ဝိရတိသီလ ဝိနိစ္ဆယ

ဝိရတိသီလ ဝိနိစ္ဆယ

၁-ကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးကို ပြဆိုခြင်း

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ပန ဝိရတိယော အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိယောစာတိ ဣမေ ဒသ ကုသလ ကမ္မပထာနာမ။ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ=ပါဏာတိပါတ-အစရှိကုန်သော ၇-ပါးကုန်သော အကုသလကမ္မပထတရားတို့မှ၊ ဝိရတိယောစ=ကြဉ်ရှောင်မှု ဟူသော ၇-ပါးကုန်သော ဝိရတိတို့သည်လည်းကောင်း၊ အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒ သမ္မာဒိဋ္ဌိယောစ=အနဘိဇ္ဈာတရား, အဗျာပါဒတရား, သမ္မာဒိဋ္ဌိတရားတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဣတိ=ဤသို့၊ ဣမေ ဒသ=ဤ ၁၀-ပါးကုန်သောတရားတို့သည်၊ ကုသလကမ္မပထာနာမ=ကုသိုလ် ကမ္မပထတို့မည်ကုန်၏။

၇-ပါးကုန်သော ဝိရတိတို့ဆိုသည်ကား
၁။ ပါဏာတိပါတဝိရတိ တစ်ပါး,
၂။ အဒိန္နာဒါနဝိရတိ တစ်ပါး,
၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဝိရတိ တစ်ပါး,
၄။ မုသာဝါဒဝိရတိ တစ်ပါး,
၅။ ပိသုဏဝါစာဝိရတိ တစ်ပါး,
၆။ ဖရုသဝါစာဝိရတိ တစ်ပါး,
၇။ သမ္ဖပ္ပလာပဝိရတိ တစ်ပါး,
ဤ ၇-ပါးကုန်သော ဝိရတိတို့ပေတည်း။

ထို ၇-ပါးကုန်သော ဝိရတိတို့ကို မနောကံ ၃-ပါးတို့နှင့် ပေါင်း သည်ရှိသော် ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးဖြစ်၏။

မနောကံ ၃-ပါး

၁။ အနဘိဇ္ဈာဆိုသည်ကား-အလောဘတရားတည်း။

၂။ အဗျာပါဒဆိုသည်ကား-အဒေါသတရားတည်း။

၃။ သမ္မာဒိဋ္ဌိဆိုသည်ကား-အမောဟတရားတည်း။

[မဟာကုသိုလ်စိတ် ၈-ခုအဖွင့်၌ ပြဆိုအပ်သော ကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးတည်း။]

ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ-ဟူသောပုဒ်၌ ဤကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးကို မနုဿဓမ္မဟူ၍ဆို၏၊ ဘုရားပွင့်ရာ ကာလ၌လည်းကောင်း, ဘုရားပွင့်ရာမဟုတ်သော သုညကမ္ဘာတို့၌လည်းကောင်း, ဘုရားဖွင့်ရာ ဤစကြဝဠာတို့၌လည်းကောင်း, ဘုရားပွင့်ရာမဟုတ်သော တစ်ပါးသော စကြဝဠာ အနန္တတို့၌လည်းကောင်း သမ္မာဒိဋ္ဌိအယူရှိကြကုန်သော လူသူတော်ကောင်းတို့၏ ပကတိမျိုး ကျင့်ရိုးကျင့်စဉ် တရား ၁၀-ပါးဖြစ်၍ မနုဿဓမ္မ-ဆိုရသတည်း။

ဝိနယောစသုသိက္ခိတော-ဟူသော မင်္ဂလာတရား၌ ဤကုသလ ကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးကို ဂိဟိဝိနယတရား မျိုးဆိုလိုသည်၊ လူသူတော်ကောင်းမျိုးတို့၏ ကျင့်ရိုးကျင့်စဉ် ဝိနည်းတရားမျိုးဆိုလိုသည်၊ “အပ္ပမာ ဒေါစ ဓမ္မေသု”ဟူသော မင်္ဂလာတရား၌လည်း ဤကုသလကမ္မပထ တရား ၁၀-ပါးကိုပင် ဆိုသည်။

စကြဝဠာအနန္တ, ကမ္ဘာအနန္တတို့မှာ လူသတ္တဝါဟူသမျှ, နတ်ပြည် ၆-ထပ် နတ်, သိကြားသတ္တဝါ ဟူသမျှတို့သည် ဤကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးတို့မှ ဖြစ်ပွါးကြရကုန်သည်၊ ဤကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးမရှိခဲ့လျှင် လောက၌ လူဟူ၍, နတ်ဟူ၍, သိကြားဟူ၍ပင် မရှိရာပြီ။ ဤ ၁၀-ပါးသောတရားတို့ကို သင်္ဂီတိသုတ်, ဒသုတ္တရသုတ်အစရှိကုန်သော သုတ္တန်ပါဠိတော်ကြီးတို့၌ “ကုသလကမ္မပထ”ဟူသော အမည်နှင့် ဟောတော်မူသည်၊ များသောအားဖြင့် နိကာယ်ငါးရပ် ပိဋကတ် ၃-ပုံတို့၌ ကာယသုစရိုက် ၃-ပါး, ဝစီသုစရိုက် ၄-ပါး, မနောသုစရိုက် ၃-ပါးဟူ၍ “သုစရိတ“အမည်နှင့် ဟောတော်မူသည်။

သင်္ဂီတိသုတ်ပါဠိတော်

ဒသ အကုသလကမ္မပထာ၊ ပါဏာတိပါတော အဒိန္နာဒါနံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော မုသာဝါဒေါ ပိသုဏ ဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ။

ဒသ ကုသလကမ္မပထာ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာဝေရမဏီ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ ပိသုဏာယဝါစာယ ဝေရမဏီ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ အနဘိဇ္ဈာ အဗျာပါဒေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။

ကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးကို ပြဆိုခြင်းပြီး၏။

---

၂-ဝိရတိသီလကမ္မပထကြီး ၇-ပါးကို ပြဆိုခြင်း

ဤ ၁၀-ပါးသောကုသလကမ္မပထတရားတို့တွင် အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ-ဟူသော မနောကံ ၃-ပါးတို့သည်ကား ဝိရတိသီလတရားမျိုး မဟုတ်ကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ဤဝိရတိသီလဝိနိစ္ဆယ၌ ထိုမနောကံ ၃-ပါးတို့ကို ချန်လှပ်၍ ရှေ့ဖြစ်သော ဝိရတိသီလ ကမ္မပထ တရား ၇-ပါးတို့ကို ပါဠိ, အဋ္ဌကထာ ဝိနိစ္ဆယများနှင့်တကွ ထင်ရှားစွာ ပြဆိုပေအံ့။

ပါဏာတိပါတာဒီဟိ ဧတာယ ဝိရမန္တိ သယံဝါ ဝိရမတိ ဝိရမဏမတ္တမေဝ ဝါ ဧတန္တိ ဝိရတိ။ ပါဏာတိပါတာဝိရမန္တဿ ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိ ဝိရတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တာ ကုသလစိတ္တ သမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ။

အနက်ကား။။ ဧတာယ=ဤတရားဖြင့်၊ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ= ပါဏာတိပါတ စသည်အပြား အကုသလကမ္မပထတရား ၇-ပါးတို့မှ၊ ဝိရမန္တိ=ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်၏၊ ဣတိ=ဤသို့သောအကြောင်းကြောင့်၊ ဝိရတိ=ဝိရတိမည်၏။

ဝါ=တစ်နည်းကား၊ သယံ=မိမိဟူသောတရားရင်းသည်၊ ပါဏာတိ ပါတာဒီဟိ=ပါဏာတိပါတ စသည်အပြား အကုသလကမ္မပထ တရား ၇-ပါးတို့မှ၊ ဝိရမတိ=ကြဉ်ရှောင်တတ်၏၊ ဣတိ=ဤသို့သောအကြောင်း ကြောင့်၊ ဝိရတိ=ဝိရတိမည်၏။

ဝါ=တစ်နည်းကား၊ ဧတံ=ဤဝိရတိမည်သည်၊ ပါဏာတိပါတာဒီဟိ= ပါဏာတိပါတ စသည်အပြား အကုသလကမ္မပထတရား ၇-ပါးတို့မှ၊ ဝိရမဏမတ္တမေဝ=ကြဉ်ရှောင်ခြင်း ကိရိယာမျှသာတည်း၊ (ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ, အကောင် အထည်မရှိ-ဟူလို။) ဣတိ=ဤသို့သောအကြောင်းကြောင့်၊ ဝိရတိ=ဝိရတိမည်၏။

[ဝိရတိသဒ္ဓါ၏ဝိဂြိုဟ် ၃-ချက်ကို ပြတော်မူသည်၊ အဓိပ္ပါယ်အထူးမဟုတ်။]

ပါဏာတိပါ တာဝိရမန္တဿ ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိဝိရတီတိ=ပါဏာတိပါတာ။လ။ အာရတိ ဝိရတိဟူ၍၊ ဧဝံ=ဤသို့၊ ဝုတ္တာ=ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော၊ ကုသလစိတ္တ သမ္ပယုတ္တာ= ကုသိုလ်စိတ်နှင့်ယှဉ်သော၊ ဝိရတိ=ဝိရတိပေတည်း။

[ရှေ့ဝိဂြိုဟ် ၃-ချက်၏အရမှာ ပါဠိတော်လာရင်း ဝိရတိကိုပင်ရသည်-ဟု ပြတော်မူသည်၊ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿ။လ။ အာရတိ ဝိရတီတိ-၌ ဣတိသဒ္ဒါဖြင့် ကျန်ရှိသော ဝိဘင်းပါဠိတော်ဝါကျ ၆-ဝါရနှင့်တကွ အဒိန္နာဒါန ဝိရတိ-စသည်အပြား ဝိရတိ ၆-ပါးတို့ကိုယူ။]

ဝိရတိသီလကမ္မပထကြီး ၇-ပါးကို ပြဆိုခြင်းပြီး၏။

---

၃-ဝိရတိ ၃-ပါးနှင့် ဝဋ္ဋနိဿိတ, ဝိဝဋ္ဋနိဿိတကို ခွဲပြခြင်း

ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်

ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာဝါစာဟံ ဘိက္ခဝေ ဒွယံ ဝဒါမိ၊ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ၊ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂံ။

ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ။

ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂံ၊ ယာ ခေါ ဘိက္ခဝေ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂီနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တာ မဂ္ဂင်္ဂံ။

ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော၊ သမ္မာကမ္မန္တာဟံ ဘိက္ခဝေ ဒွယံ ဝဒါမိ၊ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော၊ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂံ။

ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော။

ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂံ၊ ယာ ခေါ ဘိက္ခဝေ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂီနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော တီဟိ ကာယဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂံ။

ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ သမ္မာ အာဇီဝါဟံ ဘိက္ခဝေ ဒွယံ ဝဒါမိ၊ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိ ဝေပက္ကော၊ အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂံ။

ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော၊ ဣဓ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧကစ္စော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေတိ၊ အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော။

ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂံ၊ ယာ ခေါ ဘိက္ခဝေ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂီနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော မိစ္ဆာအာဇီဝါ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ၊ အယံ ဘိက္ခဝေ သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂံ။

[အာဇီဝဋ္ဌမကသီလစောင့်ထိန်းကြသူတို့ ဆောင်ရွက်ကြရန် ကောင်းလှသော မဇ္ဈိမ နိကာယ်, ဥပရိပဏ္ဏာသ, မဟာစတ္တာလီသက သုတ်ပါဠိတော်ကြီး ပေတည်း။]

ပါဠိတော်အနက်

ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ သမ္မာဝါစာ=သမ္မာဝါစာဟူသည်၊ ကတမာစ= အဘယ်နည်းဟူမူကား၊ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ သမ္မာဝါစံ=သမ္မာဝါစာကို၊ ဒွယံ=၂-ပါးရှိ၏ဟူ၍၊ အဟံ=ငါဘုရားသည်၊ ဝဒါမိ=ဟောတော်မူ၏၊ ၁။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ သာသဝါ=အာသဝတရား ၄-ပါးတို့၏ အာရုံဖြစ်သော၊ ပုညဘာဂိယာ=ပုညာဘိသင်္ခါရတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော၊ ဥပဓိဝေပက္ကာ=ဘဝအဆက်ဆက်တို့၌ လူ့ရပ် နတ်ရွာ ကောင်းမြတ်ရာ ဝယ် ခန္ဓာ ၅-ပါး ဥပဓိတရားတို့ကို ဖြစ်ပွါးစေတတ်သော၊ သမ္မာဝါစာ= လောကီသမ္မာဝါစာသည်လည်း၊ အတ္ထိ=ရှိ၏။

၂။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ အရိယာ=ဖြူစင်သော၊ အနာသဝါ= အာသဝတရား ၄-ပါးတို့၏ အာရုံမဟုတ်သော၊ လောကုတ္တရာ=လောက ကို လွန်နိုင်သော၊ မဂ္ဂင်္ဂံ=မဂ္ဂင်အစစ်ဖြစ်သော၊ သမ္မာဝါစာ=သမ္မာဝါစာသည်လည်း၊ အတ္ထိ=ရှိ၏။

သာသဝါ=အာသဝတရား ၄-ပါးတို့၏အာရုံဖြစ်သော၊ ပုည ဘာဂိယာ=ပုညာဘိသင်္ခါရတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော၊ ဥပဓိဝေပက္ကာ= ဘဝအဆက်ဆက်တို့၌ လူ့ရပ် နတ်ရွာ ကောင်းမြတ်ရာဝယ် ခန္ဓာ ၅- ပါးဥပဓိတရားတို့ကို ဖြစ်ပွါးစေ တတ်သော၊ သမ္မာဝါစာ=လောကီ သမ္မာဝါစာဟူသည်၊ ကတမာစ=အဘယ်နည်းဟူမူကား
၁။ မုသာဝါဒါ=မုသာဝါဒဒုစရိုက်တရားမှ၊ ဝေရမဏီ=ကြဉ် ရှောင်ခြင်းတစ်ပါး၊ ပိသုဏာယဝါစာယ=ကုန်းတိုက်ခြင်း ဟူသော ပိသုဏ ဝါစာဒုစရိုက်တရားမှ၊ ဝေရမဏီ=ကြဉ်ရှောင်ခြင်းတစ်ပါး၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ=ဆဲရေးခြင်းဟူသော ဖရုသဝါစာ ဒုစရိုက်တရားမှ၊ ဝေရမဏီ= ကြဉ်ရှောင်ခြင်းတစ်ပါး၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ=အပြိန်အဖျင်း ပြောဆိုခြင်းဟူသော သမ္ဖပ္ပလာပ ဒုစရိုက်တရားမှ၊ ဝေရမဏီ=ကြဉ်ရှောင်ခြင်းတစ်ပါး၊ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ အယံ=ဤ ၄-ပါးသောဝိရတိ တရားသည်၊ သာသဝါ= အာသဝတရား ၄-ပါးတို့၏ အာရုံဖြစ်သော၊ ပုညဘာဂိယာ=ပုညာဘိ သင်္ခါရတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော၊ ဥပဓိဝေပက္ကာ=ဘဝအဆက်ဆက်တို့၌ လူ့ရပ် နတ်ရွာ ကောင်းမြတ်ရာဝယ် ခန္ဓာ ၅-ပါးဥပဓိတရားတို့ကို ဖြစ်ပွါးစေတတ်သော၊ သမ္မာဝါစာ=လောကီသမ္မာဝါစာမည်၏။

ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ အရိယာ=ဖြူစင်သော၊ အနာသဝါ= အာသဝ တရား ၄-ပါးတို့၏ အာရုံမဟုတ်သော၊ လောကုတ္တရာ=လောကကို လွန်နိုင်သော၊ မဂ္ဂင်္ဂံ=မဂ္ဂင်အစစ်ဖြစ်သော၊ သမ္မာဝါစာ=သမ္မာဝါစာ ဟူသည်၊ ကတမာစ=အဘယ်နည်းဟူမူကား
၂။ အရိယစိတ္တဿ=ဖြူစင်သောစိတ်ရှိသော၊ အနာသဝစိတ္တဿ= အာသဝတရားတို့မှ လွတ်ကင်းသော စိတ်ရှိသော၊ အရိယမဂ္ဂံ=အရိယာ မဂ်ကို၊ ဘာဝယတော-ဘာဝယန္တဿ=ဖြစ်ပွါးစေဆဲဖြစ်၍၊ အရိယမဂ္ဂ သမင်္ဂီနော=အရိယာမဂ်နှင့် ပြည့်စုံဆဲဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား၊ စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ=၄-ပါးသော ဝစီဒုစရိုက်တရားတို့မှ၊ ခေါ=စင်စစ်၊ ယာ အာရတိ=အကြင်ဝေးစွာကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည်၊ ယာဝိရတိ=အကြင် အထူးကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည်၊ ယာပဋိဝိရတိ=အကြင်တစ်ဖန် ကြဉ် ရှောင်ခြင်းသည်၊ ယာဝေရမဏီ=အကြင်လွတ်ကင်းအောင် ကြဉ်ရှောင် ခြင်းသည်၊ အတ္ထိ=ရှိ၏၊ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ အယံ=ဤသမ္မာဝါစာသည်၊ အရိယာ=ဖြူစင်သော၊ အနာသဝါ=အာသဝတရား ၄-ပါးတို့၏ အာရုံ မဟုတ်သော၊ လောကုတ္တရာ=လောကကို လွန်နိုင်သော၊ မဂ္ဂင်္ဂံ=မဂ္ဂင် အစစ်ဖြစ်သော၊ သမ္မာဝါစာ=သမ္မာဝါစာမည်၏။

[သမ္မာကမ္မန္တ ၂-ပါးအကျဉ်းအကျယ် အနက်လွယ်ပြီ။]

ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ ဣဓ=ဤလောက၌၊ ဧကစ္စော=အချို့သော သူသည်၊ မိစ္ဆာအာဇီဝံ=ယုတ်မာသော အသက်မွေးမှုကို၊ ပဟာယ= ပယ်စွန့်၍၊ သမ္မာအာဇီဝေန=ကောင်းသော အသက်မွေးခြင်းဖြင့်၊ ဇီဝိတံ=အသက်ကို၊ ကပ္ပေတိ=ပြုစုမွေးမြူ၏၊ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ အယံ=ဤသမ္မာအာဇီဝသည်၊ သာသဝေါ=အာသဝေါတရား ၄-ပါးတို့၏ အာရုံဖြစ်သော၊ ပုညဘာဂိယော=ပုညာဘိသင်္ခါရတွင် အဝင်အပါ ဖြစ်သော၊ ဥပဓိဝေပက္ကော=ဘဝအဆက်ဆက်တို့၌ လူ့ရပ် နတ်ရွာ ကောင်းမြတ်ရာဝယ် ခန္ဓာ ၅-ပါး ဥပဓိတရားတို့ကို ဖြစ်ပွါးစေတတ်သော၊ သမ္မာအာဇီဝေါ=လောကီ သမ္မာအာဇီဝမည်၏။

[ကြွင်းကျန်သောပုဒ်များအနက်ပေးလွယ်ပြီ။]

ဤပါဠိတော်မြတ်ကြီးဝယ် အချုပ်အကျဉ်းလိုရင်းအဓိပ္ပါယ်ကားဝိရတိသည်

၁။ သမ္မာဝါစာဝိရတိ,
၂။ သမ္မာကမ္မန္တဝိရတိ,
၃။ သမ္မာအာဇီဝဝိရတိ

ဟူ၍ ၃-ပါးရှိ၏၊ ထို ၃-ပါးတို့တွင်

၁။ သမ္မာဝါစာ ဝိရတိသည်လည်း

၁။ လောကီသမ္မာဝါစာ ဝိရတိ,
၂။ လောကုတ္တရာသမ္မာဝါစာ ဝိရတိ

ဟူ၍ ၂-ပါးရှိ၏၊ ထို ၂-ပါးတို့တွင်

၁။ ဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်၍ ပုညာဘိသင်္ခါရမျိုးဖြစ်သော သမ္မာဝါစာသည် လောကီသမ္မာဝါစာမည်၏။

၂။ အရိယာမဂ်စိတ်၌ယှဉ်သော သမ္မာဝါစာသည် လောကုတ္တရာသမ္မာဝါစာမည်၏။

[လောကီသမ္မာဝါစာပင်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ သာသနာတော်တွင်း၌ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်၍ ပါရမီမျိုး, ဗောဓိပက္ခိယမျိုးဖြစ်သော သမ္မာဝါစာကိုမူကား သောတာပတ္တိမဂ်၌ သင်္ဂြီုဟ်ရေတွက်မြဲဖြစ်၏၊]

၂။ သမ္မာကမ္မန္တဝိရတိသည်လည်း ထို့အတူ လောကီ, လော ကုတ္တရာ ၂-ပါးရှိ၏၊ ထို ၂-ပါးတို့တွင်

၁။ ဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်၍ ပုညာဘိသင်္ခါရမျိုးဖြစ်သော သမ္မာ ကမ္မန္တသည် လောကီသမ္မာကမ္မန္တမည်၏။

၂။ အရိယမဂ်စိတ်၌ယှဉ်သော သမ္မာကမ္မန္တသည် လောကုတ္တရာ သမ္မာကမ္မန္တမည်၏။

[လောကီ သမ္မာကမ္မန္တပင်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ သာသနာတော်တွင်း၌ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်၍ ပါရမီမျိုး, ဗောဓိပက္ခိယမျိုးဖြစ်သော သမ္မာကမ္မန္တကိုမူကား သောတာပတ္တိမဂ်၌ သင်္ဂြီုဟ်ရေတွက်မြဲဖြစ်၏၊]

၃။ သမ္မာအာဇီဝဝိရတိသည်လည်း ထို့အတူ လောကီ, လောကုတ္တရာ ၂-ပါးရှိ၏၊ ထို ၂-ပါးတို့တွင်

၁။ ဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်၍ ပုညာဘိသင်္ခါရမျိုးဖြစ်သော သမ္မာ အာဇီဝသည် လောကီသမ္မာအာဇီဝမည်၏။

၂။ အရိယမဂ်စိတ်၌ယှဉ်သော သမ္မာအာဇီဝသည် လော ကုတ္တရာသမ္မာအာဇီဝမည်၏။

[လောကီ သမ္မာအာဇီဝပင်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ သာသနာတော်တွင်း၌ ဝိဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်၍ ပါရမီမျိုး, ဗောဓိပက္ခိယမျိုးဖြစ်သော သမ္မာအာဇီဝ ကိုမူကား သောတာပတ္တိမဂ်၌ သင်္ဂြီုဟ်ရေတွက်မြဲဖြစ်၏၊]

လောကီဝိရတိ ၃-ပါးကား မဟာကုသိုလ်စိတ်၌ယှဉ်၏၊ (၁) ဘဝသမ္ပတ္တိ, ဘောဂသမ္ပတ္တိကို တောင့်တ၍ စောင့်ထိန်း အပ်သော ဝိရတိသီလမျိုးသည် ဝဋ္ဋနိဿိတ သီလမည်၏၊ သံသရာကျွတ်လွတ်ဘို့ သီလမျိုးမဟုတ်။

(၂) နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တ၍ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဝိရတိ သီလမျိုးသည် ဝိဝဋ္ဋနိဿိတသီလမည်၏။

ဝိဝဋ္ဋနိဿိတသီလမျိုးသည် ဗောဓိပက္ခိယမျိုး, ပါရမီမျိုး ဟူ၍ ၂- မျိုးရှိ၏။

(၁) ယခုဘဝ၌ပင်လျှင် မဂ်, ဖိုလ်ကိုရခြင်းငှါ သတိပဋ္ဌာန်တရား, သမ္မပ္ပဓာန်တရားတို့ကို အားထုတ်ကြရာ၌ သတိပဋ္ဌာန်, သမ္မပ္ပဓာန်, စျာန်, ဝိပဿနာတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော ဝိရတိသီလသည် ဗောဓိပက္ခိယမျိုး မည်၏။

(၂) သတိပဋ္ဌာန်, သမ္မပ္ပဓာန်တရားတို့ကိုမူကား အားမထုတ်ဘဲ နောင်နိဗ္ဗာန်ကိုရဘို့ဟူ၍ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဝိရတိ သီလသည် ပါရမီမျိုးမည်၏။

ထို ၂-မျိုးလုံးကိုပင် ဝိဝဋ္ဋနိဿိတချည်းဖြစ်ပေ၍ သောတာပတ္တိ မဂ်၌ သင်္ဂြီုဟ်ရေတွက်ရ၏၊ ဤသီလနှင့်နိစ္စပြည့်စုံသော ယခုကာလ သီလဝန္တပုထုဇဉ် ရဟန်းတော်များကိုလည်း အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် တစ်ကျိပ် လေးတွင် သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ်၌ သင်္ဂြီုဟ်ရေတွက်ရ၏။

[ဤပါဠိတော်ကို ထောက်မြော်၍ ဝိရတိသီလမှန်လျှင် နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ဧကန်ဖြစ်သည်ဟု မဆိုသာ၊ ဝိရတိသီလပင်မှန်သော်လည်း နိဗ္ဗာန်ရောက် ကြောင်း မဟုတ်သည်လည်း ရှိသေး၏-ဟုသိရာ၏၊]

“သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ၊ ဥပဓိဝေပက္ကာ-” ဟူသော ပါဠိတော် နှင့်အညီ ပုညာဘိသင်္ခါရမျိုးဖြစ်ကုန်သော သမ္မာဝါစာဝိရတိ, သမ္မာ ကမ္မန္တဝိရတိ, သမ္မာအာဇီဝဝိရတိ၊ ဤလောကီဝိရတိ ၃-ပါးတို့သည်ကား ဤစကြဝဠာတွင် ဘုရားပွင့်ရာကာလ၌လည်းကောင်း, ဘုရားပွင့်ရာ မဟုတ်သော သုညကမ္ဘာတို့၌လည်းကောင်း ဤစကြဝဠာမှ တစ်ပါးသော အနန္တစကြဝဠာတို့၌လည်းကောင်း ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အယူရှိ ကြကုန်သော လူသူတော်ကာင်းတို့၏ ပကတိမျိုး ကျင့်ရိုးကျင့်စဉ် အရိုး တွင်သော ဝိရတိသီလတရား ၃-ပါးတို့တည်း။

ဝိရတိ ၃-ပါးနှင့် ဝဋ္ဋနိဿိတ, ဝိဝဋ္ဋနိဿိတကို ခွဲပြခြင်း ပြီး၏။

---

၄-ဒွါရ၌ ဝိရတိ ၃-ပါး အထူးကို ပြခြင်း

၁။ သမ္မာကမ္မန္တသည် ကာယဒုစရိုက် ၃-ပါးမှ ကြဉ်ရှောင်မှု ဖြစ်၍ ကာယကံသီလမည်၏။

၂။ သမ္မာဝါစာသည် ဝစီဒုစရိုက် ၄-ပါးမှ ကြဉ်ရှောင်မှုဖြစ်၍ ဝစီကံသီလမည်၏။

၃။ သမ္မာအာဇီဝသည်လည်း ကာယဒုစရိုက် ဝစီဒုစရိုက်တို့မှ ကြဉ်ရှောင်မှုပင်ဖြစ်၏။

ဤသို့ဖြစ်ခဲ့သော်--

၁။ ကာယဒုစရိုက်မှ ကြဉ်ရှောင်မှုမှာ သမ္မာကမ္မန္တနှင့် သမ္မာ အာဇီဝသည် အဘယ်သို့ခြားနားကြပါသနည်း။

၂။ ဝဇီဒုစရိုက်မှ ကြဉ်ရှောင်မှုမှာ သမ္မာဝါစာနှင့် သမ္မာ အာဇီဝသည် အဘယ်သို့ခြားနားကြပါသနည်း မေးရန်ရှိ၍
ထိုအမေးကို ၎င်းအဋ္ဌကထာနံပါတ် (၂၃၇-၂၃၈)တို့မှာ ဖြေ ဆိုပေ၏။

ပါဌ်လျှောက်အဓိပ္ပါယ်ကိုပြဆိုလိုက်အံ့။။အာဇီဝမည်သည် ပျက်သည်ရှိသော ကာယဒွါရ, ဝဇီဒွါရတို့၌သာလျှင် ပျက်တတ်၏၊ မနောဒွါရ၌ အာဇီဝပျက်သည်ဟူ၍မရှိ၊ အာဇီဝပြည့်သည်ရှိသော် ကာယဒွါရ, ဝဇီဒွါရတို့၌သာ ပြည့်၏၊ မနောဒွါရ၌ အာဇီဝပြည့်သည် ဟူ၍မရှိ။

ကာယဒွါရ၌ ဒုစရိုက်ဖြစ်ပွါးမှုသည် အသက်မွေးရန် အကြောင်း နှင့်ဖြစ်ပွါးမှု, အသက်မွေးရန်အကြောင်းမှ အလွတ်ကိစ္စနှင့်ဖြစ်ပွါးမှု-ဟူ၍ ၂-မျိုးရှိ၏၊ ဝစီဒွါရ၌ ဒုစရိုက်ဖြစ်ပွါးမှုမှာလည်း ထိုနည်းတူ ၂-မျိုးရှိ၏။

ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင်

၁။ (က) မင်း, မင်းအမတ်ကြီးတို့သည် ပျော်ရွှင်မြူးထူးခြင်း၌ လေ့ကျက်ကြကုန်လျက် မိမိတို့၏ ရဲရင့်ခြင်း သူရ သတ္တိကို ပြကြကုန်ရာ တောသို့သွား၍ သား သမင် ပစ်ခြင်း, လမ်းခရီး၌ လုယက်ခြင်း, သူတစ်ပါး သား မယားကို ကျူးလွန်ခြင်းများကို ပြုကြကုန်၏၊ ဤအမှု မျိုးသည် အသက်မွေးရန် အကြောင်းမှ အလွတ် ဖြစ်သော ကာယဒုစရိုက်မှုမျိုးသက်သက် ဖြစ်၏၊ ထိုအမှုမျိုးမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာကမ္မန္တ ဝိရတိ သာမည်၏၊ သမ္မာအာဇီဝဝိရတိမမည်။

(ခ) ထိုမင်း, မင်းအမတ်တို့သည်ပင်လျှင် ပျော်ရွှင်မြူး ထူးခြင်းစသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မုသားဆိုခြင်း, ကုန်းတိုက်ခြင်း, ဆဲရေးခြင်း, အပြိန်အဖျင်းပြောဆိုခြင်း ဟူသော ဝစီဒုစရိုက် ၄-ပါးတို့ကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏၊ ဤအမှုမျိုးသည် အသက်မွေးရန် အကြောင်းမှ အလွတ် ဖြစ်သော ဝစီဒုစရိုက်မှုမျိုး သက်သက်ဖြစ်၏၊ ထိုအမှု မျိုးမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာဝါစာဝိရတိသာ မည်၏၊ သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိမမည်။

၂။ (က) အသက်မွေးရန်ဥစ္စာဓနရမှုကို အကြောင်းပြု၍ တံငါ, မုဆိုး, သူခိုး, ဓားပြစသည်တို့သည် သတ်ဖြတ်မှု, ခိုးဝှက် တိုက်ခိုက်မှု, အိမ်ရာကျူးလွန်မှုကို ပြုကြကုန်၏၊ ဤအမှုမျိုးသည် မိစ္ဆာဇီဝမှုမျိုးဖြစ်၏၊ ထိုအမှုမျိုးမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝဝိရတိမည်၏။

(ခ) မင်း, မင်းအမတ်စသည်တို့သည် တံစိုးလက်ဆောင် စား၍ မုသားပြောဆိုကြကုန်၏၊ ကုန်းတိုက်ကြကုန်၏၊ ဆဲရေးကြကုန်၏၊ အကျိုးမရှိ ပြိန်ဖျင်းသောစကားကို ပြောဆိုကြကုန်၏၊ ဤအမှုမျိုးသည် မိစ္ဆာဇီဝမှုမျိုးဖြစ်၏၊ ထိုမိစ္ဆာဇီဝမှုမျိုးမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိမည်၏။

ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော မိစ္ဆာဇီဝဒုစရိုက် ၃-ပါး, ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်သော မိစ္ဆာဇီဝဒုစရိုက် ၄-ပါး၊ ထို ၇-ပါးသော မိစ္ဆာဇီဝတို့မှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝဝိရတိ ၇-ပါးဖြစ်၏။

[ဤကား မဟာအဋ္ဌကထာနည်းတည်း။]

