘတ်ရွတ်ခြင်းငှါ အပ်၏။
ထိုကြောင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ၌ -
> “စတုရဿေန ဝတ္တေန ပရိမဏ္ဍလာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ ဒဿေတဗ္ဗာနိ” ဟု မိန့်၏။
စတုရဿေန၊ ပြည့်စုံစွာသော။
ဝတ္တေန၊ ဟောသော ဝတ်ဖြင့်။
ပရိမဏ္ဍလာနိ၊ အဝန်းညီကုန်သော။
ပဒဗျဉ္ဇနာနိ၊ ပုဒ်ဗျည်းတို့ကို။
ဒဿာနိ၊ ပြအပ်ကုန်၏။
ဤဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့် အဋ္ဌင်္ဂသီလ, ဒသင်္ဂသီလကို ဆောက်တည်သော သူသည် ဆိုအပ်ပြီးသော ကခြင်း, သီခြင်း၊ တီးမှုတ်ခြင်း, ကြွေအန်ကစားခြင်း စသည်တို့ကို မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မပြုအပ်။ သူတပါးကိုလည်း မပြုစေအပ်။ တပါးသူပြုသော ကခြင်း, သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်း စသည်ကိုလည်း ကြည့်ရှုနားထောင် ခြင်းအကျိုးငှါ ထို ကခြင်း, သီခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်း စသည်ရှိရာ အရပ်သို့သွား၍ မကြည့်ရှုအပ်။ မနာခံအပ်။ အယုတ်သဖြင့် ဥဒေါင်း ကခြင်း မျောက် ကခြင်း, လေချွန်ခြင်း, လက်ခုပ်တီးခြင်း စသည်များကိုလည်း မကြည့်ရှုအပ်။ မနာခံအပ်။
ပါရမီခန်း ဘုံခန်း ဘုရားဟော ဇာတ်နိပါတ် ဝတ္ထု သက်သေများကိုလည်း တဏှာ ဖြစ်စိမ့်သောငှါ ဧဧယဉ်ယဉ်ဆွဲငင်၍ သီချင်းသံကဲ့သို့ အသံကိုပြုပြင်၍ မိမိလည်း မဘတ်မရွတ်အပ်။ သူတပါးကိုလည်း မဘတ်မရွတ် စေအပ်။ သူတပါးဘတ်ရွတ် သော အသံကိုလည်း မနာခံအပ်။
ထို ကခြင်း, သီခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကြည့်ရှု နားထောင်သောသူအား နစ္စ - ဂီတ - ဝါဝိတ - ဝိသုက - ဒဿန သိက္ခာပုဒ် ပျက်၏။ ထို ကခြင်း သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကြည့်ရှုနားထောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်းဖြစ်သော ဝိရတီစေတနာသည် နစ္စ - ဂီတ - ဝါဝိတ - ဝိသုက - ဒဿန ဝေရမဏိ မည်၏။
ထို ကခြင်း, သီခြင်း စသော ပွဲသဘင်ကိုလည်း ထို ကခြင်း, သီခြင်း စသော ပွဲသဘင်ရှိရာ အရပ်သို့သာ သွား၍ မကြည့်မရှုအပ်။ မိမိတို့ သီတင်းသီလ ဆောက်တည်၍ နေသော အရာမ်အတွင်းသို့ ရောက်သဖြင့် ရှေးရှုထင်သော ပွဲသဘင်ကိုကား ကြည့်ရှုနာခံခြင်းငှါ အပ်၏။ သိက္ခာပုဒ်မပျက်။
> “သဗ္ဗံ အန္တရာရာမေ ဌိတဿ ပဿတော အနာပတ္တိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော ကခြင်း, သီခြင်း အစရှိသော ပွဲသဘင်ကို။
အန္တရာရာမေ၊ အရာမ်အတွင်း၌။
ဌိတဿ၊ တည်လျက်။
ပဿတော၊ ကြည့်ရှုသောရဟန်းအား။
အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
ယင်းသို့ အရာမ်တွင်းသို့ ရောက်သော ပွဲသဘင်ကို ကြည့်ရှုရာ၌လည်း မိမိနေမြဲ တိုင်းသော အရာမ်, ကျောင်း, စရပ်တို့၏ အနီး၌ ရှေးရှုထင်သော ပွဲသဘင်ကိုသာ ကြည့်ရှုအပ်၏။ တခုသော အရာမ်မှသည် တခုသော အရာမ်သို့၎င်း, တခုသော ကျောင်းမှသည် တခုသော ကျောင်းသို့၎င်း တခုသော စရပ်မှသည် တခုသော စရပ် သို့၎င်း ပြောင်းရွှေ့၍ မကြည့်ရှုအပ် မနာခံအပ်။ ရွှေ့ပြောင်း၍ နာခံကြည့်ရှုသော သူအား သိက္ခာပုဒ်ပျက်၏။
> “ပဿိဿာမီတိ ဝိဟာရတော ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တဿ အာပတ္တိယေဝ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ပဿိဿာမီတိ၊ ရှုအံ့ဟူ၍။
ဝိဟာရတော၊ မိမိနေရာကျောင်းမှ။
ဝိဟာရံ၊ တကျောင်းသို့။
ဂစ္ဆန္တဿ၊ သွား၍ကြည့်ရှု နားထောင်သော ရဟန်းအား။
အာပတ္တိယေဝ၊ အာပတ်သင့်သည် သာလျှင်တည်း။
ထိုသို့မဟုတ် ဆွမ်းစားစရပ် စသည်တို့၌ ထိုင်ခြင်း, လျောင်းခြင်း အစရှိသော ဣရိယာပုထ်တို့တွင် ထိုင်လျက်နေစဉ် ရှေးရှုထင်လာသော ပွဲသဘင်ကိုကား ကြည့်ရှုနာခံအပ်၏။ သိက္ခာပုဒ် မပျက်။ ။ ထို့ကြောင့်။
> “အာသနသာလာယံ နိသီဒန္တော ပဿတိ၊ အနာပတ္တိ”ဟု မိန့်၏။
အာသနသာလာယံ၊ ဆွမ်းစားစရပ်၌။
နိသီဒန္တော၊ ထိုင်လျက်။
ပဿတိ၊ ရှုအံ့။
အနာပတ္တိ ၊ အာပတ်မသင့်။
ထိုသို့ထိုင်လျက် ကြည့်ရှုနာခံသည်ကို ထိုင်လျက်သာ မကြည့်ရှု မနာခံဘဲ ထ၍ ကြည့်ရှုအံ့ဟု သွားသော ရဟန်းအား အာပတ် သင့်၏။ သီလဆောက်တည်သော သူအား သိက္ခာပုဒ်ပျက်၏။ ။ ထို့ကြောင့်။
> “ပဿိဿာမီတိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂစ္ဆတော အာပတ္တိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ပဿိဿာမီတိ၊ ရှုအံ့ဟူ၍။
ဥဋ္ဌဟိတွာ၊ ထ၍။
ဂစ္ဆတော၊ သွားသောရဟန်းအား။
အာပတ္တိ၊ အာပတ်သင့်၏။
မိမိတို့သွားရာ ခရီးလမ်းအနီး၌ တည်သော ပွဲသဘင်ကိုလည်း သွားမြဲတိုင်း မသွားမူ၍ ထိုခရီးလမ်း၌ ရပ်လျက် လည်ပင်းကို စောင်းငဲ့၍ ကြည့်သော ရဟန်းအား အာပတ်သင့်၏။ သာမဏေအား ဒဏ်ထိုက်၏။ သီလဆောက်တည်သောသူအား သိက္ခာပုဒ် ပျက်၏။
> “ဝီထိယံ ဌတွာ ဂီဝံ ပရိဝဋ္ဋေတွာ ပဿတောပိ အာပတ္တိယေဝ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဝီထိယံ၊ ခရီး၌။
ဌတွာ၊ ရပ်၍။
ဂီဝံ၊ လည်ကို။
ပရိဝဋ္ဋေတွာ၊ ပြန်၍။
ပဿတောပိ၊ ရှုသောရဟန်းအားလည်း။
အာပတ္တိယေဝ၊ အာပတ်သင့်သလျှင်ကတည်း။
ထိုသို့မဟုတ် တစုံတယောက်သော သူတို့က စာရေးတံဆွမ်း အစရှိသော အထူးထူးသော ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို လှူဒါန်းလို၍ ပင့်ဘိတ်သဖြင့် ထိုဆွမ်း အစရှိသည် တို့ကို အလှူခံခြင်းအကျိုးငှါ၎င်း, ထိုဆွမ်းအလှူခံခြင်းမှတပါး တခြားသော ပြုဘွယ် ကိစ္စတို့ဖြင့်၎င်း, သွား၍ ရောက်ရာအရပ်၌ ရှေးရှုထင်သော ပွဲသဘင်ကို ထခြင်း ထိုင်ခြင်း၊ သွားခြင်း ဣရိယာပုထ်ကို မဖျက်မူ၍ ကြည့်ရှုနားထောင်သော ရဟန်းအား အာပတ်မသင့်။ သီလဆောက်တည်သောသူအား သိက္ခာပုဒ် မပျက်။
> “သလာက ဘတ္တာဒီနံ အတ္ထာယ အညေန ဝါ ကေနစိ ကရဏီယေန ဂန္တွာ ဂတဋ္ဌာနေ ပဿတိ ဝါ သုဏာတိ ဝါ အနာပတ္တိ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
သလာက ဘတ္တာဒီနံ၊ သလာကဘတ် အစရှိသည်တို့၏။
အတ္ထာယ ဝါ၊ အကျိုးငှါ၎င်း။
အညေန၊ တပါးသော။
ကေနစိ၊ တစုံတခုသော။
ကရဏီယေန ဝါ၊ ပြုဘွယ်ကိစ္စဖြင့်၎င်း။
ဂန္တွာ၊ သွား၍။
ဂတဋ္ဌာနေ၊ ရောက်ရာအရပ်၌။
ပဿတိ ဝါ၊ ရှုမူလည်းရှုအံ့။
သုဏာတိ ဝါ၊ နာမူလည်းနာအံ့။
အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
ထိုသို့မဟုတ် ရဲသောဆင်, ရဲသောကျွဲ ရဲသောကျား အစရှိသော ဘေးရန်ရှိသော အခါတို့၌ ထိုးခြင်း ခတ်ခြင်း ကိုက်ခြင်း အစရှိသော ဘေးရန်သည် နှိပ်စက်အပ်သည် ဖြစ်သောကြောင့် ထို ဘေးရန်မှ ကင်းငြိမ်းစေခြင်းငှါ ပွဲသဘင်ရှိရာအရပ်သို့ဝင်၍ ကြည့်ရှုနားထောင်သော ရဟန်းအား အာပတ်မသင့်။ သီလဆောက်တည်သော သူအား သိက္ခာပုဒ်မပျက်။
> “အာပဒါသု တာဒိသေန ဥပဒ္ဒဝေန ဥပဒ္ဒုတော သမဇ္ဇဋ္ဌာနံ ပဝိသတိ၊ ဧဝံ ပဝိသိတွာ ပဿန္တဿ ဝါ သုဏန္တဿ ဝါ အနာပတ္တိ”။
အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ။
အာပဒါသု၊ ဘေးရန်ရှိသော အခါတို့၌။
တာဒိသေန၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။
ဥပဒ္ဒဝေန၊ ဘေးရန်သည်။
ဥပဒ္ဒုတော၊ နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍။
သမဇ္ဇဋ္ဌာနံ၊ သဘင်ရှိရာအရပ်သို့။
ပဝိသတိ၊ ဝင်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ပဝိသိတွာ၊ ဝင်၍။
ပဿန္တဿ ဝါ၊ ကြည့်သော ရဟန်းအားလည်းကောင်း။
သုဏန္တဿ ဝါ၊ နာသောရဟန်းအား လည်းကောင်း။
အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
ရဟန်းသာမဏေတို့သည် လည်းကောင်း, သီလဆောက်တည် သောသူတို့သည် လည်းကောင်း အရာမ်တွင်း စသည်တို့၌ ရှေးရှုထင်သော ပွဲသဘင်ကို ကြည့်ရှုခြင်းငှါ အပ်၏ဟု ဆိုသော်လည်း မိမိတို့လုံ့လ ပယောဂမပါဘဲ သဘင်လှူလိုသော လိမ်မာသော ဒါယကာတို့သည် ဘာသာအလျောက် ပြုသော ပွဲသဘင်ကိုသော်၎င်း, ထိုလိမ်မာသော ဒါယကာတို့သည် ရဟန်းသာမဏေတို့၏ အထံ၌ဖြစ်စေ သီလ ဆောက်တည်၍ နေသော ဒါယကာယောက်ျား ဒါယိကာမိန်းမတို့ အထံ၌ဖြစ်စေ၊ ချဉ်းကပ်၍ အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်တို့၏ စေတီဘုရားအား လုပ်ကျွေးခြင်းပြုပါအံ့ဟု အပ်သော ကပ္ပိယ စကားဖြင့် ဆိုလာသည်ရှိသော် ဥပါသကာတို့ လုပ်ကျွေးခြင်း မည်သည်ကား ကောင်း၏။ သင့်မြတ်၏ဟု ဤသို့ဆိုအပ်သော ကပ္ပိယ စကားဖြင့် လျှောက်၍ အပ်သော ဝန်ခံခြင်းဖြင့် ဝန်ခံ၍ အရာမ်အတွင်းသို့ ရောက်သဖြင့် ရှေးရှု ထင်သောပွဲသဘင်ကို၎င်း, ကြည့်ရှုနာခံခြင်းငှါ အပ်၏။
ထိုသို့မဟုတ် ဤအရာမ်တွင်း၌ သဘင်ကိုပြုကြလော့ဟု ဆို၍၎င်း, ဤစေတီ ဘုရားပွဲတော်၌ သဘင် ပွဲလမ်းထည့်၍ လှူကြလော့ဟူ၍၎င်း, မတိုက်တွန်းအပ် မပြောအပ်၊ အယုတ်သဖြင့် ဒါယကာတို့သည်လာ၍ အရှင်ဘုရားတို့၏ စေတီတော်အား ပွဲသဘင်ပြုပါမည်ဟု ပြောလာသောစကားကိုလည်း မအပ်သော အကပ္ပိယ စကားဖြစ်၍ ပွဲသဘင်ကိုပြုခြင်းသည် ကောင်း၏၊ သင့်မြတ်၏ဟူသော စကားကို မျှလည်း မဆိုအပ်။ ဝန်မခံအပ်ဟု မှတ်အပ်၏။
ဤတွင် နစ္စ ဂီတ ဝါဒိတ ဝိသုက ဒဿနာ ဝေရမဏိ ဟူသော သိက္ခာပုဒ်၏ အကျဉ်း ဖြစ်သော အဆုံးအဖြတ်တည်း။
၉၆ - မာလာဂန္ဓ ဝိလေပနသိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်ကို ပြခြင်း
မာလာဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရဏ မဏ္ဍန ဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ ဟူသော သိက္ခာပုဒ်၌-
မာလာမည်သည်ကား သစ်မှဖြစ်သော အညွှန့် အခက် အရွက် အပွင့် အဖူး အစရှိသော ပန်းဖြစ်စေ၊ အယုတ်သဖြင့် ချည်ဖြင့်ပြီးသောပန်း, မုံ့ညက်ဖြင့် ပြုအပ်သောပန်း စက္ကူဖြင့်ပြုအပ်သောပန်း ဤသို့အစရှိသော အလုံးစုံသော ပန်းကို တန်းဆာအလို့ငှါ ပန်သည်ရှိသော် မာလာမည်၏။
“မာလာဒီသု မာလာတိ ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ အန္တမသော သုတ္တာဒိမယံပိ အလင်္ကာ ရတ္တာယ ပိလန္ဓိယမာနံ မာလာတွေဝ ဝုစ္စတိ”။
တိကနိပါတ် ဝိသာခု ပေါသထသုတ်အဋ္ဌကထာ။
မာလာဒီသု၊ မာလာဂန္ဓ အစရှိသောပုဒ်တို့၌။
မာလာတိ၊ မာလာဟူသည်ကား။
ယံကိဉ္စိ၊ အလုံးစုံသော။
ပုပ္ဖံ၊ ပန်းတည်း။
အန္တမသော၊ အယုတ်သဖြင့်။
သုက္ကာဒိမယံပိ၊ ချည်စသည်ဖြင့် ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော။
အလင်္ကာရတ္တာယ၊ တန်းဆာအလို့ဌါ။
ပိလန္ဓိယမာနံ၊ ပန်အပ်သော ဝတ္ထုကို။
မာလာတွေဝ၊ ပန်းဟူ၍သာလျှင်။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
ဂန္ဓမည်သည်ကား လိမ်းကျံခြင်း အကျိုးငှါ သွေးအပ်သော နံ့သာအရည်မှတပါး ဆုံဖြင့်၎င်း, ကျောက်ဖြင့်၎င်း၊ ထောင်းအပ် ကြိတ်အပ်သော အထုံအမုန့် အစရှိသော အလုံးစုံသော အမုန့်ပြုအပ်သော အမွှေးနံ့သာမုန့်သည် ဂန္ဓ မည်၏။
“ဂန္ဓန္တိ ဝိလေပန တော အညံ ဝါ သစုဏ္ဏာဒိ ယံကိဉ္စိ ခန္ဓဇာတံ။”
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဂန္ဓန္တိ၊ ဂန္ဓံဟူသည်ကား။
ဝိလေပနတော၊ လိမ်းကျံအပ်သော နံ့သာရည်မှ။
အညံ၊ တပါးသော။
ဝါ သစုဏ္ဏာဒိ၊ အထုံအမုန့်အစရှိသော။
ယံကိဉ္စိ၊ အလုံးစုံသော။
ဂန္ဓဇာတံ၊ အမွှေးမျိုးနံ့သာတည်း။
ဝိလေပန ဟူသည်ကား လိမ်းကျံခြင်းအကျိုးငှါ သွေး၍ယူအပ်သော အရေ အသားတို့၌ တပ်နှစ်သက်ခြင်းကို ပြုတတ်သော အရည်သည် လည်းကောင်း မွှေးနံ့သာရည်သည် လည်းကောင်း ဝိလေပန မည်၏။
“ဝိလေပနန္တိ ဝိလေပနတ္ထံ ဃံသိတွာ ဂဟိတံ ဆဝိရာဂကရဏဉ္စေဝ ဂန္ဓဇာတဉ္စ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဝိလေပနန္တိ၊ ဝိလေပနံဟူသည်ကား။
ဝိလေပနတ္ထံ၊ လိမ်းကျံအံ့သောငှါ။
ဃံသိတွာ၊ သွေး၍။
ဂဟိတံ၊ ယူအပ်သော။
ဆဝိရာဂကရဏဉ္စေဝ၊ အရေအသားတို့၌ တပ်ခြင်းကိုပြုတတ်သော အရည်သည် လည်းကောင်း။
ဂန္ဓဇာတဉ္စ၊ မွှေးမျိုးနံ့သာရည်သည် လည်းကောင်း။
ဝိလေပနံ၊ ဝိလေပနမည်၏။
ဓာရဏ မည်သည်ကား ပန်းကိုပန်ခြင်းသည် ဓာရဏမည်၏။
မဏ္ဍန မည်သည်ကား နံ့သာမုန့်စသည်တို့ဖြင့် နိမ့်ရာအရပ်ကို ပြည့်အောင်ခြင်းသည် မဏ္ဍန မည်၏။
ဝိဘူသန မည်သည်ကား မွှေးကြိုင်သောအနံ့၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း, အရေအသား၌ တပ်သည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း, သာယာခြင်းသည် ဝိဘူသန မည်၏။
“တတ္ထ ပိလန္ဓန္တော ဓာရေတိနာမ၊ ဦနဋ္ဌာနံ ပူရေန္တော မဏ္ဍေတိနာမ၊ ဂန္ဓဝသေန ဆဝိရာဂ ဝသေန စ သာဒိယန္တော ဝိဘူသေတိနာမ”။
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
တတ္ထ၊ ထိုစကား၌။
ပိလန္ဓန္တော၊ ပန်းကိုပန်ခြင်းသည်။
ဓာရေတိနာမ၊ ဓာရဏမည်၏။
ဦးနဋ္ဌာနံ၊ နိမ့်ရာအရပ်ကို။
ပူရေန္တော၊ ပြည့်အောင်ဖို့ခြင်းသည်။
မဏ္ဍေတိနာမ၊ မဏ္ဍနမည်၏။
ဂန္ဓဝသေနစ၊ အနံ့အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
ဆဝိရာဂဝသေနစ၊ အသား အရေ၌ တပ်သည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်၎င်း။
သာဒိယန္တော၊ သာယာခြင်းသည်။
ဝိဘူသေတိနာမ၊ ဝိဘူသန မည်၏။
“မာလာဒီနိ ဓာရဏာဒီဟိ ယထာသင်္ချံ ယောဇေ တဗ္ဗာနိ”
ဟူသော ၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်နှင့်အညီ မာလာဟူသော ပုဒ်ကို ဓာရဏပုဒ်နှင့်စပ်၍ ဂန္ဓဟူသောပုဒ်ကို မဏ္ဍနပုဒ်နှင့်စပ်၍, ဝိလေပနဟူသောပုဒ်ကို ဝိဘူသနပုဒ်နှင့်စပ်၍, ပန်းကိုပန်ခြင်း နံ့သာမုန့်ဖြင့် နိမ့်ရာအရပ်ကိုဖို့ခြင်း, နံ့သာရည်ဖြင့် လိမ်းကျံခြင်း, ဤ သို့သောအနက်ကို မှတ်အပ်၏။
အနက်ကား -
မာလာဒီနိ၊ မာလာ ဂန္ဓ ဝိလေပန ဟူသော သုံးပုဒ်တို့ကို။
ဓာရဏာဒီဟိ၊ ဓာရဏ မဏ္ဍန ဝိဘူသန သုံးပုဒ်တို့နှင့်။
ယထာသင်္ချံ၊ အစဉ်အတိုင်း။
ယောဇေတဗ္ဗာနိ၊ ယှဉ်အပ်ကုန်၏။
ဌာနာဝေရမဏိ မည်သည်ကား ရာဂပြဓာန်းသော ကိလေသာ စေတနာသည် ဒုဿီလျ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သောကြောင့် ဌာန အကြောင်းမည်၏။ ပန်းပန်ခြင်း, နံ့သာလိမ်းခြင်း အစရှိသော ကြိယာသည် အကျိုးမည်၏။ ထိုအကျိုးဖြစ်သော ပန်းပန်ခြင်း, နံ့သာလိမ်းခြင်း အစရှိသည်ကို ပယ်သဖြင့် အကြောင်းဖြစ်သော ရာဂ ပြဓာန်းသော ဒုဿီလျစေတနာကိုလည်း ပယ်သည်မည်၏။
“ဌာနံ ဝုစ္စတိ ကာရဏံ၊ တသ္မာ ယာယ ဒုဿီလျ စေတနာယ တာနိ မာလာဓာရဏာဒီနိ မဟာဇနော ကရောတိ၊ တတော ပဋိဝိရတောတိ အတ္ထော”
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။
ဌာနံ၊ ဌာနဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
ယာယ ဒုဿီလျ စေတနာယ၊ အကြင်သီလ မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ပြုကြောင်း ဖြစ်သော စေတနာဖြင့်။
တာနိ မာလာဓာရဏာဒီနိ၊ ထိုပန်းပန်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို။
မဟာဇနော၊ လူများအပေါင်းသည်။
ကရောတိ၊ ပြုတတ်၏။
တတော၊ ထိုပန်းပန်ခြင်း အစရှိသည်မှ။
ပဋိဝိရတော၊ ကြဉ်ခြင်းတည်း။
ဣတိ၊ ဤသည်လျှင်။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ထိုသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော ပန်းနံ့သာပျောင်း စသည်တို့ကို ပန်ဆင်ခြင်း အစရှိသည်တို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကာယဒွါယ၌ဖြစ်သော ဒုဿီလျစေတနာသည် ပရမတ္ထ သဘာဝအားဖြင့် မာလာ - ဂန္ဓ - ဝိလေပန - ဓာရဏ - မဏ္ဍန - ဝိဘူသနဌာန မည်၏။ ထိုမာလာ - ဂန္ဓ - ဝိလေပန - ဓာရဏ - မဏ္ဍန - ဝိဘူသနဌာနမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း ဖြစ်သော ဝိရတိစေတနာသည် မာလာ - ဂန္ဓ - ဝိလေပန - ဓာရဏ - မဏ္ဍန - ဝိဘူသနဌာနာ ဝေရမဏိ မည်၏ဟု သိအပ်မှတ်အပ်၏။
အဋ္ဌင်္ဂသီလ, ဒသင်္ဂသီလကို ခံယူဆောက်တည်သောသူသည် ရာဂပြဓာန်းသော ကိလေသာ စေတနာဖြင့် တန်းဆာဆင်ခြင်း အကျိုးငှါ ထိုအဋ္ဌင်္ဂသီလ, ဒသင်္ဂသီလကို ခံယူပြီးသော နောက်ကာလ၌ ပန်းနံ့သာလိမ်းကျံ ပန်ဆင်ခြင်းငှါ မအပ်။ လိမ်းကျံ ပန်ဆင်သူအား သိက္ခာပုဒ်ပျက်၏။
ထို ရာဂပြဓာန်းသော ကိလေသာစေတနာဖြင့် တန်းဆာဆင်ခြင်း အကျိုးငှါ မပန်မဆင် မလိမ်းမကျံမူ၍ သွေးနာ, လေနာ, မျက်စိနာ ခေါင်းခဲနာ အစရှိသော အနာတို့တွင် တခုခုသော အနာစွဲကပ်သဖြင့် ထိုအနာပျောက်စိမ့်သောငှါ နံ့သာ စသည်တို့ကို လိမ်းကျံခြင်း၌ မပြစ်မရှိ။ သိက္ခာပုဒ်မပျက်။