မဟာသိဝမထေရ်ကြီးအယူကား
အသက်မွေးမှုကြောင့် ပြုကြသည်ရှိသော် သတ်ဖြတ်မှု, ခိုးမှု, အိမ်ရာကျူးလွန်မှု, မုသားဆိုမှု, ကုန်းတိုက်မှု, ဆဲရေးမှု, အပြိန်အဖျင်း ပြောဆိုမှုမျိုးသည် ကာယဒုစရိုက်မှု, ဝစီဒုစရိုက်မှုသာ မည်ကုန်၏၊ ထိုအမှုတို့မှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာကမ္မန္တဝိရတိ, သမ္မာဝါစာဝိရတိ သာမည်၏၊ ထိုဒုစရိုက်မှုမျိုးတို့မှ အလွတ်ဖြစ်သော ကုဟနဝတ္ထု ၃-ပါးတို့ကိုပြု၍ အသက်မွေးခြင်းသည် မိစ္ဆာဇီဝသက်သက်ဖြစ်၏၊ ထိုမိစ္ဆာ ဇီဝသက်သက်မှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝဝိရတိမည်၏-ဟု မိန့်ဆို၏။

ထိုမထေရ်ကြီး၏အယူ၌
မိစ္ဆာဇီဝလည်းဟုတ်ပေ၏၊ သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိလည်းမှန်ပေ၏၊ သို့ရာတွင် လူပကတိတို့နှင့်စပ်ဆိုင်သော မိစ္ဆာ ဇီဝမျိုး မဟုတ်၊ သမ္မာ အာဇီဝမျိုးမဟုတ်၊ ရသေ့, ရဟန်းတို့နှင့်သာ စပ်ဆိုင်၏၊ လူပကတိတို့၏ မိစ္ဆာဇီဝမျိုး, သမ္မာအာဇီဝဝိရတိမျိုး များစွာကျန်ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုမထေရ်ကြီး၏ မိစ္ဆာဇီဝ, သမ္မာအာဇီဝတို့ကို ရှေးမဟာအဋ္ဌကထာ နည်း၌ထည့်သွင်း၍ မဟာအဋ္ဌကထာနည်းကိုသာ ပဓာနထားရမည်-ဟု ဆုံးဖြတ်ပေ၏။

အယံပန ကောဋိပတ္တော မိစ္ဆာဇီဝေါ တတော ဝိရတိ သမ္မာအာဇီဝေါနာမ

ဟူသော အဋ္ဌကထာစကား၏ ပိဏ္ဍတ္ထအဓိပ္ပါယ်တည်း။

ဤသမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာဝါစာတို့နှင့် သမ္မာအာဇီဝ ခွဲခန်းတို့၌ လာသော မင်း, မင်းအမတ်, တံငါ, မုဆိုး, သူခိုး, ဓားပြ စသည်တို့၏ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ဒုစရိုက်မှုတို့မှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းများသည်လည်း သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိသီလ အစစ်ပင် ဖြစ်သတည်း၊ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလအစစ်ပင်ဖြစ်သတည်း။

အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော

ဟူသော ပါဠိတော်မှာပါဝင်သော သီလမျိုးပေတည်း။

ဒွါရ၌ ဝိရတိ ၃-ပါးအထူးကို ပြခြင်းပြီး၏။

---

၅-သမ္ပတ္တစသော ဝိရတိ ၃-ပါးအထူးကိုပြခြင်း

ယခုအခါ သမ္ပတ္တဝိရတိ, သမာဒါနဝိရတိ, သမုစ္ဆေဒဝိရတိ ၃- ပါးကို ခွဲ၍ပြပေအံ့။

သာ ပဘေဒတော တိဝိဓာ ဟောတိ သမ္ပတ္တဝိရတိ သမာဒါနဝိရတိ သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

အနက်ကား။။ သာ=ထိုဝိရတိသည်၊ သမ္ပတ္တဝိရတိ=အတွေ့ကို ရှောင်ကြဉ်သော သမ္ပတ္တဝိရတိလည်းကောင်း၊ သမာဒါနဝိရတိ= ခံယူဆောက်တည်၍ ရှောင်ကြဉ်သော သမာဒါနဝိရတိလည်းကောင်း၊ သမုစ္ဆေဒဝိရတိ=အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်သော သမုစ္ဆေဒဝိရတိလည်းကောင်း၊ ဣတိ=ဤသို့၊ ပဘေဒတော=အပြားအားဖြင့်၊ တိဝိဓာ=၃-ပါးအပြားရှိ သည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏။

[သမ္ပတ္တဝိရတိ ၇-ပါး, သမာဒါနဝိရတိ ၇-ပါး, သမုစ္ဆေဒဝိရတိမူကား တစ်ပါးသာ။ ]

သမ္ပတ္တဝိရတိ ၇-ပါးဆိုသည်ကား
၁။ ပါဏာတိပါတ ဝိရတိ တစ်ပါး,
၂။ အဒိန္နာဒါန ဝိရတိ တစ်ပါး,
၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ဝိရတိ တစ်ပါး,
၄။ မုသာဝါဒ ဝိရတိ တစ်ပါး,
၅။ ပိသုဏဝါစာ ဝိရတိ တစ်ပါး,
၆။ ဖရုသဝါစာ ဝိရတိ တစ်ပါး,
၇။ သမ္ဖပ္ပလာပ ဝိရတိ တစ်ပါး,

[သမာဒါနဝိရတိ ၇-ပါးလည်း ထိုနည်းတူ။]

တတ္ထ အသမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ အတ္တနော ဇာတိဝယဗဟုသစ္စာဒီနိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အယုတ္တံ အမှာကံ ဧဝရူပံ ပါပံ ကာတုန္တိ သမ္ပတ္တံ ဝတ္ထုံ အဝီတိက္ကမန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝိရတိ သမ္ပတ္တဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

အနက်ကား။။ တတ္ထ=ထို ၃-ပါးသော ဝိရတိတို့တွင်၊ အသမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ=ခံယူဆောက်တည်သော သိက္ခာပုဒ် မရှိဘဲလျက်၊ အတ္တနော=မိမိ၏၊ ဇာတိဝယဗဟုသစ္စာဒီနိ=အမျိုး, အရွယ်, ဗဟုဿုတ ဂုဏ်စသည်တို့ကို၊ ပစ္စဝေက္ခိတွာ=ဆင်ခြင်စဉ်းစား၍၊ အမှာကံ=ငါတို့အား၊ ဧဝရူပံ=ဤသို့သဘောရှိသော၊ ပါပံ=မကောင်းမှုကို၊ ကာတုံ=ပြုခြင်းငှါ၊ အယုတ္တံ=မသင့်၊ ဣတိ=ဤသို့ဆင်ခြင်၍၊ သမ္ပတ္တံ=ဆိုက်တိုက် တွေ့ကြုံ၍ နေသော၊ ဝတ္ထုံ=ဒုစရိုက်မှုကို၊ အဝီတိက္ကမန္တာနံ=မကျူးလွန်ဘဲရှောင်လွဲ ကြဉ်ဖယ်ကြကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့အား၊ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ=ဖြစ်လာ သော၊ ဝိရတိ=ဝိရတိကို၊ သမ္ပတ္တဝိရတီတိ=သမ္ပတ္တဝိရတိဟူ၍၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ= သိအပ်၏။

[သမ္ပတ္တဝိရတိ ၇-ပါးတို့၏အကျယ်ကို ပြဆိုသော အဋ္ဌကထာဝိနိစ္ဆယပေတည်း။]

သမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ ပန သိက္ခာပဒသမာဒါနေစ တတုတ္တရိစ အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ ဝတ္ထုံ အဝီတိက္ကမန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝိရတိ သမာဒါန ဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

အနက်ကား။။ သမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ ပန=ခံယူဆောက်တည် သော သိက္ခာပုဒ်ရှိကုန်သော သူတို့အားမူကား၊ သိက္ခာပဒ သမာဒါနေစ= သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ခံယူဆောက်တည်ဆဲအခါ၌ လည်းကောင်း၊ တတုတ္တရိစ= ထိုခံယူဆောက်တည်ဆဲအခါမှ နောက်ကာလ၌လည်းကောင်း၊ အတ္တနော=မိမိ၏၊ ဇီဝိတမ္ပိ=အသက်ကိုသော်လည်း၊ ပရိစ္စဇိတွာ=စွန့်၍၊ ဝတ္ထုံ=ဒုစရိုက်မှုကို၊ အဝီတိက္ကမန္တာနံ=မလွန်ကျူးကုန်သောသူတို့အား၊ အဝီတိက္ကမနေစ=မလွန်ကျူးဘဲ ရှောင်လွှဲကြဉ်ဖယ် ဆဲခဏ၌လည်း ကောင်း၊ (ထည့်ပါဌ်)၊ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ=ဖြစ်သော၊ ဝိရတိ=ဝိရတိကို၊ သမာဒါန ဝိရတီတိ=သမာဒါန ဝိရတိဟူ၍၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ=သိအပ်၏။

[ပါဏာတိပါတဝိရတိမှစ၍ သမ္ဖပ္ပလာပဝိရတိတိုင်အောင် သမာဒါနဝိရတိ ၇-ပါးတို့၏ အကျယ်ကိုပြဆိုသော အဋ္ဌကထာဝိနိစ္ဆယပေတည်း။]

အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ ပန ဝိရတိသမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ် နံပါတ်-၁၃၂။]

အရိယာမဂ်နှင့်ယှဉ်သောဝိရတိကို သမုစ္ဆေဒဝိရတိ-ဟူ၍ သိ အပ်၏၊ [အနက်။]

[သမုစ္ဆေဒဝိရတိကိုပြဆိုသော အဋ္ဌကထာဝိနိစ္ဆယပေတည်း။]

[သမ္ပတ္တစသော ဝိရတိ ၃-ပါးအထူးကို ပြခြင်းပြီး၏၊]

---

၆-သမာဒါနဝိရတိကို အကျယ်ပြခြင်း

ထိုသမ္ပတ္တ, သမာဒါန, သမုစ္ဆေဒဝိရတိ ၃-ပါးတို့တွင် ခံယူ ဆောက်တည်မှုမရှိဘဲ အတွေ့ကို ကြဉ်ရှောင်သော သမ္ပတ္တဝိရတိ ၇- ပါး, လောကုတ္တရာမဂ်၌ယှဉ်သော သမုစ္ဆေဒဝိရတိများကား-ထင်ရှားပြီ၊ ခံယူဆောက်တည်မှုနှင့် စပ်လျဉ်းသော သမာဒါနဝိရတိ ၇-ပါး၌ ခံယူဆောက်တည်ပုံ အခြင်းအရာများကို ၎င်းအဋ္ဌကထာစာအုပ် နံပါတ်၁၂၂-မှာ ရှိတိုင်းပြဆိုပေအံ့။

၁။ သမ္မာကမ္မန္တဝိရတိသီလကို

(က) ကာယဒွါရဖြင့် ခံယူပုံ

ယဒါ ဟိ ကေနစိ ကာရဏေန ဝတ္တုံ အသက္ကောန္တော ပါဏာတိပါတာ အဒိန္နာဒါနာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမီတိ ဣမာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ဂဏှာတိ၊ တဒါ ကမ္မံ ကာယကမ္မံ၊ ဒွါရမ္ပိ ကာယ ဒွါရမေဝ၊ ဧဝံ ကုသလံ ကာယကမ္မံ ကာယဒွါရေ သမုဋ္ဌာတိ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

အဓိပ္ပါယ်ကား။။ အကြင်အခါ၌ လျှာနာခြင်း, သွားနာခြင်း အစရှိသော တစ်စုံတစ်ခုသောအကြောင်းကြောင့် နှုတ်ဖြင့်မြွက်ဆိုခြင်းငှါ မတတ်နိုင်သည်ဖြစ်၍ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရမာမိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမိ-ဟူ၍ ၃-ခုသော သိက္ခာပုဒ် တို့ကို လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြုဟန်ပြ၍ ကာယဒွါရဖြင့် ခံယူ ဆောက် တည်၏၊ ထိုအခါ၌ ထိုသူ၏ကံသည် ကာယကံပေတည်း၊ ဒွါရသည်လည်း ကာယဒွါရသာလျှင်တည်း၊ ဤသို့လျှင် ကုသိုလ်ကာယကံ ၃-ပါးသည် ကာယဒွါရ၌ဖြစ်၏။

[ဤအဋ္ဌကထာ၌ ပါဏာတိပါတာ၊ အဒိန္နာဒါနာ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမိ-ဟု သိက္ခာပုဒ် ၃-ခုကို တစ်ပေါင်းတည်းဆိုရာ၌ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရမာမိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမိဟု ခွဲ၍ယူလေ။]

(ခ) ဝစီဒွါရဖြင့် ခံယူပုံ

ယဒါ ပန တာနေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဂဏှာတိ၊ တဒါ ကမ္မံ ကာယကမ္မံ၊ ဒွါရံ ပန ဝစီဒွါရံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ကုသလံ ကာယကမ္မံ ဝစီဒွါရေ သမုဋ္ဌာတိ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

အဓိပ္ပါယ်ကား။။ အကြင်အခါ၌ ထိုကာယကံ သိက္ခာပုဒ် ၃- ပါးတို့ကိုပင်လျှင် ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ- စသည်ဖြင့် နှုတ်မြွက် ခြင်းကိုပြု၍ ခံယူဆောက်တည်၏၊ ထိုအခါ၌ ကံသည် ကာယကံဖြစ်၏၊ ဒွါရသည်မူကား ဝစီဒွါရဖြစ်၏၊ ဤသို့လျှင် ကုသိုလ်ကာယကံ ၃-ပါးသည် ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်၏။

(ဂ) မနောဒွါရဖြင့် ခံယူပုံ

ယဒါ ပန တေသု သိက္ခာပဒေသု ဒိယျမာနေသု ကာယင်္ဂဝါစင်္ဂါနိ အစောပေတွာ မနသာဝ ပါဏာတိပါတာ အဒိန္နာဒါနာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမီတိ ဂဏှာတိ၊ တဒါ ကမ္မံ ကာယကမ္မံ၊ ဒွါရံ ပန မနောဒွါရံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ကုသလံ ကာယကမ္မံ မနောဒွါရေ သမုဋ္ဌာတိ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

အဓိပ္ပါယ်ကား။။ အကြင်အခါ၌ ကာယကံသိက္ခာပုဒ် ၃- ပါးတို့ကို ဆရာရဟန်းတော်တို့က မြွက်ဆို၍ ပေးကြကုန်သည်ရှိသော် ကိုယ်အင်္ဂါ, နှုတ်အင်္ဂါတို့ကို လှုပ်ရှားခြင်းငှါ မတတ်နိုင်သဖြင့် မလှုပ်ရှားစေမူ၍ မနောဒွါရဖြင့်သာလျှင် ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရမာမိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမိ-ဟု ခံယူ ဆောက်တည်၏၊ ထိုအခါ၌ ကံသည် ကာယကံဖြစ်၏၊ ဒွါရသည်မူကား မနောဒွါရဖြစ်၏၊ ဤသို့လျှင် ကုသိုလ်ကာယကံ ၃-ပါးသည် မနော ဒွါရ၌ဖြစ်၏။

အဋ္ဌကထာပါဌ်မှာ

သိက္ခာပုဒ် ၃-ပါးတို့ကိုဆိုရာ ရဟန်းတော်များကပေးမှုပါရှိ၏၊ ဆရာရဟန်းတော်များက ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ-ဟု ဆို၍ပေး သောအခါ ထိုအဆိုအတိုင်း စိတ်ထဲကလိုက်၍ နှလုံးသွင်းရသည်၊ မြန်မာဘာသာအတိုင်း သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ကြဉ်ရှောင်ပါ၏-ဟု စိတ်ထဲကနှလုံးသွင်းရမည်၊ နောက်သိက္ခာပုဒ် ၂-ပါး၌လည်း ဤ နည်းတူ၊ သေလုနီးပါး လူမမာကြီးများအဘို့တည်း၊ ကျန်းမာသူတို့မှာလည်း မနောဒွါရဖြင့် ခံယူမှုရထိုက်ပါ၏၊ ပေးသူမရှိဘဲ မိမိအလို အလျောက် လည်း ဒွါရ ၃-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ဆောက်တည်ရပါ၏။

[ဤကား သမ္မာကမ္မန္တဝိရတိသီလ ၃-ပါး ခံယူပုံတည်း။]

---

၂။ သမ္မာဝါစာဝိရတိ သီလကို

(က) ကာယဒွါရဖြင့်ခံယူပုံ

မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီတိအာဒီနိ ပန စတ္တာရိ သိက္ခာပဒါနိ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ကာယာဒီဟိ ဂဏှန္တဿ ကုသလံ ဝစီကမ္မံ တီသု ဒွါရေသု သမုဋ္ဌာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

[၎င်းအဋ္ဌကထာပါဌ်။]

ပါဠိတော်အရပ်ရပ်တို့၌
၁။ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ,
၂။ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ,
၃။ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ,
၄။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ
ဟူ၍ များစွာလာရှိသော ဝစီသုစရိတ ဝိရတိသီလ သိက္ခာပုဒ်ကြီး ၄-ပါးတို့ကို ကာယကံသီလ၌ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းအားဖြင့် ကာယဒွါရ ဖြင့် ခံယူဆောက်တည်မှု, ဝစီဒွါရဖြင့် ခံယူဆောက်တည်မှု, မနောဒွါရဖြင့် ခံယူဆောက် တည်မှုကိုပြုသောသူအား ကုသိုလ်ဝစီကံ ၄-ပါးသည် ဒွါရ ၃-ပါးတို့၌ဖြစ်၏-ဟုသိအပ်၏။

[အာရတိ, ဝိရတိ, ပဋိဝိရတိ, ဝေရမဏီ၊ ဤအမည် ၄-ပါးသည် သမ္မာဝါစာ ဝိရတိ၏ အမည်ချည်းသာတည်း။]

များစွာသောပါဠိတော်တို့၌
၁။ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ,
၂။ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ,
၃။ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ,
၄။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ
ဟူ၍လာရှိသော ဝစီသုစရိတဝိရတိ သီလသိက္ခာပုဒ်ကြီး ၄-ပါး တို့ကို

၁။ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရမာမိ,
၂။ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရမာမိ,
၃။ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရမာမိ,
၄။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရမာမိ
ဟူ၍ လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြုဟန်ပြ၍ ကာယဒွါရဖြင့် ဆောက် တည်သောသူအား ကံသည် ဝစီကံတည်း၊ ဒွါရမူကား ကာယဒွါရတည်း၊ ဤသို့လျှင် ကုသိုလ်ဝစီကံ ၄-ပါးသည် ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်၏။

(ခ) ဝစီဒွါရဖြင့်ခံယူပုံ

သမ္မာဝါစာ သိက္ခာပုဒ်ကြီး ၄-ပါးတို့ကို မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရမာမိ။ လ။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရမာမိ-ဟု နှုတ်မြွက်၍ ခံယူဆောက်တည်သော သူအား ကံသည် ဝစီကံတည်း၊ ဒွါရမူကား ဝစီဒွါရတည်း၊ ဤသို့လျှင် ကုသိုလ်ဝစီကံ ၄-ပါးသည် ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်၏။

(ဂ) မနောဒွါရဖြင့်ခံယူပုံ

သမ္မာဝါစာ သိက္ခာပုဒ်ကြီး ၄-ပါးတို့ကို ရဟန်းတော်များက ပေးသည်ရှိသော် မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရမာမိ-အစရှိသည်ဖြင့် ကိုယ်, နှုတ်မလှုပ်မရှားဘဲ မနောဒွါရသက်သက်ဖြင့်ခံယူဆောက်တည်သော သူအား ကံသည် ဝစီကံတည်း၊ ဒွါရမူကား မနောဒွါရတည်း၊ ဤသို့လျှင် ကုသိုလ် ဝစီကံ ၄-ပါးသည် မနောဒွါရ၌ဖြစ်၏။

[ရှေးစကား၏ အကျယ်အဓိပ္ပါယ်။]

[ဤကား သမ္မာဝါစာဝိရတိသီလ ၄-ပါးခံယူပုံတည်း။]

---

ဝိရတိသီလ ၇-ပါးကို ဒွါရ ၃-ပါးဖြင့်ခံယူပုံ

၁။ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ။

၂။ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရမာမိ။

၃ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရမာမိ။

၄။ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရမာမိ။

၅။ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပေဋိဝိရမာမိ။

၆။ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရမာမိ။

၇။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရမာမိ။

[ဤကား အဋ္ဌကထာကြီးမှာ ဒွါရ ၃-ပါးဖြင့် ဆောက်တည်ပုံ အသေအချာ လာရှိသော ဝိရတိသီလ သိက္ခာပုဒ်ကြီး ၇-ပါး ခံယူ ဆောက်တည်ပုံတည်း။]

---

မေးမြန်းဖွယ်

မေး။။ သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိသီလ ခံယူဆောက်တည်နည်းသည် ဤအဋ္ဌကထာမှာ မပါပါတကား၊ ခံယူဆောက်တည်၍ ကျင့်အပ်သော သီလမျိုးမဟုတ်၍ပင် မပါလေသလော မေးရန်ရှိ၏။

ဖြေ။။။ ထိုအမေးကိုဖြေဆိုပေအံ့

အာဇီဝေါ နာမေသ ပါဋိယေက္ကော နတ္ထိ၊ ဝါစာကမ္မန္တေသု ဂဟိတေသု ဂဟိတောဝ ဟောတိ တပ္ပက္ခိ ကတ္တာ၊ ဓုဝပဋိသေဝနဝသေန ပနာယံ တတော နီဟရိတွာ ဒဿိတော။

[၎င်းအဋ္ဌကထာစာအုပ် နံပါတ်-၂၃၇။]

အနက်ကား။။ ဧသ-ဧသော အာဇီဝေါ နာမ=ဤအာဇီဝ မည်သည်၊ ပါဋိယေက္ကော=ကာယကံ, ဝစီကံ ၂-ပါးမှ အသီးအခြား၊ နတ္ထိ=မရှိ၊ ဝါစာကမ္မန္တေသု=ဝါစာ, ကမ္မန္တတို့ကို၊ ဂဟိတေသု=ထုတ် ဖော်ဟောတုံ ယူအပ်ကုန်သည် ရှိသော်၊ ဂဟိတောဝ=မထုတ်ဖော်ဘဲ ဘက်တွဲယှဉ်မှီး ပါဝင်ပြီးဖြစ်၍ ယူခြင်းကိစ္စ ပြီးတော့သည်သာလျှင်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ကသ္မာ=အဘယ့်ကြောင့်နည်းဟူမူ၊ တပ္ပက္ခိကတ္တာ= ထိုဝါစာ, ကမ္မန္တ ၂-ပက္ခတွင် ပါဝင်ပြီးဖြစ်လေ သောကြောင့်တည်း၊ ပန=ထိုသို့ပင် ပါဝင်ပြီးဖြစ်ငြားသော်လည်း၊ အယံ=ဤအာဇီဝကို၊ ဓုဝ ပဋိသေဝနဝသေန=အမြဲမှီဝဲခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်၊ တတော=ထိုဝါစာ, ကမ္မန္တ တို့၏အထဲမှ၊ နီဟရိတွာ=သမ္မာအာဇီဝ-ဟု အသီးအခြား ထင်ရှားအောင် ထုတ်ဖော်၍၊ ဒဿိတော=ပါဠိတော်တို့၌ ပြတော်မူပေ၏။

အဓိပ္ပါယ်ကား။။ ပါဏာတိပါတမှုသည် အသက်မွေးရန် ဓုဝ သေဝနကိစ္စနှင့်ပြုရသော ပါဏာတိပါတမှု, အသက်မွေးမှုမှ အလွတ် ဖြစ်သောကိစ္စနှင့်ပြုရသော ပါဏာတိပါတမှု-ဟူ၍ ၂-မျိုးရှိ၏၊ “ပါဏာတိ ပါတော” ဟူသောပါဠိတော်စကားမှာ ထို ၂-မျိုးလုံးပါဝင်ပြီးဖြစ်၏၊ ထို ၂-မျိုးလုံးသည် ပါဏာတိပါတ ဒုစရိုက်မှုချည်းဖြစ်၏၊ ထို ၂-မျိုးလုံးတို့မှာ ကြဉ်ရှောင်မှု ၂-မျိုးလုံးရှိကြသော်လည်း ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ-ပုဒ်မှာ ထိုကြဉ်ရှောင်မှု ၂-မျိုးလုံးပင် ပါဝင်လေတော့သည်၊ ကြွင်းသော ဒုစရိုက် ၆-ပါး, သိက္ခာပုဒ် ၆-ပါးတို့၌လည်း ဤနည်းအတူတည်း။

သို့ရာတွင် အသက်မွေးမှုမျိုးမည်သည် လောက၌ အကြီးကျယ်ဆုံး သောအမှု, မရှောင်သာ မလွှဲသာ အမြဲမှီဝဲရ သော အမှုကြီးမျိုးဖြစ်ချေ၍ ထိုပါဏာတိပါတ သာမညနှင့်, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီသာမညတို့၏ အထဲမှ အသက်မွေးမှုနှင့်ပြုရသော ပါဏာတိပါတကို မိစ္ဆာဇီဝ-ဟူ၍၊ ထိုမိစ္ဆာဇီဝမှ ကြဉ်ရှောင်မှုကို သမ္မာအာဇီဝ-ဟူ၍ အသီးအခြားထင်ရှား အောင် ထုတ်ဖော်၍ ပါဠိတော်တို့၌ ဟောတော်မူပေသတည်း၊ အဒိန္နာ ဒါနစသည်မှာ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ-စသည်တို့၌လည်း ဤနည်း တူမှတ်။

[ဆောက်တည်မှုမှာလည်း ဤမဟာအဋ္ဌကထာနည်းအတိုင်း မိစ္ဆာအာဇီဝါ ပဋိဝိရမာမိ-ဟုအသီးအခြား ထင်ရှား အောင်ထုတ်ဖော်၍ ဆောက်တည်ရမည်-ဟူသော အနက်သည် ပြီးစီး၏၊]

ခံယူဆောက်တည်မှုဟူသော သမာဒါန ကိစ္စမည်သည်

၁။ ရဟန်းသီလ၌ တစ်မျိုး,
၂။ သာမဏေသီလ၌ တစ်မျိုး,
၃။ ရသေ့ပရိဗိုဇ်တို့၏သီလ၌ တစ်မျိုး,
၄။ ဂဟဋ္ဌဖြစ်သူလူတို့၏ သီလ၌ တစ်မျိုး

၁။ ရဟန်းတို့၏ ၂၂၀-သော သိက္ခာပဒသီလတို့သည် ဉတ် ကမ္မဝါစာဖြင့် ခံယူဆောက်တည်မှုပြီးစီးကုန်၏၊ သမာဒါန ဝိရတိမြောက်အောင် နှုတ်မြွက်၍ ခံယူဆောက်တည်ဖွယ် ကိစ္စမရှိ၊ စောင့်ရှောက်သော သမာဒါနဝိရတိ ကိုသာ စွဲမြဲဖွယ်ရှိ၏။

၂။ သာမဏေတို့၏ ဒသသီလတို့သည်လည်း သရဏဂုံ ခံယူ မှုဖြင့် ပြီးစီးကုန်၏၊ သမာဒါနဝိရတိသီလ မြောက်အောင် နှုတ်မြွက်၍ ခံယူဆောက်တည်ဖွယ်ကိစ္စမရှိ၊ စောင့်ရှောက် သော သမာဒါနဝိရတိကိုသာ စွဲမြဲဖွယ်ရှိ၏၊ ၎င်း ၁၀-ပါး သီလတို့ကို နှုတ်မြွက်၍ ယခုကာလ သာမဏေတို့ နေ့စဉ် ဆောက်တည်ကြမှုသည် ကုသိုလ်တရား အသစ်အသစ် ပွါးများဘို့သာဖြစ်၏။

၃။ ဖန်ရည်စွန်းသော အရဟတ္တဓဇအဝတ်ကို ဝတ်ကြ ကုန်သော ရသေ့ပရိဗိုဇ်တို့၏ ၁၀-ပါးသီလသည်လည်း အရဟတ္တဓဇအဝတ်ကိုဝတ်ဆင်၍ အသွင်ကိုယူခြင်းဖြင့် ခံယူဆောက်တည်မှု ပြီးစီး၏။

၄။ ပကတိလူတို့၏ ၅-ပါးသီလ, အာဇီဝဋ္ဌမက ၈-ပါးသီလ, ဥပေါသထ ၈-ပါးသီလတို့သည်မူကား ဒွါရ ၃-ပါးတွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ခံယူဆောက်တည်ကြကုန်မှသာ သမာဒါန ဝိရတိသီလ ဖြစ်နိုင်ကြကုန်၏။

တိုက်ရိုက် ခံယူဆောက်တည်မှုမည်သည်လည်း ခံယူပါ၏၊ ဆောက်တည်ပါ၏၊ ကြဉ်ရှောင်ပါ၏-စသည်ဖြင့် ပစ္စုပ္ပန် ပဋိညာဉ် ပြဓာန်းချက်ပါရှိမှသာ သမာဒါနကိစ္စ မြောက်၏၊ ထိုသမာဒါန ကိစ္စမျိုးသည် လူတို့၏သီလ၌သာရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ ပြဆို သောခံယူမှုသည် လူတို့၏ သီလပေတည်း-ဟုသိအပ်၏။

ပါဠိတော်ဒေသနာတော်များ၌မူကား
လူတို့၏ သီလကို ပြတော်မူရာ ထိုထိုသုတ္တန် ဒေသနာကြီးတို့၌ ခံယူဆောက်တည်ပုံကို ထုတ်ဖော်၍ဟောတော်မူသည်မရှိ။

၁။ အချို့အချို့သော သုတ္တန်တို့၌ ကျင့်အပ်သော တရား သရုပ်ကိုသာ ထုတ်ဖော်၍ ဟောတော်မူ၏၊ “ဒသကုသလ ကမ္မပထာ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ။ လ။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ“အစရှိသည်တည်း။

၂။ အချို့အချို့သော သုတ္တန်တို့၌ ကျင့်ဆောင်သော ပုဂ္ဂိုလ် သရုပ်ကိုသာ ထုတ်ဖော်၍ ဟောတော်မူ၏၊ “ပါဏာတိ ပါတာ ပဋိဝိရတော။ လ။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော” အစရှိသည်တည်း။

ကျင့်အပ်သော တရားသရုပ်ကို ထုတ်ဖော်၍ ဟောသဖြင့် လည်းကောင်း, ကျင့်ဆောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သရုပ်ကို ထုတ်ဖော်၍ ဟော သဖြင့်လည်းကောင်း ထိုတရားစုကို ကျင့်ဆောင်လိုသူတို့၏ ကျင့်ဆောင် ကြရန် ခံယူဆောက်တည် ပုံကိုမူကား လူပညာရှိ, ရှင်ပညာရှိတို့သည် အလိုလို သိနိုင်ကြကုန်၏။

ဥပမာကား။။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဓုတင် ၁၃-ပါးကို ဟောတော်မူသော ဒေသနာတော်တို့၌ ဆောက်တည်ပုံကို ဟော တော်မူသည်ဟူ၍ မရှိ၊ ဓုတင်္ဂဓမ္မ သရုပ်ကိုသော်လည်းကောင်း, ဓုတင် ဆောင်သူတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုသော်လည်းကောင်း ဟောတော်မူ၏၊ ဓုတင်္ဂဓမ္မ သရုပ်ကိုသော်လည်းကောင်း, ဓုတင်ဆောင်သူတို့၏ ဂုဏ်ကျေး ဇူးကိုသော် လည်းကောင်း ဟောတော်မူသဖြင့် ကျင့်လိုသောသူတို့၏ ခံယူပုံ ခံယူနည်းကို ပညာရှိတို့သည် အလိုအလျောက် သိကြကုန်၏၊ ခံယူနည်းကို မသိတတ်ကြကုန်သေးသောသူတို့မှာ ခံယူနည်းကို သိတတ် သူတို့၏ အထံမှာ ခံယူကြရကုန်၏။

ထို့ကြောင့် ဓုတင်ပေးမှု, သီလပေးမှု-ဟု ရှိနေကြသည်မှာခံယူနည်းကို သွန်သင်၍ ပေးမှုမျှသာတည်း၊ ရာထူးရာခံပေးသကဲ့သို့ အမိန့်အာဏာနှင့် ပေးနိုင်ကြသည်မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ဤဝိရတိသီလမှာ ခံယူဆောက်တည်ပုံကို ပါဠိတော်တို့၌ မဟောသောကြောင့် လူတို့ခံယူ၍ ကျင့်ရသောသီလမျိုး မဟုတ်-ဟုဆိုဖွယ်မရှိ။