ဘီလူး, သံဘက်, တစ္ဆေ, မြေဘုတ် ဖမ်းသော အန္တရာယ်ရောက်သဖြင့် ထို အန္တရာယ်တို့ကို ပျောက်စေခြင်းငှါ ပရိတ်ပန်းစသည်တို့ကို ပန်ဆင်ရာ၌ အပြစ်မရှိ သိက္ခာပုဒ် မပျက်။ တန်းဆာဆင်ခြင်း၌ မသာယာမူ၍ ဦးခေါင်း၌၎င်း, နား၌၎င်း စိုက်ထိုးပန်ဆင်သော်လည်း အပြစ်မရှိ သိက္ခာပုဒ်မပျက်။
ထိုသို့ အပြစ်မရှိသဖြင့် သိက္ခာပုဒ် မပျက်ကြောင်းကိုလည်း။
တိကနိပါတ် ဝိသာခုပေါသထသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ -
“ဘေသဇ္ဇတ္ထံ ပန ဝဋ္ဋတိ၊ ဝိဘူသနှတ္ထံ စ အဘိဟတံ အသာဒိယန္တော န ကေနစိ ပရိယာယေန န ဝဋ္ဋတိ” ဟု မိန့်၏။
ဘေသဇ္ဇတ္ထံ ပန၊ ဆေးအကျိုးငှါကား။
ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
ဝိဘူသနတ္ထံ၊ တန်းဆာအလို့ငှါ။
အဘိဟတံစ၊ ဆောင်ခဲ့သောပန်း နံ့သာ အစရှိသည်ကိုလည်း။
အဿာဒိယန္တော၊ မသာယာသည်ရှိသော်။
ကေနစိ ပရိယာယေန၊ တစုံတခုသော ပရိယာယ်အကြောင်းဖြင့်။
န ဝဋတိ၊ မအပ်သည်ကား။
န၊ မဟုတ်။
ဝဋ္ဋတိ ဧဝ၊ အပ်သည်သာလျှင်တည်း။
ဤသို့ဖြစ်၍ အဋ္ဌင်္ဂသီလဟု ဆိုအပ်သော ဥပေါသထသီလကို ခံယူဆောက်တည် သောသူသည် ဥပုသ် မဆောက်တည်မီ ရှေ့အဘို့၌ ပန်းနံ့သာ စသည်တို့ကို၎င်း, ပုတီး နားဍောင်း လက်စွပ် လက်ကြပ် လက်ကောက် စသည်တို့ကို၎င်း, ပုဆိုး, အင်္ကျီ, ထမီ, တဘက် စသည်တို့ကို၎င်း, လိမ်းကျံပန်ဆင် ဝတ်စား၍ ထိုလိမ်းကျံ ပန်ဆင် ဝတ်စားတိုင်းသော တန်းဆာဖြင့်ပင် ဥပုသ်ဆောက် တည်ခြင်းငှါ အပ်၏။
အဘယ်ကိုထောက်၍ သိရသနည်း ဟူမူကား။
ဘုရားလောင်း၏အမိ မာယာမိဖုရားသည် ဘုရားလောင်း ပဋိသန္ဓေယူမည့်နေ့၌ မွှေးမျိုးနံ့သာရည်နှင့် ရောသော ရေကို ချိုးပြီးလျှင် မိဖုရားတို့ ဆင်ရာ တန်းဆာကို ဆင်၍ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပေါသထသီလ ဆောက်တည်ကြောင်းကို၎င်း, ဇောတိကသူဌေးသည် လက်စွပ် လက်ကြပ် စသော အထူးထူးသော တန်းဆာတို့ကို ဆင်၍ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပေါသထသီလ ဆောက်တည်ကြောင်းကို၎င်း, ကျမ်းဂန်တို့၌ လာသည်ကို သိအပ်၏။
အချို့သော ဆရာတို့က ဤသိက္ခာပုဒ်၌ နံ့သာစသော ဝတ္ထုသည်သာလျှင် သိက္ခာပုဒ် အင်္ဂါအဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်၏။ ပုတီး, နားဍောင်း စသော ဝတ္ထုသည်ကား သိက္ခာပုဒ်အင်္ဂါ၏ အဖြင့်ဖြစ် မပါဝင်ဖြစ်၍ သီလခံယူပြီးနောက်ကာလ၌ ပန်းနံ့သာ စသော ဝတ္ထုကိုသာ မလိမ်းကျံအပ် မပန်ဆင်အပ်။ ပုတီး နားဍောင်း စသောဝတ္ထုကိုကား သိက္ခာပုဒ် အင်္ဂါအဖြစ်ဖြင့် မပါဝင်သောကြောင့် သီလဆောက်တည်ပြီးသော နောက်ကာလ ၌လည်း ပန်ဆင်ဝတ်စားခြင်းငှါ အပ်၏ဟု ဆိုကုန်၏။ ထိုသို့ ဆိုသော်လည်း ထိုဆရာတို့၏ စကားကို အမြဲအားဖြင့် မမှတ်မယူသာ။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား -
ပုတီး နားဍောင်း စသော ဝတ္ထုသည်လည်း ထိုပန်းနံ့သာ စသော ဝတ္ထုလိုပင် တန်းဆာဆင်ခြင်းဟု ဆိုအပ် သော အလင်္ကာရတ္ထအဖြစ်ဖြင့် တူသောကြောင့်လည်း။
အဘယ်ကို ထောက်၍ သိအပ်သနည်းဟူမူကား -
နစ္စ - ဂီတ - ဝါဒိတ - ဝိသုက - ဒဿနာ ဝေရမဏိ ဟူသော သတ္တမသိက္ခာပုဒ်၌ ကခြင်း သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်း စသည်ကို ကြည့်ရှုခြင်း တည်းဟူသော ဒဿနအနက် တပါးသာ သိက္ခာပုဒ်အင်္ဂါတွင် ပါဝင်သည် ဖြစ်လျက် သောတဝိညာဏ်သည်လည်း စက္ခုဝိညာဏ်ကဲ့သို့ အသမ္ပတ္တဂါဟတရားဖြစ်၍ အာရုံကိုယူခြင်း သဘောတူသည် အဖြစ်ကြောင့် နာခံ နားထောင်ခြင်း ဟုဆိုအပ်သော သဝနအနက်ကိုယူ၍ ထို ကခြင်း, သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကြည့်ရှုခြင်းကြောင့်သာ သိက္ခာပုဒ် ပျက်သည်မဟုတ်။ နာခံ နားထောင်ခြင်းကြောင့်လည်း သိက္ခာပုဒ် ပျက်၏ဟုဆိုသော အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ စကားကိုထောက်၍ သိအပ်၏။
ထို့ကြောင့် ပုတီး နားဍောင်း စသော ဝတ္ထုသည်လည်း ပန်း နံ့သာ စသော ဝတ္ထုကဲ့သို့ပင် သာယာခြင်းဟု ဆိုအပ်သော သာဒိယန္တအဖြစ်ဖြင့် ဆင်ယင်ဝတ်စား အပ်သော တန်းဆာ သဘောတူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ထို ပုတီး, နားဍောင်း, လက်စွပ် လက်ကောက် စသော ဝတ္ထုတို့ကိုလည်း သီလခံယူပြီးသော နောက် ကာလ၌ မဆင်ယင်အပ် မဝတ်စားအပ်။
အဋ္ဌင်္ဂသီလကို ဆောက်တည်သောသူတို့မှာ သတ္တမ ဖြစ်သော နစ္စဂီတ သိက္ခာပုဒ် အဋ္ဌမ ဖြစ်သော မာလာဂန္ဓ သိက္ခာပုဒ်နှစ်ပါးကို အင်္ဂါတပါးတည်းပြု၍ ဆောက်တည် အပ်၏။
ဤတွင် မာလာ ဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရဏ မဏ္ဍန ဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ ဟူသော အဋ္ဌမသိက္ခာပုဒ်၏ အကျဉ်းဖြစ်သော အဆုံးအဖြတ်ပြီး၏။
၉၇ - ဥစ္စာသယန မဟာသယန သိက္ခာပုဒ် အဆုံးဖြတ်ကို ပြခြင်း
ဥစ္စာသယန မဟာသယနာ ဝေရမဏိ ဟူသော နဝမသိက္ခာပုဒ်၌ ပမာဏထက် လွန်သော ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်သည် ဥစ္စာသယနမည်၏။ ထိုညောင်စောင်း အင်းပျဉ်၏ပမာဏ ဟူသည်ကား အကြင် ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်၏ အပြင်မှ အထက်အပေါင် တိုင်အောင် အောက်အစွန်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား လက်သစ်တော် ရှစ်သစ် ပမာဏရှိသော, မဇ္ဈိမဒေသအရပ်၌ ဖြစ်သော ယောက်ျား၏ လက်ဖြင့် တတောင်ပမာဏ အခြေရှိသော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ်သည် ပမာဏနှင့် ယှဉ်သည်ဖြစ်၍ အပ်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် မည်၏။
မြတ်စွာဘုရားရှစ်သစ် မဇ္ဈိမပုရိသတို့၏ တတောင်ထက်လွန်သော ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်သည် ပမာဏထက် လွန်သည်ဖြစ်၍ မအပ်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် မည်၏။ ထိုကြောင့် တိကနိပါတ်ဝိသာခုပေါသထသုတ်၌ -
“ဥစ္စာသယနံ ဝုစ္စတိ ပမာဏာတိက္ကန္တံ၊ တဿ ပမာဏံ ပနု ယဿ ပဒတလတော ယာဝ အဋနိယာ ဟေဋ္ဌိမန္တေန သုဂတင်္ဂုလေန အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏော မဇ္ဈိမ ပုရိသဿ ဟတ္ထေန ရတနပ္ပမာဏော ပါဒကော ဟောတိ၊ တံ ပမာဏိကံနာမ ဝဋ္ဋတိ၊ တတော အဓိကံ ပမာဏာတိက္ကန္တံနာမ၊ န ဝဋ္ဋတိ”
ဟု မိန့်၏။
ပမာဏာတိက္ကန္တံ၊ ပမာဏထက်လွန်သော အခြေရှိသော ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်ကို။
ဥစ္စာသယနံ၊ ဥစ္စာသယနဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
တဿ၊ ထိုညောင်စောင်းအင်းပျဉ်၏။
ပမာဏံ ပန၊ ပမာဏ ဟူသည်ကား။
ယဿ၊ အကြင်ညောင်စောင်း၏။
ပဒတလတော၊ ခြေအပြင်မှ။
ယာဝ အဋနိယာ၊ အထက်အပေါင်တိုင်အောင်။
ဟေဋ္ဌိမန္တေန၊ အောက်အစွန်းဖြင့်။
သုဂတင်္ဂုလေန၊ မြတ်စွာဘုရား လက်သစ်တော်ဖြင့်။
အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏော၊ လက်ရှစ်သစ် ပမာဏရှိသော။
မဇ္ဈိမပုရိသဿ၊ မဇ္ဈိမယောက်ျား၏။
ဟတ္ထေန၊ လက်ဖြင့်။
ရတနပ္ပမာဏော၊ တတောင်ပမာဏရှိသော။
ပဒကော၊ အခြေသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တံ၊ ထိုညောင်စောင်းအင်းပျဉ်သည်။
ပမာဏိကံနာမ၊ ပမာဏနှင့် ယှဉ်သည်မည်၏။
ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
တတော၊ ထိုပမာဏထက်။
အဓိကံ၊ လွန်မူကား။
ပမာဏာတိက္ကန္တံနာမ၊ ပမာဏထက် လွန်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် မည်၏။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
မြတ်စွာဘုရား တလက်သစ်သည် မဇ္ဈိမပုရိသတို့၏ လက်သုံးသစ်ရှိရကား မြတ်စွာဘုရား လက်ရှစ်သစ်သည် မဇ္ဈိမပုရိသ၏ ၂၄-သစ်ရှိ၏။ ထို ၂၄-သစ်ကို အတောင်ဘွဲ့သော်ကား မဇ္ဈိမပုရိသတို့ တတောင်ဖြစ်၏။ ထိုမဇ္ဈိမပုရိသတို့ တတောင်သည် ပကတိလူတို့ တတောင့်ထွာ ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ယခုလူတို့ တတောင့်ထွာထက် အခြေရှည်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် သည် ပမာဏထက်လွန်သည် မည်၏။ မြတ်စွာဘုရား လက်ရှစ်သစ်, မဇ္ဈိမပုရိသတို့ တတောင်, ပကတိလူတို့ တတောင်ထွာ အခြေရှည်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် သည် ပမာဏိကဖြစ်၍ သီလဆောက်တည်သော သူတို့အား အိပ်ခြင်း, နေခြင်းငှါ အပ်၏။ ထို့ကြောင့်။
“အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ မဉ္စပဋိပါဒကံ” ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ၊ လက်ရှစ်သစ် အတိုင်းအရှည်ရှိသော။
မဉ္စပဋိပါဒကံ၊ ညောင်စောင်းခြေကို။
အနုဇာနာမိ၊ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။
မဟာသယန မည်သည်ကား -
“မဟာသယနံ ဝုစ္စတိ အကပ္ပိယ သန္ထတံ၊ တဒုဘယံ ဧဝံ သရူပတော ဝုတ္တံ၊ အာသန္ဒီ ပလ္လင်္ကော ဂေါနကော စိတ္တကော ပဋိကာ ပဋလိကာ တူလိကာ ဝိကတိကာ ဥဒ္ဒလောမိ ဧကန္တလောမိ ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ ကုဋ္ဋကံ ဟတ္ထတ္ထရဏံ အဿတ္ထရဏံ ရထတ္ထရဏံ အဇိနပဝေဏီ ကဒလိမိဂပဝရ ပစ္စတ္ထရဏံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနန္တိ”
ဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့်အညီ မအပ်သောအခင်းသည် မဟာသယန မည်၏။ ထိုနှစ်ပါးသော ဥစ္စာသယန မဟာသယန အစဉ်ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။
ဟောဟန်ကား။
အာသန္ဒီ၊ ပမာဏထက် လွန်သော အခြေရှိသော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ်။
ပလ္လင်္ကော၊ အခြေ၌ သားရဲရုပ်ထုသောပလ္လင်။
ဂါနကော၊ လက်လေးသစ်ထက် လွန်၍ရှည်သော အမွေးရှိသော ကော်ဇောကြီး။
စိတ္တကော၊ ရတနာတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်သော သားမွေးဖြင့် ရက်အပ်သောအခင်း။
ပဋိကာ၊ သားမွေးဖြင့်ရက်သော ဖြူသောအခင်း။
ပဋလိကာ၊ တခဲနက် ပန်းပွင့်ပန်းပြောက်ရှိသော သားမွေးဖြင့်ပြီးသော အခင်း။
တူလိကာ၊ လဲသွတ်သော သားမွေးဖြင့် ရက်သော အခင်း။
ဝိကတိကာ၊ ခြင်္သေ့ရုပ်, ကျားရုပ် စသည်တို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်သော သားမွေးဖြင့် ရက်သောအခင်း။
ဧကန္တလောမိ၊ နှစ်ဘက်မှ အမွေးတော်၍ သားမွေးဖြင့်ရက်သောအခင်း။ (မှတ်ချက်။ ဧကန္တလာမိ သည် ရှေ့ပါဌ် ဥဒ္ဒလောမိ မှားယွင်းခြင်းဖြစ်နိုင်) ကောသေယျံ၊ ရွှေချည်တို့ဖြင့် ချုပ်အပ်သော ပိုးချည်ဖြင့်ရက်သော အခင်း။ (မှတ်ချက်။ ရှေ့ပါဌ် ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ နှစ်ခုပါ) ကုဋ္ဋကံ၊ တကျိပ်ခြောက်ယောက်သော ကခြေသည်တို့သည် ကလောက်သော သားမွေးဖြင့် ပြီးသော အခင်း။
ဟတ္ထတ္ထရဏံ၊ ဆင်၌ခင်းသော ဆင်ကုန်းနှီး။
အဿတ္ထရဏံ၊ မြင်း၌ခင်းသော မြင်းကုန်းနှီး။
ရထတ္ထရဏံ၊ ရထား၌ ခင်းသော အခင်း။
အဇိနပဝေဏီ၊ ညောင်စောင်းနှင့်အမျှ သစ်နက်ရေကို နှစ်ထပ် သုံးထပ်ချုပ်၍ ရတနာတို့ဖြင့် ပြုအပ်သော အခင်း။
ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ၊ ဝံပိုင်ရေဖြင့် ပြုအပ်သော မြတ်သောအခင်း။
သဥတ္တရစ္ဆဒံ၊ အထက်၌ကြက်သော ဗိတာန်နှင့် တကွသော အခင်း။
ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ၊ နှစ်လုံး နီသော ခေါင်းအုံး ခြေအုံး။
ဤသို့သော အခင်းတို့ကို ဥစ္စာသယန မဟာသယန မည်၏ဟု ဟောတော်မူ၏။
မဟာသယနံ ဝုစ္စတိ အစရှိသော ဤပါဌ်၌ အာသန္ဒီ ပလ္လင်္ကော ဟူသောပါဌ်ဖြင့် မဟာသယနကို ပြတော်မူ၏။
ဤအခင်းတို့ကို ပြဆိုရာစကား၌ အဋ္ဌကထာပါဌ်တို့ကိုထည့်သွင်း၍ပြလျှင် စကားကျယ် ပွါးလေရာသောကြောင့် အဓိပ္ပါယ်မျှကိုယူ၍ ပြလိုက်သည်။
ထိုနေရာအခင်းတို့တွင် အာသန္ဒီ မည်သောနေရာ ပလ္လက မည်သောနေရာ တူလိကအခင်း ဤသုံးပါးသောနေရာအခင်းကို ထား၍ ကြွင်းသော ဂေါနက အစရှိသော လူတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော အခင်းတို့၌ကား အိပ်ခြင်းငှါသာ မအပ်၊ ဆွမ်းကျွေးရာအရပ် တရားနာရာအရပ် တရားဟောရာ အရပ်တို့၌ ခင်းသော် ထိုအခင်းတို့၌ ထိုင်ခြင်းငှါကား အပ်၏။ ထို့ကြောင့်။
“အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ထပေတွာ တီဏိ အာသန္ဒီ ပလ္လင်္ကော တူလိကံ ဂိဟိဝိကတံ အဘိနိသီဒိတုံ၊ နတွေဝ အဘိနိပ္ပဇ္ဇိတုံ”
ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
တီဏိ၊ သုံးပါးကုန်သော။
အာသန္ဒီ၊ ပမာဏထက်လွန်သော ညောင်းစောင်း အင်းပျဉ်ကို လည်းကောင်း။
ပလ္လင်္ကော၊ အခြေ၌ ခြင်္သေ့ သစ် ကျား သားရဲရုပ်ထုသော ပလ္လင်ကိုလည်းကောင်း။
တူလိကံ၊ လက်ပံမဟာလှေကား အစရှိသော သစ်ပင်မှ ဖြစ်သောလဲ, ဂုံ ခွေးတောက် အစရှိသော နွယ်မှဖြစ်သော လဲ, မြက်ပင်မှဖြစ်သော လဲ, ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသော လဲတို့ကို သွင်း၍ချုပ်သဖြင့် ပြုအပ်သော အခင်းကိုလည်းကောင်း။
ထပေတွာ၊ ထား၍။
ဂိဟိဝိကတံ၊ လူတို့၏ဥစ္စာဖြစ်သော နေရာအခင်းကို။
အဘိနိသီဒိတုံ၊ ထိုင်စိမ့်သောငှါ။
အနုဇာနာမိ၊ ငါဘုရား ခွင့်ပြုတော်မူ၏။
အဘိနိပ္ပဇ္ဇိတုံ၊ အိပ်စိမ့်သောငှါ။
နတွေ ဝ အနုဇာနာမိ၊ ငါဘုရား ခွင့်ပြုတော်မမူ။
ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာတို့၌ အိပ်ခြင်း နေခြင်းသည် ဥစ္စာသယန မဟာသယန မည်၏။ တည်ရာ အာဓာရဖြစ်သော အာသန္ဒီ အစရှိသော အခင်းနေရာကို ပယ်သည်ရှိသော် ထိုအိပ်ရာနေရာ၌ အိပ်ခြင်းနေခြင်း ကြိယာ ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကိစ္စ ပြီးလေသောကြောင့် ဥစ္စာသယန မဟာသယနဟု ဟောတော်မူ၏။
ပရမတ္ထအားဖြင့် ထိုဥစ္စာသယန မဟာသယနမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း ဝိရတိ စေတနာ သည် ဥစ္စာသယန မဟာသယနာဝေရမဏိ မည်၏။
“ယသ္မာ ပန အာဓာရေ ပဋိက္ခိတ္တေ တဒါဓာရကိရိယာ ပဋိက္ခိတ္တာဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဥစ္စာသယန မဟာသယနံ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ၊ အတ္ထတော ပန တံ ဥပဘောဂဘူတံ နိသဇ္ဇနနိပ္ပဇ္ဇနေဟိ ဝိရတိ ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ”။
မဟာဝဂ္ဂ သံယုတ်အဋ္ဌကထာ။
အာဓာရေ၊ တည်ရာဖြစ်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဉ် စသည်ကို။
ပဋိက္ခိတ္တေ၊ ပယ်သည်ရှိသော်။
တဒါဓာရကိရိယာ၊ ထိုညောင်စောင်း အင်းပျဉ် အစရှိသည်၌ ထိုင်ခြင်း, အိပ်ခြင်း ကြိယာကို။
ပဋိက္ခိတ္တာဝ၊ ပယ်အပ်သည်သာလျှင်။
ယသ္မာ၊ အကြင်ကြောင့်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ဣစ္စေဝ၊ ဥစ္စာသယန မဟာသယနဟူ၍ သာလျှင်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောအပ်၏။
အတ္ထတော ပန၊ သဘောအားဖြင့်။
ဥပဘောဂဘူတံ၊ သုံးဆောင်ရာဝတ္ထု ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
တံ၊ ထိုညောင်စောင်း အင်းပျဉ် စသည်ကို။
နိသဇ္ဇနနိပ္ပဇ္ဇနေဟိ၊ ထိုင်ခြင်း အိပ်ခြင်းတို့မှ။
ဝိရတိ၊ ကြဉ်ခြင်းကို။
ဒဿိတာ၊ ပြအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်အပ်၏။
ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ဥစ္စာသယန မဟာသယနာသနာ ဝေရမဏိ ဟု ဟောတော် မူအပ်လျက် အိပ်ရာကို ဟောသော သယနသဒ္ဒါဖြင့် နေရာဟု ဆိုအပ်သော အာသနကိုလည်း သင်္ဂြိုဟ်အပ်သောကြောင့် ဥစ္စာသယန မဟာသယနာဝေရမဏိ ဟု ဟောတော်မူ၏။ ထိုကြောင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာ၌ -
“အာသနံ ပေတ္ထ သယနေန သင်္ဂဟိတံ”ဟုမိန့်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤဥစ္စာသယန မဟာသယန သိက္ခာပုဒ်၌။
အာသနံပိ၊ နေခြင်းကြိယာကိုလည်း။
သယနေန၊ သယနသဒ္ဒါဖြင့်။
သင်္ဂဟိတံ၊ ရေတွက်အပ်၏။
အဋ္ဌင်္ဂသီလ, ဒသင်္ဂသီလကို ခံယူဆောက်တည်သော သူသည် ဆိုအပ်ပြီးသော အခြေ၌ ခြင်္သေ့ သစ် ကျား သားရဲရုပ် တပ်သောပလ္လင်, မြတ်စွာဘုရား လက်သစ်တော်အားဖြင့် ရှစ်သစ်, မဇ္ဈိမပုရိသတို့၏ အတောင်အားဖြင့် တတောင်, ယခုလူတို့၏ အတောင် အားဖြင့် တတောင့်ထွာထက် အခြေရှိသော မြင့်သောနေရာ ဖြစ်သော ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်၌၎င်း။ လက်လေးသစ်ထက် ရှည်သော အမွေး ရှိသော ကော်ဇောကြီးဟု ဆိုအပ်သော ဂေါနက အခင်း, ရတနာတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်သော သားမွေးဖြင့်ရက်သော စိတ္တကအခင်း, ဤသို့ အစရှိသော မြတ်သောအခင်းတို့၌၎င်း။ သာယာခြင်းကို အရင်းပြုသဖြင့် အိပ်ခြင်း နေခြင်းကို မပြုအပ်။ အိပ်ခြင်းနေခြင်းကို ပြုမိသောသူအား ဥစ္စာသယန မဟာသယန သိက္ခာပုဒ် ပျက်၏ဟု မှတ်အပ်သိအပ်၏။