သီလပေးကြသော လူများကသာ ပေးပုံ, ခံပုံများကို နေရာတကျ လေ့ကျက်၍ ထားကြရကုန်၏။

သုစရိတဝိရတိသီလသိက္ခာပုဒ် ၇-ပါးပေးနည်း, ခံယူနည်းမှာ ဤ အဋ္ဌကထာ၌ သေချာစွာပြဆိုလျက်ရှိပေသည်၊ ပါဠိတော်ဒေသနာ တော်တို့၌ ခံယူဆောက်တည်ပုံကို မဟောပေသည်မှာလည်း သမ္ပတ္တ ဝိရတိ, သမာဒါနဝိရတိ, သမုစ္ဆေဒဝိရတိ ၃-ပါးနှင့် ဆက်ဆံ၏၊ ခံယူ ဆောက်တည်ပုံကို ဟောခဲ့သော် သမာဒါနဝိရတိ တစ်ပါးနှင့်သာ ဆက် ဆံ၏၊ ခံယူဆောက်တည်ခြင်းမရှိသော်လည်း သမ္ပတ္တိဝိရတိပြည့်စုံ ခိုင်မြဲရှိခဲ့လျှင် သီလဝိသုဒ္ဓိကိစ္စ ပြီးစီးသည်သာလျှင်ဖြစ်၏။

ဤအဋ္ဌကထာ၌
သိက္ခာပုဒ်ကြီး ၇-ပါး ခံယူဆောက်တည်ပုံကို အသေအချာ ပြ တော်မူရသည်မှာမူကား ဒွါရကထာ, ကမ္မကထာဖြစ်သည်နှင့်အညီ တစ်ခုတစ်ခုသော ကုသိုလ်ကံ၏ ဒွါရ ၃-ပါး, ၃-ပါး၌ဖြစ်ပုံကို အကျယ် ဝေဖန်ရာဌာနဖြစ်၍ သမာဒါနဝိရတိ၏ အရာဌာနကြီးဖြစ်ပေ၏။

ထို့ကြောင့် ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော-ဟူသောပါဠိတော်မှ သမာဒါန ဝိရတိအတွက် “ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ”ဟု ခံယူဆောက်တည်ပုံကို ထုတ်ဖော်၍ပြပေသည်၊ နောက်သိက္ခာပုဒ် ၆-ပါးတို့၌လည်း ဤနည်း အတိုင်းမှတ်လေ။

ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့သော် မိစ္ဆာအာဇီဝါ ပဋိဝိရတော-ဟူ၍လည်း ပါဠိ တော်မှာများစွာလာရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်သောကြောင့် “မိစ္ဆာအာဇီဝါ ပဋိဝိရမာမိ”ဟု ခံယူဆောက်တည်မှုသည်လည်း အလွန်သင့်မြတ်လှ ပေသတည်း၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ-စသည်ဖြင့် လာရှိသော ဝေရမဏီပုဒ် ၇-ပါးကို အစွဲပြု၍ “ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ။ လ။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝိရမာမိ”ဟု ခံယူရပါ၏။

သမ္မာအာဇီဝနိဒ္ဒေသပါဠိတော်၌
မိစ္ဆာအာဇီဝါ ဝိရမန္တဿ ယာ တသ္မိံ သမယေ မိစ္ဆာအာဇီဝါ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ

ဟုလာရှိသောကြောင့် မိစ္ဆာအာဇီဝါ ဝိရမာမိ-ဟု ခံယူသင့်လှ ပေ၏။

အဋ္ဌကထာ၌
သမ္မာအာဇီဝဝိရတိ သီလခံယူပုံကို မဆိုပေသည်မှာမူကားထိုအဋ္ဌကထာဖွင့်ရာ စကားရပ်သည် ဝိရတိကထာ မဟုတ်၊ သီလ ကထာမဟုတ်၊ ကမ္မကထာဖြစ်ပေ၍ သမ္မာအာဇီဝကို ထုတ်ဖော်၍ ခံယူ ဆောက်တည်ပုံနှင့်တကွ ဖွင့်ဆိုခွင့်မကျသောကြောင့် မဆိုပေသတည်း၊ ဝိရတိကထာသို့ ရောက်သောအခါ၌မူကား ခံယူဆောက်တည်မှု အစီ အရင်မျိုး လုံးလုံးပင်မလာပြီ၊ ထို့ကြောင့် သမ္မာအာဇီဝ သိက္ခာပုဒ်ကြီးကို အသီးအခြားထုတ်ဖော်၍ ခံယူနည်းသည် အဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက် မလာရှိ-နေလေသတည်း။

ခံယူဆောက်တည်ပုံကို အဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက်မလာသော်လည်း သမ္မာအာဇီဝဝိရတိအပြားတွင် သမာဒါနဝိရတိပါရှိသောကြောင့်လည်း ကောင်း, ထိုသို့ခံယူမှုမပြုခဲ့သော် လူတို့မှာ သမာဒါနသမ္မာအာဇီဝကို ရနိုင်ခွင့် မရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း “မိစ္ဆာအာဇီဝါ ပဋိဝိရမာမိ”ဟု ခံယူဆောက်တည်မှုသည် အသင့်ပင်ဖြစ်၏။

ဆောက်တည်ဆဲအခါ၌ဖြစ်သော သမာဒါနဝိရတိ, စောင့်ရှောက် အပ်သောအခါ၌ဖြစ်သော သမာဒါနဝိရတိ-ဟူ၍ အဋ္ဌကထာ၌ ပြဆိုသော သမာဒါနဝိရတိ ၂-မျိုးတို့တွင် ဆောက်တည်ဆဲအခါ၌ ဖြစ်သော သမာဒါနဝိရတိသည် ပကတိလူတို့၌သာ ရနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် “ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရမာမိ“အစရှိသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ပြဆိုသော ဒွါရ ၃-ပါးဖြင့် ဆောက်တည်မှုအစီအရင်များသည် ဂဟဋ္ဌဖြစ်သူ ပကတိ လူတို့၏ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ၌သာ ရထိုက်၏။

ဤသို့ပြဆိုအပ်ပြီးသော အရပ်ရပ်သော အကြောင်းများကြောင့် မိစ္ဆာအာဇီဝါ ပဋိဝိရမာမိ-ဟူသော ဆောက်တည်မှုသည် အဋ္ဌကထာ၌ မလာသော်လည်း သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိ သီးသန့်ခြားနား ထင်ရှားစွာ ထုတ်ဖော်ပါရှိသောကြောင့် အလွန်သင့်မြတ်လှပေသတည်း၊ လူတို့၌ ဒုစရိုက်ကြီး ၇-ပါးတို့မှတစ်ပါး မရောင်းအပ်သော ကုန် ၅-ပါးတို့ကို ရောင်းချ၍ အသက်မွေးခြင်းအစရှိသော မိစ္ဆာအာဇီဝတရားတို့သည် ရှိကုန်သေး၏၊ ထိုမိစ္ဆာအာဇီဝတရား တို့ကိုလည်း ပယ်ရှားခြင်းအကျိုးငှါ “မိစ္ဆာအာဇီဝါ ပဋိဝိရမာမိ”ဟု သိက္ခာပုဒ်ကြီးတစ်ခု အသီးပြု၍ ဆောက်တည်မှု ဖြစ်သောကြောင့်လည်း အလွန်သင့်မြတ်လှပေ၏။

သမာဒါနဝိရတိကို အကျယ်ပြခြင်းပြီး၏။

---

၇-ဝိရတိသီလကို တစ်နည်းပြခြင်း

တစ်နည်းကား။။ ဝိရတိ သီလသည်

၁။ ပကတိလူတို့၏ ဝိရတိသီလ,
၂။ ညောင်ခေါက်ရည်, ပိန္နဲရည်, ချဉ်ရွက်ရည်-စသော ဖန်ရည်ဆိုးသော အရဟတ္တဓဇအဝတ်မျိုးကိုဝတ်ရုံ ကြကုန်သော ရသေ့ ပရိဗိုဇ်တို့၏ ဝိရတိသီလ,
၃။ ရဟန်းတို့၏ ဝိရတိသီလ ဟူ၍ ၃-မျိုးရှိ၏။

[ဤဝိရတိသီလကို သုစရိတသီလလည်းခေါ်၏၊ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလလည်း ခေါ်၏၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက သီလလည်း ခေါ်၏၊]

၁။ ပကတိလူတို့၏ ဝိရတိသီလမှာ အဋ္ဌကထာ၌ပြဆိုသည့် အတိုင်း ဒွါရ ၃-ပါးတွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် သူတစ်ပါး၏ အထံမှာ ခံယူမှသော် လည်းကောင်း, မိမိအလိုအလျောက် ဆောက်တည်မှ သော်လည်းကောင်း သမာဒါနဝိရတိကို ရ၏၊ ခံယူဆောက်တည်ပြီးနောက် ကျူးလွန်မိပြန် ခဲ့သော် သမာဒါနပျက်ပြန်၏၊ တစ်ဖန် ခံယူဆောက်တည်ရပြန်၏။

သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိမှာလည်း မရောင်းအပ်သော ကုန် ၅-ပါးတို့ကို ရောင်းချ၍ အသက်မွေးမှုစသည်ပါဝင်၏၊ ပိဋကတ်တော်၌ ဒုစရိုက်တရား ၁၀-ပါး, သုစရိုက်တရား ၁၀-ပါးတို့သည် အလွန်များစွာ လာရှိကုန်၏၊ သုစရိုက်တရား ၁၀-ပါး, ကုသလကမ္မပထတရား ၁၀-ပါးတို့လာရှိရာ ဒေသနာတိုင်းမှာပင် ဤဝိရတိသီလသည် အမြဲပါရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် လူတို့၏ဝိရတိသီလသည် မိုးကောင်းကင်တစ်ခွင်မှာ ကြယ်တာရာတို့ကဲ့သို့ ပိဋကတ်တော်တစ်ခွင်မှာ အလွန်ပင်များ ပြား၏။

၂။ ရသေ့ပရိဗိုဇ်တို့၏ ဝိရတိသီလမှာ သာသနာပ ရသေ့ ပရိဗိုဇ်တို့၌ သမုစ္ဆေဒဝိရတိကိုမရအပ်၊ သမ္ပတ္တဝိရတိ, သမာဒါနဝိရတိ ၂-ပါးကိုသာ ရအပ်၏။

ထို့ကြောင့်သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာ မဟာသီဟနာဒသုတ် စာအုပ် နံပါတ်-၂၅၅-၌
သမ္ပတ္တ သမာဒါန သေတုဃာတဝသေန ဟိ တိဿော ဝိရတိယော၊ တာသု သမ္ပတ္တ သမာဒါန မတ္တမေဝ အညေသံ ဟောတိ၊ သေတုဃာတဝိရတိ ပန သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ နတ္ထိဟူ၍ဆိုပေသည်။

[သမုစ္ဆေဒဝိရတိကို ဤအဋ္ဌကထာ၌ သေတုဃာတ ဝိရတိခေါ်သည်။]

ဝိရတိတို့သည်

၁။ သမ္ပတ္တဝိရတိ,
၂။ သမာဒါနဝိရတိ,
၃။ သေတုဃာတဝိရတိ
ဟူ၍ ၃-ပါးရှိ၏။

ထို ၃-ပါးတို့တွင် သာသနာပဖြစ်ကြကုန်သော အညတိတ္ထိယ ခေါ်သော ရသေ့ပရိဗိုဇ်တို့မှာ သမ္ပတ္တဝိရတိမျိုး, သမာဒါနဝိရတိမျိုး ၂- ပါးကိုသာ ရအပ်၏၊ သေတုဃာတဝိရတိကို မရအပ်-ဟူလိုသည်၊ ထိုဝိရတိ ၂-မျိုးကိုမူကား သာသနာပ စကြဝဠာအနန္တမှာပင် ရအပ်၏၊ သာသနာပဖြစ်ကြကုန်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပကတိလူတို့မှာလည်း ထို့အတူ။ ၃။ သာသနာထမ်း ရဟန်းတော်တို့၏ ဝိရတိသီလမှာမူကား
ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နံ ဝါ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ၊ ခန္ဓကဝတ္တပရိယာပန္နံ အာဘိသမာစာရိကံဟူသော ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နှင့်အညီ ဥဘတောဝိဘင်း၌ အကျုံးဝင်သော အာဒိဗြဟ္မစရိယကခေါ်ရသော ဝိရတိသီလ အပြားအလွန်များ၏၊ အလွန်များသော်လည်း ကံအားဖြင့် အကျဉ်းချုံးသည်ရှိသော် ကာယကံ, ဝစီကံ ၂-ပါး၌ အကုန်ဝင်ရ၏၊ ကာယကံ, ဝစီကံ ၂-ပါး၌ အကုန်ဝင်ရ သည်ရှိသော် မုချအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း, ဥပစာအားဖြင့်သော် လည်းကောင်း အာဇီဝဋ္ဌမက ဝိရတိသီလ၌ အကုန်ဝင်ရ၏။

ထို့ကြောင့် ဒွေမာတိကာ အဋ္ဌကထာ, ဥဘတောဝိဘင်း အဋ္ဌ ကထာတို့၌ ထိုထိုသိက္ခာပုဒ်အဆုံးတို့မှာ “ကာယကမ္မံ, ဝစီကမ္မံ, ကာယ ဝစီကမ္မံ”ဟူ၍ ကာယကံ, ဝစီကံ ၂-ပါး၌ထည့်သွင်းချက် လာရှိသေးသည်၊ ရဟန်းတော် တို့၏ ထိုထိုသိက္ခာပုဒ်ကို ကျူးလွန်မှုအလုံးစုံသည် ကာယဒုစရိုက်, ဝစီဒုစရိုက် ၂-ပါး၌ အကုန်ဝင်ရ၏၊ ထိုထိုသိက္ခာပုဒ်ကို စောင့်ထိန်းမှု အလုံးစုံသည်လည်း ကာယသုစရိုက်, ဝစီသုစရိုက် ၂-ပါး ၌ အကုန်ဝင်ရ၏။

ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်တို့၏သီလကို ပဓာနပြု၍လာသော စျာန ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ၌
(က) ကာယိကော ဝီတိက္ကမောတိ တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ၊ ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမောတိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီဒုစ္စရိတံ၊ ကာယိက ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမောတိ တဒုဘယံ။ ဧဝံ အာဇီဝဋ္ဌမက သီလေဿဝ ဝီတိက္ကမံ ဒေဿတိ

ဟူ၍လည်းကောင်း,
(ခ) ကာယိကော အဝီတိက္ကမောတိ တိဝိဓံ ကာယသုစရိတံ၊ ဝါ စသိကောတိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ၊ ကာယိက ဝါစသိကောတိ တဒုဘယံ၊ ဣမိနာ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလံ ပရိယာဒါယ ဒေဿတိ
ဟူ၍ လည်းကောင်း လာပေသည်။

ထို့ကြောင့် ဝိနည်းပိဋကတ်တွင် ဥဘတောဝိဘင်းကြီး ၂-ကျမ်း သည် အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ ကျမ်းကြီး ၂-ကျမ်းပင် ဖြစ်၏၊ သုတ္တန်ပိဋကတ် တွင် သုတ်သီလက္ခန်ကျမ်းကြီးသည် အာဇီဝဋ္ဌမကသီလကျမ်းကြီးဟု ဆိုထိုက်၏။

မဇ္ဈိမနိကာယ်, သံယုတ္တနိကာယ်, အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်တို့မှာလည်း ဤသုစရိတဝိရတိသီလဒေသနာသည် များစွာလာရှိ၏၊ ရဟန်းတော်တို့၏ မိစ္ဆာအာဇီဝတရား, သမ္မာအာဇီဝတရားတို့သည်လည်း အလွန်များကုန်၏၊ မဟုတ်မမှန် စျာန်မဂ်ဖိုလ်တရားကို ပြောကြားခြင်းစသော မိစ္ဆာဇီဝ ၆- ပါး, ကုလဒူသန ၈-ပါး, အနေသန ၂၁-ပါး, ကုဟနဝတ္ထု ၃-ပါး, ဗြဟ္မဇာလသုတ် မဟာသီလခန်းတွင် လာသော မိစ္ဆာဇီဝပေါင်း ၁၄၀- ကျော်တို့ပေတည်း၊ ဤဝိရတိသီလကိုပင် သာသနာတွင်းမှာ အာဒိဗြဟ္မ စရိယကသီလဟူ၍ခေါ်၏။