ဤတွင် အဋ္ဌင်္ဂသီလ၏ အဆုံးအဖြတ်အကျဉ်းပြီး၏။
အဋ္ဌင်္ဂသီလဝိနိစ္ဆယော နိဋ္ဌိတော။
၉၈ - ဇာတရူပရဇတ သိက္ခာပုဒ်ကို ဆုံးဖြတ်၍ ပြခြင်း
ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏိ ဟူသော ဒသမသိက္ခာပုဒ်၌ ဇာတရူပ မည်သည်ကား အမှတ်မရှိ အလုံးစုံသောရွှေသည် ဇာတရူပ မည်၏။
ဤအရာ၌ တိကနိပါတ်အင်္ဂုတ္တိုရ်, အဘိဓာန်ဋီကာ စသော အထူးထူးသော ကျမ်းတို့၌ လာသော ရွှေတို့၏ အပြားကို ပြပေအံ့။
ရွှေသည် ယုတ္တိကရွှေ ဒသဝိဒ္ဓရွှေ သကယုပ္ပန္နရွှေ စာမရီရွှေ ဟူ၍ မနုဿဘောဂ ရွှေမျိုးလေးပါး, သာတကုမ္ဘမည်သောရွှေ ဇမ္ဗုနဒမည်သောရွှေ သိင်္ဂီမည်သောရွှေ ဟူ၍ ဒိဗ္ဗဘာဂရွှေမျိုးသုံးပါး, ဤသို့အားဖြင့် ၇ ပါး အပြားရှိ၏။
ထို ၇ ပါးတို့တွင် ကြေးနီ သံ အစရှိသည်ဖြင့် ရော၍ပြုသောရွှေသည် ယုတ္တိကရွှေ မည်၏။ ဖိုဝ၌ ဆယ်ကြိမ်ဆယ်တန် လှော်အပ်သော ရွှေသည် ဒသဝိဒ္ဓရွှေ မည်၏။ ဤရွှေသည် ယခုလူတို့ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ဆယ်မူးရည်ရွှေပင်တည်း။
အလိုအလျောက် မပြုပြင်ဘဲ မြေမှ၎င်း, ကျောက်မှ၎င်း, ဖြစ်သောရွှေသည် သကယုပ္ပန္နရွှေ မည်၏။ စာမရီမည်သော သစ်ပွင့်ကို မီးဖြင့်ချက်၍ပြုအပ်သော ရွှေသည် စာမရီရွှေမည်၏။
ကျောက်ညွှန့်မှဖြစ်သော ပဒုမာကြာ၏ အဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိသောရွှေသည် သာတကုမ္ဘရွှေ မည်၏။ ကျွန်းဦး သပြေပင်၏ ခက်မတို့အောက် စီးသွားသောမြစ်တို့၌ ဆင်ခေါင်း ပမာဏ အိုးစရည်း ပမာဏရှိကုန်သော ဇမ္ဗူ့သပြေသီးတို့ ကြွေကျသဖြင့် ထိုအစေ့တို့မှဖြစ်သောရွှေသည် ဇမ္ဗူ့နဒရွှေ မည်၏။ နွားချိုနှင့်တူစွာ မြေမှ ပေါက်သောရွှေသည် သိင်္ဂီရွှေမည်၏။
ထိုမှတပါးလည်း ကဉ္စနရွှေ ဇာတရူပရွှေ ဟာတကရွှေ ဝါလိကရွှေ နိက္ခရွှေ အစရှိသောအားဖြင့် များသောအပြားရှိ၏။ ထိုအပြားတို့တွင် တောင်ထွတ် တောင်အတွင်းတို့၌ဖြစ်သော ရွှေသည် ကဉ္စနရွှေမည်၏။
မြေမှ၎င်း, ကျောက်မှ၎င်း ဖြစ်သောရွှေကို အကြိမ်များစွာ လှော်၍ပြုအပ်သော အလွန်ဝါရွှေသော အဆင်းဖြင့် တင့်တယ်သောရွှေသည် ဇာတရူပရွှေ မည်၏။
ပိုးရွ ခြပုန်းတို့သည် ဆောင်အပ်သော မြေမှုန့်တို့ကို ကျင်၍ရသောရွှေသည် ဟာတကရွှေ မည်၏။ ချောင်း မြောင်း မြစ် ကမ်း သဲသောင်တို့၌ဖြစ်သော ရွှေသည် ဝါလိကရွှေ မည်၏။ တနိက္ခပမာဏရှိသော ရွှေဖြင့်ပြုအပ်သောရွှေသည် နိက္ခရွှေ မည်၏။
(ရွှေမျိုး တဆဲ့နှစ်ပါး အပြားကို အသေးစိတ် ဖော်ပြချက်သည် ရှည်လျားသောကြောင့် ဤ HTML တွင် အကျဉ်းချုံးရန် ခွင့်ပြုပါ)
ဤသိက္ခာပုဒ်၌ ဇာတရူပ သဒ္ဒါဖြင့် ဟောသောကြောင့် ဇာတရူပ မည်သော ရွှေကိုသာ ယူအပ်၏ဟု မမှတ်အပ် မကြံစည်အပ်။ ရွှေဟူသော အနက်ကို ဟောတတ်သော မာဂဓသဒ္ဒါတွင် ဤ ဇာတရူပသဒ္ဒါဖြင့်သာ မှတ်၍ ဟောသော ကြောင့် အလုံးစုံသော ရွှေသည်ပင် ဇာတရူပ မည်၏ဟု မှတ်ယူအပ်၏။
“ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏဿ နာမံ”။
ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာ။
ဇာတရူပန္တိ၊ ဇာတရူပံ ဟူသည်ကား။
သုဝဏ္ဏဿ၊ ရွှေ၏။
နာမံ၊ အမည်တည်း။
ရဇတ မည်သည်ကား ကြေးနီ ခဲပုပ် အစရှိသော ဒေါသစင်ကြယ်သော ငွေစင် သာလျှင် ရဇတ မည်သည် မဟုတ်။
“ဣဓ ပန ယံကိဉ္စိ ဝေါဟာရ ဂမနိယံ ကဟာပဏာဒိ ဝေဒိတဗ္ဗံ”
ဟူသော ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာ ပါဌ်နှင့်အညီ ဤဇာတရူပ သိက္ခာပုဒ်၌ -
ရောင်းဝယ်ခြင်းသို့ ရောက်သော ရွှေသပြာဟု ဆိုအပ်သော ကဟာပဏ ငွေသပြာ ဟုဆိုအပ်သော ကဟာပဏ၊ ပကတိသော အသပြာဟု ဆိုအပ်သော ကဟာပဏ ဤ ကဟာပဏတို့သည် လည်းကောင်း၊
ထိုမှတပါး ကြေးနီ စသည်တို့ဖြင့် ပြုအပ်သော မာသက သည်လည်းကောင်း၊
အမှတ်မရှိသော သစ်သားတို့၏ အနှစ်တို့ဖြင့်၎င်း ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့်၎င်း ယုတ်သော အပိုင်းအခြား အားဖြင့် ထန်းရွက်ဖြင့်သော်လည်း ဆင် မြင်း ဥဒေါင်း လဝန်း ဆောက်ပုတ်သဏ္ဌာန် အစရှိသော အရုပ် ထုလုပ်၍ ပြုအပ်သော မာသက သည် လည်းကောင်း၊
အမှတ်မရှိသော ဆီး အစရှိသော ချိပ်ဖြင့်လည်းကောင်း သစ်စေးသားရိုးဖြင့် လည်းကောင်း ဆိုခဲ့ပြီးသော အရုပ်သဏ္ဌာန် ထုလုပ်၍ပြုအပ်သော မာသကသည် လည်း ကောင်း, အလျော်အားဖြင့် ရဇတငွေ မည်၏။
“ကဟာပဏောတိ သောဝဏ္ဏမယော ဝါ ရူပိယမယော ဝါ ပါကတိကော ဝါ။ လောဟမာသကောတိ တမ္ဗလော ဟာဒီဟိ ကတမာသကော။ ဒါရုမာသကောတိ သာရဒါရုနာ ဝါ ဝေဠုပေသိကာယ ဝါ အန္တမသော တာလပဏ္ဏေ နပိ ရူပံ ဆိန္ဒိတွာ ကတမာသကော။ ဇတုမာသကောတိ လာခါယ ဝါ နိယျာသေန ဝါ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ကတမာသကော။”
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ကဟာပဏောတိ၊ ကဟာပဏော ဟူသည်ကား။
သောဝဏ္ဏ မယော ဝါ၊ ရွှေဖြင့်ပြီး ကဟာပဏ၎င်း။
ရူပိယမယော ဝါ၊ ငွေဖြင့်ပြီးသော ကဟာပဏ၎င်း။
ပါကတိကော ဝါ၊ ပကတိသော ကဟာပဏ၎င်း။
လောဟမာသကောတိ၊ လောဟမာသကာ ဟူသည်ကား။
တမ္ဗလောဟာဒီဟိ၊ ကြေးနီ စသည်တို့ဖြင့်။
ကတမာသကော၊ ပြုအပ်သော မာသကတည်း၊
ဒါရုမာသကောတိ၊ ဒရုမာသကော ဟူသည်ကား။
သာရဒါရုနာ ဝါ၊ သစ်အနှစ်ဖြင့်၎င်း။
ဝေဠုပေသိကာယ ဝါ၊ ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့်၎င်း။
အန္တမသော၊ အယုတ်သဖြင့်။
တာလပဏ္ဏေနပိ၊ ထန်းရွက်ဖြင့်မူလည်း။
ရူပံ၊ အရုပ်ကို။
ဆိန္ဒိတွာ၊ ထု၍။
ကတမာသကော၊ ပြုအပ်သော မာသကတည်း။
ဇတုမာသကောတိ၊ ဇကုမာသကော ဟူသည်ကား။
လာခါယ ဝါ၊ ချိပ်ဖြင့်၎င်း။
နိယျာသေန ဝါ၊ သစ်စေးဖြင့်၎င်း။
ရူပံ၊ အရုပ်ကို။
သမုဋ္ဌာပေတွာ၊ ဖြစ်စေ၍။
ကတမာသကော၊ ပြုအပ်သော မာသကတည်း။
အကြင်အကြင် မြို့ ရွာ, တိုင်း, နိုင်ငံ, နိဂုံး ဇနပုဒ်တို့၌ ထိုထို မြို့, ရွာ, တိုင်း နိုင်ငံ, ဇနပုဒ်တို့၏ အလေ့အားလျော်စွာ ဆင် မြင်း အစရှိသော သတ္တဝါတို့၏ အရိုးဖြင့် ပြီးသည်မှုလည်း ဖြစ်စေ၊ ထို ဆင်မြင်း အစရှိသော သတ္တဝါတို့၏ အရေဖြင့်ပြီးသည် မူလည်းဖြစ်စေ၊ အမှတ်မရှိသော သစ်သီး အမှတ်မရှိသော သစ်စေ့ဖြင့်ပြီးသည် မူလည်းဖြစ်စေ၊ ထို အရိုး, သားရေ, သစ်သီး, သစ်စေ့တို့ကို လူတို့သည် တံဆိပ်, အမှတ် အရုပ် ထုလုပ်သည်မူလည်း ဖြစ်စေ၊ မထုလုပ်သည်မူလည်းဖြစ်စေ၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း အစရှိသော အကြောင်းဖြင့် သုံးစွဲကြသော အလုံးစုံသော ဝတ္ထု ဟူသမျှသည်လည်း အလျော်အားဖြင့် ရဇတငွေ မည်၏။
“ယေ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဣမိနာ ပန ပဒေန ယော ယော ယတ္ထ ယတ္ထ ဇနပဒေ ယဒါ ယဒါ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆတိ၊ အန္တမသော အဋ္ဌိမယောပိ စမ္မမယောပိ ရုက္ခဖလဗီဇ မယောပိ သမုဋ္ဌာပိတ ရူပေါပိ အသမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ သဗ္ဗော သင်္ဂဟိတော။”
၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ယေ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဣမိနာ ပန ပဒေန၊ ယေ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆန္တိ ဟူသော ဤပုဒ်ဖြင့်ကား။
ယော ယော မာသကော၊ အကြင် အကြင် မာသကသည်။
ယတ္ထ ယတ္ထ ဇနပဒေ၊ အကြင်အကြင် ဇနပုဒ်၌။
ယဒါ ယဒါ ယသ္မိံ ကာလေ၊ အကြင်အကြင်အခါ၌။
ဝေါဟာရံ၊ ရောင်းဝယ်ခြင်းသို့။
ဂစ္ဆတိ၊ ရောက်၏။
တတ္ထ တတ္ထ ဇနပဒေ၊ ထိုထိုဇနပုဒ်၌။
အန္တမသော၊ အယုတ်သဖြင့်။
အဋ္ဌိမယောပိ၊ အရိုးဖြင့်ပြီးသော မာသကကို၎င်း။
စမ္မမယောပိ၊ သားရေဖြင့်ပြီးသော မာသကကို၎င်း။
ရုက္ခဖလဗီဇမယောပိ၊ သစ်သီး သစ်စေ့ဖြင့် ပြီးသော မာသကကို၎င်း။
သမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ၊ လူတို့ ပြုပြင်သော မာသက ကို၎င်း။
အသမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ၊ လူတို့ မပြုပြင်သော မာသက ကို၎င်း။