မေးမြန်းဖွယ်

မေး။။။ အဘယ့်ကြောင့် အာဒိဗြဟ္မစရိယကခေါ်သနည်းဟူမူဖြေ။။။ မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ်ဉာဏ်ကို ရလိုကြကုန်သော သူတို့သည် ဤအာဇီဝဋ္ဌမကဝိရတိသီလကို အစအဦးပြု၍ ကျင့် ဆောင်အပ်သောကြောင့်တည်း။

ထို့ကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌
မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘာဝဘူတန္တိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ၊ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလေဿတံ အဓိဝစနံ၊ တဥှိ မဂ္ဂဿ အာဒိဘုဝဘူတံ ပုဗ္ဗဘာဂေယေဝ ပရိသောဓေတဗ္ဗတောဟူ၍လာပေ၏။

[သီလံ ပတိဋ္ဌာ အာဒိစရဏံ သံယမော သံဝရော မောက္ခံ ပါမောက္ခံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ-ဟူသော ပါဠိတော်နှင့်စပ်၍ အာဒိဟူသောပုဒ်အနက်ကို ယူလေ။]

သီလ, သမာဓိ, ဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာအစဉ်၌ သီလသည် သမာဓိစသည်တို့၏ အစအဦးဖြစ်ငြားသော်လည်း မဂ်ပညာသည်သာ လျှင် လိုရင်းပဓာနဖြစ်၍ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘာဝဘူတံဟုဆိုပေသည်။

ထို့ကြောင့် အာဒိပုဒ်အဖွင့်အဋ္ဌကထာ၌
ယောဂါဝစရော အာဒိတော စ သီလံ ဝိသောဓေတွာ အပရဘာဂေ သမထဝိပဿနာဒယော ဓမ္မေ သစ္ဆိကရောတိ၊ တသ္မာ သီလံ အာဒီတိ ဝုတ္တံ
ဟူ၍ဆိုပေသည်။

ယခုကာလ၌ ထိုအာဇီဝဋ္ဌမကသီလကို လုံခြုံစွာ စောင့်ရှောက် ကြကုန်သောသူတို့သည် သမထ, ဝိပဿနာ, မဂ်ဖိုလ်သို့ မပေါက် မရောက်နိုင် ရှိနေကြကုန်သော်လည်း ထိုသူတို့၏ ထိုသီလကို အာဒိဗြဟ္မ စရိယက သီလမဟုတ်-ဟု မဆိုရ၊ သမထ, ဝိပဿနာ, မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ် ဉာဏ်, နိဗ္ဗာန်သို့ မပေါက်ရောက်နိုင်-ရှိနေကြသည်မှာ သီလ၏အတွက် မဟုတ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏အတွက်သာဖြစ်သတည်း။

မဂ်၏အစ-ဟု ပြဆိုသည်မှာလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်နှင့်လျော်စွာ ပြဆိုချက်ပေတည်း၊ ထိုအာဇီဝဋ္ဌမက သီလမူကား သာသနာပအခါ၌ စျာနဗြဟ္မစရိယ, အဘိညာဗြဟ္မစရိယတို့၏လည်း အဦးအစပင် ဖြစ်ပေသတည်း။

အကြောင်းမူကား-သာသနာပ အခါမှာလည်း စျာန်သမာပတ်ကို အားထုတ်ကြကုန်သောရသေ့ပရိဗိုဇ်တို့သည် အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ၌ တည်ရှိကြကုန်မှသာ စျာန်သမာပတ်တို့ကို ရနိုင်ကြကုန်၏၊ အာဇီဝဋ္ဌမက သီလနှင့်ကင်း၍ စျာန်သမာပတ်တို့ကို မရနိုင်ကြကုန်။

ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ဤသီလကို ဝိရတိသီလဟူ၍လည်းကောင်း, ပါတိမောက္ခသီလဟူ၍လည်းကောင်း, သိက္ခာပဒသီလ ဟူ၍လည်း ကောင်း လာ၏၊ လူတို့၏သီလ၊ ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ, သာမဏေတို့၏သီလ ခွဲခန်းများ၌မူကား-ဤသီလမပါပြီ။

အကြောင်းမူကား ဤဝိရတိသီလသည် အပင်မ-ကြီးနှင့်တူ၏၊ ဂဟဋ္ဌသီလ, ဘိက္ခုသီလစသည်များသည် အပင်မ-ကြီးမှဖြာထွက်ကြ သော အကိုင်းအခက်များနှင့်တူ၏၊ အကိုင်းအခက်များကိုသာ ခွဲခြမ်း ခွင့်ရှိ၏၊ အပင်မ-ကြီးကို ခွဲခြမ်းခွင့်မရှိ။

ဥပမာကား။။ ။ သရက်ပင်ကြီးတစ်ခု၌ အကိုင်းအခက်တို့ကို ဝေပုံချ၍ လူအများစောင့်ကြရာ၏၊ သရက်သီးတို့ကို ဝေပုံချသည့်အခါ အကိုင်းအခက်တို့ကိုသာ အမှတ်ပြု၍ အစုစုအပုံပုံ ခွဲခြမ်းရာ၏၊ အပင်မကြီးအတွက် အစုအပုံတွက် ဖွယ်မရှိပြီး၊ ထို့အတူမှတ်။

ဝိရတိသီလကို တစ်နည်းပြခြင်းပြီး၏။

---

၈-လူတို့၏ သီလကိုခွဲပြခြင်း

၁။ ၅-ပါးသီလသည်လည်း နိစ္စသီလမျိုးတည်း။

၂။ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလသည်လည်း နိစ္စသီလမျိုးတည်း။

၃။ အဋ္ဌင်္ဂဥပေါသထ သီလသည်ကား နိစ္စ, အနိစ္စလိုရာရ၏။

သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်ဆိုသည်ကား
သမ္ပတ္တဝိရတိသီလနှင့်ဖြစ်စေ, သမာဒါနဝိရတိသီလနှင့်ဖြစ်စေ နိစ္စသီလမျိုးနှင့် အမြဲပြည့်စုံသောသူကို ဆိုသည်၊ ရံဖန်ရံဖန်မျှ စောင့်ထိန်းသောသူကို သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်မဆိုရ။

သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရသော ဂဟဋ္ဌဖြစ်သူ လူပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင်လည်း၁။ အသက်အရွယ်ငယ်ကြသေးသော သူများသည်လည်းကောင်း, ကြီးပင်ကြီးကြပါသော်လည်း သားမယား မွေးမြူမှု, ပစ္စည်းဥစ္စာ ရှာကြံ သိမ်းဆည်းမှုနှင့် နေကြရသော သူများသည်လည်းကောင်း အာဇီဝဋ္ဌမက နိစ္စသီလကို သမာဒါနပြု၍ မထိန်းနိုင်ကြကုန်၊ ပဉ္စသီလနိစ္စကိုသာ သမာဒါနပြု၍ ထိန်းနိုင်ကြကုန်၏။

အကြောင်းမူကား ဝစီကံသိက္ခာပုဒ် ၄-ပါးတို့မှာ ပျက်ပြားရန်အခွင့် အလွန်များပြားလျက်ရှိနေသော ကြောင့်တည်း။

၂။ အသက်အရွယ်ကြီး၍ ၅-ပါးသီလခိုင်မြဲပြီးသောသူ, ဃရာဝါသဒုက္ခမှ ကင်းလွတ်သောသူများသည်သာလျှင် အာဇီဝဋ္ဌမကနိစ္စသီလကို ထိန်းနိုင်ကြကုန်၏၊ ဃရာဝါသ ဒုက္ခရှိနေကြသော ပကတိလူများပင်ဖြစ်ကြသော်လည်း သဒ္ဓါ ဆန္ဒကောင်းမြတ်လှသော သူများဖြစ်ကြလျှင် ခံယူစောင့်ထိန်းနိုင်ကြကုန်၏။

ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌
ဤသမာဒါနဝိရတိအရာ၌ သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် ဥတ္တရဝဍ္ဎုမာနတောင်မှာနေသော လယ်ထွန်ယောကျ်ား နွားကျောင်းသားဝတ္ထုကို ပြဆိုပါရှိလေသတည်း။

၃။ အဋ္ဌင်္ဂဥပေါသထသီလကိုမူကား-၅-ပါးသီလ နိစ္စသမား တို့မှာ ၎င်း ၅-ပါးသီလပေါ်တွင် အမွှမ်းတင်ပြု၍ အာဇီ ဝဋ္ဌမကသီလ နိစ္စသမားတို့မှာ ၎င်းအာဇီဝဋ္ဌမက နိစ္စ သီလပေါ်တွင် အမွှမ်းတင်ပြု၍ တစ်လလျှင် ၄-သီတင်း, ၈-သီတင်း ခံယူဆောက်တည်ရသည်၊ နိစ္စသီလပြု၍ ပါဏုပေတံ ခံယူစောင့်ထိန်းနိုင်လျှင် အလွန်ပင်ကောင်း လှတော့သည်။

သီလဝန္တမဟုတ်ကြသော သူများသည်မူကား ၅-ပါးသီလကိုမျှ နိစ္စအနေနှင့် မထိန်းနိုင်ကြကုန်။

အကြောင်းမူကား မုသာဝါဒဖြစ်တည့်ကြရန် အခွင့်များပြားလျက် ရှိနေသောကြောင့်တည်း၊ ရောင်းမှုဝယ်မှု ရှိနေသောသူများမှာ အဒိန္နာဒါနလည်း ဖြစ်တည့်ကြရန် များပြားလျက်ရှိနေ၏။

ယခုကာလ၌
၅-ပါးသီလကို အရိုးကျပြု၍ ခံခွင့်တွေ့တိုင်း ခံယူကြသည်မှာ လည်း နိစ္စသီလမျိုးဖြစ်သည့်အတိုင်း နိစ္စအနေနှင့် ပါဏုပေတံ ခံနိုင်ကြကုန်သည်မဟုတ်၊ ခံယူဆဲအခါ၌ ကုသိုလ်ဖြစ်လျှင်ပင် နည်း သလား၊ တစ်နာရီ, တစ်မိနစ်, တစ်ရက်, တစ်နေ့ လုံခြုံလျှင်ပင် နည်း သလား-ဟုနှလုံးပြု၍ ခံခွင့်တွေ့တိုင်း ခံယူကြကုန်၏၊ ၅-ပါးသီလမှာပင် ပါဏုပေတံ မခံဝံ့ကြဘဲ အမှုဝတ္ထုတွေ့ကြုံခဲ့လျှင် တတ်အားသမျှ ကြဉ်ရှောင်မည်ဟူ၍ သမ္ပတ္တဝိရတိကိစ္စကိုသာ နှလုံးထား နိုင်ကြကုန်၏။

အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ၌မူကား
ဝစီကံသိက္ခာပုဒ် ၄-ပါးစုံ ပါရှိသည်ဖြစ်၍ နိစ္စသီလမျိုး ဖြစ်သည့် အတိုင်း နိစ္စအနေနှင့် ပါဏုပေတံ ခံနိုင်ကြရန် အလွန်ပင် ခဲယဉ်းလျက် ရှိနေ၏၊ ခဲယဉ်းလျက်ရှိနေသည့်အတွက် ခံယူမှုကို မပြုကြကုန် သော်လည်း ဝစီကံဒုစရိုက်မှုကြီး ၄-ပါး, မိစ္ဆာဇီဝဒုစရိုက်မှုကြီးများကို ကြားဘူးနားဝ ရှိနေကြကုန်သောသူတို့သည် ဤအာဇီဝဋ္ဌမကသီလမှာ လည်း အမှုဝတ္ထုတွေ့ကြုံခဲ့လျှင် တတ်အားသမျှ ကြဉ်ရှောင်မည်-ဟု သမ္ပတ္တဝိရတိကိစ္စကို အားပြုလျက်ရှိနေကြကုန်၏။

၅-ပါးသီလမှာကဲ့သို့ ခံဆဲအခါ၌ ကုသိုလ်ဖြစ်လျှင်ပင်နည်းသလား၊ တစ်နာရီ, တစ်နံနက်, တစ်ရက်, တစ်နေ့ လုံခြုံလျှင်ပင် နည်းသလားဟု နှလုံးပြု၍ ခံယူလိုလျှင် ဤအာဇီဝဋ္ဌမကသီလမှာလည်း ရနိုင်ခွင့် ရှိပါ၏၊ ရနိုင်ခွင့်ရှိသော် လည်း အရိုးအစဉ် နည်းပါးသည့်အတွက် ပေးတတ်သူ, ခံတတ်သူနည်းပါးလျက်ရှိနေကြ၏။

ရနိုင်ခွင့် ရှိပါ၏-ဟူသောစကား၌
၁။ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလကိုခံယူမည်-ဟု နှလုံးပြု၍ ပါဏာတိ ပါတာ ဝိရမာမိ-ဟု ဒွါရ ၃-ပါးတွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ခံယူခဲ့ သော် ခံယူခြင်းမမြောက်ဘဲ ရှိနိုင်မည်လော။

၂။ ထို့အတူ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမာမိ။ လ။ မိစ္ဆာအာဇီဝါ ဝိရမာမိဟု ဒွါရ ၃-ပါးတွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ခံယူသည်ရှိသော် ခံယူခြင်း မမြောက်ဘဲ ရှိနိုင်မည်လော။

၃။ ဒုစရိုက်မှုကြီး အကုသလကမ္မပထမှုကြီး ၇-ပါးတို့မှ ကြဉ် ရှောင်မှုကြီးဖြစ်ပေ၍ ဤသီလကို လူဖြစ်သူတို့ မခံထိုက်ဟုပြောဆိုဖွယ် ရှိဦးမည်လော။

ပါဠိစဉ်အတိုင်း အနက်သွားကိုသိ၍ စိတ်ထဲက ကျနစွာ လိုက်ပါ လျှင် ဝိရတိသီလချည်းဖြစ်၏၊ ကျနစွာမလိုက်ပါလျှင် စေတနာသီလ ဖြစ်၏။

မြန်မာလူမျိုးတို့မှာ

မြန်မာဘာသာနှင့် ခံယူမှ ကျနစွာ စိတ်ထားနိုင်၏၊ စိတ်ထား ကျနမှုဆိုသည်ကား- ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ကိုဆိုလျှင် သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ငါရှောင်ကြဉ်၏-ဟု စိတ်ပဋိညာဉ် ပြဓာန်းမှုပေတည်း၊ ဤအမှုကား ကုသိုလ်ရတတ်သော သီလခံမှုပေတည်းဟု သိရုံမျှနှင့် လိုက်ကြသူတို့မှာ ဝိရတိမပါနိုင်၊ ဝိရတိမည်သည် သူ့အာရုံနှင့် သူ ရှေးရှုမိမှဖြစ်နိုင်ကြ၏။

ယခုကာလ၌
၅-ပါးသီလ, ၈-ပါးသီလ, ၁၀-ပါးသီလခံယူကြရာမှာ စေတနာ သီလသာ များပြားရာ၏၊ စေတနာသီလပင် ဖြစ်သော်လည်း ကောင်းကျိုး ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါ၏၊ ကျနစွာရှိပါမှ သာ၍ကောင်း၏။

အချို့သူတို့ကား
စေတနာသီလမျိုးသည် မဂ္ဂင်ထိုက်သောတရားမျိုးမဟုတ်၍ နိဗ္ဗာန်, မဂ်,ဖိုလ်ကို မဆောင်နိုင်၊ ပုညာဘိသင်္ခါရ တရားမျိုးဖြစ်၍ သံသရာ၌သာ ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို ပေးနိုင်၏၊ ဝိရတိသီလသည်သာလျှင် မဂ္ဂင် ထိုက်သော တရားမျိုးဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်, မဂ်,ဖိုလ်ကို ဆောင်နိုင်သည်ဟု ထင်မှတ်ပြောဆိုကြကုန်၏။

ဝိရတိသီလပင်ဖြစ်စေ, စေတနာသီလပင်ဖြစ်စေ တဏှာတရား ရှေ့သွားနောက်လိုက် ပါရှိခဲ့လျှင် ပုညာဘိသင်္ခါရ မျိုးချည်းဖြစ်၏၊ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်တရား ရှေ့သွားနောက်လိုက် ပါရှိခဲ့လျှင် မဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန်ကို် ဆောင်နိုင်၏-ဟုမှတ်။

အတ္ထိ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာဟူသော ပါဠိတော်ကို ထောက်လေ။

ပုညဘာဂိယာတိ ပုညကောဋ္ဌာသေ ဘဝါ ပုညာဘိသင်္ခါရေကဒေသဘူတာတိ အတ္ထော ဟူ၍ ဋီကာဖွင့်ချက် ရှိလေ၏။

လူတို့၏သီလကိုခွဲပြခြင်းပြီး၏။

--------*--------

၉-သုတ္တန်, အဘိဓမ္မာဝိရတိကိုပြခြင်း

ဝိရတိတရားသည် သုတ္တန်တို့မှာပင် လာရှိသော်လည်း အဘိဓမ္မာ တရား-ဟုဆိုရ၏၊ ဤဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်သော ဝိရတိသီလမျိုးသည် စကြဝဠာအနန္တမှာပင်ရှိကြကြောင်း ရှေ့၌ဖော်ပြခဲ့ပြီ။

အချို့တွေးတောကြပုံ

အချို့သူတို့ကား- ယခုကာလ မိမိတို့ သုံးဆောင်စားသောက်၍ နေကြသော ပစ္စည်းဝတ္ထုများသည် ဓမ္မိယလဒ္ဓ ဖြစ်ခဲလှ၏၊ ဓမ္မိယလဒ္ဓမျိုး မဟုတ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကို သုံးဆောင်၍ နေရသောသူသည် အာဇီဝဋ္ဌမကသီလကို ခံယူ၍ ရနိုင်မည်လော-ဟု တွေးတောခြင်းရှိကြ၏၊ အဖြေကား
(က) သမ္မာဝါစာသည် သုတ္တန်သမ္မာဝါစာ, အဘိဓမ္မာ သမ္မာဝါစာဟူ၍ ၂-မျိုးရှိ၏၊

(ခ) သမ္မာကမ္မန္တသည်လည်း ၂-မျိုး။

(ဂ) သမ္မာအာဇီဝသည်လည်း ၂-မျိုး။

ထို ၂-မျိုးစီတို့တွင်

(က) ၁။ သုတ္တန်သမ္မာဝါစာဆိုသည်ကား ဒုစရိုက်အပြစ်မှ လွတ်ကင်း၍ ကောင်းမြတ်သော စကားကို ပြောဆို ခြင်းတည်း၊ တရားကိုယ်မူကား စေတနာပေတည်း။ ၂။ အဘိဓမ္မာသမ္မာဝါစာဆိုသည်ကား ကောင်းသော စကားကိုဆိုသည် မဆိုသည် ပဓာနမဟုတ်၊ ဝစီ ဒုစရိုက်ကို ကြဉ်ရှောင်မည်-ဟု စိတ်ဖြစ်မှုပေတည်း၊ တရားကိုယ်မူကား သမ္မာဝါစာ ဝိရတိပေတည်း။

(ခ) ၁။ သုတ္တန်သမ္မာကမ္မန္တဆိုသည်ကား ဒုစရိုက်မှ လွတ် ကင်းသော ဘုရားသွားခြင်း, ကျောင်းတက်ခြင်း အစရှိသောလုပ်မှု ဆောင်မှုပေတည်း၊ တရားကိုယ် မူကား-စေတနာပေတည်း။

၂။ အဘိဓမ္မာသမ္မာကမ္မန္တဆိုသည်ကား အလုပ်ရှိသည်, မရှိသည် ပဓာနမဟုတ်၊ ကာယဒုစရိုက် ကိုရှောင်ကြဉ် မည်-ဟု စိတ်ဖြစ်မှုပေတည်း၊ တရားကိုယ်မူကား သမ္မာကမ္မန္တဝိရတိပေတည်း။

(ဂ) ၁။ သုတ္တန်သမ္မာအာဇီဝဆိုသည်ကား ဒုစရိုက်မှ လွတ် ကင်းသော ဆွမ်းခံခြင်း, ကုန်သွယ်ခြင်း, လယ်လုပ် ခြင်း, ကူလီလုပ်ခြင်း, ထိုအလုပ်တို့နှင့် ရသောပစ္စည်း ကိုသာ သုံးဆောင်ခြင်းစသည်တည်း၊ တရားကိုယ် မူကား သမ္မာဝါယာမတရားပေတည်း၊ အဓမ္မိယလဒ္ဓ ပစ္စည်းဝတ္ထုကို သုံးစွဲ၍ နေခဲ့သော် သုတ္တန်အလို အားဖြင့် သမ္မာအာဇီဝမဖြစ်၊ မိစ္ဆာအာဇီဝမှမလွတ်။ ၂။ အဘိဓမ္မာသမ္မာအာဇီဝဆိုသည်ကား ထိုကဲ့သို့သော အလုပ်များကို လုပ်သည်, မလုပ်သည် ပဓာနမဟုတ်၊ ယခုအခါ အသက်မွေးရန်ပြုရသော ကာယဒုစရိုက်မှု, ဝစီဒုစရိုက်မှုများကို ငါမပြု-ဟု ပြဓာန်းမှုပေတည်း၊ တရားကိုယ်မူကား သမ္မာအာဇီဝဝိရတိပေတည်း။

ဤသမ္မာအာဇီဝဝိရတိသည်ကား
ဒုစရိုက်မှု စင်စစ်ကိုသာကြဉ်ရှောင်၏၊ ဒုစရိုက်မှုနှင့်ရသော ပစ္စည်းဝတ္ထု သုံးစွဲမှုကို ကြဉ်ရှောင်သည်မဟုတ်၊ ၎င်းပစ္စည်းဝတ္ထုသုံးစွဲ မှုသည် ဒုစရိုက်မှု စင်စစ်ဖြစ်သည်ဟုမဆိုရ၊ ၎င်းပစ္စည်းဝတ္ထုကို လှူဒါန်း ပေးကမ်းမှု၌ အသုံးပြုခဲ့လျှင် ကုသိုလ်ပင်ဖြစ်သေး၏။

ဒုစရိုက်မှု စင်စစ်ဆိုရာ၌လည်း
ကျူးလွန်ခဲ့ပြီးသော အတိတ်ဒုစရိုက်ကို ကြဉ်ရှောင်ခြင်းမဟုတ်၊ ယခုလက်ငင်း တွေ့ဆုံ၍နေသော ပစ္စုပ္ပန် ဒုစရိုက်မှု, ရှေ့သို့ တွေ့ကြုံ လတ္တံ့သော အနာဂတ်ဒုစရိုက်မှုတို့ကို်သာ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းဖြစ်သတည်း၊ ထို့ကြောင့် အဓမ္မိယလဒ္ဓပစ္စည်းဝတ္ထုကို သုံးစွဲရလျက်ရှိနေသော်လည်း ဒုစရိုက်မှုမှ ကြဉ်ရှောင်တော့မည်ဟု စိတ်ပြဓာန်းချက်နှင့် ခံယူဆောက် တည်မှုကိုပြုခဲ့သော် အဘိဓမ္မာသမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိမူကား- ဖြစ်ပါ၏၊ သမ္မာအာဇီဝဝိရတိဖြစ်လျှင်လည်း ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို သုံးစွဲရသည့်အတွက် ထိုသူမှာ သဂ္ဂန္တရာယ်, မဂ္ဂန္တရာယ်ဖြစ်ခွင့် မရှိပေပြီ။

ဘုရားလက်ထက်တော်၌
၁။ အရှင်အင်္ဂုလိမာလမထေရ်သည် တောအရပ်၌ တစ်ကိုယ် တည်းတည်း ဓားပြဗိုလ်ကြီးလုပ်၍နေရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွသွား၍ ချွတ်တော်မူသဖြင့် တောအရပ်၌ပင် အကျွတ် တရားရတော်မူ၏။

၂။ တမ္ဗဒါဌိကအမည်ရှိသော သူသတ်ယောကျ်ားကြီးသည် သူသတ်အလုပ်နှင့် ရအပ်သောပစ္စည်းဝတ္ထုကို သုံးစွဲရလျက် နှင့်ပင် အရှင်သာရိပုတ္တရာ တရားကိုနာရ၍ ထိုနေ့၌ပင် သေ၍ တုသိတာနတ်ပြည်၌ဖြစ်၏။

၃။ ကုက္ကုဋမိတ္တမုဆိုးကြီးသည် မုဆိုးလုပ်ရာ တောအရပ်၌ပင် သား ၇-ယောက်တို့နှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရားတရားတော်ကို ကြားနာရသဖြင့် အကျွတ်တရား ရကြ၏။

[ဤဝတ္ထုများကို ထောက်ထား၍ယူလေ၊ ထိုသူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ အဓမ္မိယ လဒ္ဓဝတ္ထုနှင့် ကင်းရှင်းကြသည် မဟုတ်ဘဲနှင့် အကျွတ်တရား ရနိုင်ကြသည်ဟူလို။]

သုတ္တန်, အဘိဓမ္မာဝိရတိကိုပြခြင်းပြီး၏။

---------*--------

၁၀-အာဇီဝဋ္ဌမကသီလနှင့် မနောကံတို့ကို ပြခြင်း

မေး။ (က) အာဇီဝဋ္ဌမက သီလပေးမှု, ခံယူမှုများသည် အဘယ့် ကြောင့် အရိုးအစဉ် မထင်ရှားရသနည်း။

(ခ) အဋ္ဌကထာ၌ မနောကံ ၃-ပါးတို့မှာ ခံယူမှု အစီ အရင်ကို အဘယ့်ကြောင့် မပြလေသနည်း-မေး ရန်ရှိ၏။

ဖြေ။ (က) အပါယ် ၄-ဘုံးကြီးသည် အကုသလကမ္မပထ တရား ၁၀-ပါးမှဖြစ်၏၊ စကြဝဠာအနန္တ, ကမ္ဘာ အနန္တတို့မှာ လူ့ဘုံ, နတ်ဘုံများသည် လူတို့၏ ကုသလကမ္မပထ တရား ၁၀-ပါးမှဖြစ်၏၊ ထို ၁၀-ပါးတို့တွင် ရှေ့ ဖြစ်သော ကာယကံ ၃-ပါး, ဝစီကံ ၄-ပါးတို့ကို အပြည့်အစုံလုံခြုံစွာ စောင့်ရှောက်လိုသော် ဝိသုဒ္ဓိမဂ် သီလခွဲခန်းတွင် ဝိရတိသီလ ဟူ၍ လာရှိ သော အာဇီဝဋ္ဌမကသီလဖွဲ့စည်း၍ စောင့်ရှောက်ရ သည်။

[ကာယသုစရိုက် ၃-ပါး, ဝစီသုစရိုက် ၄-ပါးဟူသည် ဤဝိရတိသီလ၏ အမည်ပေတည်းး၊ ကာယကံ ၃-ပါး, ဝစီကီကံ ၄-ပါးဟူသော ကမပ္မပထကြီီးး ၇- ပါးဟူသည် ဤဝိရတိသီလ၏ အမည်ပေတည်း။]

ထို ၇-ပါးတို့တွင် ဝစီကံ ၄-ပါးတို့သည် သမာဒါန နိစ္စသီလ အနေနှင့် ပါဏုပေတံ ခံယူစောင့်ထိန်းရန် ခက်ခဲပုံ, မနောကံအရာ၌ ခံယူမှုမရှိဘဲ ဝိသုဒ္ဓိဖြစ်နိုင်ရန် နည်းများကို ပြဆိုပေအံ့။

မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်၌
၁။ ၎င်းသိက္ခာပုဒ်ကို ခံယူစောင့်ထိန်းသူတို့မှာ အင်္ဂါ ၄- ပါးပြည့်စုံအောင် ကျူးလွန်မိလျှင် သိက္ခာပုဒ်ခံယူမှုပျက်၏၊ မိမိ၌ရှိသောဝတ္ထုကို တောင်းဆိုရာ ရှိလျက်နှင့် မပေးလို၍ မရှိဟု ပြောဆိုရာ၌လည်းကောင်း, ၅၀၀-ရှိသည်ကို ၂၀၀- ရာသာရှိပါသည်၊ တစ်ရာသာရှိပါသည်ဟု ပြောဆိုရာ၌ လည်းကောင်း၊ အင်္ဂါ ၄-ပါးပြည့်စုံ၍ သိက္ခာပုဒ် ခံယူမှု ပျက်၏၊ ထပ်မံ၍ခံယူလျှင် ရပြန်၏၊ ကမ္မပထကားမမြောက်၊ အပ္ပသာဝဇ္ဇဖြစ်၏၊ အပြစ်ပေါ့၏၊ ပဋိသန္ဓေကို မပေးနိုင်။

၂။ အတ္ထဘဉ္ဇနက အင်္ဂါနှင့်တကွ အင်္ဂါ ၅-ပါး စုံလင်မှ မုသာဝါဒကမ္မပထမြောက်သည်၊ အတ္ထဘဉ္ဇနက အင်္ဂါ ဆိုသည်ကား ရောင်းရေးဝယ်ရေး၌ မဟုတ်မမှန် ပြောဆို ပြုလုပ်ခြင်း, မဟုတ်မမှန်မှုပေါက်ရှာကြံ၍ မင်းပြစ်မင်းဒဏ် သင့်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း, မုသား သက်သေခံခြင်း, ရှေ့နေ ရှေ့ရပ်လုပ်၍ မဟုတ်မတရားလဲလှယ်ခြင်း-စသည်ဖြင့် သူတစ်ပါး၏ အကျိုးကို ပျက်ပြားစေမှုပေတည်း။

[ထို ၂-မျိုးတို့တွင် ကမ္မပထမြောက်မှုထက် ခံယူဆောက်တည်ခြင်းပျက်မှုသည် သာ၍လွယ်လှ၏၊ နောက်ဖြစ်သော ဝစီကံသိက္ခာပုဒ်တို့၌လည်း ဤနည်း တူတည်း၊ သိက္ခာပုဒ်တို့၏အင်္ဂါတို့ကို ငါတို့စီရင်သောမဂ္ဂင်္ဂဒီပနီ စာအုပ်မှာ ယူလေ။]

ဤသို့လျှင် ဝစီကံသီလတို့၌ သမာဒါနဝိရတိပျက်ရန်ကိစ္စ အလွန် လွယ်လှသောကြောင့် ပကတိလူတို့မှာ နိစ္စသီလအနေနှင့် ပါဏုပေတံ ခံယူထိန်းသိမ်းခြင်းငှါ မတတ်နိုင်သူ များပြားလျက် ရှိနေကြလေသတည်း၊ ထို့ကြောင့် အာဇီဝဋ္ဌမကသီလပေးနည်း, ခံနည်းများသည် အရိုးအစဉ် မထင်ရှားလေသတည်း။

(ခ) မနောကံတို့မှာမူကား အာမဝန္တံပဋိညာဉ် ခံယူထိန်းသိမ်း ရုံနှင့် မပြီးနိုင်၊ အကြောင်းမူကား၊ မနောကံမည်သည် ဖြစ်လျှင်လည်း မနောတွင်ဖြစ်၏၊ ပျက်လျှင်လည်း မနောတွင်ပျက်၏၊ အဖြစ်အပျက် အလွန်မြန်လှသော ကြောင့်လည်းကောင်း, မနောကံကိုစင်ကြယ်အောင် ပြုလုပ်မှုမည်သည် အလွန်ကျယ်ဝန်းလှသောကြောင့် လည်းကောင်းတည်း။

သမထလမ်း၌ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀-အလုပ်စု, ဈာန်သမာပတ်အလုပ်စု, ဝိပဿနာလမ်း၌ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိအစရှိသော အထက်ဝိသုဒ္ဓိ ၅-ပါး အလုပ် စုသည် မနောကံကို စင်ကြယ်အောင် ပြုလုပ်မှုချည်းသာတည်း၊ အရဟတ္တ မဂ်, အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်မှ မနောကံ အလုပ်ပြီးစီးလေသတည်း။

မေးမြန်းဖွယ်

မေး။။ ပါးတို့ကို ပေါက်လွှတ်လျောက်လျားထားကြရ ကုန်မည် လောဟူမူ။

ဖြေ။။ ။ ပကတိလူတို့မှာလည်း ပေါက်လွှတ်လျောက်လျား မထား ကြရကုန်၊ ကမ္ဘာအရိုးအစဉ်ကြီးဖြစ်သော ဗြဟ္မစိုရ် တရား ၄-ပါးတို့သည် မနောဒုစရိုက်တို့ကို သုတ်သင်မှု တို့ပေတည်း။