သဗ္ဗော၊ အလုံးစုံကို။
သင်္ဂဟိတော၊ ရေတွက်အပ်၏။
ဝါ၊ ယူအပ်၏။
ယခုကာလ သုံးစွဲကြသော ကြေးနီပိုက်ဆန်, ခဲပိုက်ဆန်, အဘိုးတန်စက္ကူ တို့သည်လည်း မာသက မည်ကုန်၏။ ဆိုအပ်ပြီးသော ဒါရုမာသက ကဟာပဏ တို့သည်လည်းကောင်း။
မုတ္တာ၊ ပုလဲ။
မဏိ၊ ပတ္တမြား။
ဝေဠုရိယော၊ ကြောင်မျက်ရွဲ။
သင်္ခါ၊ ခရုသင်း။
သိလာ၊ ကျောက်သလင်း။
ပဝါဠံ၊ သန္တာ။
လောဟိတင်္ကော၊ ပတ္တမြားနီ။
မသာရဂလ္လ၊ ပတ္တမြားပြောက်။
ဤ အလုံးစုံသော ရတနာတို့သည် လည်းကောင်း။
သာလိ၊ သလေး။
ဝီဟိ၊ ကောက်။
ဂေါဓုမော၊ နတ်ကောက်။
ဝရကော၊ ပြောင်း။
ယဝေါ၊ မုယော။
ကင်္ဂု၊ ဆပ်။
ဤစပါးမျိုးတို့သည် လည်းကောင်း။
ခေတ္တ၊ လယ်။
ဝတ္ထု၊ ယာ အစရှိသည်တို့သည် လည်းကောင်း။
ဤဆိုအပ်ပြီးသော အလုံးစုံသော ဝတ္ထုတို့သည် အလျော်အားဖြင့် ရဇတငွေ မည်ကုန်၏။
“ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဧတ္ထ ရဇတသဒ္ဒေန ဒါရုမာသကာဒိသဗ္ဗရူပိယံ သင်္ဂဟိတံ၊ မုတ္တာမဏိအာဒယော ပေတ္ထ ဓညခေတ္တဝတ္ထာဒယော စ သင်္ဂဟိတာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။”
ဋီကာ။
ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဧတ္ထ၊ ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ဟူသောပုဒ်၌။
ရဇတသဒ္ဒေန၊ ရဇတ သဒ္ဓါဖြင့်။
ဒါရုမာသကာဒိသဗ္ဗရူပိယံံ၊ ဒါရုမာသက အစရှိသော အလုံးစုံသော ရူပိယကို။
သင်္ဂဟိတံ၊ ရေတွက်အပ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤအရာ၌။
မုတ္တာမဏိအာဒယောပိ၊ ပုလဲ ပတ္တမြား အစရှိသော ရတနာတို့ကို၎င်း။
ဓညခေတ္တဝတ္ထာဒယော စ၊ စပါး, လယ်, ယာ အစရှိသော ဝတ္ထုတို့ကို၎င်း။
သင်္ဂဟိတာနီတိ၊ ရေတွက်အပ်ကုန်၏ဟူ၍။
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်အပ်ကုန်၏။
ပဋိဂ္ဂဟဏ မည်သည်ကား မိမိကိုယ်တိုင် ကိုင်ခံခြင်း, သူတပါးကို ခံစေခြင်း, သာယာခြင်း, ဤသုံးပါးသော အခြင်းအရာတို့သည် ပဋိဂ္ဂဟဏ မည်၏။
ဤအရာ၌ အချို့သောဆရာတို့ကား ကိုင်ခြင်း ဟူသော အနက်တပါးကိုသာ ဟော၊ ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါဖြင့် ဟောတော်မူသောကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင်သာ မကိုင်မခံအပ်။ သူတပါးကို ခံယူစေခြင်း သာယာခြင်းငှါကား အပ်၏။ လူတို့အား သိက္ခာပုဒ် မပျက်ဟု ဆိုကုန်၏။
ထိုဆရာတို့၏ စကားကို မမှတ်ယူအပ်၊ ပယ်အပ်သည်သာတည်း။
အဘယ်ကြောင့်နည်း ဟူမူကား -
ဤ ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါသည် ကိုယ်တိုင်ခံယူခြင်း ဟူသော အနက်တပါးကိုသာ ဟောနိုင်သည် ပြနိုင်သည်မဟုတ်၊ သူတပါးကို ခံယူစေခြင်း, ခံယူလိုသောစိတ်ဖြင့် သာယာခြင်း, ဤအနက် နှစ်ပါးကိုလည်း ဟောခြင်း, ပြခြင်းငှါစွမ်းနိုင်သော သဒ္ဓသတ္တိ ရှိသည်ဖြစ်၍၎င်း, ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါသည် ဟောအပ်သောခံခြင်း မည်သည် ကိုယ်ဖြင့် ခံခြင်း၊ နှုတ်ဖြင့်ခံခြင်း၊ စိတ်ဖြင့်ခံခြင်း ဟူ၍ သုံးပါး အပြားရှိ၏။
ထိုသုံးပါးတို့တွင် မိမိကိုယ်တိုင်ခံခြင်းသည် ကိုယ်ဖြင့် ခံခြင်းမည်၏, သူတပါးကို ခံစေခြင်းသည် နှုတ်ဖြင့်ခံခြင်းမည်၏, သာယာ သိမ်းဆည်းခြင်းသည် စိတ်ဖြင့်ခံခြင်း မည်၏။ ဤသုံးပါးသော ခံခြင်းကိုပင် ခံခြင်းကြိယာအဖြစ်ဖြင့် တူသောကြောင့် သာမည နိဒ္ဒေသနည်းအားဖြင့်၎င်း “ပဋိဂ္ဂဟဏောစ ပဋိဂ္ဂဟဏောစ ပဋိဂ္ဂဟဏော စ”ဟု ဟောတော်မူအပ်လျက် သုံးပါးသော ခံခြင်းကြိယာကို ဟောသော ရှေး ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါ နှစ်ခုကိုချေ၍ နောက်ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါ တခုကိုသာ အကြွင်းထား၍ ဧကသေသနည်းအားဖြင့်၎င်း, ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏိ ဟု ဟောတော် မူ၏။
ထိုသို့ ဟောတော်မူသည်ဖြစ်၍ ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါတခုဖြင့်ပင် မိမိကိုယ်တိုင်ခံခြင်း, သူတပါးကိုခံစေခြင်း, သာယာခြင်း, သိမ်းဆည်းခြင်း ဤသုံးပါးသော ကြိယာကို ဟောခြင်း ပြခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သည်ဖြစ်သောကြောင့် ဒသင်္ဂသီလကို ခံယူဆောက်တည် သောသူသည် ခံယူဆောက်တည်ပြီးသော နောက်ကာလ၌ သူတပါးတို့က ပေးကမ်း စွန့်လှူသောအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစုံတခုသော အကြောင်းဖြင့်ဖြစ်စေ ရသော ရွှေ ငွေ မာသက ကဟာပဏတို့ကို၎င်း, မိမိ၌ ရှိပြီးဖြစ်သော ရွှေ ငွေ မာသက ကဟာပဏ တို့ကို၎င်း, မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မကိုင် မခံအပ်, သူတပါးကိုလည်း မခံယူစေအပ် သာယာသိမ်းဆည်းခြင်းကိုမူလည်း မပြုအပ်။
ထို့ကြောင့် -
“ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော”
ဟူသော မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် ထိုပါဠိတော်၏အဘွင့်ကိုပြုသော ဗုဒ္ဓမတညု မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာဆရာသည်
“တဿ ဥဘယဿပိ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော နေဝ နှံ ဥဂ္ဂဏှာတိ န ဥဂ္ဂဏှာပေတိ န ဥပနိက္ခိတ္တံ သာဒိယတီတိ အတ္ထော”
ဥဘယဿပိ၊ နှစ်ပါးစုံလည်း ဖြစ်သော။
တဿ၊ ထိုဇာတရူပရဇတကို။
ပဋိဂ္ဂဟဏာ၊ ခံခြင်းမှ။
ပဋိဝိရတော၊ ကြဉ်၏။
နံ၊ ထိုဇာတရူပရဇတကို။
နေဝ ဥဂ္ဂဏှာတိ၊ ကိုယ်တိုင်လည်းမခံ။
န ဥဂ္ဂဏှာပေတိ၊ သူတပါးကိုလည်း မခံမယူစေ။
ဥပနိက္ခိတ္တံ၊ အနီးသို့ဆောင်၍ ပေးကမ်းစွန့်လှူအပ်သည်ကိုလည်း။
နသာဒိယတိ၊ မသာယာ။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
ဟု ဘွင့်ပြတော်မူ၏။
၎င်းအဋ္ဌကထာ၏အဘွင့်ကိုပြုသော ဋီကာဆရာသည်လည်း -
“အညေဟိ ဂါဟာပနေ ဥပနိက္ခိတ္တ သာဒိယနေစ ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထော လဗ္ဘတီတိ အာဟ နေဝ နံ ဥဂ္ဂဏှာတိ န ဥဂ္ဂဏှာပေတိ န ဥပနိက္ခိတ္တံ သာဒိယတီတိ။ အထဝါ တိဝိဓံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ကာယေန ဝါစာယ မနသာတိ။ တတ္ထ ကာယေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဥဂ္ဂဟဏံ၊ ဝါစာယ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဥဂ္ဂဏှာပနံ၊ မနသာပဋိဂ္ဂဟဏံ သာဒိယနန္တိ တိဝိဓံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဧကသေသ နယေန ဝါ ဂဟေတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏာတိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ နေဝ ဥဂ္ဂဟေတုံ န ဥဂ္ဂဟာပေတုံ န ဥပနိက္ခိတ္တံ သာဒိယိတုံ ဝဋ္ဋတိ”
ဟု မိန့်၏။
အညေဟိ၊ တပါးသောသူတို့ကို။
ဂါဟပနေစ၊ ခံယူစေခြင်း၌ လည်းကောင်း။
ဥပနိက္ခိတ္တ သာဒိယနေစ၊ အနီးသို့ဆောင်၍ ပေးကမ်း စွန့်လှူအပ်သည်ကို သာယာခြင်း၌ လည်းကောင်း။
ပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထော၊ ခံယူခြင်းအနက်ကို။
လဗ္ဘတိ၊ ရအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ရအပ်သောကြောင့်။
နေဝ နံ ဥဂ္ဂဏှာတိ န ဥဂ္ဂဏှာပေတိ န ဥပနိက္ခိတ္တံ သာဒိယတီတိ၊ နေဝ နံ ဥဂ္ဂဏှာတိ န ဥဂ္ဂဏှာပေတိ န ဥပနိက္ခိတ္တံ သာဒိယတိ ဟူ၍။
အာစရိယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာသည်။
အာဟ၊ မိန့်ဆိုတော်မူ၏။
အထဝါ၊ တနည်းကား။
ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ ခံခြင်းမည်သည်။
ကာယေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ ကိုယ်ဖြင့်။ ခံခြင်းလည်းကောင်း။
ဝါစာယ ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ နှုတ်ဖြင့်။ ခံခြင်းလည်းကောင်း။
မနသာ ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ စိတ်ဖြင့်။ ခံခြင်းလည်းကောင်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တိဝိဓံ၊ သုံးပါးအပြားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုသုံးပါးအပြားရှိသော ခံခြင်းတို့တွင်။
ဥဂ္ဂဟဏံ၊ ကိုယ်တိုင်ခံခြင်းသည်။
ကာယေန ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ ကိုယ်ဖြင့်ခံခြင်း မည်၏။
ဥဂ္ဂဏှာပနံ၊ သူတပါးကို ခံစေခြင်းသည်။
ဝါစာယ ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ နှုတ်ဖြင့်ခံခြင်း မည်၏။
သာဒိယနံ၊ ကိုယ်နှုတ် နှစ်ပါးတို့တွင် တပါးပါးဖြင့် အနီးသို့ဆောင်၍ ပေးကမ်း စွန့်လှူအပ်သည်ကို သာယာခြင်းသည်။
မနသာပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ စိတ်ဖြင့်ခံခြင်းမည်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
တိဝိမံ၊ သုံးပါး အပြားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
ပဋိဂ္ဂဟဏံ၊ ခံခြင်းကို။
သာမည နိဒ္ဒသေနဝါ၊ သာမည နိဒ္ဒေသနည်း အားဖြင့်လည်းကောင်း။
ဧက သေသ နယေန ဝါ၊ ဧကသေသ နည်းအားဖြင့် လည်းကောင်း။
ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။
ပဋိဂ္ဂဟဏာတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ဟူ၍။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။
ဥဂ္ဂဟေတုံ ၊ မိမိကိုယ်တိုင် ခံခြင်းငှါလည်း။
နေ၀ ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်သည်သာတည်း။
ဥဂ္ဂဏှာပေတုံ၊ သူတပါးကို ခံစေခြင်းငှါလည်း။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ဥပနိက္ခိတ္တံ၊ ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း အနီးသို့ဆောင်၍ ပေးကမ်း စွန့်လှူအပ်သည်ကို။
သာဒိယိတုံ ဝါ၊ သာယာခြင်းငှါလည်း။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ဝေရမဏိ ဟူသော ပါဠိတော်၏ အနက်ကို -
“တဒုဘယမ္ပိ ဇာတရူပရဇတံ၊ တဿ ယေနကေနစိ ပကာရေန သာဒိယနံ ပဋိဂ္ဂဟော နာမ၊ န သော ယေနကေနစိ ပရိယာယေန ဝဋ္ဋတိ”
ဟူ၍ အဋ္ဌကထာ ဘွင့်ပြ၏။
တဒုဘယမ္ပိ၊ ပကတိသော ရွှေငွေဟု ဆိုအပ်သော ကဟာပဏ ရောင်းဝယ်ကြောင်း ဖြစ်သော လောဟမာသက ဇတုမာသက အစရှိသော နှစ်ပါးစုံသော ဝတ္ထု သည်လည်း။
ဇာတရူပရဇတံ၊ ဇာတရူပရဇတ မည်၏။
တဿ၊ ထိုဇာတရူပရဇတကို။
ယေနကေနစိ ပကာရေန၊ တစုံတခုသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
သာဒိယနံ၊ သာယာ သိမ်းဆည်းခြင်းသည်။
ပဋိဂ္ဂဟောနာမ၊ ခံခြင်းမည်၏။
သော၊ ထို သာယာသိမ်းဆည်းသောအားဖြင့် ခံခြင်းသည်။
ယေနကေနစိ ပရိယာယေန၊ တစုံတခုသော အခြင်းအရာအကြောင်း ပရိယာယ် အားဖြင့်။
န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ဋီကာ၌လည်း -
“ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒေန ပန ပဋိဂ္ဂဟဏသာဒိ ယနာနိပိ သင်္ဂဟိတာနိ” ဟု မိန့်၏။
ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒန ပန၊ ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါဖြင့်ကား။
ပဋိဂ္ဂဟဏ သာဒိယနာနိပိ၊ သူတပါးကို ခံစေခြင်း သာယာ သိမ်းဆည်းခြင်း တို့ကိုလည်း။
သင်္ဂဟိတာနိ၊ တွက်အပ်ကုန်၏။
ထိုသို့ အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၌ ဤဇာတရူပသိက္ခာပုဒ်၏ အနက်သဘောကို ထင်လင်းစွာ ဘွင့်ပြလျက်ရှိသောကြောင့် ရွှေငွေ မာသက ကဟာပဏ စသည်တို့ကို ကိုင်ခံခြင်း အနက်တပါးကို ဟောသော ပဋိဂ္ဂဟဏသဒ္ဒါဖြင့် ဟောတော်မူ သောကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင်သာ မကိုင်မခံအပ်။ သူတပါးကို ခံယူစေခြင်း သာယာခြင်း တို့၌ သိက္ခာပုဒ် မပျက်ဟုဆိုသော ထိုဆရာတို့၏ စကားကို ဤ အဋ္ဌကထာဋီကာပါဌ်တို့ဖြင့် ပယ်လိုက်အပ်၏။
ထို့ကြောင့် ဒသင်္ဂသီလကို ခံယူဆောက်တည်သောသူသည် ခံယူဆောက်တည်ပြီး သော နောက်ကာလ၌ သူတပါးတို့က ပေးကမ်း စွန့်လှူသောအား ဖြင့်လည်းကောင်း တစုံတခုသော အကြောင်းဖြင့် လည်းကောင်း, ရသော ရွှေငွေ မာသက ကဟာပဏ အစရှိသော အကပ္ပိယ ဝတ္ထုတို့ကိုလည်းကောင်း, မိမိ၌ ရှိပြီးဖြစ်သော ရွှေ ငွေ မာသက ကဟာပဏ ဟုဆိုအပ်သော အကပ္ပိယဝတ္ထု ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ် တိုင်လည်း မကိုင်မခံအပ်။ သူတပါးကိုလည်း မကိုင်မခံယူစေအပ်။ သာယာ သိမ်းဆည်းခြင်းကိုမူလည်း မပြုအပ်။
ကိုယ်တိုင်ခံခြင်း, သူတပါးကိုခံယူစေခြင်း, သာယာ သိမ်းဆည်းခြင်းကို ပြုသောသူ အား ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏ သိက္ခာပုဒ် ပျက်၏။ ကိုယ်တိုင် ခံခြင်း, သူတပါးကို ခံယူစေခြင်း,သာယာသိမ်းဆည်းခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်းဖြစ်သော ဝိရတိစေတနာ သည် ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာဝေရမဏိ မည်၏ဟုမှတ်။
ဤတွင် ဇာတရူပရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာဝေရမဏိ ဟူသော ဒသမ သိက္ခာပုဒ်၏ အကျဉ်းဖြစ်သော အဆုံးအဖြတ်ပြီး၏။
ဤ သရဏဂုံသုံးပါးနှင့်တကွ ငါးပါးသောသီလ အစရှိသော သီလက္ခန္ဓမဂ္ဂင်တို့ကို ရှေးဦးစွာ တည်စေရာ၏။
သီလဝိသုဒ္ဓိ၏နယ်တည်း။
သိလက္ခမ္မမဂ္ဂင်ပြီး၏။
သမာဓိက္ခန္ဓမဂ္ဂင်, ပညာက္ခန္ဓမဂ္ဂင် တို့ကို ယောဂီပါရဂူကျမ်း၌ အစဉ်အတိုင်း ကြည့်ရှုတော်မူကြပါကုန်။
တနည်း စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ အစရှိသော ဝိသုဒ္ဓိ အစဉ်တို့ကိုလည်း ယောဂီပါရဂူကျမ်း၌ အစဉ်အတိုင်း ကြည့်ရှုတော်မူကြပါကုန်။
ယောဂီပါရဂူကျမ်းက ရေးခဲ့ပြီ။
မဂ္ဂသစ္စကဏ္ဍော စတုတ္ထော နိဋ္ဌိတော။
၉၉ - ဤကျမ်း၌ အပြစ်ဒေါသတို့ကို ပညာရှင်ကြီးတို့အား တောင်းပန်ခြင်း
ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သဒ္ဒါအစဉ် အနက်အစဉ်တို့ဖြင့် “ကရိဿံ သစ္စပါရဂုံ” ဟု ဝန်ခံခဲ့ပြီးသောအတိုင်း ငါသည် အကျဉ်းအားဖြင့် သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းခြားဝေဘန်၍ နောင်လာနောက်သား မျိုးလေးပါးတို့၏အကျိုး ရေးသားအပ်သော သစ္စပါရဂူကျမ်းကြီးသည် နိဂုံးကမ္ပတ် အပြီးသတ်ခြင်းသို့ ရောက်လေပြီ။
ထိုသစ္စပါရဂူကျမ်းကြီး၌ သတိချွတ်ချော်၍ မလျော်သော ပုဒ်, ပါဠိ, အက္ခရာ, သဒ္ဒါ, လိင်အန် စသည်တို့ကို အကြင် ပညာရှိအပေါင်းတို့သည် တွေ့ရှိကုန်ငြားအံ့။ ထို ပုဒ် ပါဠိ, အက္ခရာတို့ကို ငါ့အား၎င်း, သတ္တဝါတို့အား၎င်း သနားသည်ကို အငင်း ပြု၍ ကြည့်ရှုပြင်ဆင် ယူငင်သုံးဆောင်တော်မူကြစေကုန်သတည်း။
၁၀၀ - ကျမ်းပြီးနိဂုံး
မဇ္ဈိမ မဏ္ဍလဿ နိမိတ္တဘူတာယ သလ္လာဝတီ နဒိယာ မကုဋသဒိသဿ ကန္နံနဂရဿ ဒက္ခိဏအနုဒိသာဘာဂေ ဒွိယောဇနမတ္တေ ကမ်းပြုတိနာမကေ မဟာဂါမေ ဇာတိ ဝါဒေန အနုပကုဋ္ဌာ ဝိသာလကုလသမ္ဘဝါ ဥဠှာရ သဒ္ဓါဒိဂုဏသမ္ပန္နာ ရတနတ္တယာဘိမာမကာ အာဝသန္တိ မဟာကုလာ။
မဇ္ဈိမ မဏ္ဍလဿ၊ အဝန်းယူဇနာ ကိုးရာ ရှိသော မဇ္ဈိမတိုက်ကြီး၏။
နိမိတ္တဘူတာယ၊ အရှေ့တောင်အရပ် အမှတ်တံဆိပ် နိမိတ် အပိုင်းအခြား ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
သလ္လာဝတီ နဒိယာ၊ သလ္လာဝတီ အမည်ရှိသော ချင်းတွင်းမြစ်၏။
မကုဋသဒိသဿ၊ အထွဋ်ဦးစိုက် မကိုဋ် တန်းဆာနှင့် အလားတူသော။
ကန္နီနဂရဿ၊ ကန္နီမြို့၏။
ဒက္ခိဏအနုဒိသာဘာဂေ၊ အနောက်တောင်ထောင့် အရပ် အဘို့ရှိသော။
ဒွိယောဇနမတ္တေ၊ နှစ်ယူဇနာ အတိုင်းအရှည် ရှိသော။
ကမ်းပြုတိနာမကေ၊ ကမ်းပြု အမည်ရသော။
မဟာဂါမေ၊ ရွာကြီး ၌။
ဇာတိဝါဒေန၊ အမျိုးကိုစွဲ၍ဖြစ်သောစကားဖြင့်။
အနုပကုဋ္ဌာ၊ မသမ္မာအယူရှိသူတို့ ငြူစူချောက်ချား ပျက်ပြားအောင် မစွပ်စွဲနိုင် ကုန်သော။
ဝိသာလကုလသမ္ဘဝါ၊ ပြန့်ပြော မွန်မြတ်သော အမျိုး၌ ကောင်းစွာ ဖြစ်ခြင်းရှိကုန် ထသော။
ဥဠှာရသဒ္ဓါဒိဂုဏသမ္ပန္နာ၊ မွန်မြတ်စင်ကြယ်သော သဒ္ဓါ စသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့် တင့်တယ်ပြည့်စုံခြင်း ရှိကုန်ထသော။
ရတနတ္တယာဘိမာမကာ၊ သုံးတန်သော ရတနာ၌ လွန်စွာစုံမက် မရက်မစက် မြတ်နိုးကုန်ထသော။
မဟာကုလာ၊ မြတ်သောအမျိုးရှိသည်။
အာသဝန္တိ၊ မြဲမြံခိုင်ကြံ့ တည်တန့်စွာ နေထိုင်ကြကုန်၏။
တေသု အနာကုလေန သုဇာတာ သီလာဒိဂုဏေဟိ အနေကဂုဏသမ္ပန္နာနံ အမှာကံ အနန္တဂုဏဋ္ဌာနိယာနံ သေဋ္ဌာစရိယာနံ အန္တဝသိကော သောဘိတောတိ နာမေန သုပကော ယော။
တေသု ကုလေသု၊ ထိုအမျိုးတို့၌။