ဗြဟ္မစိုရ်တရား ၄-ပါးတို့တွင်

၁။ မုဒိတာတရားကို ပွါးများမှုသည် အနဘိဇ္ဈာ မနောကံ ခိုင်လုံရန် အခွင့်ကြီးပေတည်း၊ အနဘိဇ္ဈာမနောကံ ခိုင်လုံခဲ့လျှင် အဘိဇ္ဈာမနောကံကိုပယ်နိုင်၏။

၂။ ကရုဏာတရားကို ပွါးများမှုသည် အဗျာပါဒမနောကံ ခိုင်လုံရန် အခွင့်ကြီးပေတည်း၊ အဗျာပါဒမနောကံ ခိုင်လုံခဲ့လျှင် ဗျာပါဒမနောကံကိုပယ်နိုင်၏။

၃။ မေတ္တာတရားကို ပွါးများမှုသည်မူကား အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒမနောကံ ၂-ပါး ခိုင်လုံရန် အခွင့်ကြီးဖြစ်ပေ၏။

၄။ ဥပေက္ခာတရား ပွါးများမှုသည်လည်း ထိုအတူတည်း။

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမနောကံကိုမူကား ရှေ့သီလ ၇-ပါးပြည့်စုံမှုနှင့်ပင် ပယ်ပြီး ဖြစ်၏၊ ကံကိုလည်းကောင်း, ကံ၏အကျိုးကို လည်းကောင်း ပစ်ပယ်ခြင်း မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမနောကံရှိသောသူသည် ထိုသီလမျိုးကို ဂရုစိုက်ပါတော့ မည်လော၊ ထိုသီလကို စောင့်ထိန်းပေသဖြင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိမနောကံ တည်ရှိ ပေပြီ-ဟုသိအပ်၏၊ ထို့ကြောင့် မနောကံတို့၌ ခံယူနည်းကို အဋ္ဌကထာ၌ မပြဆိုပေသတည်း။

[မပြဆိုသော်လည်း အဘိဇ္ဈာယ ဝိရမာမိ၊ ဗျာပါဒါယ ဝိရမာမိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ဝိရမာမိ-ဟု ခံယူခဲ့သော် ခံယူဆဲအခါ၌ ကုသိုလ်ဖြစ်ရာပါ၏၊ မနောကံဖြစ်၍ စောင့်ရှောက်မှုခဲယဉ်းလှ၏၊]

အာဇီဝဋ္ဌမကသီလနှင့် မနောကံတို့ကို ပြခြင်းပြီး၏။

---------*--------

၁၁-ကုသလကမ္မပထ ၁၀-ပါးဖြစ်ပွါးရာ ကာလကို ပြခြင်း

ဗြဟ္မစိုရ်တရားလျှင် အမွန်ရှိသောမနောကံ ၃-ပါး, ရှေးဖြစ်သော ဝိရတိသီလ ၇-ပါး၊ ဤ ၁၀-ပါးသော ကုသလကမ္မပထတရားတို့၏ ဖြစ်ပွါးရာကာလကို ပါဠိတော်လာရှိတိုင်း ပြဆိုပေအံ့။

သုတ်ပါထေယျပါဠိတော် စက္ကဝတ္တိသုတ် စာအုပ်နံပါတ် ၅၃-ယခု အသက်တစ်ရာတမ်းမှ ဆုတ်ယုတ်၍၊ ၁၀-နှစ်တမ်း၏ အဆုံး၌ သတ္ထန္တရ ကပ်ကြီးအပြီးတွင် တစ်ဖန် တက်ကပ်ကြီးလာရန် အစ၌ရှိသောပါဠိတော်

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဘဝိဿတိ၊ မယံ ခေါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါန ဟေတု ဧဝရူပံ အာယတံ ဉာတိက္ခယံ ပတ္တာ၊ ယံ နူန မယံ ကုသလံ ကရေယျာမ၊ ကိံ ကုသလံ ကရေယျာမ။

ယံနူန မယံ

၁။ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမေယျာမ၊ ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာမာတိ၊ တေ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမိဿန္တိ၊ ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ၊ တေ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါန ဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိုဿန္တိ၊ ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎိုဿန္တိ၊ တေသံ အာယုနာပိ ဝဍ္ဎုမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎုမာနာနံ ဒသ ဝဿာယုကာနံ မနုဿာနံ ဝီသတိဝဿာယုကာ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ။

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခဝေ သတ္တာနံ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ၊ မယံ ခေါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါန ဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎုာမ၊ ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎုာမ၊ ယံ နူန မယံ ဘိယျောသော မတ္တာယ ကုသလံ ကရေယျာမ၊ ကိံ ကုသလံ ကရေယျာမ၊ ယံ နူန မယံ

၂။ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမေယျာမ၊
(၃) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရမေယျာမ၊
(၄) မုသာဝါဒါ ဝိရမေယျာမ၊
(၅) ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝိရမေယျာမ၊
(၆) ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝိရမေယျာမ၊
(၇) သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝိရမေယျာမ၊
(၈) အဘိဇ္ဈံ ပဇဟေယျာမ၊
(၉) ဗျာပါဒံ ပဇဟေယျာမ၊
(၁၀) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဇဟေယျာမ။

တယော ဓမ္မေ ပဇဟေယျာမ အဓမ္မရာဂံ ဝိသမလောဘံ မိစ္ဆာဓမ္မံ၊ ယံ နူန မယံ မေတ္တေယျာ အဿာမ၊ ပေတ္တေယျာ၊ သာမညာ၊ ဗြဟ္မညာ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော၊ ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာမာတိ၊

တေ မေတ္တေယျာ ဘဝိဿန္တိ၊ ပေတ္တေယျာ၊ သာမညာ၊ ဗြဟ္မညာ၊ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနော၊ ဣဒံ ကုသလံ ဓမ္မံ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ။

တေ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု အာယုနာပိ ဝဍ္ဎိုဿန္တိ၊ ဝဏ္ဏေနာပိ ဝဍ္ဎိုဿန္တိ၊ တေသံ အာယုနာပိ ဝဍ္ဎုမာနာနံ ဝဏ္ဏေနပိ ဝဍ္ဎုမာနာနံ ဝီသတိဝဿာယုကာနံ မနုဿာနံ စတ္တာရီသဝဿာယုကာနံ ပုတ္တာ ဘဝိဿန္တိ။

စသည်ဖြင့် တက်ကပ်ကြီးသွားလေ၏။

ပါဌ်လျှောက်အဓိပ္ပါယ်ကား။ ။။။။ သတ္ထန္တရကပ်ကြီးမှ ကျန်ရှိ ကြကုန်သောလူတို့သည် ဤသို့ အကြံဖြစ်ကြကုန်၏၊ ငါတို့သည် အကုသိုလ်တရားတို့ကို စိတ်နောက်ကိုယ်ပါ လိုက်စားကြကုန်သည့် အတွက်ကြောင့် ဤကဲ့သို့ ကာလရှည်ကြာစွာ ဉာတိဆွေမျိုး ပျက်ဆုံး ကုန်ခန်းခြင်းသို့ ရောက်ကြရကုန်သည်၊ ယခုအခါ ငါတို့သည် ကောင်းရာ ကိုသာ ပြုလုပ်ကြကုန်ရာ၏၊ အဘယ်သို့ ကောင်းရာကို ပြုလုပ်ကြကုန် ရာသနည်း၊ ယခုအခါ ငါတို့သည် သူ့အသက်ကိုသတ်ခြင်းမှ ကြဉ်ရှောင် ကြကုန်ရာ၏-ဟု တညီတညွတ်စိတ်တူ သဘောတူ ပြဓာန်းကြကုန်ပြီး လျှင်

၁။ ပါဏာတိပါတ ဒုစရိုက်မှ ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့၊ ထိုအခါ ပါဏာတိပါတဒုစရိုက်မှ ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်သည့် အတွက် အသက် ရှည်ခြင်း, အဆင်းလှခြင်းတို့သည် တိုးတက်၍ လာကြကုန်လတ္တံ့၊ ၁၀- နှစ်တမ်းသူတို့၏ သားသမီးတို့သည် အနှစ်၂၀-အသက်ရှည်ကြ ကုန်လတ္တံ့၊ ထိုအခါ ပါဏာတိပါတဒုစရိုက်မှ ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်သော လူတို့သည် ကုသိုလ်၏အကျိုးကို ကိုယ်တွေ့ဒိဋ္ဌ သိမြင်ကြရကုန်သဖြင့် ကျန်ရှိသော ဒုစရိုက်တရားတို့ကိုလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြရန်, စွန့်ပယ်ကြရန် အကြံအစည် သဒ္ဓါဆန္ဒတိုးတက်၍ လာကြကုန်ပြီးလျှင်

၂။ အဒိန္နာဒါန် ဒုစရိုက်မှလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့။

၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ဒုစရိုက်မှလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့။

၄။ မုသာဝါဒ ဒုစရိုက်မှလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့။

၅။ ပိသုဏဝါစာ ဒုစရိုက်မှလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့။

၆။ ဖရုသဝါစာ ဒုစရိုက်မှလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့။

၇။ သမ္ဖပ္ပလာပ ဒုစရိုက်မှလည်း ကြဉ်ရှောင်ကြကုန်လတ္တံ့။

၈။ အဘိဇ္ဈာ ဒုစရိုက်ကိုလည်း ပယ်စွန့်ကြကုန်လတ္တံ့။

၉။ ဗျာပါဒ ဒုစရိုက်ကိုလည်း ပယ်စွန့်ကြကုန်လတ္တံ့။

၁၀။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဒုစရိုက်ကိုလည်း ပယ်စွန့်ကြကုန်လတ္တံ့။

အဓမ္မရာဂ, ဝိသမလောဘ, မိစ္ဆာဓမ္မတို့ကိုလည်း ပယ်စွန့်ကြကုန် လတ္တံ့၊ အမိကိုရိုသေမှု လုပ်ကျွေးမှု, အဘကိုရိုသေမှု လုပ်ကျွေးမှု, ရဟန်း ပုဏ္ဏားတို့ကို ရိုသေမှု လှူဒါန်းမှု, ဘကြီးဘထွေး-မိကြီးမိထွေး အစရှိသော ဆွေကြီး မျိုးကြီးများကို ရိုသေမှုတို့ကို ပြုကြကုန်လတ္တံ့။

ထိုအခါ၌ အသက်ရှည်ခြင်း, အဆင်းလှခြင်းတို့သည် တိုးတက်ကြ ကုန်၍ အသက် ၂၀-တမ်းရှည်သူတို့မှ ပေါက်ဖွားသော သားသမီးတို့ သည် အသက် ၄၀-ရှည်ကြကုန်လတ္တံ့၊ အသက် ၄၀-ရှည်သူတို့မှ ပေါက်ဖွားသော သားသမီးတို့သည် အသက် ၈၀-ရှည်ကြကုန်လတ္တံ့၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် တက်ကပ်ကြီး ဖြစ်လာပုံကို ဟောတော်မူ၏။

ဤပါဠိတော်မှာ လာရှိသည့် ကုသလကမ္မပထတရားကြီး ၁၀-ပါးတွင်လည်း မိစ္ဆာအာဇီဝါ ဝိရမိဿန္တိ-ဟု အသီးအခြားမလာသည်မှာ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမိဿန္တိ စသည်တို့၌ ပါဝင်လေပြီးဖြစ်၍ အသီးအခြား မလာပေသည်။

ဝါစာကမ္မန္တေသု ဂဟိတေသု ဂဟိတောဝ ဟောတိ တပ္ပက္ခိကတ္တာ ဓုဝပဋိသေဝနဝသေန ပနာယံ တတော နီဟရိတွာ ဒဿိတော

ဟူသော ထုတ်ပြခဲ့ပြီးသော မဟာအဋ္ဌကထာ ဝိနိစ္ဆယအတိုင်း သိကြလေ။

ဤပါဠိတော်ကြီးကို ထောက်မြော်၍ တက်ကပ်ကြီး တစ်ခွင်လုံး တစ်ပြင်လုံးသည် မနောသုစရိုက်ကြီး ၃-ပါးနှင့်တကွ အာဇီဝဋ္ဌမက ဝိရတိသီလ၏ နယ်ပယ်ကြီးဖြစ်ကြောင်းကို သိအပ်လေသတည်း။

ဤသို့လျှင် လောက၌ အကုသလကမ္မပထတရားကြီး ၁၀-ပါး, ကုသလကမ္မပထတရားကြီး ၁၀-ပါးဟူ၍ ရှိကြသည်တွင်ကုသလကမ္မပထတရားကြီး ၁၀-ပါးဆိုသည်ကား ဤဝိရတိ သီလကြီး ၇-ပါးနှင့် မနောကံကြီး ၃-ပါးကိုပင် ဆိုသတည်း၊ ဝိရတိ သီလကြီး ၇-ပါးမှာလည်း သမ္မာအာဇီဝဝိရတိကြီး မထင်မရှားရှိနေသည့် အတွက်ကြောင့် သမာဒါန ဝိရတိကြီး ၃-ပါးတို့တွင် သမ္မာအာဇီဝ သမာဒါနဝိရတိကြီးကိုလည်း အသီးအခြား ထင်ရှားစွာ ထုတ်ဖော်၍ သမာဒါန ဝိရတိသီလကို ခံယူဆောက်တည်ကြသောအခါ ထိုဝိရတိ သီလကြီး ၇-ပါးသည် အာဇီဝဋ္ဌမကသီလကြီး ဖြစ်လာ၏။

[ဤအာဇီဝဋ္ဌမကသီလကြီးနှင့် မနောသုစရိုက်ကြီး ၃-ပါးကို ကုသလကမ္မပထတရားကြီး ၁၀-ပါးခေါ်၏]

စျာန်, မဂ်, ဖိုလ်တရားတို့သို့မရောက်သော ကုသိုလ်ကမ္မပထ တရားကြီး ၁၀-ပါးကို ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာဟူသော ပါဠိ၌ “မနုဿဓမ္မ လူတို့၏တရား”ဟူ၍ အဋ္ဌကထာတို့၌ ဖွင့်ကြကုန်၏။

ထို့ကြောင့်

ဤဝိနိစ္ဆယမှာ ပြဆိုရင်းဖြစ်သော ဝိရတိသီလကို သမ္မာအာဇီဝ ဝိရတိကြီး အသီးအခြားနှင့်တကွ ပြည့်စုံစွာ ခံယူစောင့်ရှောက်လိုကြ ကုန်သော ဂဟဋ္ဌဖြစ်သူ လူသူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် သီဟိုဠ် ကျွန်းတွင် ဥတ္တရဝဍ္ဎုမာန တောင်ပေါ်ရွာနေ လယ်ထွန်ယောကျ်ား နွားကျောင်းသား ဥပါသကာကဲ့သို့ သဒ္ဓါဆန္ဒထက်သန်စွာနှင့် အာဇီ ဝဋ္ဌမကနိစ္စ သီလကြီးကို ပါဏုပေတံ ခံယူဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်းကြ ကုန်ရာသတည်း။

နိစ္စသီလအနေနှင့် ပါဏုပေတံ ခံယူစောင့်ထိန်းမှုမှာလည်း ရဟန်းတော်များကဲ့သို့ပင် ပုထုဇဉ်ဂတိဖြစ်၍ ရံဖန်ရံခါ ကျူးလွန်မိခဲ့သော် ထိုနေ့အတွင်းမှာပင် ထပ်မံ၍ခံယူလျှင် ရမြဲရပြန်၏၊ မိမိတို့စောင့် ထိန်းကြသော သီလသိက္ခာပုဒ်တို့၏ အင်္ဂါတို့ကိုလည်း ကောင်းစွာ သိအောင် အားထုတ်ကြကုန်ရာ၏။

ကုသလကမ္မပထ ၁၀-ပါး ဖြစ်ပွါးရာကာလကို ပြခြင်းပြီး၏။

၁၂၇၃-ခု တပို့တွဲလဆုတ် ၁၀-ရက်နေ့

ဝိရတိသီလ ဝိနိစ္ဆယပြီး၏။

---------*--------