အနာကုလေန၊ ဘေးရန်မမှောင့် နှောင့်ရှက်ခြင်း မရှိသဖြင့်။
သုဇာတော၊ ကောင်းစွာ မွေးဖွားသော။
သီလာဒိဂုဏေဟိ၊ သီလအစရှိသော ဂုဏ်တို့ဖြင့်။
အနေကဂုဏသမ္ပန္နာနံ၊ တပါးမက များလှစွာသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့် ပြည့်စုံကုန် ထသော။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏။
ဝါ၊ တို့အား။
အနန္တဂုဏဋ္ဌာနိယာနံ၊ အနန္တဂုဏ်ငါးပါးတို့တွင် တပါး အပါအဝင်ဖြစ်သော အရာ၌ တည်ကုန်ထသော။
သေဋ္ဌာစရိယာနံ၊ တောသုံးထောင်သေနင်း ခြင်္သေ့မင်း၏ပမာ ပရိယတ္တိ သာသနာ၌ ရွံ့ရှားခြင်း ကင်းကုန်သော ဆရာမြတ်တို့၏။
ဝါ၊ အရညကင် ဓုတင်္ဂါဒိ အစရှိသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဆရာမြတ်တို့၏။
အန္တေဝါသိကော၊ လက်ပါးထံရင်း အတွင်းနေ တပည့်ဖြစ်သော။
သောဘိတောတိ နာမေန၊ ဆရာသခင် ကျေးဇူးရှင်တို့သည် ကြည်လင်လေးမြတ် မှည့်ခေါ်အပ်သော သောဘိတ ဟူသောအမည်ဖြင့်။
သုပါကဋော၊ ကောင်းစွာထင်ရှားသော။
ယော၊ အကြင်မထေရ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ကန္နီနဂရဿ ဒက္ခိဏအနုဒိသာဘာဂေ ဒက္ခိဏာ စလဿ မကုဋဘူတေ စေကုန္တိ မဟာစေတိယဿ ဒက္ခိဏ အနုဒိသာဘာဂေ သုဝိသုဒ္ဓတလဘူမိပဒေသေ သုဝဏ္ဏသီ မာရညဝိဟာရနာမကေ ဌာနေ အတ္ထိ သဗ္ဗသန္တာရမ္မဏာရာမော။
တေနမယာ၊ ထိုငါသည်။
[သုကာရိတောမှာစပ်]။
ကန္နီနဂရဿ၊ ကန္နီမြို့၏။
ဒက္ခိဏ အနုဒိသာဘာဂေ၊ အနောက်တောင်ထောင့် အရပ်မျက်နှာ အဘို့၌။
ဒက္ခိဏာစလဿ၊ ကန္နီမြို့အနောက်တောင် စဉ်းငယ်ယွန်းသော တောင်ကြီး၏။
မကုဋဘူတေ၊ အထွတ် ဦးစိုက် မကိုဋ်တန်းဆာ သဘွယ်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
စေကုန္တိမဟာစေတိယဿ၊ စေကုန်ဟူ၍ အမည်ရသော တောင်ညွှန့်စေတီတော် ကြီး၏။
ဒက္ခိဏ အနုဒိသာဘာဂေ၊ အနောက်တောင်မျက်နှာ အဘို့၌။
သုဝိသုဒ္ဓတလဘူမိပဒေသေ၊ ငွေပြားအဆင်းနှင့်တူသော သန့်ရှင်းသော သဲတို့ဖြင့် တန်းဆာဆင်အပ်သော မြေထူးမြေမြတ် အရပ်လည်း ဖြစ်ထသော။
သုဝဏ္ဏသီမာရည ဝိဟာရ နာမကေ၊ ရွှေသိမ်တော်တောရဟု အမည်ရသော။
ဌာနေ၊ အရပ်၌။
သဗ္ဗသန္တာရမ္မဏာရာမော၊ ခပ်သိမ်းကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရွှင်ပြုမွေ့လျော်စေတတ်သော တိုက်အရာမ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
တသ္မိံ ပဉ္စမသင်္ဂီတျာရုဠှ ဓမ္မရာဇုနော ဒက္ခိဏဂေဟ နာယက ရတနမဟေသီမစ္စာနံ နတ္တူဟိ ဘာတုဘဂိနီဟိ ကာရိတေ သုဇနာရာမေ ဝိဟာရေ ဝသန္တေန အနန္တ ဂုဏသမ္ပန္နဿ အနန္တဉာဏာဝါသဿ အသင်္ချေယျ ဂုဏ ဂဏာဓာရဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သြဝါဒေ သာသနေ မစ္ဆဃဋ္ဌေ သာကေ ဗဇ္ဈဌိကေ သမ္ပတ္တေ ဝေသာခမာ သဿ ကာလပက္ခစတုဒိနေ ဇေဋ္ဌေန စန္ဒေ သုယောဇိတေ စန္ဒရဒိနေ အယံ ဂန္ထော နိဋ္ဌင်္ဂတော အမှာကံ အဘိမာမကေဟိ သိဿေဟိ အာယာစိတော သုကာရိတော၊ သစ္စာနံ ပါရင်္ဂတဟေတုဘူတတ္တာ သစ္စပါရဂူ နာမ ဟောတိ နာမေနာတိ။
တသ္မိံ၊ ထိုအရညကင် ကျောင်း၌။
ပဉ္စမသင်္ဂီတျာရုဠှ ဓမ္မရာဇုနော၊ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘုရင်မင်းတရားကြီး၏။
ဒက္ခိဏဂေဟ နာယက ရတနမဟေသီမစ္စာနံ၊ လက်ယာဝင်းတော်မှူး ရတနာ တောင်ညာဒေဝီ မဟေသီဘွဲ့ထူးရသော နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ နာရီ အတွင်းတော်ဝန် နန်းမတော်ဝန် အမတ်ကြီးတို့၏။
နတ္တူဟိ၊ မြေးရင်းအစစ် ဖြစ်ကြကုန်သော။
ဘာတုဘဂိနီဟိ၊ မောင်တော် ကန္နီမြို့သူကြီး ဇနီးကျောင်းအမတို့သည်။
ကာရိတေ၊ ကောင်းစွာချီးမြှောက် ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းအပ်သော။
သုဇနာရာမေ၊ သူတော်ကောင်းတို့သည် မွေ့လျော်ရာဖြစ်သော။
ဝိဟာရေ၊ ကျောင်း၌။
ဝသန္တေန၊ နေလေ့ရှိသော။
[တေနမယာ၌ ပြန်စပ်]။
အနန္တဂုဏသမ္ပန္နဿ၊ တစ်နှစ်ရေသုံး ဂဏန်းကျုံးလည်း မဆုံးမကုန်နိုင်သော ကျေးဇူးတော်အပုံ ဂုဏ်အပေါင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူထသော။
အနန္တဉာဏာဝါသဿ၊ အဆုံးမရှိသော သဗ္ဗညုတဉာဏ် အနာဝရဏ စသောဉာဏ် တို့၏ ကိန်းစက် တည်နေရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
အသင်္ချေယျ ဂုဏဂဏာ ဓာရဿ၊ ဂဏန်းသင်္ချေ မရေတွက်သာ များလှစွာသော ဂုဏ်တော် အပေါင်းတို့၏ စုဝေးတည်နေရာလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
ဘဂဝတော၊ ဣဿရိယ အစ ပယတ္တ အဆုံး ဘုန်းတော်ခြောက်ပါး နှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူထသော။
ဗုဒ္ဓဿ၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
ဩဝါဒေ၊ ဟောကြားညွှန်ပြ ဆုံးမရာဖြစ်တော်မူသော။
သာသနေ၊ သာသနာတော်မြတ်သည်။
မစ္ဆဃဋ္ဌေ၊ ၂၄၇၅-ခုနှစ်သို့။
[သမ္ပတ္တေမှာစပ်]။
သာကေ၊ မြန်မာ့ဝေါဟာ ဂေါဇာတွက်စစ် သက္ကရာဇ်သည်။
ဗဇ္ဈဌိကေ၊ ၁၂ ၉၃-ခုသို့။
သမ္ပတ္တေ၊ ရောက်လတ်သော်။
ဝါ၊ ရောက်သောနှစ်၌။
ဝေသာခမာသဿ၊ ကဆုန်လ၏။
ကာလ ပက္ခစတုဒိနေ၊ လဆုတ်ပက္ခ လေးရက်နေ့၌။
ဇေဋ္ဌေန၊ ဇေဋ္ဌနက္ခတ်နှင့်။
စန္ဒေ၊ လမင်းသည်။
သုယောဇိတေ၊ ကောင်းစွာယှဉ်ပြိုင်စဉ်။
ဝါ၊ ယှဉ်ပြိုင်ဆဲအခါ၌။
ဝါ၊ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်ရှိသော်။
ဝါ၊ ယှဉ်ပြိုင်တုံးက။
စန္ဒရဒိနေ၊ တနင်းလာနေ့၌။
အမှာကံ၊ ငါတို့၏။
ဝါ၊ ငါတို့ အား။
အဘိမာမကေဟိ၊ အလွန်မြတ်နိုးခြင်း ရှိကုန်သော။
သိဿေဟိ၊ တပည့်တို့သည်။
အာယာစိတော၊ အကြိမ်ကြိမ် ရိုသေစွာ တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍။
သုကာရိတော၊ ကောင်းစွာ စီရင်အပ်သော။
အယံဂန္ထော၊ ဤကျမ်းကြီးသည်။
နိဋ္ဌင်္ဂတော၊ အပြီးအဆုံး နိဂုံးကမ္ပတ် သဘ်ခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့လေပြီ။
နာမေန၊ ကျမ်း၏နာမ အနွတ္ထအားဖြင့်။
သစ္စာနံ၊ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားတို့၏။
ပါရင်္ဂတဟေတုဘူတတ္တာ၊ နိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုအပ်သော ဟိုမှာဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သစ္စပါရဂူ နာမ၊ သစ္စပါရဂူအမည်ထူးရှိသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ဤသည်လျှင် နိဂုံးစကားတရပ် အပြီးသတ်သတည်း။
နိပုဏသုဒ္ဓစေတသာ၊
သုကာရိတံ ဣမံ ဂန္တံ။
မမံဝသုဒ္ဓစေတသာ၊
သာမူ သုဒ္ဓေန ပဿန္တု။
(ဝိပရီတမထျာဝတ္တ ဂါထာ၊)
နိပုဏသုဒ္ဓစေတသာ၊ သိမ်မွေ့ဖြူစင်သောစိတ်ရှိသော။
သုဒ္ဓစေတသာ၊ စင်ကြင်သောစိတ်တရားဖြင့်။
မမံဝ မမဧဝ၊ အကျွန်ုပ်၏သာလျှင်။
သုကာရိတံ၊ ကောင်းစွာစီရင်အပ်ပြီးသော။
ဣမံ ဂန္တံ၊ ဤကျမ်းကို။
သာဓု၊ သူတော်ကောင်းတို့သည်။
သုဒ္ဓေန၊ ကြည်လင် ယိုဖိတ် သဒ္ဓါစိတ်ဖြင့်။
ပဿန္တု၊ ရှုကြပါကုန်လော။
သုနိပုဏော အယံ ဂန္ထော၊
နိဋ္ဌင်္ဂတော အနာကုလံ။
အယံ ပဇာ ဧဝမေဝ၊
သဗ္ဗဒါ ဟောန္တု သုခိတာ။
(တတိယရကာရဝိပုလာ ဂါထာ၊)
သုနိပုဏော၊ ကောင်းမြတ်သိမ်မွေ့လှစွာသော။
အယံ ဂန္ထော၊ ဤကျမ်းသည်။
အနာကုလံ၊ နှောင့်နှေးခြင်းမရှိဘဲ။
နိဋ္ဌင်္ဂတော၊ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ရောက်သည်။
ဟောတိ ဣဝ၊ ဖြစ်သကဲ့သို့။
ဧဝမေဝ၊ ဤအတူသာလျှင်။
အယံ ပဇာ၊ ဤသတ္တဝါအပေါင်းသည်။
သဗ္ဗဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။
သုခိတာ၊ ချမ်းသာခြင်း ရှိကြကုန်သည်။
ဟောန္တု၊ ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ဧတေန ပုညကမ္မေန၊
အညေန ကုသလေန စ။
သီဃံ ပပ္ပေါမိ နိဗ္ဗာနံ၊
ဣဓမေဝ အနာကုလန္တိ။
(ပထျာဝတ္တ ဂါထာ။)
ဧတေန ပုညကမ္မေန စ၊ ဤကျမ်းကို ရေးသားပြုပြင် စီရင်ရသော ကောင်းမှုကံ ကြောင့်၎င်း။
အညေန ကုသလေန စ၊ ဤကောင်းမှုမှတပါး ကုသိုလ်အများကြောင့်၎င်း။
ဣဓမေဝ၊ ဤယခုဘဝ ပစ္စက္ခ၌ သာလျှင်။
အနာကုလံ၊ နှောင်းနှေးခြင်းမရှိသည်ဖြစ်၍။
သီဃံ၊ ဆောလျင်စွာ။
နိဗ္ဗာနံ၊ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်မြတ်သို့။
ဣတိ ပပ္ပေါမိ၊ ဤသို့ ယခု မြတ်ကောင်းမှုကြောင့် ရောက်ရပါလို၏။
သစ္စပါရဂူကျမ်းပြီးပြီ။
Comments
Post a Comment